Full text of "Gelasius Kirchengeschichte, hrsg. im Auftrage der Kirchenväter-Commission der Königl. Preussischen Akademie der Wissenschaften, auf Grund der nachgelassenen Papiere von Gerhard Loeschcke, durch Margret Heinemann"

See other formats

᾿

DIE GRIECHISCHEN

CHRISTLICHEN SCHRIFTSTELLER

DER

ERSTEN DREI JAHRHUNDERTE

HERAUSGEGEBEN VON DER KIRCHENVÄTER-COMMISSION
DER KÖNIGL. PREUSSISCHEN AKADEMIE DER WISSENSCHAFTEN
MAN, ER)

LER
RE

GELASIUS KIRCHENGESCHICHTE

5. 7.50
LEIPZIG
J. €. HINRICHS’scnz BUCHHANDLUNG
1918

(A)

IN DER REIHENFOLGE DES ERSCHEINENS BAND 28

Druck von August Pries in Leipzig.

ΝΝ

KMA

oO
[65]
[5
ei
[3
0}
[2
an
-
[|
ΕΞ
a
A
je)
Z
14)
-«
A
ri
[65]
jan]

STIFTUNG

WENTZEL;-

GELASIUS KIRCHEAGESCHICHTE

HERAUSGEGEBEN
IM AUFTRAGE DER KIRCHENVÄTER-COMMISSION

DER KÖNI6L. PREUSSISCHEN AKADEMIE DER WISSENSCHAFTEN

AUF GRUND DER NACHGELASSENEN PAPIERE VON

Pror. Lit. GERHARD LOESCHCKE

DURCH

Dr. MARGRET HEINEMANN

LEIPZIG
J. C. HINRICHS’scaz BUCHHANDLUNG
1915

MW WA
= "ΙΝ

ne ΠΗ AR

ΓᾺΡ Ἧ: uns ltr 13 “

WR wu εἰ P„

Ki; 2 Ὶ

EIER NER ur;

u sl u NER

Ὡ ἜΗΝ ᾿ ΐ ΕΝ
Εν > 5 5
27 un ἊΨ
Be ἐν ΝΡ τυ! RT I
ji ii - ur 62
᾿ Ἑ“.

Pr ᾿ ge D j x

a with) (ae Bu ἢ" ΤῊ εν % ΜΝ

» re
l a:

= ν Ϊ Έ
᾿ ᾿
᾿
f
y
]

" ᾿
ἣν

h
> j
1,

’
4
ser
ὩΣ
ΒεῚ
” 1 A
ἜΝ Ν᾿ Ι
᾿ 1 ""
ἊΣ 2 je
ar. 1 ᾿ VRR » u |

INHALT VON GELASIUS KIRCHENGESCHICHTE

Vorwort.

Einleitung
I. Handschriften .
II. Gruppierung der na
III. Capitelindices .
IV. Ausgaben.

V. Gelasius, sein Werk und seine Onellen

VI. Quellenübersicht .
Text

Register
I. Biblischer Index .
" Altes Testament
. Neues Testament 5
ΠῚ: δαὶ und Parallelechriftsteller
III. Namenregister .
IV. Wortregister

Seite

ΠΟ ΧΤ
ΚΙ
ΧΧΥ
ΧΧΥΙ
ΧΧΥΠΙ
ΧΧΧ

208
990.. 989

h ᾿
ILAYF
Paar
ἜΝ

Vorwort.

Länger als es in menschlicher Berechnung lag, hat die Ausgabe
des Gelasius von Cyzieus auf sich warten lassen. Durch die täglichen
Aufgaben des Lehrberufes in Anspruch genommen, durch seine ge-
schwächte Gesundheit gehemmt, hat Gerhard Loescheke sie, obwohl die
Arbeit nie völlig geruht hat, nieht selbst vollenden können. Als sein
Vermächtnis habe ich sie im Jahre 1912 übernommen, nachdem ieh
ihn sehon seit 1908 bei den Vorarbeiten hatte unterstützen dürfen.

Wenn ich seinen letzten Wunsch, daß ich das gemeinsame Werk
zu Ende führen möchte, erfüllen konnte, so habe ich es vornehmlich
der selbstlosen Mitarbeit seines treuen Freundes Hans Lietzmann zu
danken. Ihm haben Manuseript und Correcturbogen in jeder Phase
vorgelegen; durch Rat und Tat hat er mehr geholfen, als aus den An-
merkungen abzulesen ist; ohne seine Ermutigung hätte ich nicht ge-
wagt, die Verantwortung für die Ausgabe zu übernehmen.

Neben ihm danke ich K. Holl für unschätzbare Unterstützung und
reiche Förderung bei Durchsicht der Correcturen.

C. Sehmidt und E. Klostermann haben die zweite Correetur ganz,
A. Brinkmann und P. Friedländer ‚sowie G. Pasquali, ehe sie durch
Kriegsdienst verhindert wurden, einige Bogen gelesen und manche
Verbesserung vorgeschlagen. Noch in den letzten Wochen hat Professor
Stroux die Mühe auf sich genommen, die Collationen für einen größe-
ren Abschnitt in einer Baseler Handschrift nachzuprüfen und zu ergän-
zen. Ihnen allen sei herzlicher Dank gesagt.

Ferner habe ich in G. Loeschekes Namen alte Dankesschuld an
alle abzutragen, die vordem die Arbeit gefördert haben: die Göttinger
Gesellschaft der Wissenschaften hat auf Fürsprache ihres einstigen
Sekretärs Ed. Schwartz die Mittel zur Beschaffung von Handsehriften-
photographien bewilligt, G. Mercati hat die Handschriften der Vaticana,

Ratti den A nbrosianus, G. Dalman den Hierosolymitanus nachgeschlagen
Gelasius. B

IX Gelasius

und photographieren lassen, P. Glaue die Klassifizierung der Codices
von Madrid, F. C. Burkitt die der Codices von Cambridge ermöglicht,
Parmentier seinerzeit die Aushängebogen von Theodoret zur Verfügung
gestellt.

Die Herausgabe des Bandes übernahm auf Empfehlung P. Wend-
lands die Berliner Kirchenväter-Commission. Der Krieg hat das Ar-
beitstempo zu meinem Bedauern verlangsamt.

Cassel, im August 1917.

M. HEINEMANN

I. Handschriften.

A! — Codex Ambrosianus 534 (M SS sup.), ältere Hand -s. XII
A \oder XII.
| A? — Codex Ambrosianus 534, jüngere Hand 5. XII.

Da wir die Handschrift im Original nie gesehen haben und bei der
Collation allein auf Photographien angewiesen waren, gebe ich die
Beschreibung nach dem Katalog von Martini e Bassi: »cod. chartac.
em. 29,5 >< 19,4; ff. II + 297 (paene omnia margg. a tineis corrosa,
nune nova charta refeeta; complura humiditate foedata; partim vacua
367, 1979, 2507; quaedam lacera; ff. exciderunt post 117 et 297, alıa
fortasse 4115 locis ete.) 5. XIII.< !

Der Schreiber erster Hand ist zufolge seiner Unterschrift fol. 274r
ein gewisser Johannes.” Der Codex gehörte ursprünglich Manuelis
Sophianus und kam im Jahre 1606 von der Insel Chios nach Mailand.

Er enthält fol. 1—72 die Kirchengeschichte des Gelasius von
Uyzicus, jedoch in gestörter Reihenfolge, indem fol. 1—237 einen Nach-
trag von A? darstellen: 1—19r Buch 11], das aber nur achtzehn der
in dem voraufgehenden Pinax aufgezählten Capitel umfalst, während
die letzten vier fehlen. Eins davon, Cap. 19, folgt im Codex mit zwei
weiteren Constantinbriefen zusammen (5. Anhang I. II S. 192 ff) nach
Schluß des zweiten Buches, und es findet sich daneben fol. 67Y ein
Zeichen, das auf das dritte Buch zurückverweist, mit der Randbemer-
kung: ζήτει (ταῦτας (die Schrift ist hier zerstört) τοῦ τρίτου λόγου
ἐν τῇ ἀρχῇ λείπεται γὰρ ar ἀρχῆς μέχρι τῶν ὅδε (so) ση μεῖον τόδε.
Im Druck ist der Brief an seinen Ort gerückt (vgl. 5. 159 8). 197 (am
Ende) — 22. 150 sodann die Rede Constantins nachgetragen. Ein Rand-
zeichen und die Capitelzahl ı$ leiten auf die Stelle, wo sie einzufügen
ist, d. h. auf fol. 35°. Dort findet sich denn auch eine Notiz von späterer

1) Ob wirklich die HS durchgehends auf Papier geschrieben ist, erscheint
nach der Photographie zweifelhaft. Man glaubt bisweilen — zum mindesten
wo es sich um A! handelt — die Structur des Pergaments zu erkennen.

2) Die Unterschrift lautet:

γραφῆς τὸ τέρμα Tod παρόντος βιβλίου φϑάσας ὃ γράψας, τῷ ϑεῷ
χάρις λέγω οἰχτρὸς μοναχὸς εὐτελὴς ἰωάννης
B*

ΠῚ Gelasius

Hand: ζήτει ἐν τῇ ἀρχῇ μετὰ Preroadıa εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ τρίτου,
κεφ. ιϑ' σημεῖον τόδε. Doch nicht genug damit, folgt Ende 22Y noch
einmal und zwar von derselben Hand A? in vierzehn Zeilen der Anfang
derselben Rede mit der ausführlich motivierenden Überschrift: ἔλλειμα

δευτέρ-
ἐκ τῆς πρωτ᾽ πραγματείας τῆς παρούσης ἐκκλησιαστικῆς εἴτε ἱστορίας
χρὴ εἰπεῖν εἴτε πρακτικῆς εἰδήσεως κεφάλαιον ἴϑ'1 und am Rand
außerdem καὶ τοῦτο εἰς ἀναπλήρωσιν τῆς ἐλλείψεως. Nachträglich
ist die Wiederholung durch kreuzweis hindurchgezogene Striche un-
eiltig gemacht. Daraus ergibt sich für A folgendes Bild:
A? fol. 1-19: Buch III 1—18 S. 135—182
19 αν Buch 17.194 S. 46,5—54, 24
(Oratio Constantini)
. 22. (am Ende): Buch II 7,1—3
(Or. Const. Anfang
wiederholt und getilgt)

;. 46,546, 20

ἌΣ 3.7298 Buch I Prooem. 1—13 S. 1, 23—4, 10
Al τ 9»: Buch I Prooem. 13—II 1.1 S. 4,10---31,1
A® 332367: „Buch II 1145 S.31.7- 49,9
Ai 37:67: Buch II 4,538 S. 42, 9—137

mit zwei Lücken (II 7, 1—
44 — 8. 46,5—54,24 und
188 Ds We
60,12 fehlt)
AI 677 12x: 2 Buch 1Π 19 md An-
hang 1.1 . 183— 200.
Oder wenn wir den Druck zugrunde legen, ist der Text folgender-
malien auf die beiden Schreiber zu verteilen:

[6 p}

8..1,23—4, 10 — A? Sa

31,7-2,9—= A? 12,9—46,4 — A!
46,5—54,24 — A? 54,25—137,7 = A! (56,17—60,12>)

135—182, 36 — A? 183—200,19 = Al

Da A? enger (ca. 42 Zeilen) schreibt als A! (ca. 37 Zeilen), so ist
fol. 36Y (nach 5. 42,9) fast leer geblieben. Aus dem Verhältnis von A?
zu A! ergibt sich jedenfalls der Schluß, daß A? imstande war, die in
A! vorhandenen Lücken aus einem vollständigeren Exemplar des Gelasius-
textes auszufüllen. Bei der Sorgfalt, mit welcher der Correetor gear-

. . R \ = , r ᾿ ἜΝ

1) vgl. Photius Bibl.: ἀνεγνώσθη καὶ πραχτικὸν τῆς πρώτης συνοδοῦυ ev τρισὶ
τόμοις. Γελασίου δὲ ἔφερε τὸ βιβλίον ἐπιγραφήν" οὐ μᾶλλον ὑπάρχον πρακχτιχὸν
ἢ ἱστορικόν.

Einleitung: I. Handschriften xml

beitet hat, wäre ıım schwerlich die Lücke 56, 17—60, 12 entgangen:
daher erscheint es wohl möglich, sie erst in späterer Zeit entstanden
zu denken. Was es mit der fol. 951 ın der Randnotiz erwähnten Quater-
nionenzählung auf sich hat, ıst weder aus dem Katalog der Ambrosiana
noch aus den Photographien ersichtlich; Ceriani! gibt an, daß sich
fol. 187 die Quaternionenzahl β΄ finde. Genaueres ließe sich, wenn es
bei der Zerstörung der Ränder überhaupt möglich sein sollte, nur an
dem Originaleodex feststellen. Von Capitelzählung sind wenige Spuren
vorhanden, und zwar nur von der Hand A?; fol. 33V steht εὖ, 34r ze,
377 ιξ, 38r τῇ, 19° 48. innerhalb des 3. Buches fol. 37 &, ὅτ ἢ, 5 ze,
19. (ὃ und ze.

In dem sehr umfangreichen Codex folgt auf Gelasius zunächst
von fol. 72V an Athanasıı Alexandrini de Dionysio episc. Alexandr.

Die Handschrift ist für Gelasius von grundlegender Bedeutung,
da nur in ihr der größte Teil des dritten Buches enthalten ıst; aber
sie ist nicht Archetypus für die späteren HSS.

Codex Vaticanus graecus 1142, s. XIII, nachgewiesen von G. Mer-
cati, collationiert nach Photographie. Die Handschrift enthält fol.
58r—66V ein Fragment des Buches 1], beginnt mitten im Zusammen-
hang S. 55,29, umfaßt den Philosophendialog und bricht nach den
auf das Glaubensbekenntnis folgenden Sätzen S. 104,19 ab unter Hin-
zufügung der Worte: τέλος τῶν διαλέξεων τῆς πρώτης συνόδου.
Capitelzählung fehlt. Die Überlieferung ist der des Ambrosianus nächst-
verwandt, wofür der Apparat hinreichend zeugt.

Codex Hierosolymitanus 111, chart., a. 15855s—1591, γραφὲν ὑπὸ
“Ἱεροϑέου μητροπολίτου Moveußaoias. fol. 9—42 enthalten den Text
des Balforeus, d.h. Buch I und II, dazu die drei Briefe Constantins
S, ıs3ff. Collationiert nach Photographie, die der gütigen Vermitte-
lung G. Dalmans verdankt wird. Capitelzählung fehlt. Nur im
Philosophendialog treten unvermittelt Zahlzeichen am Rande auf, die
von 4—£y’ reichen. An mehreren Stellen finden sich Randbemer-
kungen dogmatischen Inhalts; vgl. Apparat zu 32,21—74,10. Hin-
zuzufügen ist S. 184,15 eine schwer zu entziffernde Bemerkung die
etwa lautet: κακοσύντακτον καὶ ἔννοιαν μὴ ἐμφαῖνον ὅλον τὸ τ ον
und zu 127,16 ein langer Erguß, der sich über die Hälfte des seit-
liehen und einen Teil des unteren Randes erstreckt, dessen Ent-
zifferung — die Buchstaben sind in der Photographie winzig klein —
mir aber die Mühe nicht zu lohnen schien; der Anfang lautet: χαινόν

1) Ceriani in Monumenta sacra et profana t. I fase. II p. VI.

ΡΙ

|
N

Κ͵ΙΝ Gelasius

μοι δοχεῖ εἶναι TO λεγόμενον μὴ ἐνεργείᾳ γεγεννῆσϑαί ποτε τὸν υἱόν.
ἀλλὰ δυνάμει εἶναι ἐν τῷ πατρὶ ἀγεννήτος. εἰ γὰρ τοῦτο, πῶς
συναΐδιος καὶ συνάναρχος τῷ γεννήτορι, εἴπερ δυνάμει ἀνυπόστατός
ἐστιν κτλ.

Codex Vaticanus graecus 830 a. 1446; fol. 105 steht der Vermerk:
ἀπὸ βιβλίου usußoavov τοῦ μοναστηρίου τῆς χώρας. Nachgewiesen
von G@. Mereati, collationiert nach Photographie. Fol. 1—S9 enthalten
den Text des Balforeus.

Codex Parisinus Suppl. gr. 516 a. 1572 enthält den Text des
Balforeus. Auf Gelasius folgt zunächst Athanasius de sententia Dionysn,
was in Omonts Beschreibung übersehen ist. Vorn finden sich ausführ-
liche Ausleihevermerke, um deren Lesung sich W. Levison in Bonn
freundlich bemüht hat. Der eine lautet: »Ce p(rese)nt livre a este
consigne a Monsieur de Montaignae Conseiller du Roy en sa court de
parlement de Bordeaulx ἃ... po(ur) le service de sa Majt® en court.,
pour estre mis entre les mains de Monsieur du ferrier du Conseil prive
du Roy et son Ambassadeur a Venize lequel le jouira 51] luy plaist
et le gardera jusques au retour de Monsieur de Noailles evesque
d’Aqs a qui le d(it) livre appartient faist au Port de Gravoza
(e)z Raguze ce jourduy xx ὃ jo(ur) de novembre 1572.

Die Zeilen der HS sind von je fünf zu fünf am Rande gezählt.
Alles ist von einer Hand geschrieben, doch haben verschiedene Hände
gelegentlich Correeturen vorgenommen. Sinnlose Lesarten sind, wohl
schon von erster Hand, durch .'. ausgezeichnet worden. Die nahe
Verwandtschaft mit V! ist handgreiflich. Collationiert ist die HS ın
Bonn von G. Loescheke allein.

Codex Monacensis graecus 43, chart., 5. XVl. Der Codex ist aus
2 HSS zusammengesetzt. Die erste umfalst die Acten der nicaenischen
und ephesinischen Synode (bis fol. 4290), die zweite enthält Schriften
des Georgius Scholarius, einsetzend mit der πρὸς τὴν ἀνατολικὴν
σύνοδον, ferner (fol. 484r) einen Brief Papst Nikolaus’ V.in der Über-
setzung des Theodorus von Gaza und (fol. 455) einen Brief des Bessarion
von Nieaea und bietet am Schluß den Vermerk: χάλλιον μετεγράφη
ἢ εἶχε τὸ πρωτότυπον. Die Capitelzählung ist, wie im Apparat ver-
merkt, in weitem Umfang durchgeführt. Collationiert ist die HS von
G. Loescheke und mir gemeinsam in Bonn.

Codex Parisinus graecus 413, chart., 5. XVI. Die HS trägt vorn
den Vermerk: transeriptum ex vetusto exemplari Bibliothecae Grima-
nae, Venetiis anno 1561. Recognoverunt Joh. et Andreas Huraultıi
fratres. Sie ist sehr sorgfältig und peinlich von einem offenbar geübten
Schreiber geschrieben. P! ist mit M? auf das allernächste verwandt:

ΡΣ.

Einleitung: I. Handschriften ΧΥ

auch Μ2 wird aus dem Grimanischen Codex abgeschrieben sein. Was
die Güte der beiden Abschriften angeht, so ist P! vorzuziehen, da er
kaum einen Fehler enthält. Beachtenswert ist, daß in der Vorlage
von P!, wenn M? auch aus ihr stammt, eine Blattversetzung statt-
den haben muß, nachdem ΜῈ abgeschrieben war (vgl. S. 117, 24).
Die Capiteleinteilung stimmt im allgemeinen mit der von M?* über-
ein. Collationiert ist die HS von G. Loescheke und mir gemeinsam
in Bonn.

Codex Parisinus graecus-414, s. XVI nach Omont von Nicolas
Sophianos! geschrieben, was heute aber nicht mehr aus der HS zu
entnehmen ist. Von Eusebs KgI enthält sie den Anfang bis 46,12,
ferner die Vita Constantini (vgl. Heikel p. XVII) und Oratio ad sanetum
eoetum. Der Gelasiustext hat drei Lücken: a) es fehlt der Anfang
bis 9,32. Diese Lücke ist nachträglich entstanden; die Quaternionen-
zählung erweist, daß der ganze erste Quaternio verloren gegangen ist.
— b) Es fehlt 132,6—133,20 und ὁ) 137,4—7 sowie 183,1—154, 22.
Die beiden letzten Lücken sind in der Vorlage begründet, was das
beigeschriebene λείπει beweist. Es fehlt jedesmal eine Seite. Die
Capitelzählung ist die gleiche wie in ΜῈ Pt. Die HS gehört eng zu
der Grimani-Klasse. Sie ist collationiert von (ἃ. Loescheke in Bonn.

Außer diesen für die Texteonstitution benutzten HSS sind eine
srößere Reihe nachgewiesen und die meisten entweder collationiert oder
zum mindesten durch Stichproben klassifiziert, aber als wertlos außer
acht gelassen worden. An der Spitze stehe Codex Vindobonensis ms.
histor. Graee. nr. 127 olim 56, pergam., 5. XII oder XIV. Größe des
Codex 12,8><19, des Schriftraumes 8,5><13,5. Der erste Quaternio
ist verloren. Die HS enthält auf den ersten Blättern ein Stück des
Philosophendialoges von 68,6—99,13. Trotz ihres Alters erwies sie
sich leider als wertlos, da der Text durch attieistische Correeturen,
durch willkürliche Kürzungen und Veränderungen sowie durch Emen-
dationsversuche verfälscht ist. Ich bezeichne die Lesarten in den Bei-
spielen mit W: 68,22 ἐκδώσαντος) ἐκδεδωκότος W — 68,25 ἐκϑησάντων)])

ἀποφηναμένων W — 70,25 va... γνώσῃ) ἵνα... γνῷς W — T1,16
φῆσον)]) δεῖξον W — 71,25 διατιτρώσχεις] διαδιδυέσξεις Ὗ -- 8, 1
βλέμματι! ὄμματι W — 89,24 πᾶν γὰρ - 90,1 ἀϑάνατος) καὶ μετ᾽

ὀλίγα W — 93,15 ἀλλὰ — 94,1 τὸ ἅγιον) καὶ τὰ ἕξῆς W. Dies
möge zur Charakteristik genügen. Die übrigen HSS sollen nur kurz
aufgezählt werden:

Codex Berolinensis 1498 Phil. = 177 Meerm., 5. XV.

1) Ein Manuelis Sophianus war der Besitzer von A (vgl. S.XD.

τῷ

XVl Gelasius

Codex der Bibliothek von Bordeaux = Omont Inventaire sommaire
D 23, s. XVI (blieb uns unbekannt).

Codex B 3. 18. 305 des Trinity College zu Cambridge, 5. XV/XVI.

Codex B 9. 5. 315 des Trinity College zu Cambridge, 5. XV.
Probephotographien sind der gütigen Vermittelung von F.C. Burkitt
zu danken.

Codex der bischöflichen Bibliothek von Evreux, 5. XVI = Omont
Inventaire sommaire D 48 (nähere Angaben waren nicht zu erhalten).

Vier Codices Matritenses, und zwar National Bibl. Ms. gr. 4672,
4791, 4807, Königl. Bibl. VII. Β. 1, alle 5. XVI, hat P. Glaue die Güte
gehabt an den entscheidenden Stellen zu vergleichen oder zu photo-
graphieren.

Codex Monacensis graecus 40, Apographon von M?.

Codex von Utrecht 7 (Gr. 3 antea 279d), saec. XVI, Apographon
von V.

Codex X von Turin (Pasinus p. 75) blieb unzugänglich.

Vaticanus graecus 1163, 5. XVI, nachgewiesen von G. Mercatı.

Vatiecanus Reg. gr. 73, s. XVI.

Vaticanus Ottob. gr. 261, 5. XVI, nachgewiesen von (ἡ. Mercatı.

Codex Vallicellianus 3. 192 enthält fol. 130—134 den Brief Con-
stantins an Arius und die Arianer (δ. 183 ff), ist aber ebenfalls Apo-
sraphon von V!, 5. XV.

Eine lateinische Übersetzung des landläufigen Textes im British
Museum Nero DX, 5. XVII ist angeblich nach einer vaticanischen HS
von H. Cuffins angefertigt, ist aber wertlos.

Il. Gruppierung der Handschriften.

In der Reihenfolge der Handschriften nimmt der Ambrosianus A
unstreitig die erste Stelle ein. Trotzdem geht es nicht an, den Text
auf ihm allein aufzubauen; denn A enthält Lücken, willkürliche Ände-
yungen und Interpolationen. Wie wertvoll die Kontrolle durch die
übrigen HSS ist, läßt sich aus der Überlieferung des dritten Buches
lernen. Wo wir auf A allein angewiesen sind, müssen wir häufig die
Parallelüberlieferung heranziehen oder zur Conjectur greifen, um Mib-
verständnisse oder Fehler der HS zu beseitigen. Die Fälle hingegen,
wo A allein das Riehtige im Widerspruch zu den übrigen Zeugen bietet,
sind selten, Bei der Gestaltung des Textes wurde deshalb eklektisch
verfahren. Wir unterscheiden drei Klassen von Handschriften:

AHR VYıapz MPPIP2

Einleitung: Il. Gruppierung der Handschriften ΧΥΠ

AHR AHR
Zunächst mögen A und H einzeln charakterisiert werden. R gehört
so eng zu A, daß sich eine eigene Behandlung erübrigt; es teilt mit
ihm Lücken und eine auffallende Neigung zur Umstellung von Wörtern.

A A

Lücken finden sich z. B. an folgenden Stellen: 8. 3,19 ἐκκλησίας
>A? — 4,14 zoo > Al — 15,15 τὸ anavvorarov > A! — 32,17
πληρώσας δὲ εἰς τούσδε τοὺς χρόνους, οὐκ ἀπόνως > A? — 34,14
ἀπὸ -- 16 χακὸν > A? -- 80,14: τραπῆναι > A? -- 52,7 ταύτης
— 8 ἡμετέρας > A? — 56,17 — 60,12 > Αἴ, also eine Lücke von
vier Druckseiten — 34,10 ἐπισκόπου > AIR — 94,29 ἅπαντες > AIR
— 102,2 γὰρ > AIR — 115,17 χαὺ — 18 στρατεύεσθαι > A! — 119,12
ψήφῳ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως > A! — 183,7 τρόπον >A! —
192,5 σαυτῷ πιστεύεις καὶ > Al,

Zusätze, besonders des Artikels, enthalten u. a. folgende Stellen:
Brunei. τοῦ Al, — 31,8 n-+ τῶν A? — 34,8 ϑεότητος + καὶ
A2— 38,13 6 καιρὸς + μου A? — 42,22 μὲν + οὖν A! — 46,28 χυρια-
χοῦ + oixov A? — 55,19 τούτῳ + καὶ A! — 82,24 βουλήσει + τοῦ
A!R — 87,22 ἀποστόλων -" ὃ A!R -- 42,29 χαὶ -Ε τὰ AIR — 95,10
σοὶ + ἡ A!R — 98,9 προσλήψεοως + re A! u.ä. oft.

Fehler sind beobachtet 3,11 ἐκείνῃ) ἐχεῖσε A? — 5,10 τῆς]
τὰς Al — 15,20 ἀναπέφηνεν) ἐναπέφηνεν A! — 142,5 γραμμάτων Thdt.
πραγμάτων A? — 142,11 καταφαίνεσϑαι Thdt.) zarapaivera A? —
147,4 χαὶ > A? — 150,2 (εἴη) εἶναι A? | ἔργον ϑεῖον] ἔργον ϑεόν
A2 — 156,33 ὁμολογῶν Thdt.) ὁμολογῶ ΑἹ — 160,22 ἤδη Soer.]

ἔδει A? — 170,21 Πρωτογένους] ἑρμογένους A? — 155,7 Agazoıs
Soer.|) ἀφάτοις A? u.a, doch kommen gewöhnliche Schreibfehler sehr
selten vor.

Umstellung der Worte ist eine bemerkenswerte Eigentümlieh-
keit von A. Sie scheint nicht selten rein willkürlich vorgenommen zu
sein, während sie bisweilen aus dem Wunsch des Schreibers, den Hiat
zu vermeiden, zu erklären ist. Rhythmischer Zwang ist nicht sicher
zu erweisen. Aus der im Apparat verzeichneten Menge der Um-
stellungen seien folgende angeführt: 2,9 (πατρῴᾳ) διάγων οἰκίᾳ (zur
Vermeidung des Hiats) © A? — 10,29 διὰ φωνῆς δαιμόνιον vw A! —
15.16 ταῦτα ἐνδίκως (trotz Hiat) » A! — 16,7 τὴν σύνταξιν ἐγχα-
ράττω (cursus Byzantinus?) » ΑἹ — 16,30f ὁ λόγος ἀποδείξει (zur
Vermeidung des Hiats) © A! — 115,5f προχρίνει τῷ ἐκκλησιαστικῷ
κανόνι (mit attributiver, statt praedicativer Wortstellung) © A! —
115,22 f τὸν ὡρισμένον χρόνον (attributive W ortstellung) » A! — 116,24

XVII Gelasius

εἰδότες κανόνα (Vermeidung des Hiats) » A! — 117,6 ἔσται τοῦ xa-
vovos (ohne ersichtlichen Grund) » A! — 195,15f εὐχοσμία συνέ-
στηχὲν (mit besserem Rhythmus) » Α΄.

Willkürliche Änderungen, Vertauschung von sinnverwandten
Worten, Kürzungen und dgl. lassen darauf schließen. daß der Schreiber
von A bzw. dessen Vorlage nicht mechanisch gearbeitet, sondern der
Lust, Eigenes hinzuzutun, nicht immer widerstanden hat. So findet
sich z. B. 2,7 ἐναρέτῳ) ἀρίστῃ A? 3,20 ἀποστολικῆς (sc. πίστεως)
εἰλικρινοῦς A? — 7,22 οἵδε] οὗτοι A! — 13,6 ϑεοφιλοῦς) ϑεοφιλε-
στάτου (sc. βασιλέως) A! — 14,28 τὰ τῆς καταστροφῆς] ἡ κατα-
στροφή A! — 15,13 λήξεως] ἕδρας (geg. Bus.) A! — 51,71 ἀσωμάτου)
αὐτομάτου AIR — 42,15 διχονοίᾳ)] διανοία A! — 92,30 azrıorov]
ἄστεκχτον (sc. τοῦ ϑεοῦ οὐσίαν) A!IRP3 — 108,16 ἐν tazeımopooovvn]
μετὰ ταπεινοφροσύνης A! — 128,16 συνταγὲν] συντεταγμένον A! —
3,14f ἐν τοῖς ἐκεῖ ἀναγεγραμμένοις περὶ τῆς ἀσπίλου καὶ aumuntor,
ὀρϑοδόξου καὶ ἀποστολικῆς πίστεως) τὰ ἐχεῖσε περὶ πίστεως ἀναγεγραξ-
μένα A? -- 15,5 scheint ein durch Conjeetur gewonnener Text zu sein
in Al,

Das Richtige steht allein in A z. B. an folgenden Stellen: 3,16
ἐν A? > ἃ. übr. HSS — 9,28 re nur Al, ebenso 22,3 — 11,3 μὲ nur

ΑἹ — 46,21 ὁ τεχνίτης (statt des sinnlosen οὐ τέχνη τις ἃ. übr. HSS)
A? — 68,13 ff scheint der Urtext gegeben bei A! — 89,9 τοίνυν in

Übereinstimmung mit dem Sprachgebrauch (statt οὖν d. übr. HSS) A'R
— 114,28 statt χωρεπισχοπῆς richtig χωρεπισχόπου Α΄.

Interpolationen: Neben solchen Fällen, in denen das Richtige
entweder in der Vorlage von A erhalten war oder der philologischen
Tüchtigkeit seines Schreibers zu danken ist, stehen andere, bei denen
Interpolation aus Parallelschriftstellern, wenn nicht zu erweisen, so
doch zu erwägen ist. Abgesehen sei hier von den Stellen, die bei Be-
sprechung der Gruppe AH zu behandeln sind. In Betracht kommen
für A allein beispielsweise 17,27, wo υἱὸς dem Sinne der Worte Eusebs
entspricht, 22,27, wo δὲ sich auch bei 'Thdt. findet, 35,16, wo μὴ aus
Soer. übernommen sein kann, 45,21, wo οἱ wie bei Soer. hinzugefügt
ist. Doch handelt es sich hierbei stets um so geringfügige Änderungen,
dal) sie leicht auch auf Conjecetur beruhen können.

H
Der Wert des Hierosolymitanus H ist nicht leicht zu bestimmen.
Man trifft mehrmals in ihm auf einzigartige, aber so überzeugende Les-
arten, daß man schwankt, ob man sie aus einer besonders guten
Vorlage ableiten oder als glänzende Conjecturen eines tüchtigen Philo-

Einleitung: II. Gruppierung der Handschriften XIX

logen buchen soll. Da die Handschrift im übrigen ebensowenig wie
A frei ist von willkürlichen Eingriffen in das Gefüge des Urtextes, da
auch Interpolationen einwandfrei nachzuweisen sind, so werden wohl
auch die Stellen, die anscheinend allein Richtiges bieten, als Conjec-
turen anzusprechen sein. Es kommen vor allem die fünf folgenden
Stellen in Betracht: 5,12 wäre ohne die allein von H eingesetzten

Worte παραφϑεῖραι σπουδάζων unverständlich — 9,3 befriedigt erst
nach Einfügung des Relativums οὖς aus H — 11,3 liefert nur H das
Verbum finitum des Nebensatzes ἐξεστόρησαν — 50,29 ist παντοίων

nach H in den Text einzufügen und 98,17 tritt wiederum nur in H das
notwendige Verbum des Nebensatzes ἀνασώσῃ auf. Während in diesen
Fällen die Güte der Conjeeturen die Aufnahme der Lesarten von Hin
den Text gerechtfertigt erscheinen ließ, wurden als willkürliche Än-
derungen in den Apparat verwiesen 3,18 ἀνταρσίας) ἀντιλογίας H

— 4,27 λέγων >H — 4,32 ἐμοῦ) τοῦ υἱοῦ H — 6,22 εὐσεβεστάτῳ]
εὐλαβεστάτῳ H — 13,15 προϑυμίᾳ) προμηϑείᾳ Ἡ — 18,15 εὐφραινο-
μένης (Eus. εὖ φερομένης} εὐϑυνουμένης H — 45,18 διεξῆλϑεν]
φησὶν H — 46,28 τετιμημένη] πεποικιλμένη H — 129,6 ϑεοῦ)Ἅ

χυρίου H u.a.

Zusätze kleiner Wörter, des Artikels, einer Partikel u.ä., sind
nicht selten; vgl. z. B. 3,14 f ἀμωμήτου + καὶ H — 48,22 ἀλλὰ + χαὶ H
— 4,16 ϑεατὸς -[-ἦν H — 9,10 τὴν -- τῶν H — 11,23 τὴν + τοῦ Η
— 14,19 ἔργοις- οὖν H— 42,15 ἀποστῶ μεν + οὐν H — 24,12 βλέπειν +
ἐν H — 34,7 ἐπιχειρήσας + γὰρ H — 42,7 ä+d& Η — 43,21 συγ-
Xo0n0aTe + μοι H — 71,2 Boving-+ τῆς τοῦ πατρὸς H — 122,4
τιμιώτατον + ἡμῶν H.

Lücken sind gleichfalls häufig festzustellen. Wenn es sich auch
um verhältnismäßig kurze Auslassungen handelt, so sind sie um so auf-
fällıger, da sie meist in Urkunden. vorkommen. Vgl. unter anderm
17,13 ὁ μεγαλουργὸς und ebd. 17—19 ein weiteres Stück des Bibel-
eitates > H — 22,12 ὧδε — 13 ἐστιν (Überleitung zu 6. Brief Con-
stantins) > H — 35,25 00x dei nv (in e. Urkunde) > H — 74,23
ὄντος — 25 ἐνθυμήσει (Homoioteleuton) > H — 80,29 ἢ) μεταγε-
γεννημένος > H — 52,9 πολλάκις > H — 84,18 ἐπὶ — συνανεστράφη
(Sehluß ἃ. Bibeleitates) > H — 86,2 'Eriovu — 3/08 (Homoioteleu-
ton) > H — 115,3—6 Canon X > Η — 115,19 προσήκει > H —

132,26 συμφώνῳ (in e. Brief Constantins) > H — 135,6 ἀναγκαῖον
> H — 184,17 δὴ (in 6. Brief Constantins) > H — 190,27 xaxov
(ebd.) > ἘΠ

Interpolationen sind mit größerer Sicherheit nachzuweisen, als
es bei A möglich war. Aus Euseb stammt 6,24 ἔτε H — 7,1 rerı-

AHR

FOR Gelasius

μημένου H — 15,21 τοῦ > H — 19,11 ϑεοφιλεῖ + βασιλεῖ H —
19,21 συναγάγοιτο H — 21,3 πρόεισιν H u. a., aus Socrates 37,29
ἀνετρέψαμεν H — 126,26 αὐτῷ H u. a., aus Theodoret 22,18 γὰρ +
περὶ H — 125,22 ἢ κτιστὸν >H. Anderes wird bei Behandlung der
Handschriftengruppen zur Sprache kommen.

Umstellung der Worte hingegen ist viel seltener als in A; 518
kommt vor 17,21 υἱὸν μονογενῆ » H — 32,18 ἀναδεξάμενον To-
σαύτην & H — 48,19 πᾶσι λαβεῖν © H u.ö., doch ist es zwecklos,
die Beispiele zu häufen.

Schreib- oder Lesefehler mögen z. T. auf falsche Auflösung
von Abkürzungen der Vorlage zurückzuführen sein; vgl. z. B. 3,24 παρὰ
für περὶ — 31,1 τῆς für χαὶ — 91,14 δὴ für διά. Schwerwiegender
sind wohl 49,4 διαχέων] διὰ βραχέων H — 51,26 αὐχεῖν] ἔχειν H —
155,5. οἶστρος] ἴστρος H; 1. ü. ist alles Auffällige im Apparat notiert.

AHR

Die Zusammengehörigkeit von AHR erweisen gemeinsame Lücken
und Fehler, von denen ich einige charakteristische herausgreife. So
3,8 καὶ διατυπωϑέντα > A®H — 2,17 ἂν > ΔῊ — 3,10 ἐν) zei
AH — 4,33 τριὰς2 > ΔἸ — 11,12 ἐν οὐρανῷ > A'H — 17,9
καὶ (im Bibeleitat) > A'H — 21,8 διελϑόντες (geg. Eus: διελόντες)
A!H — 35,1 εἴτε2] ἢ ΑἪ — 38,23 τε > A®H -- 76,12 εἰς ἔργα
αὐτοῦ (Homoioteleuton in e. Bibeleitat) > A!IHR — 98,26 ovu-
φύεσϑαι (falsch) AIHR — 109,16 ἀνεέναι > Α Ἦ — 113,30 καὶ > A1H
— 200,2 ἡ ἰσχὺς (in e. Brief Constantins) > A!H. Besonders lehrreich
ist 99,11. Hier haben die II. und III. Klasse den vollen Text: ταῦτα
ἴσμεν: ὃ δὲ τρόπος, πῶς ταῦτα γεγένηται, [πάσης λογικῆς φύσεως
ὑπερβαίνει διάνοιαν), während im Archetypus von AHR die einge-
klammerten Worte fehlten. Jede der drei Handschriften bietet einen
Versuch, die störende Lücke auszufüllen, und zwar findet sich in A!
von späterer Hand am Rande ἀκατάληπτος, in H innerhalb des Textes
ἀγνοεῖται. in R, wo auch noch die Worte ταῦτα γεγένηται fehlen, im
Texte ἀκατάληπτος. Auch 120,9 verdient Beachtung: Klasse II und Ill
überliefern übereinstimmend mit Soer. und Thdt. ἔστερξε, dafür ἔστεξε
ΑἹ, ἐδέξατο H. Die Erklärung liegt nahe, dal der Archetypus von
AH die Corruptel ἔστεξε enthielt, woran A keinen Anstoß nahm, wäh-
rend H das seltenere Wort στέγειν durch das gebräuchlichere δέχεσθαι
ersetzte. !

1) 3,5 ϑεοῦ > A2HP3 — 36,4 yevousvog — 5 σοφία > A?HV!, ἃ. h. die Lücken
des Archetypus von AH sind von P3 bzw. V! selbständig geschaffen.

vıp3

M?P1!P?

Einleitung: II. Gruppierung der Handschriften XXI

Als Eigentümlichkeit in der Wortbildung fallen auf: 6,25 ζηλω-
τόν A!H statt ζηλωτήν ἃ. übr. HSS und Eus. — 33,18 μικρομέγεϑος
A®H statt μικρομεγέϑης und 19,21 statt μισόϑεον) ϑεομισῆ A! ϑεόμι-
σον H.

Was die Interpolationen angeht, so können sie für die Gruppe
AHR, also ihren Archetypus, so sicher angenommen werden, wie es
zweifelhaft bleibt, ob A für sich allein aus der Parallelüberlieferung
ergänzt ist. Aus Eoseb geflossen ist 7,3 πολέμῳ — παραταξαμέρου
A!H — 12,20 μηδὲ --- ἐπαίνοις A!H — 14,16 δυσγενῶς A!H statt
δυσμενῶς ἃ. ἄντ. HSS — 14,24 τοὺς φοβουμένους A!H für den Dativ
d. übr. — 19,10 αὐτῷ A!H > d. übr. — 133,16 διατάττει»ν A!H für
διαπράττειν ἃ. übr. u.a. m., auf Socrates gehen zurück 38,13 orı >
A-EN —HAT,20 προστίϑησιν A’H — 42,8 συμπνέουσιν Α Ἢ --- 127,5,
wo die Überlieferung in zwei Zweige gespalten ist und A!H durch
V!P3 oestützt wird.

ποτοῦ der Urkunden ist die Überlieferung besonders com-
plieiert, sie sina daher mit größter Vorsicht zu behandeln. Doch ist
zunächst die Besprechung der beiden übrigen Handschriftengruppen
erforderlich.

vıps3

Der Vaticanus V! und der Parisinus P® sind auf Grund analoger
Erwägungen, wie sie für AH gelten, als verwandt anzusprechen. Eine
Menge gemeinsamer Lücken und Fehler lassen sich ohne weiteres aus
dem kritischen Apparat zusammenstellen; vgl. z. B. 97,14 — 102,10
— 106,12f — 117,29 — 121,3.25 u. v.a. Selbständiger Wert kommt
der Gruppe nicht zu, doch ist sie herangezogen worden 1) weil dem
Drucke Balfores P® zugrunde zu liegen scheint (s. u. S.XXVII) und sich
der Benutzer der neuen Ausgabe bei Beachtung des für P3 bzw. V!P>
Angemerkten eine Vorstellung machen kann, wie wenig der alte Text
der tatsächlichen ie entspricht, 2) weil V!P® in der Regel
an den Stellen den Ausschlag geben, wo A und H auseinandergehn.
und 3) weil durch die Gegenüberstellung von AH mit der Gerarnthent
der übrigen Zeugen die Annahme, dal die Gruppe AH dem Urtext im
allgemeinen am nächsten kommt, erhärtet wird.

M2P!R2
Auch die Verwandtschaft von M2P!P? braucht nicht eingehend
bewiesen zu werden. Es genügt ein Hinweis auf gemeinsame Lücken
und Fehler wie 111,8 — 115,26 — 117,7 — 137,2£ — 190,9 — 194,12
— 200,4 u.a.m. Sehr stark tritt in dieser Gruppe die Neigung zur

XX1U Gelasius

Interpolation aus der Parallelüberlieferung hervor, wofür sich S. 130ff
charakteristische Proben finden; vgl. bes. 132, 2. 7.8. 18. Vorlage für
M2P !P? ist das 5. XIV bei der Beschreibung von P! erwähnte Exemplar der
Bibliothek Grimani; die Gruppe ist am weitesten von dem Original-
text des Gelasius entfernt.

Bisweilen leistet jedoch die Verbindung V!P? + M?P!P? nützliche
Dienste, so 88,26, wo P? wohl nur durch einen Schreibfehler entstellt
ist, ferner 99,11 (vgl. 5. XX), wo AHR versagen, und an den übrigen
Stellen, wo AH Lücken aufweisen, oder 101,11, wo zum mindesten ein
Schreibfehler von AHR corrigiert wird; auch 184,20 scheint μὴ richtig,
desgleichen 192,12 συνησϑήσομαι, doch können die beiden letztge-
nannten Stellen interpoliert sein.

Als fehlerhaft erweist sich die Gruppe V!P3M?P!P? 2,10. 13 —
3,26 — 36,10 — 120,18 — 121,4. 20 u. ö., eine Aufzählung, die
hier nicht verlängert zu werden braucht, da sie genügt, um die Nach-
prüfung des Urteils über den Wert von AH zu ermöglichen.

A (bzw. ΗΕ) V!P? gegen H (bzw. A) M?P!P?

Wie aussichtslos der Versuch ist, die Handschriften in einen
Stammbaum einzuordnen, geht daraus hervor, daß sowohl AV!P? wie
AM?2P!P? verbunden sein und den richtigen Text bieten können. Obwohl
in der Regel die Stellung von V!P® bei einem Auseinandergehen von
A und H die Auswahl der Lesart bestimmt, so lassen sich doch die
Fälle, wo AM?P!P? das Richtige haben, nicht aus der Welt schaffen.
Die tabellarisch geordnete Nebeneinanderstellung der wesentlichen Er-
scheinungen möge dies erläutern:

AV1P3 — Urtext gegen HM2RrIES
*32.2 ὕμνοι (Überlieferung)! . . . ὕμνοις (Conjectur; vgl. Kuseb)
ἢ ρου N une
AI DGESDDD ne ΩΝ
52:19 Bebovanıat. — oe βούλεται
ὅ8.11 ξαύτῷ.. .- νι 2.2 21... αῦεα ΗΠ ἑαυτῷ | o00uaML TE
82,21 δεικνὺς (besser) . . . - . δείκνυσι
Ur TO οὐ er Me. οὔτε
93,6 ἁπλῆν (sc. ϑεότηταη. . . . ἁπλοῦν
94,5 ἐν πνεύματι (wohl besser). . ἐν + τῷ
94,26 βοῶν ΔΝ Boa V!P? . . . Bow» >
106,18 00978 (sc. πίστεως). . . . ὀρϑοδόξου

1) Der Stern bezeichnet, daß Interpolation bei einer oder bei beiden Gruppen
im Spiel sein kann. Bei den übrigen Stellen fehlt uns die Parallelüberlieferung.

Einleitung: II. Gruppierung der Handschriften ΧΧΙΠ

(AV1P3) (HM?P!P2)
*106,26 data = Thdt)!. . . . . ὁὲ τῶν» (vgl. δὴ τῶν Soer.)
*107,6 γλυχερός (— Thdt.Eus.)! . . γλυκύτερος (— Soer.)!
ΕΠ 95. συγγραφῆη 1-02 2... =» Yoapn
113,2 ἀξία» (— Canon 3)... - ἐξούοίαν
2113,65. zosie (— vulg. Text .d.

BanonsA) Mrz) 2 ron (Ürtext, d. Gel?)
*113,28 Außvaıs — Canon 6) .. . . λιβύῃ
118,10 &yoawarto . -» » 2 =... EYoamparo
*125,6 προσήκειν (— Soer.). . - . προσήχει (= Thdt. codd. AHN)
*196,6 συνετιϑέμεϑα. . . .» . . συντιϑέμεϑα (— Socr.)
*186,16 οὐδεπώποτε (— Athan.) . . οὐδέποτε
*187.14 eivaı vo». (—. Athan.)..;. ,. ...., 20V >

Die Sammlung der Stellen ließe sich mit leichter Mühe speciell
aus den Urkunden vermehren; doch ist ein klares Bild der Überliefe-
rungsverhältnisse erst zu gewinnen, wenn die kritische Ausgabe des
Socrates fertig ist; für unsere Zwecke genügt es, zu dem oben An-
geführten eine ergänzende Übersicht der weiteren Möglichkeiten der
Gruppierung hinzuzufügen:

HV!P3 = Urtest gegen AM2PIP2
93,9 ἀνάσχησϑε. Nr εν, ἀνάσχοισϑε
*63,7 εἴποις = Georg. Mon.) “ΟΣ
*61,23 πολὺ: ἢν αὐτῷ ὁ ἀγὼν. ΤΣ
93,24 τὰ αὐτοῦ φρονοῦντας
(Gern σεου):: “5 Ὅν τασπῦῦν valanen
119,17 τῶν ὁμοφρόνων αὐτῷ . . τῶν ὁμοφρόνων αὐτῶν
*189,18f συνυπάρχειν (— Athan.) . . συγάρχειν

An wenigen Stellen wurde die Entscheidung aus inneren Gründen
anders getroffen:

AM?P!P? — Urtext gegen ΕΠ ΠΡ:
738968 ὡς (Urkunde) . . . -. ὡς
52,19 ἀϑλίαις (se. BZ en ad Als
ἘΠ Ὁ: 2 1 ἐπιστροφὴν ἜΣ anon 12). ἐπιστρέφειαν
*116,6 ovrıwog οὖν (= Canon 13). οὖν > [Bavousv P?

ὙΠ) 91]! ρα νι ηθε (n. Thdt.) . καταλιμπάνομεν HV! zararau-
*189,29 ἤγουν A! ἤτουν M?P!P?

(—Athan.R) . . . . . εἴτουν (— Athan. B)
"194,11 διδασκαλίαν καὶ (= Athan.). καὶ >

1) Da Socrates an dieser Stelle als Vorlage des Gelasius zu gelten hat, ist
anzunehmen, daß A!V!P3 nach Thdt. Eus. corrigiert sind.

XXIV Gelasius

Um das Mals der Verwirrung voll zu machen, erscheint vereinzelt
auch ın

HM?P!P? das Richtige gegen AVI!P>
ἘΠῚ 2 21.02. χοὶ oe) el
+49,8 doyuaros = Ser). . . . oouarog (=Soer. FM)
49,30. „eloayovorm ee elgayer
134,26 ἔχουσ 0 a ro

Hiernach darf die Annahme begründet erscheinen, dal keine der
erhaltenen Handschriften bzw. deren Vorlage frei ist von Versuchen,
die verderbte Überlieferung zu bessern, sei es durch eigene Conjecturen,
die oft ihren Urhebern alle Ehre machen, sei es durch Correeturen aus
einer Parallelüberlieferung. Wenn trotzdem zahlreiche Fehler stehen
geblieben sind!, so darf man daraus schließen, dal der unserer ge-
samten Überlieferung zugrunde liegende Text bereits vielfach entstellt
und unverständlich war. Dies gilt in gleichem Maße für die erzählenden
Abschnitte wie für die Urkunden. Die Aufgabe des Herausgebers kann
nur sein, diesen Urtext des Gelasius, soweit er für uns erreichbar, zu
reconstruieren. Es handelt sich in dieser Ausgabe also auch nicht darum,
den Urtext der eingelegten Aktenstücke herzustellen. Deshalb und
weil es aulserdem unangebracht erschien, die für heutige Bedürfnisse
nicht mehr ausreichenden textkritischen Angaben etwa des Husseyschen
Soerates oder Sozomenus heranzuziehen, sind die Citate aus den Quellen
bzw. der Parallelüberlieferung im kritischen Apparat auf das für die
Feststellung des von Gelasius gelesenen Textes erforderliche Mindest-
mal) beschränkt worden. Die an sich vortreffliche Theodoretausgabe
Parmentiers zeigt deutlich, wie wenig zurzeit noch stetige Hinweise
auf Parallelschriftsteller fördern. Wer sich die Mühe machen will, die
(Gelasiusnotate im kritischen Apparat Parmentiers zu dem Briefe des
Euseb an seine Gemeinde (Thdt. 1 12) mit der tatsächlichen Gelasius-
überlieferung zu vergleichen, wird sich leicht davon überzeugen können.
Erst wenn kritische Ausgaben aller Kirchenhistoriker und sonstigen
Einzelquellen vorliegen, wird eine Ausgabe der Urkunden möglich sein,
die deren Urtext festlegt und im Apparat zuverlässige Angaben über
alle Sonderzeugen bucht.

1) Vgl. 7,17 — 9,30 — 15,5 (wo eine Correctur nach Euseb nahegelegen
hätte!) — 32,6 — 46,27 — 41,20 — 50,9 — 52,13 — 53,14 — 97,28 — 191,4 u.a.m.
Auffälligerweise sind die Fehler häufig an solchen Stellen zu finden, wo sie leicht
aus der Parallelüberlieferung hätten verbessert werden können.

Einleitung: III. Capitelindices ΧΧΥ

ΠῚ, Capitelindices.

Erhalten ist nur der Capitelindex zum dritten Buche ohne bei-
geschriebene Zahlzeichen. Dal ihn der Schreiber von A? in seiner
Vorlage vorgefunden habe, hindert nichts anzunehmen. Da das erste
und zweite Buch augenscheinlich als Einheit aufgefaßt worden sind —
in ihnen ist τὰ χατὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ ἁγίαν σύνοδον πραχϑέντα (S.1,25),
im dritten Buch aber τὰ μετὰ τὴν μεγάλην σύνοδον behandelt — und
ihre Capitel, wie die Überreste der Zählung in den HSS beweisen (vgl.
S. 26,2), ohne Unterbrechung durchgezählt wurden, so ist nicht ver-
wunderlich, daß ein Index vor dem zweiten Buch fehlt. Er fehlt
allerdings in den uns vorliegenden HSS auch vor dem ersten; doch
da A! im Anfang verstümmelt ist, so bleibt die Annahme, daß er nur
nachträglich verlorengegangen ist, als Möglichkeit bestehen. Daß ein
unvollständiger Gelasiustext im Umlauf gewesen ist, eben der von Bal-
foreus gedruckte, beweist der Inhalt aller jüngeren HSS.

Von der Wiederholung der Capitelüberschriften innerhalb des Textes
durfte nicht abgesehen werden, so störend sie sein mag, da sie durch
das einheitliche Zeugnis der HSS geboten erschien. Ob sie auf Gelasius
selbst zurückgehen, vermag ich weder zu erweisen noch zu bestreiten.
Die kleinen Verschiedenheiten zwischen der Fassung des Index im
Buch III Cap. δ΄ ἐπιστολὴ τοῦ αὐτοῦ περὶ κτλ. gegenüber $. 142,6
ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου περὶ κτλ. und ε΄ ἐπιστολὴ
τοῦ αὐτοῦ πρὸς ακάριον ἐπίσκοπον Ἱεροσολύμων κτλ. gegenüber
5, 143,14} ἐπιστολὴ Κωνσταντίνου τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως τῷ
(ἐπισχόπφν Ἱεροσολύμων κτλ. erscheinen nicht ausreichend, um auf
verschiedene Herkunft resp. Echtheit oder Unechtheit der einen oder
der andern Fassung schließen zu lassen.

Es mag bemerkt werden, dal sich z. B. die Überschrift 8. 108,12
περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν διατυπώσεων λόγος διδασχαλικός in der
Form stützen läßt durch den Ausdruck 165,34 ἠβούλετο λόγον αὐτοῖς
διδασκαλικὸν προσενεγκεῖν.

Das erste Buch ist in unserer Ausgabe im Vergleich zu Balforeus
um ein Capitel vermehrt. Den HSS, P3 ausgenommen, zufolge multe
nämlich Cap. 2 S. 7 selbständig gezählt werden; nur so wird im ersten
Buche die Gesamtzahl 12 erreicht, die in den erhaltenen Randziffern
des zweiten vorausgesetzt ist. Innerhalb des zweiten Buches stimmt
die Capitelzählung mit der bisherigen von 1—14 überein, von 15—18
bleibt sie um 1 hinter ihr zurück, 19 ist kürzer angesetzt, 20 ein-
geschoben, weshalb von 21 an die neue Zählung um 1 voraus ist. Die
Paragraphenzählung ist neu hinzugefügt.

Gelasius. (ὃ

RRSVI Gelasius

IV. Ausgaben. '

Die beiden ersten Bücher des Gelasius wurden zugleich mit drei
Briefen Constantins (S. 183ff) zum erstenmal von R. Balforeus bei
F. Morellus in Paris 1599 gedruckt. Ein Nachdruck dieser Ausgabe
erschien 1604 bei Commelin. Der Text ging sodann in die Concilien-
sammlungen über und findet sich bei Mansi im zweiten Bande p. 760#f,
bisher am bequemsten zugänglich bei Migne, Patrol. Graec. LXXXV,
1179ff. Eine Separatausgabe von Constantins Brief an Arius und die
Arianer (B. Ill Cap. 19) war bereits 1595, ebenfalls bei Morelli, erfolgt
zusammen mit einer lateinischen Übersetzung des P. Morinus aus Ba-
ronius Annales zum Jahre 319.

Weitere Fragmente des dritten Buches publicierte nach dem Codex
Ambrosianus 534(A) zunächst A. Mai in seinem Spieilegium Romanum
VI, 605, über den Inhalt des Buches berichtete 1861 Fr. Oehler in
der Zeitschrift für wissenschaftliche Theologie. Gedruckt wurde der
Text in demselben Jahre von Ceriani in den Monumenta sacra et pro-
fana t. 1 fase. II p. 129sqg. zugleich mit einer Auswahl der Lesarten
von A zu den ersten Büchern. Seine Ausgabe hat sich der Nach-
prüfung als zuverlässig erwiesen, kleine Versehen sind stillschweigend
verbessert. Den Satz, den Ceriani an das Ende seiner Vorrede setzt:
„Ceterum manum medicam alicubi desiderat adhue noster liber linguam
quod attinet, et magis etiam in 115 quae narrationis veritatem tangunt“,
möchten wir auch heute der ersten Gesamtausgabe mit auf den Weg
geben.

Seit im Jahre 1906 Gerhard Loescheke den verachteten Gelasius
einer eindringenden Untersuchung gewürdigt hatte, die unter dem
Titel: "Das Syntagma des Gelasius Cyzicenus’ im Rheinischen Museum
LX und LXI erschien, ist der Wunsch nach einer vollständigen Neu-
ausgabe laut geworden?. Er hat die Vorarbeiten dazu bald nach Er-
scheinen seiner Studie in Angriff genommen und den philologischen
Teil der Aufgabe insoweit zu einem gewissen Abschluß gebracht, als

1) Die Angaben G. Loeschekes im Rhein. Mus. LX, 594 ff und ΠΧ], 34ff werden,
soweit sie zur Orientierung des Lesers notwendig sind, wiederholt resp. aus No-
tizen, die sich im Handexemplar des Verfassers nachgetragen finden, ergänzt, ohne
daß jedesmal auf diese Arbeit verwiesen oder der Zusatz bezeichnet wird.

2) Vgl. Ad. Jülicher in seiner Recension Theol. Lit.-Ztg. 1906, Nr. 24, S. bö4ff,
C. Weymann in Berl. Phil. Wochenschr. 1907, Nr. 2, S.33ff und in Byz. Zeitschr.
1906, S. 676f. — Recensionen finden sich ferner von J. Sickenberger in D. Lit.-Ztg.
1906, Nr. 28, S. 1754ff, von S. Rogala in Theol. Revue 1906, Nr. 15, S. 4ö51ff, von
P. Lejay in Revue d’hist. et de lit. rel. 1906, S. 279£.

Einleitung: IV. Ausgaben XXVU

er die Collationen beendet und die recensio in der Hauptsache durch-
geführt hatte. Der gebotene Text ruht durchaus auf der von ihm ge-
wollten Grundlage; wenn ich in Einzelfällen von seiner im Manuseript
der Collationen angedeuteten Entscheidung abgewichen bin, so durfte
ich es in der Gewißheit tun, daß er seine Entscheidung keineswegs als
endgültig ansah. Bis in die letzten Tage seines Lebens haben ihn die
textkritischen Probleme des Gelasius beschäftigt.

Um zu ermessen, wie stark der Text unserer Ausgabe sich von
dem bisher allein maßgebenden des Balforeus unterscheidet, braucht
man, wie erwähnt, nur auf das Vorkommen von P3 im Apparat zu
achten. Laut Vorrede hat Balforeus zunächst auf Wunsch des älteren
Herrn de Noailles eine lateinische Übersetzung des Gelasius angefertigt.
In dem Begleitschreiben sagt er: "In parato et ad manum unicum illud
exemplar tuum fuit, quod in Chio Aegeici maris insula!, a Graecis
Monachis, in quorum monasterio iam diu magna cura asservabatur,
Franeiscus frater tuus, volente et favente Patriarcha Constantinopolitano,
ingenti pretio redemit et Byzantium ad se perferri iussit.. Von Kon-
stantinopel ist die HS nach Frankreich gekommen, und nach dem Tode
des älteren Herrn de Noailles hat sein Neffe den Balforeus mit der
Herausgabe des griechischen Textes betraut. Der einleitende Geleit-
brief des Balforeus beginnt: “Patruus tuus Aegidius Noalius Episcopus
ÄAquensis ... nihil ... tam enixe voluit ... quam acta coneilii Nicaeni,
quae ipsius iussu Latina feci, in aspeetum lucemque proferri. Es han-
delt sich also zweifellos um P°, dessen Eigentümer ja zufolge dem er-
haltenen Ausleihevermerk (vgl. S. XIV) M. de Noailles, evesque d’Ags,
war. Von Morellus erfahren wir noch, dal er einen Codex des Petrus
Stella verglichen habe. Auch dieser scheint nachweisbar; wahrschein-
lich ıst es, worauf Randlesarten im Druck des Balforeus schließen
lassen, der Utrechter Codex, der wieder nichts anderes ist als ein
Apographon von γ΄.

Um ein schlagendes Beispiel anzuführen, wieviel durch Ausnützung
der Überlieferung zu gewinnen ist, verweise ich auf 73,9: τὰς δύο
φύσεις προϑήσαντες erregte so starken Anstoß, daß G. Loescheke ?
die Stelle für interpoliert hielt. Tatsächlich ist φράσεις überliefert,
φύσεις steht nur in P°.

Wäre es G. Loescheke vergönnt gewesen, diese Ausgabe selbst zu
vollenden, so hätte er zweifellos auch den historischen Gehalt des
Werkes und seine eigene Studie einer erneuten Prüfung unterworfen.

1) Auch A stammt aus Chios (vgl. S. XI).
2) Rhein. Mus. LXI, 73 Anm.

ΧΧΥΙΠ Gelasius

Da ein Wiederabdruck seiner Erstlingsarbeit nicht in seinem Sinne
wäre, möge nur das für die Benutzung des Buches unerläßlich Not-
wendige aus ihr angeführt werden.

V, Gelasius, sein Werk und seine Quellen.’

Der Name der Gelasius ist allein durch Photius (cod. 15 und 85)
überliefert?, über seine Persönlichkeit wissen wir nach wie vor mit
Sicherheit nur das, was er in der Vorrede zu seinem Buch (S. 2ff) er-
zählt. Er sei der Sohn eines Presbyters von Üyzicus, weile jetzt in
Bithynien und schreibe zur Zeit des Aufstandes des Basiliseus gegen
Zenon, also etwa 475, um die Behauptung der Eutychianer, die nicae-
nischen Väter hätten monophysitisch gelehrt, zu widerlegen.

Der Titel seines Buches lautet in der landläufigen Citierung “Syn-
tagma‘. Daß er zum mindesten als Bezeichnung des Ganzen nicht ur-
sprünglich ist, läßt sich mit Sicherheit beweisen. Die Unterschrift des
ersten (vgl. 8. 25 zu 12), die Überschrift und Unterschrift des zweiten
(vgl. S. 26 zu 1; 137 zu 7) sowie die Überschrift des dritten Buches
(vgl. 5. 138,1; 139,23) sichern den Titel "Kirchengeschiehte'. Beweis-
kräftiger ne sind die innerhalb des Textes vorkommenden Bezeich-
nungen. Das dritte Buch beginnt (S. 140) mit den Worten: τὸν μὲν
πρῶτον καὶ δεύτερον λόγον τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας καϑεξῆς
ὁ λόγος ἡμῖν ἐποιήσατο, ὅ. 155,11 ΕΓ leitet Gelasius einen neuen Ab-
schnitt der Erzählung mit den Worten ein: παραϑήσω δὲ καὶ ἕτερον
τεχμήριον τῇδε τῇ ἐκκλησιαστιχκῇ ἱστορίᾳ, und an einer späteren
Stelle (8. 168,5) entschuldigt er sich: ἀλλ᾽ ἐμοὶ undas ... διαμέμψηται
ὡς τὴν ὅλην ἐπιστολὴν τῷ τῆσδε τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας
λόγῳ μὴ ovvawavrı?. Dagegen erscheint σύνταγμα als Untertitel
S.1,23 und als Bezeichnung nur des dritten Buches, also eines Ab-
schnittes des Ganzen, ὃ. 135,4f in den Worten: ἐνταῦϑα καταπαύσο;
τὸν λόγον, τὰ λοιπὰ ... ἐν τρίτῳ κατατάξαι συνιδὼν συντάγματι...

Daß uns auch in A die Kirchengeschichte nicht vollständig erhalten
ist, wurde bereits (5. XIf) bemerkt. Der Text bricht in der Schilde-
rung der Synode von Tyrus ab. Über den ursprünglichen Umfang des
dritten Buches berichtet Photius (cod. SS), es schließe mit einer Dar-
stellung vom Ende des Kaisers Constantin und seiner Taufe; Gelasius

1) Vgl. δι XXVI Αὐτὰ: ἡ:

2) Die Angabe Loeschekes S. 594 über die Überschrift des 3. Buches beruht
auf dem hier irreführenden Druck Cerianis.

3) Vgl. auch 147,21ff χαὶ ταῦτα... τῷ ἱστορικῷ παρατέϑειχα γράμματι.

Einleitung: V. Gelasius, sein Werk und seine Quellen XXIX

erzähle, daß Constantin orthodox und nicht, wie einige behaupten, von
einem Häretiker getauft sei.

Das Verhältnis des Gelasius zu seinen Quellen wird neu unter-
sucht werden müssen. Das letzte Urteil G. Loeschekes! über das Werk
des Gelasius lautet: „Sein Werk ist durchaus Compilation; Eusebius,
Socrates, Theodoret, Rufin werden abwechselnd ungefähr wörtlich aus-
geschrieben. Aber daneben werden andere uns verlorene Quellen be-
nutzt: die Kirchengeschichte eines gewissen Johannes und ein Urkunden-
buch zur nicaenischen Synode, das wir nach dem einstigen Besitzer des
von Gelasius benutzten Exemplars, dem Bischof Dalmatius von Üyzieus,
nennen müssen; aus ihm stammt vor allem eine Rede, mit der Con-
stantin die nicaenische Synode begrüßt haben soll, und Protokollstücke
eines Dialogs zwischen den nicaenischen Vätern und einem arlanischen
Philosophen Phaidon. Besonders der Protokolle Echtheit ist oft und
bestimmt bestritten; mir ist sie nach wie vor wahrschemlich.“

Unter die verlorenen Quellen des Gelasius ist, wie A. Glas in
seiner Abhandlung Die Kirchengeschichte des Gelasios von Kaisareia ?
einleuchtend erwiesen hat, auch Gelasius von Caesarea zu zählen,
und man darf wohl annehmen, dal dies nicht nur an den Stellen der
Fall ist, wo das Zusammengehen des Gelasius mit Rufin oder Georgius
Monachus die Vermutung zur Sicherheit erhebt. Die Capitel I 3—7, die
sich schon durch den Stil der Erzählung von den umgebenden Stücken
abheben, werden gleichfalls auf Gelasius von Caesarea zurückgehen
und dessen Name statt Rufin® zu stehen haben. Damit findet auch die
chronologische Notiz S. 10,15 ihre Erklärung: Gelasius von Üaesarea
hat die Sonnenfinsternis von 360 wirklich erlebt; nur so wird im Zu-
sammenhang der Ausdruck ἐπὶ τῆς ἡμετέρας γενεᾶς verständlich. Daß
Gelasius von Cyzieus die Quellenangabe seiner Vorlage kritiklos über-
nimmt, ist nicht selten ®.

Somit liehtet sich das Dunkel, das über den unbenannten Quellen
des Gelasius von Cyzieus waltete. Wenn er S. 134,24 von παλαιὰ
διηγήματα redet und sich 104,15 auf seine Gewährsmänner mit den
Worten beruft: χαϑὰ Εὐστάϑιός τε ὃ τῆς ᾿Αντιοχέων καὶ Εὐσέβιος ὁ
Παμφίλου ᾿Αϑανάσιός τε ὁ μέγας καὶ πάντες οἱ τὰ τῆς συνόδου
συγγραψάμενοι διηγοῦνται, so dürfen wir als einen der Ungenannten
Gelasius von Caesarea einsetzen. Nicht geklärt aber ist noch immer
die Frage nach dem von ihm genannten, im übrigen aber unbekannten

1) Zwei kirchengeschichtliche Entwürfe S. 991.

2) Byz. Arch. 1914 Heft 5. 3) S.8 Anm.

4) Vgl. S. 150,20—154,14 und die Bemerkungen von Glas S. 74f.
3), ὃ. Ὁ:

ΧΧΧ (relasius
Johannes. Solange nicht erwiesen ist, dal dieser Name fingiert ist,
mag er sozusagen als Deckblatt für den oder die Verfasser derjenigen
Stücke dienen, die Gelasius aus andern als den uns bekannt gewordenen
oder durch die Quellenforschung erschlossenen Vorlagen entnommen hat.
In diesem Sinne sind die folgenden Angaben zu verstehen.

VI, Quellenübersicht.'

Buch 1.
S. 2,2—6,7 Vorrede.
1. S. 6,11—26 — Eus. H. E. VIII 13 p. 776,3—778,2.
6,27— 7,12 — Eus. H. E. IX 9 p. 826,20—828,8.
2.18.67. 158 Rufin citiert (vgl. Apparat).

vgl. Eus. Εἰ. E. Bd. III p. CCLVUI Anm. 1.
πο pa U

8,3 — Bus. ΗΠ B.1X 912 Ὁ 85» 90}
3—1,3. 8. 8,5—12,5 — (Grelasius von (aesarea.
12,5—13,2 — Eus.H.E.IX9 p. 830,17—832,14.
8. 5. 13,5—19 Mit den Worten Povgptvog ἤγουν Γελάσιος-

(13,5) scheint die Kirchengeschichte des Ge-
lasius von Caesarea eitiert zu sein? Soer. 1
2.8.9: 3.1.

9. 10. S. 13,22—14,26 = 8. H. E. IX 10 p. 838, 16— 840,19.
14,26—16,3 — Eus. H. E. IX 10 p. 846,11—848,15.
16,4—31 Eigenes Fabrikat. Nur Gerede! Die Rück-

kehr zu Euseb® bezeichnet 17,1: ἀλλ᾽ ἐπὶ

τὴν προχειμένην ἡμῖν τῆς ἐκκλ. lot. ὑπό-

ϑεσιν ἐπανέλϑωμεν. Auch das Verlassen der

Quelle war 16,4 deutlich bezeichnet: ταῦτα

συντέταχεν ὃ Παμφίλου Βυσέβιος.
17,6—18,2 — Eus. H. Εἰ. X 4 p. 865—866,7.

1) Die tabellarische Übersicht ist ein Nachdruck aus Rhein. Mus. LX, 604 ff.
Die Citate sind mit den Neuausgaben der angeführten Schriftsteller in Einklang
gebracht. Es ist stillschweigend hinzugefügt oder geändert, was handschrift-
liche Notizen G. Loeschekes oder die neue Fassung des Apparates forderten.

2) Vgl. A. Glas: Die Kirchengeschichte des Gelasios von Kaisareia S. 2,
11, 14, 18.

3) Ähnlich ist die Rückkehr zur Quelle betont ἃ. 168,11—170,4 u.ö. Zur
Bezeichnung von Kürzungen dienen folgende Ausdrücke: μικρὰ (oder σμικρὰ) 2
πολλῶν: 111,28—147,22 u. ὅ.; ἕν &x πολλῶν 57,20; εἰ καὶ μὴ πάσας ... ἀλλ᾽ οὖν
τὰς σαφεστέρας (ἐπαναλαβεῖν) 95,23 — eine Kürzung wird ausdrücklich motiviert
166,23.

1: Ὁ.

ἐφ
un

“=
un

Einleitung: VI. Quellenübersicht

18,11—26
18,26—19, 2
19,3 16
19,16— 20,2
20,210
20,12— 21,11
21,12

31,24 ff

32,13 — 24,18

‚1924
24,26— 25,12
8
916 11. “59.11
32.19 33,3
33,4—27
33,24
34,2 —13
34.159 17
34,94—40,18

40,19— 41,2

— Eus. H.E. X 8 p. 892,1—16.

— Eus. H. E. X 8 p. 892,20—23.

— Eus. H.E. X 8 p. 892,25 — 894, 10.
__ Bus. H.E.X8$ p, 896,31 898,9.
— Eus. H.E.X 8 p. 898, 12—19.

— Eus. H.E. XS p. 898,22—900,16.

gern 313 pP. 11 und LA, 1 p. 9; aber
Gel. eitiert ausdrücklich Rufin.

Es werden inhaltlich als mit Euseb gegen
Rufin gehend eitiert οἱ λοιποί. Die Inhalts-
angabe paßt nieht auf βοῦν. und Thdt. Ob
Johannes gemeint ist?

Fragment eines Constantinbriefes. Die Ab-
trennung wie bei Theodoret H.E. 120 ff p. 66.
Die Textgestaltung anders und z. T. ursprüng-
licher.

Abschluß des vorhergehenden Abschnittes.
Von 25,2 an bei Soer. ΓΑ; 2—4 p. 9.

Buch Il.
— Soer. 14,5 p. 91.
— Eus. H. Εἰ. X 9 p. 900,22— 902,20.
Lob des Euseb. Seine Rechtgläubigkeit.
— Rufin X 1 p. 960. Soer.14, 5 p. 9f, aber
reichhaltiger. Thdt. I 28.
ΞΞΞ ΤΠ Ι 9542:
— Rufin X 1 p. 9601.
7. T. wörtlich Soer.15, 6 p. 111
Alexandrinisches Synodalschreiben von 324
wie bei Socr. anschließend, aber mit den dort
fehlenden Unterschriften. Johannes? Oder
sollte die Namenliste auch bei Soer. ur-
sprünglich gestanden und erst in unserer
Überlieferung ausgefallen sein? Vgl. zu einem
ähnlichen Fall Rhein. Mus. LIX, 455f und
Ed. Schwartz in den Göttinger Nachrichten
1904, 395 ff.
Abschluß wie bei Soer. 1 6, 31 p. 22 und
17, 8.9.20.

1) Vgl. Glas a. a. 0. S. 20.

10-- 11,108, 8.57,9—59,2

IS.

“-.}

8. 8. 5:

. ΟΣ

Ars A394

43,25—27
44,3—45,18

45,19 —46,1
46,1—4

. 46,6—53,29

55,19—56,8
56,9 —18
56,20—57,7

Gelasius

Fragment eines Constantinbriefes (gekürzt).
Umgebung und Abtrennung beweist, dab
Socer. 17 Quelle ist. Der vollständige Brief
bei Eus. V.C.II ce. 64 ff.

— DocH 1,8 710p. 35.

— Soer.1S p.36ff abgesehen von einem ein-
seschobenen Satz aus Johannes: ἦ» δὲ αὐτῷ
ESxaudexarov Eros καὶ μῆνες ἕξ τῆς βασιλείας,
ὅτε ταῦτα αὐτῷ ὑπὲρ τῆς ἐχκλησιαστικῆς
εἰρήνης ἐσπούδαστο. Gel. schöpft, wie Ab-
trennung und Einkleidung zeigt, aus Socr.,
nicht aus dem von ihm (S. 44,9) citierten
Öriginalbericht des Eus. V. ©. III e. 7. 8.
ΞΟ: 8, 12 Ὁ. 39047178, 177.40:
Überleitung zu der Rede.

Eröffnungsrede Constantins. Nach ausdrück-
licher Angabe der Vorrede (S. 3,9ff) aus dem
Buch des Dalmatius!. Die Schlußsätze
z.T. in direeter, z. T. in indirecter Rede
auch bei πηι. 17, 11. 12 p. 32.

— Thdt. 17, 13.14 p. 521 z. T. wörtlich, aber
vermischt mit Elementen aus Soer. 1 8, 31
p. 40 und Rufin X 5 p. 964.

—Runin X 992908 ΘΟ ΤΠ 815 0. 11.
Vgl. für den Ausdruck Soer. 1 8, 158 p. 41
und Sozom. I 17, 3—5.

— Thdt. 1 11, 4—6 p. 47.

— Rufin X2 am Ende p. 961.

— Rufin X4 p. 963. Zum Schluß im grie-
chischen Ausdruck mit Soer. 1 11 p. SS zu-
sammentreffend. Vgl.auch Philostorgius III 12
p.43 (Bidez), Georgios Monachos 11 p.517,15#f
(de Boor). Quelle ist Gelasius von Caesarea ?.
— RufinX5 p. 968 kürzend. Vgl. auch Soer.
112 p. 90 £. Soz. 1 11, 1—5. Quelle ist Ge-
lasius von Caesarea°.

1) An die Echtheit der von Gelasius überlieferten Actenstücke glaubt
J. A. Heikel und benutzt sie in seiner Schrift Kritische Beiträge zu den Üon-
stantin-Schriften des Eusebius (= Texte und Untersuchungen 36. Bd. Heft 4), um
die Unechtheit der Oratio ad sanetum coetum nachzuweisen.

2) Vgl. Glas a. a. Ὁ: 9.42 u. 80.

3) Vgl. Glas a. a. Ὁ. 8.43.

Einleitung: VI. Quellenübersicht XXXHI

11.11.12, S. 59,5—61,11 Unbekannte Quelle. Buch des Dalmatius?
60,30 ff Vgl. zur Sache Soer. 18,13 p.39. Sozom.117,3.
13. S. 61,14—64,8 Vgl. Rufin X 3 p. 961—963. Im Anfang und
am Schlul frei erweitert. Vgl. auch Soz.
118, 1—7 und Georgios Mon. Chron. 11 505,
15—507,15 (de Boor). Quelle ist Gelasius
von Caesarea!.
14—24. 5. 64,11—101,23 Philosophendialog. Buch des Dalmatius?
25. 5. 101,24—102,2 Abschluß des vorigen Abschnittes. Buch des
Dalmatius?
102,3—17 — Rufin X 5 p. 965 erweitert. Vgl. auch
Georg. Mon. II p. 507,21—508,3. Quelle ist
Gelasius von Üaesarea ?,
102,19—103,4 Quelle? Wahrscheinlich von Gelasius selbst
componiert. Nichts Neues.

5. 103,9—104,3 Niecaenisches Symbol. Quelle?

104,4—14 — Rufin X 5 p. 965.
104,14—19 Zusatz des Gelasius.

28. S. 104,21—106,7 Unterschriften der Bischöfe. Nach Johannes?
Oder ist der Abschnitt hier überhaupt inter-
poliert? Vgl. 8.135 ff. Die Überschrift des
Abschnittes palst nicht zu seinem Schlußsatz ὃ.

106,9— 26 Quelle unsicher. Johannes?

29. S. 106,26—107,17 Eus. V. C. III, 13. 14 ausdrücklich _eitiert.
Wie Citat und Abtrennung beweisen, aus
Soer. I 8, 21 geschöpft, aber zum Schluß
interpoliert. Der letzte Satz scheint von Ge-
lasiusim Hinblick auf Cap. 31f zugesetzt; aber
vgl. Rufin. X5 am Schluß und Thdt. 1 13,2.

ἐφ
-.}
ζΏ

1) Vgl. Glas a.a. O. 9.19 u. 36f. 2) Vgl. Glas ἃ. ἃ. Ὁ. S.19 u. 448,

3) Die Zusätze 105,7 Asovruog Καισαρείας τὸ τῆς ἐκκλησίας τοῦ κυρίου
καλλώπισμα und 105,20 Πρωτογένης ὁ ϑαυμάσιος πόλεως Σαρδικῆς beweisen
ebenso wie 105,13 σὺν Εὐσεβίῳ τῷ Παμφίλου ἐπισχόπῳ Καισαρείας, 105,1 ᾿4λέξ-
avdoos ᾿Αλεξανδρείας σὺν ᾿Αϑανασίῳ τότε ἀρχιδιακόνῳ ὄντι und 105,27 Ἀλέξανδρος
Κωνσταντινουπόλεως τότε πρεσβύτερος ἔτι ὦν, daß die Liste nicht in einer offi-
ciellen Synodalpublication gestanden hat. Sie ist daher bis auf weiteres Johannes
zuzuweisen und kann der Trennung der Macedonien entsprechend (vgl. 105,16)
ruhig in der ersten Hälfte des 5. Jahrhunderts redigiert gelten. Die Frage ist
dann nur, ob der Redactor damals eine alte zuverlässige Liste benutzt hat.
Dafür spricht, daß die in der Liste vorausgesetzten Rechtsverhältnisse auf die
erste Hälfte des 5. Jahrhunderts kaum zutreffen. Sie scheinen älter und die Liste
derart entstanden zu sein, daß eine alte Liste notdürftig zugestutzt ist. G.L.

ΧΧΧΙΥ

90.

34.

ΟΝ

101.195:.:.108,9

. 108,13—111,30
‚149, 1 ἼΠΙΒῚῚ

118,8--13

[418:15:: 9 19. Ὁ

119,7—120,4

. 120,6—123,13

128,3—19
128,20 —22
128,25—130,6

130,9—133, 24

133,25 —134,12

Gelasius

— Soer. 1 10 p. S6f. Soer. versichert, die
Geschichte sei nirgends überliefert; er habe
sie persönlich von einem glaubwürdigen alten
Manne gehört.

Diatyposeis. Buch des Dalmatius?
Canoneshandschriften? Johannes?
Abschluß und Überleitung.

— Soer. 111 p. 88ff; vgl. Sozom. I, 23,3£.
Selbständige Zusammenfassung von Bekann-
tem unter Verweis auf Thdt. I 20, 11 p. 69
und Überleitung zum Folgenden.

Soer. 19, 1—14 p. 57 ff oder Thdt. 19. Das
Synodalschreiben 120,15 ff findet sich auch
in den Athanas.-HSS (vgl. G. Loescheke im
Rh. Mus. LIX, 461 ff und Parmentiers Theo-
doretausgabe 8.38) und bis 122,27 lateinisch
S. Leonis opera Ill 587. Es schließt ebenso
unmittelbar an wie bei Thdt.!

Brief des Euseb an seine Gemeinde in der
bei Thdt.I 12 p.4S ff gegen Soer. I 5, 35—54
p. 48 ff erhaltenen ursprünglichen Gestalt;
vgl. Parmentier p. 1011].

— Soer. 19, 30 f p.69. Brief des Constantin
ine. τοὺς πονηρούς. Auch im Veronensis 60,
f. 113°.

— Soer. 19, 64 p. 85. Abschlußformel.

— Socer. 19, 17—25 p. 64. Brief des Con-
stantin ine. τελείαν παρᾶ; auch in den
Athanas.-HSS überliefert (vgl. Rh. Mus. LIX,
459) und im Veronensis 60, f. 112v. Die
lateinische Übersetzung des cod. Paris. lat.
1682 ist von Ed. Schwartz Acta coneiliorum
IV 2 p. 101 ediert.

.—= Thdt.I 10 p. 42%. Brief des Constan-

tin ine. πεῖραν λαβών. Vgl. auch Eus. V.
C. III 17—20. Soer. I 9,32—46 p. 70 ff.
— Thdt.. 1111,1—2 P..465, )d.; h.,der” un-
mittelbar anschließende Abschnitt.

1) Beachtenswert erscheint, daß in Cap. 34—37 die Urkunden ohne verbin-
denden Text aneinandergereiht sind.

6. S.

a!
nn

1) Vgl.
4) Vol.

Einleitung: VI. Quellenübersicht XXXV

134,23 f
134,27—135,16
135,20—137,7

138,1—139,%4

70.1 37
.141,1—145,7

141,13— 142,5
142,828
143,16 —144,29

144,30—145,7

. 145,12—26

145,26—146,21

Gelasius citiert Eus.V.C. ΠῚ 21 (am Ende), 22,
benutzt aber 15—23 Thdt. I 19,5 Ὁ p. 55 als
Vorlage. Im Anfang interpoliert.
Datierung wie 44,5 (vgl.S.XXXIl). Johannes?
Eigene das Buch abschließende Bemerkungen.
Bischofsliste = 104, 21—106,6 (Gel.!).

Buch II.

Handschriftlich überlieferter Pinax.
Einleitung.

— Thdt. I 14,12 p. 58,17 — 118,1 p. 64,3.
Ein Satz vorausgeschoben.

Brief des Constantin ine. ἕως τοῦ παρόντος.
Brief des Constantin ine. κατὰ τὴν ἐπώνυμον.
Brief des Constantin ine. τοσαύτη τοῦ
σωτῆρος.

— Thdt. I 18,1 p.63. Rufin X 6. Quelle
ist Gelasius von Üaesareal.

— Thdt. I 18,2—4 p. 64,3—17.

— Rufin X 7 a.E. und S p. 970,7 ff, etwas
erweitert. Quelle ist Gelasius von Caesarea?.

146,22— 147,19 — Thdt. 1 18,5—9 p.64f. Auch hier ist Ge-

147,19 £

3. 147,29 —34

148,97

148,8— 150,22

lasıus von Caesarea als Quelle wahrscheinlich.
Zunächst die Notiz: Θυγατέρα δὲ χαταλέ-
λοιπεν (5611. Helena), ὀνόματι Kovoravrier,
τὴν τοῦ ἀσεβοῦς Λικιννίου γενομένην γυ-
veiza, wozu zu vergleichen Ruf. X 12 p.
16. . Soer..1.25 p:136, Thdt. 11,3 p. 96%.
Dann ein abschließender Satz.

—Soer- 117,8 p. 106 Ἐ: vgl. auch 5: 12,18f.
Die Überleitung zu der Socratesstelle stammt
von Gelasius selbst.

— Ruf. X 8 p. 971,5 ἢ.

— Ruf. X 9 p. 971ff; aber nicht unbedeu-
tend erweitert. Quelle ist wieder Gelasius
von Caesarea®. Die Notiz des Rufin, daß
er die Geschichte persönlich von Aidesios
gehört habe, ist von Gelasius unverändert
übernommen.

Glas a.a. 0.8. 4öf. 2) Vgl. Glas a. a. Ο. 8. 47f. 3) Vgl. ebd.

Glas a. a. 0. S. 48.

5) Vgl. ebd. 6) Vgl. Glas a. a. Ο. 5. 50ff.

Gelasius

10. 5. 150,24—154,19 = Ruf. X 11 p. 973ff, erweitert!. Die

11. 5.

1... 5:

13. 5.

1584,20---155,11
155:11-:.91
155,22 —28
155,31— 157,11

156,9
158,15—160,7
159,12—17
160,4—6
160,8—20
160,22—161,26

161,26— 162,20

162,21—163,26

163,23—164,12
163,26—164, 10

14. S. 164,5—12
15. 5. 164,15—165,6
165,7—17

1) Vgl. Glas a. a. Ὁ. S. 53.

165,79

(Juellenangabe des Rufin (er hat die Ge-
schichte von Bakkurios gehört) ist wieder
übernommen.

— Soer. 1 18,5ff p. 110. Etwas umgearbeitet.
Johannes?

— Thdt. I 24,12f p. 76.

— Thdt. I 25,1—13 p. 76 ff. Brief des Con-
stantin ine. τὴν ϑείαν πίστιν.

Interpolation des Gelasius.

Johannes?? Gelasius bietet mehr als die
Parallelreeensionen Soer. I 25, Thdt. 11 3,2,
Ruf. X 12; vor allem kennt er den dort
nicht genannten Namen des Presbyters, der
Constantia für Arius einnahm: KEutocius
(158,24).

— Thdt. II 3,2f p. 96.

— Thdt. I 3,6 p. 97.

— Soer. I 14,1 p. 97, obwohl wortreicher.
Vgl. auch Philostorg. I 9 p. 10,2 ff (Bidez).
— Soer.114,2ff p. 97 ff. Schrift des Euseb.
v. Nieomedien und Theognis v. Nicaea.
Ohne wirkliche Parallele bei Soer. 'Thdt.
Ruf. Quelle Johannes?

Teilweise bei Soer. 1 25,5f. 9—11 p. 137 fl.
Wahrscheinlich mit Stücken aus Johannes
durchsetzt. Oder sollte alles aus Johannes
stammen und Johannes zu den Quellen des
Socr. zählen ?

vgl. Vita Athan. 2 p. CXXXVIIIP Montf.

— Soer. 127,1—4 p. 1491.

πος Soer. I 27,4 p. 143. Fragment eines Con-
stantinbriefes inc. ἔχων τοίνυν.

Brief des Constantin inc. καὶ νῦν ἄρα. Jo-
hannes?

vgl. Vita Athan. 2 p. CXXXVIlld Montf.
— 0er 127,5 pr

2) Auch Glas a.a. O. 8. 54 hebt die Verschiedenheiten zwischen Gelasius und
den Parallelrecensionen hervor und scheint hier Gelas. Caes. als Vorlage auszu-

schließen.

Einleitung: VI. Quellenübersicht XXXVI

165, 10— 22 Datierung der nicaenischen Synode und des
Lebens des Alexander von Alex. abweichend
von Socr. Thdt. und Ruf., aber übereinstim-
mend mit Buch II S. 44,5 und 134,24.
Quelle Johannes?

165,23—166,29 = Ruf. X 15 p. 980 ff, jedoch ziemlich frei.
Ob wieder Johannes benutzt ist?! Vgl. auch
Vita Athan. 1 p. CXXXVIIP Montf.

166,28—167,32 vgl. Vita Athan. III 2 p. CXXXVILe Montt.

166,30— 167,25 = Soer. I 27,6ff p. 145ff, aber zeitweilig
ziemlich stark umgearbeitet, gekürzt, auch
wohl etwas erweitert. Ob immer noch Jo-
hannes benutzt ist?

167,25— 932 Johannes?
167,32 —168,3 — Thdt. 1 236,5 p. 81.
168,4—11 Zwischenbemerkung des Autors”.
16. S. 168,16—29 — Thdt. 1 27 p. 82. Fragment eines Con-

stantinbriefes. Zum Schluß ist ein Segens-
wunsch angehängt, fälschlich, wie Athan.
Apol. e. Ar. 62 Montf. I 180 E beweist.

168,30— 169,14 Johannes?

169,15— 33 Thdt. 21,1f p. 70 ausdrücklich zitiert.

169,33—170,3 Zwischenbemerkung des Autors.

170,4—11 Thdt. I 21,3 erweitert.

170,13—27 Polemik gegen Thdt. I 21,4 p. 70.

170,27—171,34 — Thdt. I 21,4ff p. 70ff, wenn nicht aus
dessen Quelle: die stilistischen Abweichungen
sind ziemlich stark. Sollte Johannes hier
benutzt sein und zu den Quellen des Thdt.

zählen?
171,35 —172,4 Johannes?
172,4—21 — Thdt. 1 22,1 p. 72.

172,22—173,15 — Thdt. 1 28,1: p. 82. Aber als Ort der
Synode wird nicht Καισάρεια τῆς Παλαι-
otivns,sondern Αντιόχεια τῆς Συρίας (112, 99)
genannt. Ob nach Johannes?

1) Glas a. a. 0. 8.57 nimmt auch hier Gelas. Caes. als Quelle an und führt
die Unterschiede zwischen Gel. Cyz. und Rufin auf individuelle stilistische Redac-
tionen beider zurück.

2) Vel. G. Loescheke Rhein. Mus. LX, 613 und Parmentier in der Vorrede zu
Theodoret p. LXIVf£.

XXXVIl
17. S. 173,20—174,23

174,24—175,19
175,19—23
175,23 —34
175, 34—179,10

178,27—179,2
179,3—10
18. 8. 179,29— 181,34

182,1
182,3—35
19.,8.183,1-199,12

1 192,18—199, 16

IL 200,1—19

Gelasius

— Thdt. I 29 p. 89 ff. Brief des Constantin
ine. ἦν» μὲν ἴσως.

Johannes? Vol.Vita Athan. 3 p.CXXXIXeMontf.
— Thdt.I 29,7 p. 85.

Johannes? Vgl. Ruf. X 18 p. 983.

— Thdt.130--31,3 Ὁ. 551. Zeitweilig etwas
erweitert und scheinbar nach anderer Quelle
ergänzt; beachte bes. 176,7ff (vgl.0.S.XXXVI]).
Johannes?

— hd ἸΒΟ pxss:

Brief des Constantin ine. ἐγὼ μὲν ἀγνοῶ.
Ausführlicher als Athan. apol. ad Ar. 80,
der Quelle ist für Soer. 1 34 p. 158 ff. Soz.
II 28. Johannes?!

— Boer. 135, 1p. 169.

Johannes?

Brief des Constantin an Arıus und die Ari-
aner ine. χαχὸς &oumvevc. Johannes? Als
Fragment des 3. Buches gedruckt von Bal-
foreus. Der Brief ist vollständig außer bei
Gelasius nur in der Urkundensammlung der

Athanas.-HSS überliefert?.

Anhang.

Brief des Constantin an die Gemeinde zu

Nieomedien ine. τὸν δεσπότην Heov. Frhal-

ten in der Urkundensammlung der Athanas.-

HSS und von S. 196,4 an: bereits S. 2 ff

nach Thdt. 1 20 eitiert.

Brief des Constantin an Theodot von Lao-

dicea inc, ὅση τῆς ϑείας ὀργῆς, gleichfalls

in den Athanas.-HSS. Im Pinax werden
noch erwähnt:

Προσευχὴ τοῦ νικηφόρου καὶ ϑεοφιλοῦς
βασιλέως Κωνσταντίνου περὶ τῆς αἰσχί-
στης τελευτῆς Ageiov.

Ἐπιστολὴ Κωνοτατίνου βασιλέως πρὸς
Πίστον ἐπίσκοπον Πιᾶαρκιανουπόλεος.
᾿4λλη ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντί-

vov πρὺς τὸν αὐτὸν ἐπίσκοπον.

1) Vgl. G. Loescheke Rhein. Mus. LXI, 548 2) Vgl. G. Loescheke ebd.

GELASIUS KIRCHENGESCHICHTE

Verzeichnis der Handschriften

A'—= Codex Ambrosianus 534 ältere Hand, 5. XIU/XIII
A?—= (Codex Ambrosianus 534 jüngere Hand, s. ΧΠῚ
H = Codex Hierosolymitanus 111, a. 1588—1591

R = Codex Vat. graec. 1142, 5. XII

γι-- Codex Vat. graec. 830, a. 1146

P3= Codex Paris. Suppl. graec. 516, a. 1572

M?—= Codex Monacensis graec. 43, 5. XVI

P! = Codex Paris. graec. 413, 5. XVI

P?2= Codex Paris. graec. 415, 5. XVI

Erläuterung der Zeichen und Abkürzungen

> = läßt aus IE beseitigender Einschub

—+ = fügt hinzu | * = vermutete Lücke

co τος stellt um | Tr = nicht sicher zu heilende Textver-
() = auf Conjeetur beruhender Zusatz | derbnis

G.L. = Gerhard Loeschceke
Hei — Heinemann
Ltz. = Lietzmann

TEAASIOY
BKRAHSJASTIKHZISBORTN 2
AOTOS A

α Περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου.

β΄ Περὶ τῶν ὁμοχρόνων βασιλέων Κωνσταντίνου Magevriov καὶ
Μαξιμίνου.

γ΄ Περὶ τῆς τυραννίδος Μαξεντίου.

δ΄ Περὶ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, ὕπως κατὰ τοῦ τυράννου Me-
ξεντίου ἐστρατοπεδεύσατο.

εἰ Περὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ ὀφϑέντος ἐν οὐρανῷ τῷ βασιλεῖ Kov-
σταντίνῳ.

5 Περὶ τοῦ σίγνου οὗ ἐποίησεν ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἀντίτυπον
τοῦ ὀφϑέντος αὐτῷ σταυροῦ ἐν οὐρανῷ.

ζ΄ Περὶ τῆς κατὰ τοῦ ἀσεβοῦς Μαξεντίου νίκης τοῦ εὐσεβοῦς βασι-
λέως Κωνσταντίνου.

η΄ Περὶ Λικιννίου πεμπομένου παρὰ τοῦ εὐσεβοῦς Κωνσταντίνου
κατὰ τοῦ ἐπ᾿ ἀνατολῆς τυράννου.

ϑ' Περὶ τῆς τοῦ κατὰ ἀνατολὴν τυράννου Μαξιμίνου ἀπονοίας.

ι Περὶ τῆς τῶν ἐκκλησιῶν ἀνανεώσεως.

ια΄ Περὶ τῆς Λικιννίου κακοτροπίας.

ιβ΄ Περὶ τῆς κατὰ τοῦ ἀσεβοῦς Λικιννίου νίκης τοῦ ϑεοφιλοῦς βασι-
λέως Κωνσταντίνου.) :

σύνταγμ a τῆς ἐν δικαίᾳ ἁγίας συνόδου περὶ ὧν διημφισβήτησαν πρὸς

τοὺς ἁγίους πατέρας οἱ αἱρετικοὶ καὶ ἐχφώνησις τοῦ κρατήσαντος

ὀρϑοδόξου δόγματος. προοίμιον περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ ἁγίαν

σύνοδον πραχϑέντων.

1—22 Der Name des Verfassers ist nicht direkt überliefert, der Buchtitel aus
der Subscription zu Buch I und den Überschriften zu II und III erschlossen, der
Capitelindex nach den Capitelüberschriften innerhalb des Textes zusammengestellt.

23 σύνταγμα — 26 πραχϑέντων A? 23—26 σύνταγμα τῶν κατὰ τὴν Ev
Νικαίᾳ ἁγίαν σύνοδον πραχϑέντων M?P!P?V!P®. Am Rand von anderer Hand
Γελασίου τοῦ Κυζιχηνοῦ V!. Am Kopf der Seite von späterer Hand 7 ἀρχὴ τοῦ

βιβλίου ἔνϑεν ἐστίν A? 25 περὶ τῶν] εἰς τὰ Η | ἁγίαν Ξ-- Η 26 πραχϑέντα Η
Gelasius. 1

Τὰ χατὰ τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην καὶ οἰχουμενικὴν τῶν ἐπισκόπων Prooem.
συναϑροισϑεῖσαν σύνοδον ἐν τῇ Νικαέων ἐκ πασῶν, ws ἔπος εἰπεῖν,
τῶν τοῦ Ῥωμαίων χόσμου ἐπαρχιῶν καὶ Περσίδος, ἔχ τε τῆς τοῦ ϑεοῦ
χάριτος καὶ ϑεσπίσματος τοῦ ϑεοφιλοῦς καὶ εὐσεβοῦς βασιλέως Κων-

5 σταντίνου τοῦ ἡμετέρου ὑπὲρ τῆς ἀποστολικῆς καὶ ὀρϑοδόξου πίστεως
κατὰ τῶν μοχϑηρῶν καὶ ἀσεβῶν δογμάτων τοῦ ϑεομάχου ᾿Αρείου"
πάντα τὰ ἐν ἐχείνῃ τῇ ἐναρέτῳ καὶ ἁγίᾳ συνόδῳ λεχϑέντα τε καὶ 3
πραχϑέντα καὶ διατυπωϑέντα πάλαι τε καὶ πρόπαλαι ἀναγνοὺς ἔτι
ἐν τῇ πατρῴᾳ οἰκίᾳ διάγων, εὑρηκὼς αὐτὰ ἐν βίβλῳ ἀρχαιοτάτῃ

10 ἐγγεγραμμένα ἐν μεμβράναις ἅπαντα ἀπαραλείπτως ἐχούσαις, γενο-
μέναις μὲν τοῦ ϑείου καὶ ἀοιδίμου Δαλματίου τοῦ ἀρχιεπισχόπου
γενομένου τῆς ἁγίας καὶ καϑολικῆς ἐχκλησίας τῆς τῶν Κυζιχηνῶν
λαμπρᾶς μητροπόλεως, περιελϑούσαις δὲ εἰς τὸν τοῦ ποτὲ ἡμετέρου
οἴχου δεσπότην, λέγω δὴ τὸν χατὰ σάρκα πατέρα ἐμόν, τῆς αὐτῆς

1ῦ ἁγιωτάτης ἐκκλησίας z020Buzepion ἠξιωμένον" ἤτινι ἱερᾷ βίβλῳ ἐν- 3

τυχὼν καὶ σχολὴν πολλὴν ἐν αὐτῇ ποιησάμενος ἐπὶ μνήμης μὲν

φέρειν πάντα οὐχ οἷός τε ἤμην» (οὐδὲ γὰρ av τις ἀνϑρώπων τὸ
ἄφατον ἐκεῖνο πέλαγος τῶν ἐν αὐτῇ ἐγκειμένων ἐπὶ μνήμης Mm, διὰ

στόματος φέρειν δυνηϑείη) πλεῖστα δὲ ὅσα ἐπεσημηνάμην, Ta τε 4

τῶν ἡμετέρων ἁγίων πατέρων καὶ ἐπισχόπων τῆς τοῦ ὑγιαίνοντος

λόγου διδασχαλίας αὐτῶν δόγματα, τάς TE πρὸς τοὺς “Πρειομανίτας
αὐτῶν ἀντιϑέσεις καὶ τοὺς χατὰ τῆς ἐχείνων βλασφημίας ἐγγράφους
ἐλέγχους, ἧς ἐβλασφήμησαν οἱ μιαροὶ “Ἡρειομανῖται κατὰ τοῦ υἱοῦ
τοῦ ϑεοῦ, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ γὰρ καὶ κατὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος" τάς
δῦ τε τῶν μισϑωτῶν Αρείου τῶν φιλοσόφων πρὸς τοὺς ἐπισκόπους

ὧι

23 vgl. Luk. 12, 10
ΔῊ Vips ΜΈΡ:

2 ἐν τῇ, τῆς Η 8 Ῥωμαίου V'PSM?PI 6 χαὶ Ξ- ΜΖ 7 ἐναρέτῳ] ἀρίστη Α3
8 χαὶ διατυπωϑέντα > AH 9 διάγων οἰκία w A? 10 βεμβράναις A?HP3 βε-
βράναις V! 10 ἢ γενομένης M?P!V1P3 11f γενομένου ἀρχιεπισχόπου vo M’P!
13 περιελϑούσης M?P!V1P3 15 ἠξιωμένου PP 17 w>AH | ug εἷς Η
19 δυνήσεται A? | δὲ] τε HSS 21 ἀρειανίτας H (aber am Rand yo. ἀρειο-
μανίτας), M? 23 ἀρειανῖται M? 24 γὰρ A2V! > HM?P1P3

Kirchengeschichte I Prooem. 1—11 3

ἀντιρρήσεις, τάς TE τῶν ἡμετέρων πρὸς ἐχείνους διὰ γραφικῶν δι-
δαγμάτων κατὰ τῶν αὐτῶν σοφισμάτων ἐναργεῖς ἐπιλύσεις, περί τε
τῆς ἀνάρχου καὶ ἀεὶ τῷ ϑεῷ καὶ πατρὶ συνυπαρχούσης τοῦ υἱοῦ αὐ-
τοῦ χαὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος προαιωνίου μιᾶς ϑεότητος, περί τε τῆς
αὐτοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ, ϑεοῦ λόγου, ἐπ᾿ ἐσχάτων τῆς ἡμετέρας ἕνεκα
σωτηρίας ἐκ τῆς ϑεοτόχου παρϑένου ηρίας ἀπορρήτου σαρχώσεωςς
χαὶ τῶν τῆς ἐχκλησίας ἀποστολιχῶν διατυπώσεων πᾶσαν ἁπλῶς τὴν
ἐχεῖσε γεγενημένην πραγματείαν ἐνιστορήσας ἐν τῇ προρρηϑείσῃ ἱερᾷ
βίβλῳ, πρό γε πάντων τὰς τοῦ πιστοτάτου βασιλέως Κωνσταντίνου
τοῦ ἐν τῇ συνόδῳ συνεδρεύσαντος ϑείας καὶ ἀληϑῶς ἀποστολικὰς
ἐννοίας, ἤσϑην εἰς τοσοῦτον τοῖς τῇ βίβλῳ ἐχείνῃ τῇ ἱερᾷ περιεχο-
μένοις, ὥστε εἰπεῖν με πρὸς τὸν κύριον" »οὃς γλυχέα τῷ λάρυγγί
μου τὰ λόγιά σου, ὑπὲρ μέλιτῷ στόματί μους" οὕτως ὑπερ-
ηγάσϑην ἐν τοῖς ἐχεῖ ἀναγεγραμμένοις περὶ τῆς ἀσπίλου καὶ ἀμο-
μήτου, ὀρϑοδόξου χαὶ ἀποστολικῆς πίστεος.

Μετὰ δὲ καιρούς τινας φϑάσας ἐνταῦϑα, ἐν τῇ τῶν Βιϑυνῶν ἐπαρ-
χίᾳ λέγω, κατ᾽ εὐδοχίαν τοῦ ϑεοῦ, κινήσεώς τε καὶ συζητήσεως πλείστης
ὅσης γεγενημένης ἐπὶ τῆς ἀνταρσίας τοῦ ἀνοσίου Βασιλίσχου κατὰ
τῆς ἀποστολικῆς χαὶ καϑολιχῆς ἐκκλησίας τοῦ ϑεοῦ καὶ τῆς ἐν αὐτῇ
πολιτευομένης ἀποστολικῆς πίστεως, ὑπεχκαιόντων μάλιστα καὶ κι-
νούντων τὰ βασίλεια τῆς τῶν τοῦ αἱρετικοῦ Εὐτυχοῦς ὁμοφρόνων
συμμορίας, προβαλλομένων ἡμῖν ὑπούλως τὴν * ἐν Δικαίᾳ φημὶ ὑπὸ
τῶν πατέρων * κρατεῖν πίστιν" οἱ διηλέγχοντο πρὸς ἡμῶν πολέμιοι
ἐκείνης ὑπάρχοντες" οὐ γὰρ ἤδεισαν τί λεγουσιν: ἢ περὶ τίνων δια-
βεβαιοῦνται" προφέροντος γάρ μου τὰ ἐν ἐκεί») τῇ ἁγίᾳ χορείᾳ
τῶν ὀρϑοδόξων τοῦ ϑεοῦ ἱερέων ἐν πνεύματι ἁγίῳ παρὰ τοῦ

12 Psal. 118, 103 — 24 vgl. I Tim. 1, 7

A?®H V!P3 M?Pı

4 τοῦ > M? 5 32002 > A®HP3 (aber vgl. S. 6, 2) 8 ΞΕ H | ye
γομένην AR | ἱστορήσας Η 10 ἐν] χαὶ A®H | ἀληϑεῖς A? 11 ἐχείνῃ] ἐκεῖσε A? |
τοῖς τῇ ἱερᾷ βίβλῳ Ereivg o V! 11 ἢ περιεψομένης ῬΡΊ; 14 ἐν τοῖς --- 15 πί-
στεως] τὰ ἐκεῖσε περὶ πίστεως ἀναγεγραμμένα A? 14 ἀμωμήτου + καὶ H
16 ἐν A2>d. übr. HSS 18 Song aber ὃ aus οὐ corr. H ovongd.übr. HSS | ἀνταρ-
σίας] ἀντιλογίας H 19 &xxAmsias> A? 20 ἀποστολικῆς] εἰλιχρινοῦς A? 21} βα-
σίλεια τῆς συμμορίας τῶν τοῦ on εὐτυχοῦς ὁμοφρόνων A? 21 τῶν > M?’Pt
| ὁμοφρόνος M? (aber am Rand von 2. Hd. ὁμοφρόνων), im Text ὁμοφρόνος, am
Rand von einem der Correetoren yo. ὁμοφρόν ὧν P! 22 (ὀρϑόδοξον, τὴν)
Holl | φησίν M2P!V!P2 23 scheint ein Partieipium ausgefallen, etwa ὁρισϑεῖσαν
(5. 3. 4, 2) | διελέγχονται Ἡ 24 περὶ] παρὰ H 26 παρὰ Δ, τὰ ΜΈΡ1Υ:1Ρ8

ΤῈ

4 Gelasius

κυρίου δι᾿ αὐτῶν ἐκφωνηϑέντα, ἀπεπήδων ἀφ᾽ ἡμῶν, χείρονα τῶν
Agsiov βλασφημιῶν κατὰ τῶν ἐκεῖσε ὁρισϑέντων διὰ γλώττης προ-
φέροντες καὶ ἀναϑεματισμὸν ῥίπτοντες κατὰ τῶν ταῦτα οὕτως
φρονούντων οἱ ἄϑλιοι διὰ ταῦτα καὶ δι᾿ ἄλλα πολλὰ κινηϑέντα
κατὰ τῆς ἁγίας καὶ ὀρϑοδόξου πίστεως ἡμῶν τῆς ἀνέκαϑεν ἔχ τε
τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ τῶν προρρηϑέντων ἁγίων ἡμῶν πατέρων
τῶν ἐν τῇ Νικαέων συνειλεγμένων ἔν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησίᾳ τῇ μητρὶ
ἡμῶν πολιτευομένης, πλείστην ὅσην ἔρευναν ἐποιησάμην πάντῃ τε
καὶ πανταχοῦ, τὸ δὴ λεγόμενον πᾶντα κάλων κινήσας, ἀνερευνῆσαι
τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἱερᾷ συνόδῳ πεπραγμένα ὑπὲρ τοῦ τῆς αὐτῆς ἁγίας
καὶ ἀποστολικῆς πίστεως 0000, ἣν »οὐχκ ἀπ᾽ ἀνϑρώποων οὔτε δι᾽
ἀνθϑρώπωνς« ἡ τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησία παρείληφεν, ἀλλ᾽ ἢ ἀπ᾽ αὐτοῦ τοῦ
πάντων ἡμῶν σωτῆρος καὶ ϑεοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ
τοῦ ζῶντος" ὃς μετὰ τὴ» τῆς ἐνσάρχου αὐτοῦ παρουσίας οἰκονομίαν,

ὅ τὸ μέγα ἀληϑῶς τῆς εὐσεβείας μυστήριον, καϑὼς γέγραπται, φανερῶ-

ϑείς τε σαρκὶ καὶ ἀγγέλοις ὀφϑείς (οὔτε γὰρ ἀγγέλοις ϑεατὸς ὁ μο-
νογενὴς κατὰ τὴν τῆς ϑεότητος οὐσίαν, εἰ μὴ ἐσαρκω)ϑϑὴ) τὰ πάντα
πληρώσας τὰ κατὰ τὴν οἰχονομίαν τό τε ὑπὲρ ἡμῶν ἑκούσιον πάϑος
καὶ τὴν ταφὴν χαὶ τὴν ἀνάστασιν τῇ ἁγίᾳ ἐκείνῃ καὶ ἀναμαρτήτῳ
σαρκὶ αὐτοῦ παραχωρήσας, δι᾿ ἧς τὸ ἡμέτερον ἀπεϑανάτισε γένος,
ἀναβαίνων εἰς τοὺς οὐρανοὺς ταύτης τῆς ἁγίας καὶ aumuntov πίστεως
τὸν ϑεῖον χαὶ προσχυνητὸν ὅρον δι᾿ ἑαυτοῦ ἔπηξε, καὶ μέγα βρον-
τήσας χατὰ τὸ γεγραμμένον »κύριος ἀνέβη εἰς οὐρανοὺς καὶ
ἐβρόντησε. καὶ ἐν ἑτέρῳ »ἐβρόντησεν ἐξ οὐρανοῦ ὁ κύριος,
καὶ ὁ ὕψιστος ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦς. καὶ τί ἐβρόντησε; ποίαν
δὲ φωνὴν ἔδωκεν ὁ ὕψιστος; "πορευϑέντες, φησὶ πρὸς τοὺς ἀπο-
στόλους λέγων, μαϑητεύσατε πάντα τὰ ἐἔϑνη, βαπτίξοντες αὐ-
τοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου
πνεύματοοεςκς. εἰ γὰρ καὶ διὰ φιλανϑρωπίαν τὴν ὑμῶν σάρχα Eu-
ψυχον καὶ ἔννουν ἐκ τῆς πανσέμνου καὶ ἁγίας παρϑένου Λὶιαρίας
προσείληφα, ἀλλ᾽ ἡ τῆς σαρκὸς πρόσληψις προσϑήχην τῇ τοῦ πατρὸς
καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τριάδι 00% ἐποίησεν, ἀλλὰ μένει ἡ
τριὰς τριάς. »πορευϑέντες οὖν μαϑητεύσατε πᾶντα τὰ ἔϑνη,

7 vgl. Gal. 4, 26 — 11 Gal.1,1 — 15 vgl. 1 Tim. 8, 16 — 281 Kön.
2,10 — 24 Psal. 17, 14 — 26 Matth. 28, 19. 20

A? (A! von 2.10 ὑπὲρ an)H V:!P3 ΜΡ!

1 τῶν + τοῦ A? > Er ἰας ----ἡ μῶν > Ῥ8 14 τοῦ > A! 16 ἀγγέ-
λοις3 + ἦν (viell. von 2. os | ϑεατός + ἦν Η 91 ἁγίας] ὀρϑῆς M2P!
27 λέγων >H 29 ὑμῶν] ἡμῶν HM?P3 31 προσείληφεν H (aber corr. aus
προσείληφα), P3 32 ἐμοῦ] τοῦ υἱοῦ H 33 τριάς" > A!H

16 Ϊ

[bit

Kirchengeschichte I Prooem. 11—24

βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ
καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματοςεκ.

Τοῦτον τὸν ἅγιον καὶ προσκυνητὸν ὅρον τῆς ὀρϑῆς καὶ ἀμωμήτου
πίστεως παρὰ τοῦ χυρίου λαβόντες οἱ ἱεροὶ ἀπόστολοι πάσῃ τῇ ὑπὸ
τὸν οὐρανὸν τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίᾳ ἐκήρυξαν, os πληρωϑῆναι ἐπ᾿ αὐτοῦ

ὁ προφητικὸν λόγιον τὸ φάσκον᾽ »εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλϑεν ὁ
φϑόγγος αὐτῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ δή-
ματα αὐτῶνς. ὄντινα ὕρον καὶ τὴν προσχυνητὴν ταύτην δωρεών,
τὴν εἰς ἡμᾶς διὰ τῶν ϑείων ἀποστόλων παρὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ
δεδομένην, μετὰ πλείστους ὅσους καιροὺς παυσαμένου τοῦ κατὰ τῆς
ἐχκλησίας τοῦ ϑεοῦ διωγμοῦ διὰ ᾿Αρείου πάλιν ὁ ἐχϑρὸς τῆς Nus-
τέρας σωτηρίας. παραφϑεῖραι σπουδάζων χατὰ τῆς αὐτῆς ἁγίας καὶ
ἀμωμήτου ὁπλίζεται πίστεως, ξένα τινὰ παρεισφέρων χατὰ τοῦ σω-
τῆρος βλάσφημα ῥήματα, δι᾿ ὧν τὴν εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐχ-
κλησίαν τοῦ κυρίου ἐτάραξεν.

0% «ζάριν καὶ τὴν πολυάνϑρωπον ἐχείνην ἐπὶ τὴν τῶν Νικαέων
πόλιν ὃ πιστότατος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος συνήγαγε σύνοδον, ἧς
τὰ πεπραγμένα πάντα προεγνωκχώς, ὡς ἀνωτέρω ἔφην, καὶ διερευνη-
σάμενος μόλις ἐδυνήϑην εὑρεῖν φανερὰ τῶν ἐχεῖσε ἐσκεμμένων καὶ
ἐγγραφέντων παρά τισι διαφόροις φιλομαϑέσιν ἀνδράσιν, ᾿Ιωάννῃ
μέν τινι πρεσβυτέρῳ ἀνδρὶ παλαιῷ, ἀγαν γραφικῷ, ἐν Teroadioız
παλαιοῖς λίαν, οὐ μὴν ὅλα᾽ καὶ ἐξ ἄλλων δὲ συγγραφέων διαφόρων,
Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου ἐπισκόπου Καισαρείας καὶ Ῥουφίνου πρεσβυ-
τέρου Ῥώμης τῶν καὶ τῇ ἁγίᾳ ἐκείνῃ χκοινωνησάντων συνόδῳ καὶ

Ὑ ’ oa «ς ὔ
αλλῶν πλείστων οσῶν. οὐ μὴν τὴν ἀκολουϑίαν ns ὅλης αρμονίας 3

εὗρον κατὰ τὴν ἱερὰν ἐκείνην βίβλον, ἡ προενέτυχον, ὡς ἀνωτέρω
μοι εἴρηται. μόνος γὰρ Εὐσέβιος ὁ ϑαυμάσιος ὁ Παμφίλου ἀτρεπτὶ
τῇ λεωφόρῳ τῆς ἀληϑείας ἀπὸ τῆς τοῦ κυρίου παρουσίας ἕως τῶν
τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου χρόνων διώδευσεν.

AIR οὐδὲ τὰ ὅλα εὑρεῖν ἡἠδυνήϑην, πλὴν ὅσα γνώριμά μοι καὶ τῆς
ἀληϑείας ἴδια κατὰ τὴν προαναγνωσϑεῖσάν μοι βίβλον εὑρον. καὶ ἐξ ἕκα-
τέρων ἀναλεξάμενος ἀναγκαῖον φήϑην ἐγγράψαι τῷδε τῷ βιβλίῳ πρὸς
ὠφέλειαν κοινὴν καὶ στήριγμα τῶν ἐντευξομένων τῷδε τῷ γράμματι.

6 Psal. 18, 5
AH Vıp3 M?P\

2 wö>M? ὅ τοῦ ϑεοῦ >M’?P! 10 τῆς] τὰς ΑΊ' 12 παραφϑεῖραι σπου-
δάζων sinngemäß H>d.übr.HSS | αὐτῆς] αὐτοῦ Η 13: σωτῆρος + ἡμῶν M?P!
15 ἐτάραξαν γ1Ρ8 181 διερευνησάμην H 19ff Gel. sucht hist. Erläuterung des bei

Dalmatius (ἐκεῖσε) Berichteten: nur Euseb gibte. vollständ. geschichtliche Einführung
21 ἄγαν γραφιχῷ AyavH 81: ἑχατέρων: Dalmatius und die andern Quellen

σι

6 Gelasius

"ἄρξεται δή μοι λοιπὸν ὃ λόγος προοδοποιοῦντός “μοι καὶ ποδη-
γοῦντος τοῦ ἀεὶ ζῶντος ϑεοῦ λόγου ἀπὸ τῶν χρόνων τῆς βασιλείας
τοῦ εὐσεβεστάτου καὶ χριστοφόρου βασιλέως Κωνσταντίνου τοῦ καὶ
τὴν σύνοδον τῶν ἐπισχύπων ἐν τῇ Νικαέων συναϑροισϑῆναι προσ-
τάξαντος πόλει" ἐν ἑτέρῳ γάρ, εἰ τῷ ϑεῷ φίλον, τὰ τῆς γενέ-
σεως αὐτοῦ χαὶ τῶν χρόνων τῆς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Κωνσταντίου
τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλείας τὴν διαγωγὴν ἐντάξω συγγράμματι.

Περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου.

Μετὰ τὴν ἀπόϑεσιν τῆς βασιλικῆς ἁλουργίδος τῆς τῶν τυράννων
Διοκλητιανοῦ καὶ Μιαξιμιανοῦ, τὸν ἰδιωτικὸν ἀπειληφότων αὐτῶν
βίον, χαϑά φησιν ὁ Βυσέβιος, χρόνου οὐ πλείστου μεταξὺ γενομένου
βασιλεὺς Κωνστάντιος, τὸν πάντα βίον πραότατος καὶ τοῖς ὑπηκόοις
εὐνοϊχώτατος τῷ TE ϑείῳ λόγῳ προσφιλέστατον ξαυτὸν διαϑέμενος,
παῖδα γνήσιον Κωνσταντῖνον αὐτοχράτορα καὶ Σεβαστὸν ἀνϑ᾽ ξαυτοῦ
καταλιπών, κοινῷ φύσεως νόμῳ τελευτᾷ τὸν βίον, ἁπάσης μετὰ ϑά-
verov, ὕση βασιλεῖ τις ἂν ὠφείλετο, τιμῆς ἠξιωμένος, χρηστότατος
καὶ ἠπιώτατος βασιλεὺς γεγονώς" ὃς δὴ καὶ μόνος τῶν za ἡμᾶς
ἐπαξίως τῆς ἡγεμονίας τὸν πάντα τῆς ἀρχῆς διατελέσας χρόνον καὶ
τὰ ἄλλα τοῖς πᾶσι δεξιώτατον καὶ εὐεργετικώτατον παρασχὼν ἑαυτόν,
τέλός εὐδόχιμον καὶ τρισμακάριον ἀπείληφε τοῦ βίου, μόνος ἐπὶ τῆς
αὐτοῦ βασιλείας εὐμενῶς καὶ ἐπιδόξως ἐπὶ διαδόχῳ γνησίῳ παιδὶ τὰ
πάντα σώφρονι καὶ εὐσεβεστάτῳ τελευτήσας. τούτου παῖς Κων-
σταντῖνος εὐϑὺς ἀρχόμενος βασιλεὺς τελειότατος καὶ Σεβαστὸς πρὸς
τῶν στρατοπέδων χαὶ ἐπὶ πολὺ τούτων πρότερον παρ᾽ αὐτοῦ τοῦ
παμβασιλέως ϑεοῦ ἀναγορευϑείς, ζηλωτὴν ἑαυτὸν τῆς πατρικῆς περὶ
τὸν ἡμέτερον λόγον εὐσεβείας κατεστήσατο.

Καὶ us$’ ἕτερα οὕτω δὴ Κωνσταντίνου, ὃν βασιλέα ἐκ βασιλέως
εὐσεβῆ TE ἐξ εὐσεβεστάτου καὶ τὰ πάντα σωφρονεστάτου γεγονέναι

11—26 vgl. Eus. H. E. ὙΠΠ 13 p. 776, 3—778,2 — 27—8. 7, 12 vgl. Eus.
H. E. IX 9 p. 826, 20—828, 8
ΑἸ Vıp3 ΜΡ:

6 Κωνσταντίνου P3 χωνσταν V! 7 βασιλείας -+ χαὶ H 8 Die Über-
schrift findet sich in A!HM?V!, in P3 ist eine Zeile für sie freigelassen, sie fehlt
ἴθ ΡΊ 116>P3 12 τὸν πάντα βίον πραότατος > P? | πραότατα A! Bus.
πραότα H 13 εὐνοϊκώτατα Αἱ Eus. εὐνοϊχώτ H 15 μέτὰ] μὲν PP 20 τρισμα-
χάριστον M2P!V!P3 | εὐδόχιμον wie Eus. AT Eim εὔδαιμον ἃ. übrig. Eus.-HSS
22 σώφρονι] σωφρονεστάτῳ Eus. nach σώφρονι + τε V! Eus. ABDM | evoe-
βεστάτῳ] εὐλαβεστάσγω H 24 ἐπὶ A!M?PiV!P3 wie Eus. ΤΊ, ἔτι HEus. 25 ἀνη-
γορευϑείς P? | ζηλωτόν A!H 27 67 wie Eus. ATER δῆτα Eus. BD δήτα M

Kirchengeschichte I Prooem. 25 — Cap. 2, 2 γί

εἰρήκαμεν, συνέσει TE χαὶ εὐσεβείᾳ τετιμημένον, παρὰ τοῦ παμβα-
σιλέως ϑεοῦ τῶν ὕλων καὶ σωτῆρος χατὰ τῶν δυσσεβεστάτων τυράν-
vo» ἀνεγηγερμένου πολέμῳ τε ἐννόμῳ παραταξαμένου ϑεοῦ συμμα-
χοῦντος αὐτῷ παραδοξότατα, πίπτει μὲν ἐπὶ Ῥώμης ὑπὸ Κωνσταν-
τίνου Μαξέντιος, ὁ δ᾽ ἐπ᾽ ἀνατολῆς οὐ πολὺν ἐπιζήσας ἐκείνῳ χρόνον
αἰσχίστῳ καὶ αὐτὸς ϑανάτῳ ὑπὸ Λικιννίου οὔπω τότε μανέντος
πεμφϑέντος zart’ αὐτοῦ ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ ϑεοφιλεστάτου βα-
σιλέως, καταστρέφες τὸν βίον. πρότερός γε μὴν 6 τῇ τιμῇ καὶ
τάξει τῆς βασιλείας πρῶτος Κωνσταντῖνος τῶν ἐπὶ Ῥώμης κατα-
τυραννουμένων φειδὼ λαβών, ϑεὸν τὸν οὐράνιον τόν τὲ τούτου
λόγον, αὐτὸν δὴ τὸν πάντων σωτῆρα Ἰησοῦν Χριστόν, σύμμαχον δι᾽
εὐχῶν ἐπικαλεσάμενος, πρόεισι πανστρατιᾷ τὰ τῆς ἐκ προγόνων ἐλευ-
ϑερίας Ῥωμαίοις προμνώμενος. ταῦτα ὁ Εὐσέβιος.

Περὶ τῶν ὁμοχρόνων βασιλέων Κωνσταντίνου ῆαξεντίου καὶ Μαξιμίνου.

D δὲ Ῥουφῖνος — εἰ καὶ μὴ κατὰ τάξιν τὴν ἀκολουϑίαν καὶ
τὴν τῆς ἀληϑείας ἁρμονίαν Βυσεβίου τοῦ πάνυ τοῦ Παμφίλου
τῇ ἱστορίᾳ ἐνέϑηκεν, ἀλλ᾽ ὅμως ὅσα συγγενῆ τῆς Εὐσεβίου πραγ-
ματείας εὕροιμι ἐκ τοῦ αὐτοῦ Ῥουφίνου χαὶ τῶν ἄλλων συγγρα-
φέων ἀναλεξάμενος ἐνθήσω, χαϑὰ ἀνωτέρω εἴρηκα, τῷδε τῷ βι-
βλίῳ --- λέγει δὲ καὶ οὗτος" μετὰ γοῦν τὴν τοῦ Διοκλητιανοῦ καὶ
Μαξιμιανοῦ ἀπόϑεσιν χαὶ τὴν τελευτὴν Κωνσταντίου ὑπολείπονται
τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς ὁμόχρονοι βασιλεῖς οἵδε. Κωνσταντῖνος μὲν τὴν
τοῦ πατρὸς μοῖραν εἰληφώς" αὕτη δὲ ἣν ἀπό τε τῆς καλουμένης Εὐ-
ρώπης ἀρχομένη ἐπί τε τὸν Ἴστρον διήκουσα Σχυϑίαν τε ἑχατέραν
καὶ Κελτοὺς ἅπαντας Ἰλλυριούς τε καὶ Σαυρομάτας καὶ τὴν ἐπὶ
τὸν Ῥῆνον ποταμὸν καϑήκουσαν τῶν βαρβάρων γῆν τήν τε Μακεδο-
νίαν καὶ τὴν πρὸς αὐτὴν ϑάλασσαν «Θεσσαλίαν τε καὶ Ayalav καὶ 000

19 vgl. 5. 5, 23 — 901 das Citat im lat. Text nicht zu identifieieren. Vgl.
Eus. H. E. Bd. II S. CCLVIIH Anm. 1. Socr. 1 2 p. 3 (Hussey)

AH V:!P3 M?Pi
1 τετιμημένου H vgl. d. krit. Apparat zu Euseb an dieser Stelle 3 πολέμῳ

— naoarasauevov> ViP3M?®P! 4{ Κωνσταντίνου wie Eus. ATER χωνσταντῖνον
- «, r D
Eus. BDM 5060]JeiP3 | ἐπιζητήσας ΡΒ | χρόνῳ H 6 hier und sonst Auzıvviov

A!Eus. λικινίου d. übr. HSS | Μικιννίου--- μανέντος wie Eus. ATrRe Aıxiv-
vıov — μανέντα Eus. TI!ER!BDM 7 πεμφϑέντος HM?P! πεμφϑησομένου A!V!P3
8 m>H «ei Bus. 12 εὐχῆς corr. aus εὐχήν H | πανστρατὶ Αἴ Eus.R

14 Capitelüberschrift >P® 135>HP3 17 τὴν ἱστορίαν ΗΒ 18 τοῦ] τῶν M?P!
19:1 βιβλιδίω MP! 20 τὴν >M?P!V!P3 21 ὑπολείποντας ῬΒῈ 22 οἵδε] οὗτοι A!

ῷ Gelasius

πρὸς ἥλιον δυόμενον ἐπιστρέφοντα τὸ Ἰόνιον ὁρίζει πέλαγος" καὶ 3

Μαξιμῖνος δὲ ὃ Διοκλητιανοῦ παῖς ἅπαντα τὰ κατὰ τὴν ἀνατολὴν
ἔϑνη, za9a φησιν ὁ Βυσέβιος, Magevrıos τε τὴν Ῥώμην καὶ τὰ ἀπὸ
τ: OBEN , 2 \ #-

τῆς Ἰταλίας eis αὐτὸν χαϑήχοντα τὸν mxeavov διεῖπον.

Περὶ τῆς τυραννίδος Μαξεντίου.

- 3 x x σι. \
Κωνσταντῖνος οῦν μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς ἔννομον κηδείαν χαὶ 81

τὰς νομιζομένας τιμὰς ζημίαν ἡγήσατο τῆς Ῥωμαίων συμφορᾶς τὴν
ἡσυχίαν. ἤκουε γὰρ τὴν Ῥωμαίων πόλιν κάμνουσαν τοῖς Μαξεντίου
κακοῖς" εἰς γὰρ ὠμότητα τυραννίδος ὁ τῆς βασιλείας αὐτῷ μετεβάλ-
λετο τρόπος. πολλούς TE γὰρ ἀκρίτως τῶν ἐν τέλει ϑανάτῳ παρα-
διδούς, ζημίας τε καὶ φυγὰς καὶ τῆς γῆς ἀναδασμὸν καὶ προτιμήσεις
ἀνεξετάστως ἐπέβαλλεν, ἤδη δὲ χαὶ γυναικῶν ἀλλοτρίων ἐρῶν ἢ
κακίᾳ διέφϑειρεν N τοῖς ἐπιτάγμασιν ἐβιάζετο" καὶ λοιπὸν ἀνασφαλὲς
ἣν γυναῖκα ἔχειν εὐπρεπῆ καὶ διὰ σωφροσύνης φυλακὴν πολλή τις
ἢν χατὰ τὴν πόλιν μιαιφονία. ταῦτα χαὶ πλεῖστα ἕτερα ἀκούων
ὃ ϑεοφιλέστατος Κωνσταντῖνος, ἃ μὴ τῆς παρούσης ἐστὶ συντάξεως,
παρωξύνετο ποιεῖ γὰρ οἰκείαν λύπην τοῖς φιλοϑέοις ἀνδράσιν ἡ
τῶν ἀλλοτρίων πραγμάτων ἀδικία.

Περὶ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, ὅπως κατὰ τοῦ τυράννου Μαξεντίου

ἐστρατοπεδεύσατο.

Ἐδόκει δὴ αὐτῷ λοιπὸν τῶν ὕπλων ἄπτεσϑαι καὶ τοῖς τοιαῦτα
πάσχουσι Ῥωμαίοις ἐπαμῦναι: τὸ γὰρ ἐχείνους τῶν κακῶν ἐξελέσϑαι
ἴσον ἣν εἰπεῖν καὶ πάντας ἀνϑρώπους διασῶσαι. βουλὴν δὲ λαμ-
βάνει πρότερον τὰς ἀποστατούσας πόλεις τῆς Ῥωμαίων ἡγεμονίας
ἀναχαλέσασϑαι, τὰς μὲν τοῖς λόγοις τὰς δὲ τοῖς ὅπλοις τὰς δὲ τῇ
τῆς φιλανϑρωπίας εὐποιίᾳ. τούς TE γὰρ φόρους αὐτοῖς κουφοτέρους
ἀπέφηνε καὶ τὴν τῆς ἀκροάσεως ἰσότητα παρεῖχε, τὰς δὲ νεωτεροποιίας
καὶ ἀπονοίας συνετῶς διέλυε, σιωπῶν μᾶλλον ἢ φοβῶν, εἰδὼς τὰ
Σαύρων καὶ τὰ Φράγγων καὶ τὰ Γερμανῶν ἔϑνη φιλόχαινά τε εἶναι
καὶ πρὸς τὰς τῶν βασιλέων ἐπαναστάσεις εὐρίπιστον ἔχειν ὁρμὴν

8. Vgl. Eus. Ἡ. E. IX 9, 12 p. 832, 20 — Capp. 3—7, 4 gehen vermutlich auf
den oben (ὃ. 7, 14) genannten Rufinfzurück
AH 183. M?Pı 5

5 Capitelüberschrift fehlt, doch ist wieder eine Zeile für sie freigelassen P?
11 zai? > M? | προστιμήσεις H 19 ἐπέβαλεν HPIM?2 18 ἀνασφαλὲς] οὐχ
ἀσφαλὲς, aber οὐκ auf Rasur Α' 14 σωφροσύνην Ῥ'ὺ 20 ἐστρατεύσατο M?P!
24 τῆς + τῶν H 25 ἀναχαλεύσασϑαι V! | beidemale τὰς δὲ corr. aus
τὰ dee H 27 δὲ Brinkmann re Wendland, Pasquali: γε HSS

σι

Kirchengeschichte I 2, 3—4, 8 9

\ ’ ’ \ ’ = « ’ \ \ B ΟῚ
καὶ νόμον πολλάκις τὴν γνώμην ποιεῖσϑαι. υπήγαγετο δὲ καὶ Σπα- 3

vovc καὶ Βρεττανοὺς καὶ τὰς αὐτόϑι νήσους καὶ τὰ λοιπὰ γένη καὶ
ἅπαντας τοὺς τῶν τοῦ ἡλίου δυσμῶν γινομένους μάρτυρας, οὺς
εἰδέναι φασίν, εἴτε ἀληϑῶς τῷ ὠχεανῷ καταδύεται εἴτε καὶ περὶ τὸ
ὕδωρ φϑάσας πάλιν δι᾿ ἑτέρας ὁδοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀνακάμπτει" εἷλε δὲ
καὶ τῷ κράτει τῶν ὕπλων τὰ αὐτόϑι βάρβαρα φῦλα, παρέργῳ τῆς
μάχης πρὸς τὸ ἔργον συγχρησάμενος. τοὺς μὲν γὰρ ὑποτάξας, τοὺς
δὲ μισϑοδοτήσας, τοὺς δὲ φίλους ἀντὶ πολεμίων καὶ συνήϑεις ἀντὶ
παλαιῶν ἐχϑρῶν καταστήσας, ἐπανήγαγε πάντας συμμάχους, οὐδένα
λυπήσας οὐδὲ πολιορκήσας χαὶ ἐπὶ τὴν ἑτέρων σωτηρίαν ἐπει-
χϑείς. ὕπου γὰρ ὁ ϑεὸς συμμαχεῖ, πάντα κχατευϑύνεται καὶ τὸν
ἀνθρώπινον λόγον ὑπεραίρει.

Μετὰ τοιαύτης φιλοϑέου γνώμης ὁ πάντα πιστότατος Κωνσταν-
τῖνος τὸν Ῥῆνον ἐπὶ δεξιὰ διαβὰς καὶ πολλὰ μὲν oon πολλοὺς δὲ
ποταμοὺς ἀνωνύμους ὀλίγῳ στρατῷ περαιοωϑείς, πολλά τε βάρβαρα
ἔϑνη χειρωσάμενος Γάλλων τε καὶ Φράγγων καὶ Σπάνων δέκα
ἐϑνὴ προσ(αγ)αγόμενος, προσῆγε λοιπὸν τοῖς Ἰταλίας 00801 τὸ στρά-
τευμα. ταῦτα ἀχούσαντι τῷ Μαξεντίῳ ταραχή τις ην ἀδόχητος᾽ οὐ
γὰρ ἂν ποτε τοσαύτην χώραν διαβῆναι προσεδόκα 00801 καὶ ποτα-
μοῖς καὶ ποικίλοις βαρβάροις πεφραγμένην καὶ ταῖς αὐτοφυέσι τῆς
ἐρημίας δυσχερείαις" μέγιστον γὰρ γίνεται πολλάκις ἐπιτείχισμα βα-
σιλείας ἡ τῶν τόπων ἐρημία. καὶ δὴ ἐδόκει σὺν πολλῷ τάχει τῆς
Ῥώμης ὑπεξελϑόντα τὸν στρατὸν ἀνϑυπεξάγειν καὶ τῆς Ἰπαλίας που
προαναχρούσασϑαι. ὡς δὲ ἀντεπαρετάττοντο καὶ τὰ σημεῖα εἶδον
ἀλλήλων, ἐνταῦϑα ἡ μάχη λοιπὸν ἄνισον εἶχε τὴν ἐλπίδα. οἱ μὲν
γὰρ ἀπὸ Ῥώμης προεκτεϑέντες καὶ κατὰ φάλαγγας ἐχχεόμενοι xal ἔκ
πολλῆς ἐκεχειρίας καὶ διαναπαύσεως ὄντες ἐδόκουν ἀξιόμαχοι κατα-
φαίνεσϑαι φρόνημά τὲ φέρειν ἄξιον τῆς πόλεως ἐφάμιλλον. οἱ
δὲ μετὰ Κωνσταντίνου παραταττόμενοι πολλὴν μὲν κατειλήφεσαν
γῆν, πολλὰ δὲ λάφυρα xal σκῦλα τοῦ πολέμου συνήγοντο πόϑῳ"
δρόμῳ δὲ μᾶλλον τῆς “»ίκης ἢ ἀπολαύσει τῶν εἰλημμένων χρησάμενοι
ἤδη λοιπὸν ἦσαν “πρὸς τὸν κάματον ἀπαγορεύοντες καὶ πρὸς τὴν
πυχνότητα τῶν πόνων ἐνδιδόντες.

ΑἸ γιΡ5 ΜΡ:

1f Σπάνους καὶ > V! 2 Βρεττανοὺς A! Βρετανοὺς ἃ. übr. HSS ὃ οὃς
H>i.d. übr. HSS 10 οὐδὲ πολιορχήσας > P3 | τὴν -ἰ τῶν H | ἑτέραν M?
12 λόγον] λογισμὸν P3 17 corr. Wendland, Friedländer 21 δυσχερείαις aber
am Rand von 1. Hd. δυσχωρίαις Pi 24 ἀντιπαρετάττοντο A! 26 προεχϑέοντες H
27 ἐχχεχειρίας AIHV!P®_ 28 τε nur At >i.d. übr. HSS 30 "nödo [δρόμῳ]
δὲ Holl 32 ἤδη + de M2P!V!P3

10 Gelasius

Περὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ ὀφϑέντος ἐν οὐρανῷ τῷ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ.

Οὐπω δὲ κεχριμένης τῆς μάχης καὶ τῆς παρατάξεως ἰσορρόπου
οὔσης οὐρανόϑεν ὁ ϑεὸς Κωνσταντῖνον ὁπλίζει, δείξας αὐτῷ τὸ σω-
τήριον τοῦ σταυροῦ σύμβολον φωτοειδῶς ἐν οὐρανῷ" γράμματα δὲ
ἐμήνυε τῆς ὄψεως τὴν δύναμιν λέγοντα" τούτῳ νίκα.

Τοῦτο τὸ διήγημα τοῖς μὲν ἀπίστοις μῦϑος εἶναι δοχεῖ καὶ πλάσμα
τοῖς [δὲ] ἡμετέροις δόγμασι χεχαρισμένον, τοῖς δὲ τἀληϑῆ πιστεύειν
συγνειϑισμένοις ἐναργὴς τοῦ πράγματος ἡ ἀπόδειξις. ὁ γὰρ τούτου τοῦ
συμβόλου ζωγράφος ϑεὸς ἔδειξεν ἔργῳ μετὰ ταῦτα τὴν ἀληϑεύσασαν
τοῦ γράμματος χάριν.

Εἰ δὲ μήπω πείϑομεν ἃ γράφομεν" πρότερον γὰρ ἱστορίας γρά-
φομεν διὰ τὸ μικρὸν ἄνωϑεν ἡμᾶς τὰ χρήσιμα συλλέγειν τῶν ἐκείνῳ
βεβιωμένων: ἀλλ᾽ οὐχ ἐν τοῖς ἐφεξῆς ἀπιστεῖν δεῖ, ἃ καὶ ἐπὶ τῆς
ἡμετέρας γενεᾶς οἱ Κωνσταντίῳ τῷ Κωνσταντίνου παιδὶ συμπαρα-
ταξάμενοι καὶ αὐτοπτήσαντες τὴν παλαιὰν ἀπιστίαν νεαραῖς ὄψεσιν
ἐϑεράπευσαν. εἴτε γὰρ Ἑβραῖοι εἶεν ol τούτοις ἀντιλέγοντες, πολλῷ
τούτων ἀπιϑανώτερα τὰ ἐν ταῖς ἐχείνων βίβλοις πιστευόμενα" ϑά-
λαῦσα πεζευομένη καὶ ὕδωρ τειχίζον καὶ πέλαγος ὁδοιπορούμενον καὶ
ϑεὸς ἐν βάτῳ φϑεγγόμενος καὶ φλὸξ νομοϑετοῦσα καὶ σάλπιγξ ἄνευ
ὀργάνου τὴν ἔρημον συνηχοῦσα καὶ ἄγγελοι παραταττόμενοι καὶ
ἀρχιστράτηγοι δυνάμεως κυρίου τῆς φάλαγγος ὑπερμαχοῦντες καὶ
λίϑοι χαλάζης καὶ βέλη πυρὸς ἀντὶ τῶν ᾿συνήϑων δοράτων βαλλό-
μενα χαὶ ὅμως ἀνεξετάστως πάντες οἱ εὖ φρονοῦντες συντιϑέμεϑα.
ϑεοῦ γὰρ βουλομένου οὐδὲν ἀνήνυτον. εἴτε Ἕλληνες εἶεν οἱ τὸ
ϑαῦμα μὴ παραδεχόμενοι, πολλὰ ἔχομεν εἰπεῖν, ἃ μὴ βουλόμεϑα λέγειν.
πόσα ᾿Αλεξάνδρῳ μέλλοντι περαιοῦσϑαι τὸν ἐπὶ Γρανικῷ πόλεμον
καὶ τὴ» ἐπὶ Δαρείου παράταξιν ἐπεϑείασαν οἱ χρησμολόγοι; καίτοι τὰ
ἐκείνων πλάσματα τὴν φαινομένην ἀπόδειξιν οὐχ ἔχει. πῶς τε Σω-
χράτει τῷ φιλοσόφῳ δαιμόνιον διὰ φωνῆς προεμήνυε τῶν μὴ πρα-
κτέων τὴν ἔχβασιν καὶ τὰ περὶ Πυϑαγόρου τοῦ Σαμίου ὑπὸ τῶν
ἐκείνου μαϑητῶν συνταχϑέντα;

15 νεαραῖς ὄψεσι: wohl die Sonnenfinsternis vom 28. Aug. 360 vgl. Ammian.
Mare. XX, 3 — 18 vgl. Exod. 14, 29 — 19 vgl. Exod. 3, 4. 19, 16 — 21 Jos. 5, 14
— 22 Jos. 10,11 — 26 vgl. Plutarch-Alexand. ce. 16 — 28 vgl. Plutarch de genio
Soer. — 30 vgl. Diog. Laert. VII 3
A!H V:ıP3 M?P1P2 (von Z. 1 περὲ an)

2 οὔπω M?Pt οὕτω ἃ. übr. HSS 4 φωτοειδές M?PıP?2 7 δὲ tilgen Brinkm.
Fried. 9 ἔργον V! | ἀληϑεύουσαν M2P!P?2, ἀληϑεύσασαν eorr. aus ἀληϑεύου-
σαν 11 εἰ--- γράφομεν “-- ῬΒ | lies πιστότερον Ὁ Lietzmann 14 zwvoravrivo
AIH 18 χαὶβ -Ἐ ὁ Ρ': 20 συμπαραταττόμενοι V!P3M2P1!P2 29 διὰ φωνῆς
δαιμόνιονοο ΑἹ | μὴΗ 30 περὲ + τοῦ M?P!P2

τῷ

Ἵ
Ϊ
"

Kirchengeschichte I 5, 1— 7,3 11

‚Eo λέγειν καὶ τὰ τῶν ποιητῶν πλάσματα, καὶ ὅπως τινες τῶν
παρ᾽ αὐτοῖς εὐδοχίμων καὶ συμπολεμεῖν αὐτοῖς τινας τῶν παρ᾽ αὖ-
τοῖς νομισϑέντων ϑεῶν ἐξιστόρησαν, ἵνα μή τις μὲ τὰ μυϑώδη
τοῖς ἀληϑέσι καὶ τὰ μηδαμῶς πραχϑέντα τοῖς πραχϑεῖσιν ἀντεξε-

5 τάζειν νομίσῃ. τὴν γὰρ πολυδύναμον τοῦ Χριστοῦ χάριν, ἀφ᾽ οὐ-
περ εἰς ἀνϑρώπους ἤνϑησε, χαὶ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς καὶ ἐν ϑα-
λάσσῃ καὶ ἐν φυτοῖς καὶ ἐν ξύλοις καὶ ἐν ἱματίοις καὶ ἐν νόσῳ καὶ
ἐν ὑγείᾳ καὶ ἐν βρωτοῖς καὶ ἐν ποτοῖς ἀλεξιφάρ μακόν TE γενομένην
καὶ γινομένην καὶ ἐσομένην ϑεραπείαν καὶ οἱ “πειραϑέντες μὲν ἴσασι,

10 zal ἡμεῖς δὲ κατὰ τὸν ἴδιον καιρὸν προϊούσης τῆς ἱστορίας ἐκϑησόμεϑα.

βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἀντίτυπον τοῦ ὀφϑέντος
σταυροῦ ἐν οὐρανῷ.

Περὶ τοῦ σίγνου οὗ ἐποίησεν ὁ
αὖτ ῳ

Ὁ δ᾽ οὖν Κωνσταντῖνος τὴν τοῦ ϑαύματος ὄψι» εἰς τροπαίου

σχῆμα μεταβαλὼν καὶ χρυσοκολλήτοις λίϑοις συναρμόσας εἰς δόρατός
15 τε ἀπαρτίσας ὑψηλι οτάτου ὄψιν, ἐδίδου φέρεσϑαι τοῖς προϊππεῦσι, τὴν
τῶν γραμμάτων ὑπόσχεσιν διὰ τῶν ἔργον λοιπὸν ἐπιζητῶν. καὶ
τῇς ἐλπίδος οὐ διήμαρτε, ϑᾶττον μὲν οἷς τεϑέαται πιστεύσας, ταχυ-

τέραν δὲ τῆς ὄψεως τὴν νίκην ὑποδεξάμενος.

Περὶ τῆς κατὰ τοῦ ἀσεβοῦς Μαξεντίου νίκης τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως
20 Κωνσταντίνου.

Ὁ μὲν οὖν Κωνσταντῖνος τὸν πολὺν τοῦ πολέμου χάματον τῇ
πίστει ὑποτεμνόμενος καὶ τὸν ἀπὸ τῆς Ῥώμης στρατὸν οὐχ ὑφορώμενος
γενναίως ἀντιπαρετάττετο. Μαξέντιος δὲ τὴν» Κωνσταντίνου ἀλκὴν
δείσας ἔτι τε καὶ τὸ μῖσος Ῥωμαίων ὑφορώμενος (πρὸς γὰρ τοὺς

25 πλείστους διὰ τὴν ἀσωτίαν αὐτοῦ διεβέβλητο) ἐσκέψατο δόλῳ τὴν
ἐπιβουλὴν μετελϑεῖν. ὁ δὲ δόλος γέφυρα ἥν εἰς μηχανῆς εἶδος T ὑπὸ
τῶν τοιούτων συμπαγεῖσα. τὸ μὲν γὰρ φαινόμενον ἄνωϑεν διά-
βασις ἢν τὸν Κωνσταντῖνον ὑποδεξομένη, τὸ δὲ λανϑάνον παγὶς
nv πλάνης τοῖς ἐχείνου βήμασι συντεϑεῖσα. διαβῆναι γὰρ μικρὸν

30 ἔδει, καὶ τὸ μηχάνημα λέλυτο καὶ ὁ πολέμιος εἴληπτο τάφον ἀδόκητον
τῆς ἀπωλείας τὸν τόπον λαβών. ἀλλ᾽ ὃ μὲν οὕτως ἐσχεύασε τῆς
ἐπιβάσεως τὰ ϑήρατρα" ϑεία δὲ χάρις τοῖς οἰχείοις σοφίσμασι τὸν
τῶν χακῶν τεχνίτην περιβάλλει. πρὶν γὰρ Κωνσταντῖνον ἁλῶναι,

A'H γ1Ρ8 M?P1P2

1 ὅπως ΔΉ πῶς ἃ. übr. HSS 3 ἐξιστόρησαν H>i.d.übr. HSS | ue nur
ΑἹ 5- ἃ. übr. HSS 9 ϑεραπείαν tilgt Holl 12 ἐν οὐρανῷ > A'TH 15 ἀναρ-
τήσας H | φέρειν V!P3M?PiP2? 16 λοιπὸν > H 18 τὴν > A! 23 ἀντε-
negsrarıero V!P3 | τὴν + τοῦ H 35 αὐτοῦ > M?P!P2 26f τρόπον τὸν
τοιοῦτον Wendland 28 ὑποδεξαμένη (auf Rasur corr. in ὑποδεξομένη) M?P?

“-.}
ER

τῷ

—
τ

Ὁ

Θ᾽
σι

12 Gelasius

φϑάσας αὐτὸς ὑποπίπτει ταῖς οἰχείαις τέχναις ὃ τύραννος, κἀκεῖ
Tvoavvoxtovog ἑαυτοῦ γεγονὼς καὶ χρηστὴν ἐπιβουλὴν καϑ' ἑαυτοῦ
σχευᾶσας, πρὸ τῆς Ῥώμης περὶ τὴν καλουμένην Movißiav γέφυραν
ὁ προρρηϑεὶς Μαξέντιος αὐτὸς καταδὺς εἰς τὸν ποταμόν, ἀποπνιγεὶς
ὥλετο: ὥστε τὸν δῆμον ὅλον Ῥωμαίων βοῆσαι λέγοντα᾽ νᾷσωμεν
τῷ κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται, καϑά φησιν Εὐσέβιος ὁ
Παμφίλου, ἵππον καὶ ἀναβάτην ἔρρεψεν εἰς ϑάλασσαν.
βοηϑὸς καὶ σκεπαστὴς ἐγένετό μοι eis σουτ θα». xal Tig
ὅμοιός σοι ἐν ϑεοῖς, κύριε, τίς ὅμοιός σοι; δεδοξασμένος ἐν
ἁγίοις, ϑαυμαστὸς ἐν “δόξῃ, ποιῶν τέρατας.

Οἷς ἐπιλέγει ὁ αὐτός" ταῦτα καὶ ὅσα τούτοις ἀδελφά τε καὶ
ἐμφερῆ Κωνσταντῖνος ἰδὲ] τὸν πανηγεμόνα xal τῆς νίκης αἴτιον
ϑεὸν χαὶ τὸν μονογενῆ αὐτοῦ υἱὸν Ἰησοῦν Χριστὸν αὑτοῖς ἔργοις
ἀνυμνήσας, ἐπὶ Ῥώμην μετ᾽ ἐπινικίων εἰσήλαυνε, πάντων ἀϑρόως
αὐτὸν ἅμα κομιδῇ νηπίοις καὶ γυναιξὶ τῶν τε ἀπὸ τῆς συγκλήτου
βουλῆς καὶ τῶν ἄλλως διασημοτάτων σὺν παντὶ δήμῳ Ῥωμαίων
φαιδροῖς ὄμμασιν αὐταῖς ψυχαῖς οἷα λυτρωτὴν σωτῆρά τε καὶ
εὐεργέτην μετ᾽ εὐφημιῶν καὶ ἀπλήστου χαρᾶς ὑποδεχομένων" ö
δὲ ἔμφυτον τὴν εἰς τὸν ϑεὸν εὐσέβειαν κεκτημένος, μηδ᾽ ὅλως ἐπὶ
ταῖς Bogze ὑποσαλευόμενος μηδὲ ἐπαιρόμενος ταῖς ἐπαίνοις εὐ μάλα
τῆς ἔκ ϑεοῦ συναισϑόμενος ua αὐτίχα τὸ τοῦ σωτηρίου πά-
Hovs τρόπαιον ὑπὸ, zeige ἰδίας εἰκόνος ἀνατεϑῆναι προστάττει. καὶ
δὴ σταυροῦ σημεῖον ἐν τῇ δεξιᾷ κατέχοντα αὐτὸν ἐν τῷ μάλιστα τῶν
ἐπὶ Ῥώμης δεδημοσιευμένων τόπῳ στήσαντες, αὐτὴν δὴ ταύτην

᾿ προγραφὴν ἐνταχϑῆναι ὁήμασιν αὐτοῖς ἐγκελεύεται τῇ Ῥωμαίων φωνῇ"

»τούτῳ τῷ σωτηριώδει σημείῳ», τῷ “ἀληϑινῷ ἐλέγχῳ τῆς ἀνδρείας,
τὴν πόλιν ὑμῶν ἀπὸ ζυγοῦ τοῦ τυράννου διασώσας ἠλευϑέρωσα, ἔτι

5—8. 13,2 vgl. Eus. H. E. IX 9 p. 880, 17—832, 14 — 5—8 Exod. 15, 1.2
— 8. 10 Exod. 15, 11

A'H Vips M2PiP2

3 μουλβίαν A! Bovißiav H μουλαίαν ἃ. übr. HSS. In M? ist das Wort am
Rand von 1. Hd. rot wiederholt 4 6 — dnonvıyeis > V! 10 ἐν δόξαις od. ἐνδό-
ξως Eus. 12 δὲ tilgt Klostermann 12 τῷ — 13 ϑεῷ Eus. 19 εἰς - τὴν ΜΞ
20 παρασαλευόμενος, aber μηδὲ --- ἐπαίνοις > V!PSM>P!P2 21f πάϑος Ῥ8 22 ἰδία
P3 94 τόπων Ἡ | στήσαντες corr. aus στήσαντας A! (die Eusebüberlieferung
gespalten: στήσαντας BDM, Vita Const. 26, 21 στήσαντες ATER, aber alle ἐντάξαι)
27 τῶν τυράννων V!P>M?P'!P2

οι

Kirchengeschichte I 7, 8 ---9, 1 13

μὴν καὶ τὴν σύγκλητον καὶ τὸν δῆμον Ῥωμαίων τῇ ἀρχαίᾳ ἐπιφανείᾳ
καὶ λαμπρότητι ἐλευϑερώσας ἀποχατέστησα«. τοσαῦτα Εὐσέβιος.

r En - 5 5)
Περὶ Aızıvvlov πεμπομένου παρὰ Tod εὐσεβοῦς Κωνσταντίνου κατὰ τοῦ ἐπ
ἀνατολῆς τυράννου.

Ὅ γε μὴν Ῥουφῖνος ἤγουν Γελάσιος ταῦτα ὧδε λέγει: μετὰ
ταῦτα Λικίννιον γαμβρὸν τυγχάνοντα τοῦ ϑεοφιλοὺς Κωνσταντίνου
ἐπὶ τῇ ἀδελφῇ Κωνσταντίᾳ συμβασιλεύειν τῷ Κωνσταντίνῳ ἡ
Ῥωμαίων. ἠἡτήσατο σύγκλητος" ὅντινα αὖϑις ἐπὶ τὴν ξῴαν ἐξέπεμψε
κατὰ τοῦ ἐκχεῖσε τυράννου, τὴν σωτηρίαν τῶν ἐκχεῖσξ Χριστιανῶν
προμηϑούμενος. ἀπολαύσας γὰρ τῶν τηλικούτων εὐεργεσιῶν τοῦ
ϑεοῦ ὁ εὐσεβὴς Κωνσταντῖνος εὐχαριστήρια τῷ εὐεργέτῃ προσφέρειν
ἐσπούδαζε. ταῦτα δὲ nv τὸ ἀνεῖναι τοὺς Χριστιανοὺς τοῦ διώκχε-
σϑαι καὶ τοὺς ἐν ἐξορίᾳ ὄντας ἀναχαλεῖσϑαι καὶ τοὺς ἐν δεσμωτηρίοις
ἀφίεσϑαι καὶ τοῖς δημευϑεῖσι τὰς οὐσίας αὐτῶν ἀποκχαϑίστασϑαι
τάς τε ἐχχλησίας ἀνορϑοῦσϑαι" καὶ πάντα ἐποίει σὺν προϑυμίᾳ
πολλῇ τὰ τοῦ Χριστοῦ φρονῶν. τὰ πάντα Χριστιανὸς ὧν ὡς
Χριστιανὸς πάντα ἔπραττεν ἀνεγείρων τὰς ἐκκλησίας τοῦ ϑεοῦ καὶ
πολυτελέσι τιμῶν ἀναϑήμασιν, ἔτι δὲ καὶ τοὺς Ἑλλήνων ναοὺς
καϑαιρεῖσϑαι καὶ πυρὶ διαφϑείρεσϑαι προστάττων.

Περὶ τῆς τοῦ κατὰ ἀνατολὴν τυράννου Μαξιμίνου ἀπονοίας.

Ὁ μέντοι κατὰ τὴν ἀνατολὴν τύραννος τὰς τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησίας
ἐπόρϑει. ἐκπεριῆλϑε δὲ αὐτὸν τοιαύτη τις αἰτία" τὸ μέγεϑος τῆς
οὐ κατ᾽ ἀξίαν αὐτῷ ἐπιτραπείσης ἡγεμονίας μήτε οἷός τε φέρειν ὦν,
ἀλλὰ δι᾽ ἀπειρίαν σώφρονος καὶ βασιλικοῦ λογισμοῦ ἀπειροχάλως
τοῖς πράγμασιν ἐγχειρῶν, ἐπὶ πᾶσι δὲ ὑπερηφανίας μεγαλαυχίᾳ τὴν
φυχὴν ἀλόγως ἀρϑείς, ἤδη καὶ κατὰ τῶν τῆς βασιλείας κοινωνῶν
χαὶ τοῦ πάντα αὐτοῦ μάλιστα Κωνσταντίνου διαφέροντος, γένει τὲ

Ὁ 10. 5] Soerı 1 ὦ, 8. ὃ (ΞΕ 0.8. 7, δῦ); 9. 1. — 22 Ὁ: ΠῚ vgl. Eus.
H. E. IX 10 p. 838, 16—840, 19
A'H V!Ps M?P1!P?2

2 ἐλευϑέρω A! ἐλευϑέραν H | ἀπεκχατέστησα M?P!P?V!P3 3 neu-
πομένου Ξ Ἡ | τοῦ] τοῖς P! 4 τυράνον M? 5 λέγει ὧδε co V!P3SM>P!P2 |
μετὰ + de P? 6 ϑεοφιλεστάτου A! 8 ἥντινα H 19 δὲ -- ΥἹ 18 ἐξω-
oia H | xai2 > P? 15 προϑυμίᾳ] προμηϑείᾳ H 16 [τὰ πάντα] {μήπω de)
Χριστιανὸς Friedl. 19 χαϑαιρεϊσϑάντως aber "vr von späterer Hd. A! 220 τοῦ
> A! | κατὰ ἀνατολὴν vooH | MaSımeavoö M’P!P? μαξιμινοῦ P? 23 ἐπι-
toansiong αὐτῷ oM?P!P2 27f am Rand von späterer Hd. ὑπὲρ A!

ῷ

“-

14 Gelasius

\ - \ > , \ , \ ’
καὶ τροφῇ καὶ παιδείᾳ ἀξιώματί τε καὶ συνέσει καὶ TO γε πάντων
, , \ - \ 2 -
χορυφαιότατον σωφροσύνῃ καὶ τῇ περὶ τὸν ἀληϑῆ ϑεὸν εὐσεβείᾳ
, - a ἔν -
διαλάμποντος, τολμᾶν ὥρμητο Μαξιμῖνος ϑρασύνεσϑαι καὶ πρῶτον

x = = «ς ’ x 2 ’ N
ἑαυτὸν ταῖς τιμαῖς υπαγορεῦειν. ἐπιτείνας δὲ εἰς ἁπονοιαν μανίας ὃ

τάς τε συνϑήχας, ἃς πρὸς Λικίννιον πεποίητο, παρασπονδήσας,
πόλεμον ἄσπονδον αἴρεται. εἶτα ἐν βραχεῖ τὰ πάντα κυχήσας πᾶσάν
τε πόλιν ἐχταράξας χαὶ πᾶν στρατόπεδον μυρίανδρον τὸ πλῆϑος
συναγαγών, ἔξεισιν εἰς μάχην πρὸς Λικίννιον, κατὰ τε αὐτοῦ καὶ τοῦ
αὐτὸν στείλαντος Κωνσταντίνου. καὶ δὴ συμβαλὼν εἰς χεῖρας, ἔρημος
τῆς ἐκ ϑεοῦ καϑίσταται ἐπισκοπῆς, ἐξ αὐτοῦ τῆς νίχης τοῦ πάντων
μόνου ϑεοῦ πρυτανευϑείσης τῷ τότε χρατοῦντι Κωνσταντίνῳ. ἀπ-
ὀλλυσι μὲν πρῶτον τὸ ἐφ᾽ ᾧ ἐπεποίϑει ὁπλιτικὸν πλῆϑος ὁ
ἀλιτήριος, τῶν τε ἀμφ᾽ αὐτὸν δορυφόρων γυμνωϑεὶς χαὶ πάντων
ἔρημον αὐτὸν καταλελοιπότων τῷ τε χρατοῦντι προσπεφευγότων,
ὑπεχδὺς ὁ δείλαιος οἰς τάχιστα τὸν οὐ πρέποντα αὐτῷ βασιλικὸν
κόσμον, δειλῶς καὶ δυσγενῶς καὶ ἀνάνδρως ἀποδύς, ὑποδύνει τὸ
πλῆϑος, καὶ ἔπειτα διαδιδράσκει κρυπταζόμενός τε ἀνὰ τοὺς ἀγροὺς
χαὶ τὰς κώμας μόλις τῶν πολεμιστῶν τὰς χεῖρας διέξεισι, τὰ τῆς
σωτηρίας αὐτῷ προμνώμενος. ἔργοις αὐτοῖς εὖ μάλα πιστοὺς καὶ

παν re \ , 2 - ar ς ’ 2 τ ar
) ἀληϑεῖς τοὺς ϑείους ἀποφῆναι ἔνεστιν WdE χρησμοῦς, Ev οἷς εἴρηται"

»οὐ σῴζεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, καὶ γίγας οὐ
σωθήσεται ἐν πλήϑει ἰσχύος αὐτοῦ. φευδὴς ἵππος εἰς
σωτηρίαν, ἐν δὲ πλήϑει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωϑήσεται.
ἰδοὺ οἱ ὀφθαλμοὶ κυρίου ἐπὶ τοὺς φοβουμένους αὐτόν, τοὺς
ἐλπίζοντας ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ, ῥύσασϑαι ἐκ ϑανάτου τὰς
φυχὰς αὐτῶν.« ὁ δὲ δυσσεβὴς ἀϑρόᾳ ϑεοῦ πληγεὶς μάστιγι ἐν
δευτέρᾳ πολέμου συμβολῇ καταστρέφει τὸν βίον.

Πίνεται δὲ αὐτῷ τὰ τῆς καταστροφῆς, οὐχ οἷα στρατηγοῖς
πολεμάρχαις ὑπὲρ ἀρετῆς καὶ γνωρίμων πολλάκις ἀνδριζομένοις

21 Psal. 32, 16—19 — 96--85.. 16, 3 vgl. Eus. H. E. IX 10 p. δ40, 11---848, 15

A!H V:!P3 M?P!P2

1f τῷ γε πάντων κορυφαιοτάτῳ Eus. 4 ἀναγορεύειν Eus. 6 αἴρεται Eus.]
αἴρει A!H αἱρεῖται ἃ. übr. HSS | τὰ > ΜῈ | χυχήσας] συνήσας ΜΖ 6 πᾶσάν
τε] χαὶ πᾶσαν A! (gegen Eus.) 19 ᾧπερ V! 18 ἀμφ᾽ αὐτὸν] ὑπ oder ὑφ
αὐτοῦ H 14 τε - ΡΞ | προσπεφευγόντων Μ8 16 δυσγενῶς AH (Eus.) δυσμε-
γῶς ἃ. übr. HSS 17 διαδράσχει HA! (aber von späterer Hd. corr. in διαδιδρά-
σχει Α 19 αὐτῷ von späterer Hd. corr. in &avr@ At | ἔργοις + οὐ Η 24 τοὺς
φοβουμένους (aber corr. aus τοῖς φοβουμένοις) ΑΗ Eus. τοῖς φοβουμένοις M?P!P?
γ1Ρ83 97 πολέμου-' 98 τὰ ΑἸΉ | 7 καταστροφή Ai 29 πολεμάρχοις H

νι

Kirchengeschichte I 9, 1—10, 1 15

ἐν πολέμῳ τὴν εὐκλεῆ τελευτὴν εὐθαρσῶς ὑπομεῖναι, ἀλλὰ γὰρ ἅπαξ
ὧν δυσσεβὴς καὶ ϑεομάχος, τῆς παρατάξεως ἐν ταὐτῷ πρὸ τοῦ πεδίου
συνεστώσης οἴχοι μένων αὐτὸς καὶ κρυπταζόμενος τὴν προσήχουσαν
τιμωρίαν ὑπέχει, ἀϑρόως ϑεοῦ πληγεὶς μάστιγι, ὡς ἀλγηδόσι δεινῶς
χαὶ περιωδυνίαις ἐλαυνόμενον πρηνῆ καταπεσεῖν λιμῷ τε δια-
φϑείρεσϑαι τάς τε σάρχας αὐτοῦ ὅλας ἀοράτῳ καὶ ϑεηλάτῳ πυρὶ
χατατήχεσϑαι. ὡς διαρρεύσαντα τὸ μὲν πᾶν εἶδος τῆς παλαιᾶς
μορφῆς ἀφανισϑῆναι, ξηρῶν δ᾽ αὐτὸ μόνον ὀστέων οἷόν τι μακρῷ
χρόνῳ κατεσχελετευμένον εἴδωλον ὑπολειφϑῆναι" ὡς μηδὲν ἄλλο τι
νομίζειν τοὺς παρόντας ἢ τάφον αὐτῷ τῆς ψυχῆς γεγονέναι τὸ σῶμα
ἐν εἴδει νεκρῷ καὶ παντελῶς ἀπορρεύσαντι ,κατορωρυγμένης" σφο-
δρότερον δὲ ἔτει μᾶλλον τῆς „Heguns αὐτὸν ἐκ βάϑους μυελῶν
καταφλεγούσης, προπηδῶσί τε αὐτοῦ τὰ ὄμματα καὶ τῆς ἰδίας λήξεως
ἀποπεσόντα πηρὸν αὐτὸν ἀφιᾶσιν. ὃ δὲ ἐπὶ τούτοις ἀναπνέων
ἀνθομολογούμενος τῷ κυρίῳ ϑάνατον ἐπεχαλεῖτο᾽ καὶ τὸ πανύστατον
ἐνδίκως ταῦτα τῆς κατὰ τοῦ Χριστοῦ παροινίας ἕνεκα πεπονϑέναι
ὁμολογήσας ἀφίησι τὴν φυχήν.

Περὶ τῆς τῶν ἐχκλησιῶν ἀνανεώσεως

σ - ’ a ’ ’
Ovro δῆτα Μαξιμίνου ἐχποδὼν γενομένου, ος μόνος ἔτι λείπων

- - , IA - «ς Ρ BOT 2 , x \
τῶν τῆς ϑεοσεβείας ἐχϑρῶν, ἁπάντων χείριστος ἀναπεφηνεν, τὰ μὲν
- - - ’ 5) , - -
τῆς τῶν ἐχχλησιῶν ἀνανεώσεος ἔχ ϑεμελίων αὐτῶν χαριτι τοῦ

A!H γ1Ρ8 M?P'!P2

1 ἐν πολέμῳ > M?’P!P? πολέμοις corr. mit roter Tinte in πολέμῳ V!
4 ἀϑρόῳ Brinkm. ἀϑρόᾳ Eus. | πληγεὶς ϑεοῦ «ΟἽ | δεινῶς A!H δειναῖς ἃ. übr. HSS
Eus. 5 περιωδινίαις P?2V!P3 | ἐλαυνόμενον At ἐλαυνόμενος ἃ. ἀντι. HSS | πρηνῆ At
Eus. ATrRBDr πρηνὴς H πρὶν ἢ Μ2 (wo corr. in πρινὴς) P'!P2V!P3 Eus. Te 8 ξηρῶν
— ὀστέων nach Text des Euseb (vgl. ἃ. complicierten Apparat dort). Alle Gelasiushss.
eorrupt: ξηρὸν δ᾽ αὐτὸν μόνον ὀστέον γεγονέναι M2P!P2V!P3 ebenso + zei Η (Eus. A)
| ξηρῶν δ᾽ αὖ τῶν ὀστέων τοῦ σαρκίου ὑπολελειμμένων εἴδωλον old τι ὑπολειφϑῆναι A!
Sf μαχρῷ χρόνῳ Eus. νόύσω μαχρᾶ Η μαχρῶ ohne χρόνω M’P!P?2V!P3 9 χατεσχηλι-
τευμένον HM?P!P?V'!P3 (Eus. ATCEM) 11 χατορωρυγμένης M?P! (aber P! von 1. Hd.
corr. aus χατορωρυγμένοις) die meisten Eus. HSS, χατωρυγμένης HV!P3 Eus. T!BD
κατωῤυγμένης A! (die Correetur von späterer Hd.) 18. re] δὲ P2V!P3 (ἔξ. μὲν)
| λήξεως] ἕδρας A! 15 τὸ πανύστατον > A! 16 ταῦτα ἐνόδίχως wm A! | τοῦ
>H 18 Die Capitelüberschrift fehlt in sämtlichen HSS an dieser Stelle und ist
erst Z. 20 irrtümlich nach ἀναπέφηνεν eingeschoben, aber ἀνέσεως statt ἀνανεώ-
σεως (Eus.) 19 μαξιμιανοῦ H | ἔτι λείπων Eus. ABDM ἐπιλείπων A'HV!P3 Eus.
TeER ἐπιλειπόντων M>PiP2 20 ἐναπέφηνεν ΑἹ 21 ἀνανεώσεως Eus. ἀνέσεως

HSS | τοῦ > Η Eus. (mit Ausnahme von M)

101

180)
σι

10 Gelasius

ϑεοῦ τοῦ παντοχράτορος ἠγείρετο᾽ ὁ τε τοῦ Χριστοῦ λόγος εἰς
δόξαν τοῦ τῶν ὅλων ϑεοῦ διαλάμπων, μείζονα τῆς ἔμπροσϑεν ἀπε-
λάμβανε παρρησίαν.

Ταῦτα ἐν ἐνάτῳ τόμῳ τῆς ἐχκλησιαστικῆς ἱστορίας ὁ πάντα
ἄριστος συντέταχεν ὁ Παμφίλου Εὐσέβιος τῶν γὰρ αὐτοῦ πόνων,
ὡς ἀνωτέρω μοι εἴρηται, καὶ τῶν ἄλλων τὴν ἀνάλεξιν ποιούμενος
τοῦ βιβλιδίου τούτου διὰ βραχέων ἐγχαράττω τὴν σύνταξιν, πλείστῃ
007 σπουδῇ τὴν πορείαν τοῦ λόγου ποιούμενος ἐπὶ τὸ ὑφηλὸν καὶ
λαμπροφανὲς ἅγιον καὶ ϑεῖον ὁρος τῆς κατὰ Νίκαιαν ἀποστολικῆς
καὶ ἐναρέτου τῶν τοῦ ϑεοῦ ἱερέων συνόδου" ὁρῶν μάλιστα τὸν
προφήτην κρατοῦντά μὲ τῆς χειρὸς καὶ προτρέποντα" » δεῦρο,
φησίν, ἀναβῶμεν εἰς τὸ 0006 τοῦ κυρίου καὶ εἰς τὸν οἶκον
τοῦ ϑεοῦ Ἰακώβ, καὶ ἀναγγελεῖ ἡμῖν τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, καὶ
πορευσόμεϑα ἐν αὐτῇ. ἐχ γὰρ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος καὶ
λόγος κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ. ἀληϑῶς γὰρ Σιὼν καὶ Ἱερου-
σαλὴμ καὶ ὅρος χυρίου ὑψήλότατον καὶ οἶχος τοῦ ϑεοῦ Ιακὼβ ὁ
ϑεῖος ἐχεῖνος τῶν τοῦ ϑεοῦ ὀρϑοδόξων ἱερέων ὅμιλος, πνεύματι
ἁγίῳ διασκεμαμένων καὶ παραστησάντων διά τε γραφῶν προφητικῶν
καὶ εὐαγγελικῶν καὶ ἀποστολικῶν »περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς-«
τοῦτ᾽ ἔστι τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ, ὡς ἀληϑῶς ἄχτιστος τῇ τῆς ϑεότητος
φύσει καὶ οὐ κτίσμα, καϑὼς ὁ ϑεομάχος καὶ ἀσεβέστατος κατ᾽ αὐτοῦ
ἐβλασφήμησεν Agzıos, καὶ ὅτι τῆς αὐτῆς οὐσίας, ἧς καὶ ὁ γεννήσας
αὐτὸν πρὸ τῶν αἰώνων ἁπάντων ὑπάρχει πατὴρ καὶ τοῦ αὐτοῦ
χρήματος" ὁμοίως δὲ xal τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τῆς αὐτῆς ϑεότητος
καὶ οὐσίας, ἧς ὃ πατὴρ καὶ ὃ υἱός, σαφέστατα ἔδειξαν. καὶ ἀληϑῶς
ὑψηλὸν 0005 ϑεοῦ ἄνωϑεν ἡμῖν, χαϑὰ προεδήλωσεν ὃ λόγος παρ᾽
αὐτοῦ τοῦ κυρίου διὰ τῶν ἀποστόλων δοϑεὶς καὶ νῦν διὰ τῶν αὐτοῦ
ἱερέων κατὰ τὴν Δικαέων γραφικαῖς μαρτυρίαις τρανωϑεὶς ὁ προσ-
κυνητὸς οὗτος καὶ ἅγιος τῆς ἀμωμήτου πίστεως ὅρος" περὶ οὗ
σαφέστερον ἡμῖν συνεργείᾳ τῆς τοῦ ϑεοῦ χάριτος προϊὼν ἀποδείξει ὁ
λύγος.

11 vgl. Psal.'72) 20: 965: 2, 3 — 1071 70}. 1.

A'H Vips ΜΈΡ1Ρ5

2 μείζονος H 3 nasovolac H παρρησίας Eus. D > συντεταχώς P3
7 τὴν σύνταξιν ἐγχαράττω w A! 8 ποιοῦμαι H 9 xai ϑεῖον am Rand nach
ὅρος eingefügt H 10 συνόδων PP 11 με] μετὰ ΜΞΡ1Ρ2ΡΒ 14 πορευσώμεϑα
P2P3_ 1 κυρίου] καὶ Ῥ >M? 25 χαὶ ὁ υἱός 5 1 | ὁ5 >M2 26 χαϑὰ]
χαϑὼς Η 801 ὁ λόγος ἀποδείξει wo ΑἹ

ἐν ἙΝ

Kirchengeschichte I 10, 1—9 4

AIR ἐπὶ τὴν προχειμένην ἡμῖν τῆς ἐχκλησιαστικῆς ἱστορίας
ὑπόϑεσιν ἐπανέλϑωμεν, ἐπαναλαβόντες τὰ περὶ τῆς τοῦ βασιλέως
ϑεοῦ εἰς τὸν αὐτοῦ λαὸν ἀντιλήψεως χαὶ τῆς τῶν τυράννων
καταστροφῆς διὰ τοῦ ᾿ϑεράποντος αὐτοῦ τοῦ ϑεοφιλοῦς Κωνσταν-
τίνου τοῦ βασιλέως, ἢν δι᾿ αὐτοῦ εἰρήνην ἐπρυτάνευσε ταῖς κατὰ
τὴν οἰκουμένην αὐτοῦ ἐκκλησίαις ὁ μόνος »μέγας κύριος ὁ ποιῶν
ϑαυμάσια μεγάλα μόνος καὶ ἀνεξιχνίαστα, ὧν οὐκ ἔστιν
ἀριϑμός" ὁ ἀλλοιῶν χαιροὺς καὶ χρόνους, μεϑιστῶν βασι-
λεῖς τε καὶ καϑιστῶν, ἐγείρων ἀπὸ γῆς πτωχὸν καὶ ἀπὸ
xonpias ἀνυψῶν πένητα. καϑεῖλε δυνάστας ἀπὸ ϑρόνων,
καὶ ὕψωσε ταπεινούς" πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαϑῶν, καὶ
πλουτοῦντας ἐξαπέστειλε κενοὺς, καὶ βραχίονας ὑπερηφά-
vov συνέτριψενς ὃ ϑαυματουργός, ὃ μεγαλουργός, ὁ τῶν ὕλων
δεσπότης, ὁ τοῦ σύμπαντος κόσμου δημιουργός, ὁ παντοχράτωρ, ὃ
πανάγαϑος, ὁ εἷς καὶ μόνος ϑεός, ᾧ τὸ καινὸν ἀσμα ἀναπέμπομεν
προσυπακχούοντες »τῷ ποιοῦντι ϑαυμάσια μεγάλα μόνῳ, ὅτι εἰς
τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ" τῷ πατάξαντι βασιλεῖς μεγά-
λους χαὶ ἀποχτείναντι βασιλεῖς κραταιούς, ὅτι εἰς τὸν
αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ" ὅτι ἐν τῇ ταπεινώσει ἡμῶν ἐμνήσϑη
ἡμῶν ὃ κύριοςς. ἐφ᾽ οἷς ἅπασιν ἀνυμνοῦντες μὴ διαλείψωμεν τὸν
τῶν ὅλων ϑεόν, καὶ τὸν τούτου μονογενῆ υἱὸν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν
κύριον ἡμῶν, τὸν σὺν τῷ πατρὶ πάντων ἡμῖν τῶν ἀγαϑῶν αἴτιον,
τὸν τῆς ϑεογνωσίας αὐτοῦ εἰσηγητὴν ἡμῶν, τὸν τῆς εἰς αὐτὸν
εὐσεβείας διδάσκαλον, τὸν τῶν ἀσεβῶν ὀλετῆρα, τὸν τυραννοχτόγον,
τὸν τοῦ βίου διορϑωτήν, τὸν τῶν ἀπεγνωσμένων σωτῆρα Ἰησοῦν
ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ πάντες δοξάζωμεν, ὅτι δὴ μόνος, οἷα
παναγάϑου πατρὸς χα * α βουλῇ τῆς πατρικῆς καὶ ξαυτοῦ χαὶ τοῦ
ἁγίου πνεύματος φιλανϑρωπίας τῶν κάτω που κειμένων ἐν φϑορᾷ

6—S. 18, 3 vgl. Eus. Η. E. X 4 p. δ0ῦ, 5—566, 7 --- 6 Psal. 47, 2. 11,18 —
7 Hiob 5, 9. 9, 10 — 8 Dan. 2,21 — 9 Psal. 112,7 — 10—12 Luk. 1,52—53 —
12 Hiob 38, 15 — 15 Psal. 97, 1 — 16—20 Psal. 135, 4. 17. 18. 23
A!H V:P3 M?P'P2

1—3 nicht alles mehr von 1. Hd. A! 3 αὐτὸν V!P3 6 μέγας nachträgl.
eingefügt H 9xa!>A!H 10 ἀνυψῶν] ἀνιστῶν M?P!P? (Eus. ἀνιστῶν ATFRMY

ἀνυψῶν BD) | πένητας + ὅς ΑἹ 13 ὁ μεγαλουργός >H 17 τῷ —19 αὐ-
τοῦ -Η 90 ἡμῶν -Η 591] υἱὸν μονογενῆ ΟἹ 992 τῷ >H 26 ἐν!Ξ-ῦ!

| δοξάζοντες H 27 In den HSS eine Lücke anzunehmen; bei Eus. steht πατρὸς

+ μονώτατος ὑπάρχων πανάγαϑος παῖς. In A! von später Hd. interpoliert υἱὸς
βουλῆς Ῥ5
Gelasius. 2

αἵ

18 Gelasius

τὴν σωτηρίαν ἡμῶν προμηϑούμενος, εὖ μάλα τὴν ἡμετέραν ὑποδὺς
φύσιν, καϑάπερ τις ἄριστος ἰατρὸς τὰς ἀσϑενείας ἡμῶν ἀναλαβὼν
καὶ τὰς νόσους φέρων, καὶ τότε καὶ ἀεὶ σωτηρίαν καὶ ζωὴν τῷ τῶν
ἀνθρώπων χατειργάσατο γένει. ὃς δὴ βασιλεὺς βασιλέων καὶ τοῦ
ἰδίου λαοῦ ἀεὶ προμηϑούμενος τὸν αὐτῷ φίλον καὶ ϑεράποντα ἴδιον
Κωνσταντῖνον τοῖς τῆς εἰς αὐτὸν εὐσεβείας καὶ πίστεως ὅπλοις
φράξας κατὰ τῶν ἀσεβῶν τυράννων, τοῦ τε χατὰ Ῥώμην Μιᾶαξεντίου
καὶ τοῦ κατὰ τὴν ἀνατολὴν δαξιμίνου, ἀνεγήγερκεν" οὖς δι᾿ αὐτοῦ
ἀνελὼν φαιδρὰν καὶ βαϑεῖαν εἰρήνην τῷ οἰχείῳ λαῷ ἀποδέδωχεν.

Περὶ τῆς Λικιννίου καχοτροπίας.

> 3 \ Ὑ \ c ’ > - ’
Οὐχ ἡ» δὲ ἄρα, φησὶν ὁ Παμφίλου Εὐσέβιος, τῷ μισοκάλῳ φϑόνῳ
- ’ ’ x « - c ’ , C 3
τῷ TE φιλοπονήρῳ δαίμονι φορητὸς ἢ τῶν ὁρωμένων ϑέα, ὥσπερ οὖν
> on ‚ ’ C ’ DIESE, x
οὐδὲ Arzıyvim μετατραπέντι [ὥσπερ) ἐτύγχανεν αὐτάρχη πρὸς σώφρονα
N \ r ’ ’ δ᾽
λογισμὸν τὰ τοῖς ἔμπροσϑεν δεδηλωμένοις τυραννοῖς συμβεβηκοτα,
Δ > > - - > - - ‚ - ’
05 εὐφραινομένης αὐτῷ τῆς ἀρχῆς, τῆς βασιλέως τοῦ μεγαλου
Κωνσταντίνου δευτερεύων τιμῆς ἐπιγαμβρίας τε χαὶ συγγενείας
> ἢ ‚ \ = = a > ’ - \ =
ἠξιωμένος, μιμήσεως μὲν τῆς τῶν καλῶν ἀπελιμπαάνετο, τῆς δὲ τῶν
2 - ΄ ΄ --7 2 \ , \ T —
ἀσεβῶν τυραννῶν μοχϑηρίας ἐζήλου τὴν χαχοτροπίαν καὶ ὧν τοῦ
’ \ \ ἂν > = > ὩΣ ’
βίου τὴν καταστροφὴν ἐπεῖδεν αὐτοῖς ὀφϑαλμοῖς, τούτων ἕπεσϑαι
- ΄ - ” - - , \ ’ 2 [4
τῇ γνώμῃ μᾶλλον ἢ τῇ τοῦ χρείττογος φιλίᾳ τε καὶ διαϑέσει ἡβου-
\ - -Ξ ’ -
λετο. διαφϑονηϑεὶς τοιγαροῦν τῷ πανευεργέτῃ, πόλεμον δυσαγῆ
τι ‚ \ DEN , > ’ ’ ‚ >
καὶ δεινότατον πρὸς αὐτὸν ἐχφέρει, οὐ φύσεως νομῶν φεισάμενος, οὐχ
« => > ᾿ > > ’ ‚ ς
ὁρχωμοσιῶν οὐχ αἵματος οὐ συνϑηκχῶν μνήμην ἐν διανοίᾳ λαβών. 0
\ \ »" «ὦ - ’ x > N ΕῚ -
μὲν γὰρ αὐτῷ οἷα navayados βασιλεὺς εὐνοίας παρέχων ἀληϑοῦς
΄ , = | > ΄ ΄
σύμβολα, συγγενείας τῆς πρὸς αὐτὸν οὐχ ἐφϑόνησε γάμων TE λαμ-
- 2 - v 2 > ’ \ σον >. \
πρῶν ἀδελφῆς μετουσίαν οὐχ ANNOVNOATO. καὶ μεϑ' εἑτερα᾿ ἀλλα
᾿ > ’ N [4 ’ c ’ x
τούτοις τἀναντία Μικίννιος διεπράττετο, παντοίας οσημέραι χατα

2 vgl. 765. 53, 4 --- 11—26 vgl. Eus. Ἡ. E.X 8 p. 892, 1—16 — - 26--5.. 19,2
vgl. Eus. a. a. OÖ. 20—23

AH V:!p3 M?PıP2

1 μάλα + προϑύμως Eus. 6 εὐσεβείας καὶ am Rand nachträglich ein-
gefügt H | πίστεως καὶ εὐσεβείας wo V! 7 vgl. S. 19,7. 22,7 12 φορητὴ H
wie Eus. R [Vita Const. 30, 23] 13 μετατραπέντι ὥσπερ > πε. 1ὅ εὐ-
φραινομένης ΑἸΜΈΡΊΤΡΩΥ1Ρ8 εὐθυνουμένης H (Eus. εὖ φερομένης) 90 τὴν
γνώμην V!P3 22 γόμου Ἡ νόμον P3 23 ὁρκομοσιῶν M’P!P2V!P3 | οὐ]
οὐχὶ H 25 σύμβολον H | αὐτὸν von 1. Hd. corr. aus αὐτὸ P2 | τε] τὰς P3

27 τἀναντία > P? | ὁὃσημέραι] ὡς ἡμέραι V!

111

Kirchengeschichte 1 10, 9 --- 1|,9 19

τοῦ κρείττονος μηχανὰς ἐπιτεχνώμενος ὁ μισόϑεος, πᾶντας ἐπινοῶν
ἐπιβουλῆς τρόπους, ὡς ἂν κακοῖς τὸν εὐεργέτην ἀμείφηται.
Οἷς ἐπιλέγει: τῷ δὲ ἄρα ὴν ὁ ϑεὸς φίλος κηδεμὼν καὶ φύλαξ,
τῷ Κωνσταντίνῳ λέγω, ὃς αὐτῷ τὰς ἐν ἀπορρήτῳ καὶ σχοτεινῷ
5 μηχανευομένας ὑπὸ τοῦ τυράννου συμβουλίας εἰς φῶς ἄγων διήλεγχε.
τοσοῦτον ἀρετή, τὸ μέγα τῆς ϑεοσεβείας ὅπλον, πρὸς ἄμυναν μὲν
ἐχϑρῶν, οἰκείας δὲ φυλαχὴν σωτηρίας ἰσχύει. ὧν δὲ πεφραγμένος ὁ
ϑεοφιλέστατος ἡμῶν βασιλεὺς Κωνσταντῖνος τῇ ἐκ τοῦ ϑεοῦ βοηϑείᾳ
τὰς τοῦ δυσωνύμου “πολυπλόκους ἐπιβουλὰς dısdidpaoxev. ὁ δὲ
τύραννος τὴν λαϑραίαν συσκευὴν ὡς οὐδαμῶς ξώρα κατὰ γνώμην αὐτῷ
χωροῦσαν, τοῦ ϑεοῦ πάντα δόλον τε χαὶ ῥᾳδιουργίαν τῷ ϑεοφιλεῖ κατά-
φῶρα ποιοῦντος, οὐχ ἔτι οἷός τε ὧν ἐπιχρύπτεσϑαι, προφανῆ λοιπὸν
πόλεμον αἱρεῖται. ὁμόσε δὴ χατὰ Κωνσταντίνου πολεμεῖν διαγνούς,
Ἴδη χαὶ χατὰ τοῦ ϑεοῦ τῶν ὅλων ὡς φρουροῦ Κωνσταντίνου, ὃν
15 ἠπίστατο σέβειν αὐτόν, παρατάττεσϑαι ὥρμηται" καὶ ἔπειτα τοὺς ὑπ᾽
αὐτῷ ϑεοσεβεῖς ἤλαυνε. χαὶ μεϑ'᾿ ἕτερα" καὶ ὁ τρόπος δὲ τοῦ κατ᾽
αὐτῶν φϑόνου ξένος τις ἦν καὶ οἷος οὐδεπώποτε ἠχούσϑη. τὰς γοῦν
ἀμφὶ τὴν ᾿Δμάσειαν καὶ τὰς λοιπὰς τοῦ Πόντου πόλεις 00015 κακοῖς
πιέζεσϑαι προσέταξε, πᾶσαν ὑπερβολὴν ὠμότητος ὑπερηκόντισεν.
20 ἔνϑα τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ ϑεοῦ αἱ μὲν ἐξ ὕψους εἰς ἔδαφος αὐὖϑις
χατερρίπτοντο, τὰς δὲ ἀποκλείεσϑαι ἐκέλευσεν, ds ἂν μὴ συνάγοιτό
τις τῶν εἰωϑότων μηδὲ τῷ ϑεῷ τὰς ὀφειλομένας εὐχὰς καὶ λατρείας
ἀποδίδωσι. συντελεῖσϑαι γὰρ οὐχ ἡγεῖτο ὑπὲρ αὐτοῦ ταύτας -- πῶς
γὰρ οἷόν τε ἦν τοῦτο ἐννοεῖν τὸν μισόϑεον -- φαύλῳ συνειδότι τοῦτο
95 λογιζόμενος, ὑπὲρ δὲ Κωνσταντίνου τοῦ ϑεοφιλοῦς βασιλέως πράττειν

3—16 vgl. Eus. a. a. Ὁ. p. 892, 25—894, 10 — 16—8. 20, 2 vgl. Eus. a. a. O.
p- 896, 31—898, 9
AH V:P3 M?P!P2

3 ἄρα ἣν ὁ ϑεὸς A!H ἄρα ὁ ϑεὸς ἦν Eus. ἦν ἄρα ὁ ϑεὸς ἃ. ἄντ. HSS 4 λέγω,
aber durch Rasur corr. aus λέγων A! λέγω H λέγων ἃ. übr. HSS 6 ἀρετή, τὸ wie
Eus. Te ἀρετῆς τὸ die meisten Eus. HSS | ϑεοσεβείας] εὐσεβείας M?P!P? | μὲν
> JB 7 ὧν δὲ wie Eus. B, nur H hat ᾧ δὴ wie Eus. AM τῶν δὲ Ῥὰὶ 8 wi >Vi
10 αὐτῷ A!H Eus. > die übr. HSS 11 ϑεοφιλεῖ + βασιλεῖ Ἡ Eus. 12 χατά-
φορὰ P? Eus. BDM | λοιπὸν > V!P3M?P'P? Eus. 13 αἱρεῖται] αἴρεται Eus.
| ὅμως ἔδει χατὰ A! (wo aber erst im Text und dann auch am Rand von späterer Hd.
corr. in ὁμόσε δὴ κατὰ), M?P!P?V'!P3 ὅμως ἤδη κατὰ H ὁμόσε δῆτα Eus. | Kovorav-
τίνῳ V! Eus. Κωνσταντίνου ἃ. übr. HSS 17 αὐτὸν M?P!P2V1 (aber viell. in
Correetur), P3 Eus. TER Me | φϑόνου HSS geg. Eus. φόνου 90 τοῦ ϑεοῦ -ΥἹἱ
21 ovvayayoıro H Eus. BD 23 ἀποδίδωσι HSS (ἀποδιδῶσι A!) ἀποδιδῷ Eus.

24 ϑεομισῆ A! ϑεόμισον H 25 λογιζόμενος corr. in λογιζόμενον Αἴ
9%

[.2}}

20 Gelasius

ἡμᾶς καὶ τὸν ϑεὸν ἱλεοῦσϑαι ἐπέπειστο. ὅϑεν, ἐκ τούτου παρορ-
μηϑείς, τὸν ϑυμὸν za ἡμῶν ἐπισκήπτει. καὶ μετὰ βραχέα" καὶ
δὴ ἀπήγοντο πολλοὶ τῶν ἐπισχύπων καὶ ἐκολάζοντο ἀπροφασίστως
ὁμοίως τοῖς μιαιφόνοις οἱ μηδὲν ἠδικηκότες, καινοτέραν ὑπομένοντες
τελευτήν, ξίφει τὸ σῶμα εἰς πολλὰ τμήματα καταχρεουργούμενοι καὶ
μετὰ τὴν ἀπηνῆ ταύτην καὶ φριχτοτάτην ϑέαν τοῖς τῆς ϑαλάσσης
βυϑοῖς τοῖς ἰχϑύσιν εἰς βορὰν ἐρρίπτοντο. φυγαὶ δὲ αὐὖϑις ἐπὶ
τούτοις τῶν ϑεοσεβῶν ἁπάντων ὁμόσε ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν σὺν
κομιδῇ νηπίοις ἐγίνοντο, καὶ πάλιν ἀγροὶ καὶ πάλιν ἐρημίαι νάπαι
TE χαὶ 00n τοὺς τοῦ Χριστοῦ ϑεράποντας ὑπεδέχοντο, κατὰ πάντων
ἀνακινήσαντος τοῦ δυσσεβοῦς τὸν πόλεμον.

Καὶ μετὰ βραχέα" εἰ μὴ τάχιστα τὸ μέλλον ἔσεσϑαι προλαβὼν ὁ
τῶν φυχῶν ὑπεράγαϑος ϑεὸς ὡς ἐν βαϑεῖ σχότῳ καὶ νυκτὶ ζοφωδε-
στάτῃ φωστῆρα μέγαν ἀϑρόως καὶ σωτῆρα τοῖς πᾶσιν ἐξέλαμψε, τὸν
αὐτοῦ ϑεράποντα Κωνσταντῖνον ὑψηλῷ βραχίονι γενναιοτάτῃ δὲ
χειρὶ χειραγωγήσας.

Τούτῳ μὲν οὖν ἄνωϑεν ἐξ οὐρανῶν καρπὸν εὐσεβείας ἐπάξιον
τρύπαια χατὰ τῶν ἀσεβῶν παρεῖχε τίχης, τὸν δὲ ἀλιτήριον αὐτοῖς
συμβούλοις ἅπασι καὶ φίλοις ὑπὸ τοῖς Κωνσταντίνου ποσὶ πρηνῆ
κατέβαλεν ὃ Κωνσταντίνου καὶ πάντων ἡμῶν ϑεός. ὡς γὰρ εἰς
ἔσχατα μανίας τὰ κατ᾽ αὐτὸν ἤλαυνεν, οὐχ ἀνεχτὸν εἶναι λογισά-
μενος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ὃ τῷ ϑεῷ φίλος τὸν ἔμφυτον σώφρονα
καὶ εὐσεβῆ συναγαγὼν λογισμὸν καὶ τὸ στερρὸν τοῦ δικαίου τρόπαιον
φιλανϑρωπία κερασάμενος, ἐπαμῦναι χρίνει τοῖς ὑπὸ τῷ τυράννῳ
ταλαιπωρουμένοις, καὶ τό γε πλεῖστον ἀνθρώπων γένος, βραχεῖς
λυμεῶνας ἐκποδὼν ποιησάμενος, ἀνασώσασϑαι ὁρμᾶται. μόνῃ γὰρ
αὐτῷ χρωμένου φιλανϑρωπίᾳ τῷ διυσσεβεῖ τοῦ φιλανϑρωποτάτου
βασιλέως Κωνσταντίνου τὸν πρὸ τούτου χρόνον καὶ τὸν οὐ συμ-
παϑείας ἄξιον ἐλεοῦντος, τῷ μὲν ἐγίνετο πλέον οὐδέν, τῆς κακίας οὐχ
ἀπαλλαττομένῳ, αὐξοντι δὲ μᾶλλον τὴν κατὰ τῶν ὑποχειρίων ἐϑνῶν

2—10 vgl. Eus. a. ἃ. O. p. 898, 12—19 — 12—S. 21, 11 vgl. Eus. a. ἃ. Ὁ.
p- 898, 22—900, 16

A'H V:ıp3 M?P1P2

9 χρεουογούμενοι M?P!P? 6 φριχτωτάτην HP? 9 πάλιν > ΜΞΡΙΡΣ
11 δυσεβοῦς M? δυσεβοῦς corr. von 1. Hd. in δυσσεβοῦς ἘΞ 13 τῶν + οἰχείων

Eus. | ὑπεράγαϑος HSS (viell. durch Lesefehler aus) ὑπέρμαχος Eus.. 15 δὲ]
δὴ H 17 οὖν > P? 19 πρηνῆ] πρινῆῇ V! Eus. T!BD corr. Te πρὶν ἣν P3
23 τὸν στερρὸν τοῦ dıx. τρόπον Eus. 25 ὥρμηται M’P!IP2 27 χρωμένῳ Eus.

| τῷ —28 Κωνσταντίνου > Eus. 29 ἐλεοῦντι Eus. | οὐχ > Vi

10 |

Kirchengeschiehte I 11, 9—20 21

λύτταν, τοῖς δὲ κακουμένοις οὐδεμία ἦν σωτηρίας ἐλπίς, ὑπὸ δεινοῦ
ϑηρίου καταπονουμένοις. διὸ δὴ τῷ φιλανϑρώπῳ μίξας τὸ μισο-
πόνηρον ὁ τῶν ἀγαϑῶν χορηγὸς πρόεισιν ἅμα παιδὶ Κρίσπῳ βασιλεῖ
φιλανϑρωποτάτῳ ἀπὸ τῆς ἑσπερίων [τῆς-] μεγίστης Ῥώμης ἐπὶ τὴν
ἑῴαν χατὰ τοῦ τυράννου, σωτηρίας δεξιὰν ἅπασι τοῖς ἀπολλυμένοις
ἐκτείνας" παμβασιλεῖ ϑεῷ καὶ παιδὶ Χριστῷ σωτῆρι που γ. καὶ
συμμάχῳ χρώμενοι, πατὴρ Κωνσταντῖνος βασιλεὺς ἅμα υἱῷ βασιλεῖ
Κρίσπῳ ἄμφω κύχλῳ διελόντες τὴν κατὰ τῶν ϑεομισῶν παράταξιν,
ῥᾳδίαν τὴν νίχην ἀποφέρονται, τῶν κατὰ τὴν συμβολὴν πάντων
ἐξευμαρισϑέντων αὐτοῖς χαὶ κατὰ γνώμην τοῦ παμβασιλέως ϑεοῦ,
χαϑά φησιν ὃ φιλαληϑέστατος Εὐσέβιος ὁ τοῦ πανευφήμου Παμφίλου.

Ῥουφῖνος δὲ φησὶν — εἰ καὶ μηδεμίαν | μοῖραν τῶν γεγενημέν ων ἐπὶ
“ικιννίου πραγμάτων ἐμνημόνευσεν, ὅμως χαὶ αὐτὰ τὰ λεξίδια. τοῦ
προρρηϑέντος ἀναλεξάμενος ἐνθήσω τῇ συγγραφῇ - φησὶ δὲ οὗτος"

5 Λικίννιος μὲν οὖν ὁ συμβασιλεύων αὐτῷ, δηλονότι τῷ ϑε φιλεῖ Kov-

σταντίνῳ, τὰς Ἑλλ ἰηνικὰς ἔχων δόξας ἐμίσει Χριστιανούς" καὶ διωγμὸν
μὲν προφανῆ κατ᾽ αὐτῶν φόβῳ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου κινεῖν
ὑπεστέλλετο, λεληϑότως de πολλοὺς ἐὐχευώθεῖτο. προιὼν δὲ φανε-
ρῶς τὸν κατὰ πάντων διωγμὸν av exiver ἐν τοῖς τῆς ἀνατολῆς τύποις,
ὡς χαὶ πολλοὺς τοῦ Χριστοῦ μάρτυρας ἀναδειχϑῆναι ἐν διαφόροις
τόποις" ἐκ δὴ τούτου εἰς ἀπέχϑειαν τὴν πρὸς αὐτὸν μεγίστην τὸν
βασιλέα Κωνσταντῖνον ἐχίνησεν. ἦσαν δὲ πρὸς ἀλλήλους πολέμιοι.
ταῦτα μὲν οὗτος.

Οἱ δὲ λοιποί, 0001 τῆς Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου ἀληϑείας συν-
ἤγοροι, διελόντες, φασίν, ἄμφω τὴν στρατιὰν πατὴρ Κωνσταντῖνος
βασιλεὺς καὶ υἱὸς “Ἀρίσπος βασιλεὺς κατὰ τοῦ ἀσεβοῦς τυράννου
ὥρμηντο, ὁ μὲν οὖν υἱὸς Κρίσπος ἐπὶ τὰ κατὰ τὴν ᾿Ασίαν μέρη τῇ
σὺν αὐτῷ στρατιζ, τὴν πορείαν ποιούμενος, ὁ δὲ πατὴρ Κωνσταν-
τῖνος χατὰ τῆς Εὐρώπης τοῖς ἀμφ᾽ αὐτὸν δορυφόροις τὴν ὁδὸν
διήνυεν. ὁ δὲ μισόϑεος καὶ πάσης ἀσεβείας καὶ μιαιφονίας ἔμπλεως

12 vgl. Soer. 1 8, 1.2 p. "fund ΤΆ, 1 ν. 9; =. 0. 5. 7,20 — 80 Über das
Verhältnis von Lieinius und Euseb vgl. auch die Vita Constantini des Cod. An-
gelic. A in Philostorgius ed. Bidez p. 180 und xXCVI
AH 105. M2P!P2

3 πρόεισιν H Eus. πρόσεισιν die übr.HSS 5 σωτηρίαν ΡΞ 6 Χριστῷ] χρηστῷ
ῬΣ χυρίῳ Μ2 8 διελϑόντες Α Ἦ geg. Eus. 10 καὶ tilgt Pasquali 11 πανευφήμου
>P2 19 φησὶν >H 1 οὖν >P?2 | ϑεοφιλεῖ A! ΠΕΣ ϑεύφιλεῖ Η βασιλεῖ d.
übrigen HSS 17 κινεῖν] κοινὴν ἘΣ 18 λελυϑότως M?P! 19 τὸν] τῶν M?
25 φασὶν] χατὰ At (Ceriani: φασὶν — sie per compendium 1. m., 2. m. χατὰ), φησὶν
HM2P!P2V!P2 | στρατείαν A! 27 υἱὸς Ξ-- ΡΖ 2τῇ σὺν τῇ αὐτῷ «ὦ M?P:P2V:P3

Gelasius

τῷ
[59]

ξ ἀνατολῶν μετὰ πλείστου ὅσου στρατοῦ κατ᾽ αὐτῶν παραταττό-
μενος καὶ μεγαλαυχῶν ἤρχετο᾽ φϑάσας δὲ ἐν τῇ Νικομηδέων, ἐγνωκώς
τε χαὶ εἰδὼς τὴν τοῦ ϑεοφιλοῦς Κωνσταντίνου ψυχὴν σέβουσαν τοὺς
τοῦ ϑεοῦ ἱερεῖς καὶ ὅτι διὰ πάσης ἄγοι τιμῆς, μισϑοδοτεῖ τὸν τῆς
Δικομηδέων ἐπίσκοπον Βυσέβιον πάλαι πρόσφυγα αὐτοῦ ὄντα χατὰ
τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως Κωνσταντίνου, οἰόμενος δι᾿ αὐτοῦ χαὶ τῶν
ἀμφ᾽ αὐτὸν ἀνελεῖν τὸν τοῖς τοῦ ϑεοῦ πεφραγμένον ἀκαταμαχήτοις
ὅπλοις Κωνσταντῖνον. συντίϑεται οὖν αὐτῷ ὁ ϑαυμάσιος Εὐσέ-
βιος, ἐπαγγελίαις λιπαρηϑεὶς παρὰ τοῦ “συνασεβοῦς αὐτοῦ Λικιννίου.

Καὶ ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει, ἐξ αὐτῆς τοῦ φιλοχρίστου βασιλέως
ἐπιστολῆς ἔνεστι πληροφορηϑῆναι, ἧς τοῖς Νικομηδεῦσιν ἐπέστειλεν,
ὧδέ πῶς λέγων πρὸς τῷ τέλει τῆς ἐπιστολῆς"

»Tis ἐστιν ὁ ταῦτα διδάξας οὕτως ἄχακον πλῆϑος; Εὐσέβιος
"δηλαδὴ ὁ τῆς τυραννικῆς ὠμότητος συμμύστης. ὅτι γὰρ πανταχοῦ
»τοῦ τυράννου γεγένηται προσφύλαξ, πολλαχόϑεν ἔστι συνορᾶν. τοῦτο
»μὲν αἱ τῶν ἐπισκόπων σφαγαὶ διαμαρτύρονται, ἀλλὰ τῶν ἀληϑῶς
»ἐπισχύπων, τοῦτο δὲ ἡ χαλεπωτάτη τῶν Χριστιανῶν ἐκδίωξις διαρ-
>ondnv βοᾷ. οὐδὲν γὰρ τῶν εἰς ἐμὲ γεγενημένων παρ᾽ αὐτοῦ νῦν
"ἐρῶ, δι᾿ ὧν, ὅτε μάλιστα αἱ τῶν ἐναντίων μερῶν za” ἡμῶν ἐπραγ-
»ματεύοντο συνδρομαί, οὗτος καὶ ὀφθαλμοὺς χκατασχόπους ἔπεμπε
γχατ᾽ ἐμοῦ χαὶ μόνον οὐχ ἐνόπλους τῷ τυράννῳ συνεισέφερεν
οὐπουργίας αὐτῷ χάριεν. μηδ᾽ ἐμέ τις οἰέσϑω εἶναι πρὸς τὴν τούτων
-ἀπόδειξιν ἀπαράσχευον᾽ ἔλεγχος γάρ ἐστιν ἀχριβής, ὅτι τοὺς πρεσβυ-
»τέρους χαὶ τοὺς διακόνους τοὺς Εὐσεβίῳ παραπεμπομένους φανερῶς
Or ἐμοῦ συνειλῆφϑαι συνέστηκεν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν παρ᾽ ἡμῶν
"νῦν οὐχ ἀγανακτήσεως ἕνεκεν, ἀλλ᾽ εἰς αἰσχύνην ἐκείνων προενή-
ρεχται. ἐχεῖνο μόνον δέδια, ἐκεῖνο διαλογίζομαι, ὅτε ὑμᾶς ὁρῶ πρὸς
»τὴν τοῦ ἐγκλήματος χκαλεῖσϑαι χοινωνίαν᾽ διὰ γὰρ τῆς Evaeßiov

mu
J

13--S. 24,18 vgl. unten Anhang Nr. 1 (= Gel.?) und Theodoret H.E. 120 ff p.66 ff
AHV 4P3.M>P1P2

3 re At>die übr. HSS 4f τῶν — ἐπισχύπων A! 6 τῶν] tovP?2 8 Yav-

μάσιος A'H ϑαυμαστὸς ἃ. übr. HSS 9 ἐπαγγελίας M? | αὐτοῦ] αὐτῷ M?P!P?
11 ἧς] ἦν corr. in ἣν Μ2 ἣν Pı | ἐπέστελλεν P3 12 @de— 13 ἐστιν > H

aber am Rand S (viell. ζήτει Holl) 14 ὁ Thdt. Gel.2> HSS 15 πρόσφυξ Thdt.
I:
16 αἱ τῶν] αὐτῶν H 18 οὐδὲ H | γὰρ + περὶ H Thdt. 20 συνδρομέναι

P3 | οὗτος corr. aus οὕτως Αἴ 22 αὐτῷ χάριν > Thdt. Gel.? 24 εὐσε-

βίου At | παραπεμπομένους HSS, παρεπομένους Thdt. Gel.? 25 παρέστηκεν

γι | ἀλλὰ — 26 Evexev > M?P!P? 25f μὲν παρίημι ἃ νῦν Thdt. Gel.?
| NS Ur,

27 &xeivot + de Αἴ Thdt. T 28 τῆς + τοῦ Al

απο ον

Τί

N
οι

Kirchengeschichte I 11, 20—28 23

= r — ᾿Ξ >
»διαγωγῆς TE καὶ διαστροφῆς συνείδησιν κεχωρισμένην τῆς ἀληϑείας
, 2 > 2 =, , Er Et}
»εἰλήφατε. ἀλλ ἔστιν οὐ βραδεῖα ϑεραπεία, εἴγε ἐπίσχοπον πιστόν
> - — ’ \ > [7 4
»τε καὶ ἀκέραιον νῦν γοῦν λαβόντες πρὸς ϑεὸν ἀπίδητε. ὁπερ ἐπὶ
- ΄ Cr a ‚ - - ς ,
»τοῦ παροντος ἐν υμῖν ἐστιν, ὁ καὶ πάλαι ἐχρῆν τῆς ὑμετέρας κρίσεο)ς
> - x ς 2 - - ’
»ἢρτῆσϑαι, εἰ μὴ ὁ προειρημένος Βυσέβιος δεινῇ τῶν Tote συλλα-
> - - ΄ \ - ’
»βομένων αὐτῷ προαιρέσει ἐνταῦϑα ἐληλύϑει καὶ τὴν τῆς τάξεως
> ’ > ’ ’
>OOHOTNTA ἀναισχυντῶς Ἵ OVVERENOTKEL.
Ὁ) 2.9 \ Ἢ - > - Yen, \ \ « ’ DR
>AA2X ἐπειδὴ περὶ τοῦ αὐτοῦ Evosßlov πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην
> - ’ ’ > ’ «ς c
»ολίγα προσῆκε POAOAL, μαχροϑύυμῶς ἀκούσατε. μέμνηται N ὑμετέρα
> x - AT ᾿ ’ - ’ ’
»ἀνεξικακία ἐπὶ τῆς Νικαέων πόλεως γεγενῆσϑαι σύνοδον ἐπισχόποων,
τ \ DEAN \ ’ - - - ’
ἢ καὶ αὐτὸς ἐγὼ πρεπόοντῶς τῇ τῆς ἐμῆς συνειδήσεως λατρείᾳ
’ 2. on [4 ’ ὋΝ ς ’ o ’
»παρήμην, οὐδὲν ἕτερον βουλόμενος ἢ ομονοιαν ἀπασιν ἐργάσασϑαι,
\ ΄ a \ = = a
»χαὶ πρὸ παντῶν ἐλέγξαι καὶ ἀποσείσασϑαι TO πρᾶγμα τοῦτο, ὁ τὴν
\ 2 x ΡΣ x = > ‚ - ) = VER > ’
»μὲν ἀρχὴν εἰλήφει διὰ τῆς Αρείου τοῦ “Ἱλεξανόρεως ἀπονοίας,

> »ἰσχυροποιεῖτο δὲ “παραχρῆμα διὰ τῆς Πυσεβίου ἀτόπου τε καὶ ὀλεϑρίας

»σπουδῆς. ἀλλ᾽ αὐτὸς οὗτος Εὐσέβιος, προσφιλέστατοι χαὶ τιμιώτα-
»τοι, μεϑ' ὅσης νομίζετε συνδρομῆς ἅτε δὴ ὑπὸ τῆς συνειδήσεως
»αὐτῆς ἡττώμενος, μεϑ᾽ ὅσης δὲ αἰσχύνης τῇ πανταχόϑεν ἐληλεγμένῃ
>wevdoAoyig αὐτοῦ συνίσταται, ὑποπέμπων μέν μοι διαφόρους τοὺς
εὐπὲρ αὐτοῦ ἀξιοῦντας, ἐξαιτούμενος δὲ παρ᾽ ἐμοῦ συμμαχίαν τινά,
εὕπως μὴ ἐπὶ τοσούτῳ ἐλεγχϑεὶς πλημμελήματι τῆς ὑπαρχούσης αὐτῷ
»ἐχπέσοι τιμῆς; μάρτυς ἐστί μοι τούτων αὐτὸς ὃ ϑεύς, ὃς ἐμοί τε
"καὶ ὑμῖν φιλαγάϑως ἐπιμένοι, ὅτι καὶ ἐμὲ αὐτὸς ἐκεῖνος Evo£ βιος
»περιέτρεψε καὶ ἀπρεπῶς ὑφήρπασεν" ἀλλ᾽ ἡ ϑεία us πρόνοια ἐπὶ τὴν
-ἀληϑεστάτην αὐτῆς ὁδὸν ἐ ἐπανήγαγεν" ἢ καὶ ὑμεῖς ἐπέγνωτε zal ἐπι-
»γνώσεσϑε. πάντα μὲν γὰρ ἐπράχϑη παρ᾽ αὐτοῦ τότε, Βυσεβίου τοῦ
"ἀνοσίου λέγω, χαϑὼς αὐτὸς ἐπόϑει πᾶν ὁτιοῦν zaxov ἐπὶ τῆς αὐτοῦ
»διανοίας ἀποχρυπτόμενος.

A!H VıPp3 M?P!P?

4 ἡμῖν P?V! | ἡμετέρας M?P!P?P3 > ἠοτῆσαι H | τότε] τε A!H τότε Υὶ
6 αὐτῶ > ΜΞΡ1ΡΣ vgl. die Thdt.-Überlieferung 7 συνεπεπράχει die Corruptel
der Thdt.-Überlieferung von Gel. übernommen; vgl. Parmentier zu der Stelle.

Balforeus emendiert συνετεταράχεε 8 αὐτοῦ > M? (αὐτοῦ τοῦ Gel.? Thdt. nsz2
αὐτοῦ τούτου AT) | ἡμετέραν HP? 11 am Rand ὅρα ζῆλον ἀνδρὸς εὐσεβοῦς H
12 ἅπασιν > Pt | ἐργάζεσϑαι P? 17 νομίζεται P3 18 τῇ] 7 und das

folgende ἐληλεγμένη wevdor Die ohne iota subser. ΡΣ 19 μέν μοι] μέντοι H That. T
23 φιλάγαϑος H 94 ἀλλ᾽ — 25 ἐπανήγαγεν > Thdt. Gel? 26 ἐπράχϑη τότε
παρὰ εὐσεβίου H 27 ἐπεπόϑει H | ὁτοιοῦν ΜΞΡι

24 Gelasius

᾿Αλλὰ πρώην, ἵνα τὰ λοιπὰ τῆς τούτου σχαιότητος παρῶ, Ti
"μάλιστα μετὰ Θεογνίου, ὃν τῆς ἀνοσίας αὐτοῦ προαιρέσεως ἔχει
"κοινωνόν, διεπράξατο, ἀκούσατε, παρακαλῶ. ᾿Αλεξανδρέας τινὰς τῆς
"ἡμετέρας πίστεως ἀναχωρήσαντας ἐνταῦϑα κεκελεύχειν ἀποστα-
"λῆναι, ἐπειδὴ διὰ τῆς τούτων ὑπηρεσίας διχονοίας a πῦρ-
"σός. ἀλλ᾽ οὗτοι οἱ καλοί τε χαὶ ἀγαϑοὶ ἐπίσχοποι, οὺς ἅπαξ ἡ τῆς
"συνόδου ἀλήϑεια πρὸς μετάνοιαν τετηρήχει, οὐ μόνον ἐδέξαντο ἐκεί-
»γοῦυς καὶ παρ᾽ ξαυτοῖς ἠσφαλίσαντο, ἀλλὰ καὶ ἐκοινώνησαν αὐτοῖς τῆς
"τῶν τρόπων κακοηϑείας. διὸ τοῦτο περὶ τοὺς ἀχαρίστους τούτους
ἔχρινα πρᾶξαι. ἁρπαγέντας γὰρ αὐτοὺς ἐχέλευσα οὑς πορρωτάτω
"ἐξορισϑῆναι. por ὑμέτερόν ἐστι πρὸς τὸν ϑεὸν ἐκείνῃ τῇ πίστει
»βλέπειν 1) πάντοτε καὶ a ὑμᾶς καὶ εἶναι πρέπει, καὶ δια-
»πράξασϑαι οὕτως, ἵνα ἐπισχόπους ἀγν οὖς τε καὶ ὀρϑοδόξους καὶ
᾿φιλανϑρώπους ἔχοντες χαίρωμεν. εἴ τις δὲ πρὸς μνήμην τῶν
"λυμεώνων ἐχείνων ἢ πρὸς ἔπαινον ἀπρονοήτως ἐξαφϑῆναι τολμήσει,
“παραχρῆμα τῆς ἰδίας τόλμης διὰ τῆς τοῦ ϑεράποντος τοῦ ϑεοῦ,
»τοῦτ᾽ ἔστι» ἐμοῦ, ἐνεργείας ἀνασταλήσεται. ὁ ϑεὸς ὑμᾶς διαφυλάξει
-ἀδελφοὶ ἀγαπητοίκ.

Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα ἡ τοῦ ϑεοφιλοῦς βασιλέως Κωνσταντίνου
ἐπιστολὴ σαφέστατα ἔδειξε περὶ τοῦ ἀσεβοῦς Evoeßiov τοῦ Νικο
μηδείας, ὃς προσφύλαξ οὐ μόνον ΤΣ τοῦ ϑεομισοῦς Διχιννίου
ἀλλὰ καὶ συμμύστης χαὶ ὑπουργὸς τῆς ἐχείνου τυραννίδος καὶ ἀσεβείας.
βαδιῶ δὲ ἐντεῦϑεν ἐπὶ τὴν προχειμένην τῆς ἐχκλησιαστικῆς ἱστορίας
ὑπόϑεσιν.

Περὶ τῆς χατὰ τοῦ ἀσεβοῦς Λικιννίου νίχης τοῦ ϑεοφιλοῦς βασιλέως Κωνσταντίνου.
θὲ τῇ { ἰ

Λικιννίου τοίνυν σὺν στρατιᾷ τῇ σὺν αὐτῷ ἀπὸ τῆς Νικομηδέων
ἐξορμήσαντος ἐπὶ τὸ Βυζάντιον κατὰ τοῦ ϑεοφιλοῦς Κωνσταντίνου
τοῦ βασιλέως ἐχεῖσε τότε παρόντος, τῶν δὲ ϑατέρων Ὁτοι τ τ ον
φαλάγγων τὸν χριστοφόρον βασιλέα ἐν κύκλῳ αἰτῶν ἐχόντων, ἰδὼν
ὁ ἀλιτήριος καὶ τῶν οἰκείων δὲ στρατῶν ἔρημον ἑαυτὸν ϑεασάμενος

A!H V!P3 M?P1!P2

1 τούτου] αὐτοῦ At Thdt.n 2 ἀνοσίου H 3 ἀλεξανδρείας PP 4 xe-
χελεύχει P2 χαὶ χελεύχειν PP 6 Ayadoi τε χαὶ χαλοίςΟ 7 ἐδέξατο ῬῸ 8 xai
“παρ᾽ αὐτοῖς im Text * "καὶ παρ᾽ ξαυτοῖς am Rand V! | ἠσφαλίσατο ῬῸ 9 τῶν
—>P? 11 ἡμέτερον ΜὩΡΙΡΥ 1Ρ8. 18 βλέπειν - ἐν Ἡ | ἡμᾶς ΡΡΒ 18 ἁγνούς]
ἐγνούς P? 16 zoö2 > P? 17 διαφυλάξαι M?P!P2 20 ἀσεβοῦς] εὐσεβοῦς,
aber von späterer Hand corr. V! 28 δὲ ϑατέρων A!H δ᾽ ἑκατέρων ἃ. übr. HSS
39 αὐτὸν HP? | ἐχόντων ΑἸῊ (vgl. Index 5. v. partie.) ἐχουσῶν ἃ. übr. HSS

ἕω

ΨῬ ἘΝ

Kirchengeschichte I 11,29 -- 12,4 35

ἐπὶ τὴν τῶν κρειττόνων ἀσπίδα προσπεφευγότων, τὰ μὲν πρῶτα
κρυπτάζεσϑαι ἐσπούδαζεν ἐν Χρυσοπόλει τῆς Bıyvvov (ἐπίνειον de
τοῦτο τῆς Χαλκηδόνος ἐστῇ μὴ δυνηϑεὶς δέ, ἰδὼν ξαυτὸν ἤδη
πρηνῆ κείμενον ὑπὸ τοῖς Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως ποσίν, ἐξέδωκεν
ἑαυτόν. ζῶντα οὖν συλλαβὼν ὁ ἐπιειχέστατος καὶ εὐσεβέστατος
βασιλεὺς φιλανϑρωπεύεται καὶ κτείνει μὲν οὐδαμῶς, οἰχεῖν δὲ τὴν
Θεσσαλονίκην προσέταξεν ἡσυχάζοντα. ὃ δὲ πρὸς ὀλίγον χρόνον
ἡσυχάζειν ἐδόκει. μετὰ δὲ ταῦτα βαρβάρους τινὰς προσκαλούμενος
καὶ σὺν αὐτοῖς διασχεπτόμενος, ἀναμάχεσϑαι τὴν ἧτταν ἐσπού-

10 δαζε. τοῦτο γνοὺς βασιλεὺς ὃ πιστότατος, ἀναιρεϑῆναι τὸν ϑεο-

μισῆ ἐκέλευσε καὶ ἀνῃρέϑη ὃ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ αὐτοῦ ϑερά-
ποντος ἵ τύραννος.

2 vgl. Socr. I 4, 2--4 p. 9
ἈΠ ΤΡ ΜΡΡῚΒ5

2 ἐσπούδαξεν P? 3 χαλχηδόνος ΑἸ! (wo aber x mit roter Tinte in χ corr.)
P3, am Rand von späterer Hd. χαλκιδον M? 4 τοῖς] τῆς ν΄, τοῖς, aber corr.
aus τῆς von 1. Hd. P3_ | τοῦ > P? 5 συλλαβὼν] λαβὼν M2P!P? S προσ-
χαλεσάμενος H, προσκαλεσάμενος mit roter Tinte corr. in προσχαλούμενος V!
11 ὁ (κατὰ) τοῦ Xo. Friedl. (ünö) τοῦ Χρ. Balf. oder 12 (ἔχϑιστος) τύραννος Ltz.
Nach 19 τέλος τοῦ πρώτου λόγου τῆς ἐχκλησιαστικῆς ἱστορίας H ἐπληρώϑη λόγος
πρῶτος τῆς ἐχκλησιαστικῆς ἱστορίας Υ 108

[Ὁ

ΛΟΓΟΣΒ

\ - N x > , N. 79,8 πε , \ 2
Περὶ τῶν μετὰ τὴν ἀναίρεσιν τοῦ ἀσεβοῦς Λικιννίου καὶ αὐτο-
- ‚ , = -
χρατορίας τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου καὶ εἰρήνης τῶν τοῦ
ϑεοῦ ἐκκλησιῶν.

\ - , ΓΞ EN - , >
ιδ΄ Περὶ τῆς ἐφευρεϑείσης αἱρέσεως ὑπὸ τοῦ ϑεομαχου Αρείου.
΄'
ιε΄ Καϑαιρετικὸν ᾿Αρείου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ διαπεμφϑὲν παρὰ ᾿4λε-
ξάνδρου ἐπισχύπου τοῖς ἁπανταχοῦ ἐπισχόποις.
ὌΝ
ις-΄ Ἐπιστολὴ Κωνσταντίνου βασιλέως πρὸς ᾿Αλέξανδρον καὶ Ἄρειον
- ς ’
διαπεμφϑεῖσα διὰ Ὁσίου ἐπισκόπου Κουρδούβης.
1) Ὁ ς ὟΣ v N - , > r
ιζ΄ Ὅπου ὁ ϑεοφιλέστατος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος συνοῦδον ἐπισκο-
\ - , [2
πῶν ἐπὶ τῆς Νικαέων κελεύει γενέσϑαι.
(4) «ς \ 2 ‚ = > ’
ın που ὁ βασιλεὺς συνεδρεῦει τοῖς ἐπισχοποις.
r ΄ Ἂ ’ ν - x \ \ Cry
ιϑ' Aoyos Κωνοταντίνου Σεβαστοῦ NOO06PDOVYNTIXOG πρὸς τὴν aylav

σύνοδον.
[d) ᾿ = ‚ ς \
x Ὅπου τοὺς λιβέλλους τῶν ἐπισχύπων ὁ βασιλεὺς δέχεται.
\ - cr
κα΄ Περὶ τοῦ ἁγίου Παφνουτίου.
κβ΄ Περὶ τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος.
- \ x
xy Ὅπου τὴν ϑυγατέρα αὐτοῦ τεϑνεῶσαν ἐγείρει διὰ τὸν ἔμπορον.
x - = = c ’ 27 x ’ > r
x0’ Περὶ τοῦ δεῖν τρεῖς ὑποστάσεις νοεῖν καὶ πιστεύειν ἀχωρίστως
\ - > - \ - \ ER SE ,
ἐπὶ τῆς ἀρρήτου τοῦ πατρὸς χαὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύ-
- ’
ματος μιᾶς ϑεοτητος.
BIC 72 - ’ CE > ΄ x - (SEAN > ’
ze Ὅπου eis τῶν φιλοσοφῶν ὑπὲρ Agsiov κατὰ τῆς aylag ἐκείνης
- 2 - - - ‚ ἣν Q >
τῶν ἀποστολιχῶν τοῦ ϑεοῦ ἱερέων συνοδου πλεῖστα 000 ἀπο-
φϑέγγεται.
ΟΣ , ς r ’ 2 ‚ ‚
κε΄ Avtioonoıs ἑτέρου φιλοσόφου Tovvoua Φαίδωνος ποιουμένου

x > - ’ GER - [4 2 ΄ x -
καὶ αὐτοῦ τοὺς Aoyovg ὑπὲρ τοῦ ϑεομάχου Ageiov καὶ τῆς

1 λόγος β΄ τῆς ἐχχλησιαστιχῆς ἱστορίας ΑἹ ΜΞΡΊΡΣ V!P3 Gun en in all

diesen Zeugen außer At δεύτερος statt β΄ ausgeschrieben ist), λόγος 2 am Rand H.
Die Capitel sind ohne Berücksichtigung der Bucheinteilung weiter gezählt und
beginnen mit ıy’. Im übrigen vgl. das zu S. 1, 1 Bemerkte.

ΓΦ
φι

ζ
or

Kirchengeschichte II 2)7|

ἐφευρεϑείσης ὑπ᾽ αὐτοῦ βλασφημίας. πρότασις τοῦ φιλοσόφου
πρὸς τὴν ἁγίαν σύνοδον εἰς τὸ "ποιήσωμεν ἄνϑρωπονκ.
᾿Απόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ Εὐσταϑίου ἐπισχόπου Avtı-
οχείας.

Ἔτι ἀνταπόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου
Εὐσταϑίου.

᾿᾿πόχρισις σύμφωνος τῶν ἁγίων. πατέρων.

᾿᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου ὑπὲρ ᾿ἡρείου.

Oi ἅγιοι ἐπίσκοποι. διὰ Ὁσίου ἐπισκόπου πόλεως Κουρδούβης
ἑρμηνεύοντος αὐτὸν ἑτέρου εἶπον.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσύφου.

᾿᾿πόκρισις τῆς ἁγίας συνόδου διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου Ὁσίου
πόλεως Κουρδούβης.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου.

᾿Ανταπύχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ Asovriov ἐπισχόπου
Καισαρείας Καππαδοκίας καὶ Εὐψυχίου ἐπισκόπου Τυάνων.
Avtiggnsus τοῦ φιλοσόφου.

᾿Ανταπόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τῶν αὐτῶν ἐπισκόπων
“εοντίου καὶ Βυψυχίου.

᾿Απόχρισις τοῦ φιλοσόφου.

΄ ᾿᾿πόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τῶν αὐτῶν ὁσιωτάτων ἐπι-
σκόπων Asovriov καὶ Βυψυχίου.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου περὶ τοῦ »Κύριος ἔχτισέ ue ἀρχὴν
ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦς« ἐκ τῶν παροιμιῶν Σολομῶντος.
᾿Απόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων τῶν ἐπισκόπων διὰ Εὐσεβίου τοῦ
Παμφίλου ἐπισκόπου Καισαρείας Παλαιστίνης.

Ὁ φιλόσοφος.

μγ΄ Οἱ ἅγιοι. ἐπίσκοποι οἱ ἡμέτεροι διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισχόύπου Evoe-

νβ'

βίου τοῦ Παμφίλου εἶπον.

Ἑτέρα ἀντίφρασις τοῦ φιλοσόφου.

Arözgiıs τῶν ἁγίων ἐπισκόπων πρὸς τὸν φιλόσοφον διὰ τοῦ
ἐπισχόπου Πυσεβίου τοῦ Παμφίλου.

“Ἱντίρρησις τοῦ φιλοσόφου.

᾿᾿πόκρισις τῶν ἁγίων ἐπισκόπων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισχόπου Ev-
σεβίου τοῦ Παμφίλου.

᾿Ἡντεπερώτησις τοῦ φιλοσόφου.

Οἱ ἅγιοι ἐπίσκοποι διὰ τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου Παμφίλου εἶπον.
᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου.

᾿᾿πόχρισις τῶν ἁγίων ἐπισκόπων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου Ev-
σεβίου τοῦ Παμφίλου.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου κατὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος.

ww
[SI 1

’
2%

08
05

Gelasius

> ’ - ’
νταποόχρισις τῶν πατέρων διὰ Πρωτογένους ἐπισκόπου Σαρ-
δικῆς.

c ld:

O φιλοσοφος.

»3 or 3 ;

ἔτι οἱ ayıoı πατέρες εἶπον διὰ Asovriov ἐπισκόπου Καισαρείας
Καππαδοκίας.

r) 4 - ΄ x x c c -
ποχρισις τοῦ φιλοσόφου πρὸς τοὺς αγίους ἡμῶν πατέρας.

> ’ - 327 c - x - > - ’

Aroxgıoıs τῶν αγίων ἡμῶν πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου
, N x ’

“εοντίου πρὸς τὸν φιλοσοφον.

> ’ - ’ \ x \ - cc, ’
“ποχρισις τοῦ φιλοσοφοῦυ πρὸς TO κοινὸν τῶν ἀγίων ἐπισχοπῶν.

᾿Ἰπόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων πρὸς τὸν φιλόσοφον διὰ τοῦ:
αὐτοῦ Asovriov ἐπισκόπου.

᾿᾿πόχρισις τοῦ φιλοσόφου.

᾿Απόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων ὑποϑετικὴ πρὸς τὸν φιλόσοφον
περὶ πυρὸς καὶ ἀπαυγάσματος καὶ φωτὸς διὰ τοῦ αὐτοῦ Πεοντίου
ἐπισκόπου.

Ὅπου πιστεύει ὁ φιλόσοφος εἰς τὴν ἁγίαν τριάδα.

Προσϑέντες οἱ ἅγιοι πατέρες εἶπον πρὸς τὸν φιλόσοφον περὶ
πηγῆς καὶ ποταμοῦ καὶ ὕδατος διὰ τοῦ ἐπισκόπου Asovriov.
Καὶ 6 φιλόσοφος.

᾿Απόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου Πεοντίου.
Εὐχαριστία τοῦ φιλοσόφου καὶ ἐπερώτησις περὶ τῆς τοῦ κυρίου
ἐνανϑρωπήσεος.

Aroxgısıs τῶν ἁγίων πατέρων πρὸς τὸν φιλόσοφον διὰ τοῦ
ἐπισχόπου “Ἰεοντίου.

᾿Ἐπερώτησις τοῦ φιλοσόφου περὶ τοῦ αὐτοῦ.

᾿᾿πόκρισις παρὰ τῶν ἁγίων πατέρων διὰ Μακαρίου ἐπισκόπου
Ἱεροσολύμων.

Ὁ φιλόσοφος.

᾿᾿πόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ Μακαρίου ἐπισκό-
που Ἱεροσολύμων.

Περὶ τῆς τῶν πάντων ὁμοφωγίας τῆς εἰς τὸ ὁμοούσιον.

Ὅπου ὑπὸ τοῦ κοινοῦ τῆς συνόδου ἐχκηρύττεται ὁ ἀσεβὴς Apsıog
καὶ οἱ σὺν αὐτῷ.

Ἔχϑεσις τῆς χαϑολικῆς καὶ ἀποστολιχῆς πίστεως ἐκτεϑείσης ὑπὸ
τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου ἐπὶ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Kov-
σταντίνου ἐν ὑπατείᾳ Παυλίνου καὶ ᾿Ιουλιανοῦ τῶν λαμπρῶν
ἔτους ἀπὸ ᾿Αλεξάνδρου χλς΄ ἐν μηνὶ Δεσίῳ ιϑ' τῇ πρὸ δεκατριῶν
Καλανδῶν Ἰουλίου ἰνδ΄ ιγ΄ ἐν Νικαίᾳ μητροπόλει τῆς Βιϑυνίας.
Αἱ περὶ τῆς πίστεως ὑπογραφαὶ τῶν ἐπισκόπων.

Ὅπου ὁ βασιλεὺς ἀναστὰς x τοῦ ϑρόνου εὐχαριστηρίους φωνὰς
ἀναπέμπει τῷ ϑεῷ.

Kirchengeschichte II 29

as! ‚ 2 ’ - AT ’ x - \ > -
Περὶ Azsolov ἐπισχόπου τῶν Ναυατῶν καὶ τῶν σὺν αὐτῷ.
- - ’ ’ ν ’
οἱ τῶν ἐχκχλησιαστικῶν διατυπώσεων λόγος διδασκαλικός.
- BD \ δ \ .
ὶ τῶν Aeyovrov un δεῖν Χριστιανοὺς ἐργαζεσϑαι.
τῶν ἱερωμένων.
- \ & a x > , >) - Ἦ
τοῦ μὴ δεῖν Acixovs ἀνιέναι Ev τῷ außanı.
NEN ,
τοῦ αγίου βαπτίσματος.
= - x = > > -
τῆς ϑείας τραπέζης καὶ τοῦ ἐπ αὐτὴν μυστηρίου τοῦ σώ-
\ ς = 7 =
ματος xal τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ.
\ - - 2 ,
Περὶ τῆς ἐκ νεχρῶν ἀναστάσεως.
[4 ΄ c > , - -
ὅτι μία ἡ ἐκχλησία τοῦ ϑεοῦ.
ῃ
- - - ’ - 4
Περὶ τῆς τοῦ ϑεοῦ προγνώσεως καὶ τοῦ κόσμου.
a > x ΦΉΣ 2 - Cr \ ’ ’
ὥροι ἐκκλησιαστικοὶ συναχϑείσης τῆς αγίας καὶ μεγαλης συνοδου
\ > ’ > ’ ’
ἐν Νικαίᾳ. Περὶ εὐνούχων ἀποκοψάντων Eavrovc.
\ - > \ -
Περὶ τῶν ano ἐϑνικῶν εἰς χειροτονίαν προαχϑέντων.
- x ’ ’
Περὶ τῶν Tas συνεισάχτους ἐχόντων.
’ ’
Περὶ καταστάσεως ἐπισκοπῶν.
x - 2 »»
Περὶ τῶν ἀχοινωνήτωῶων γινομένων.

Περὶ Ὁ ἐξ “ Ὁ L L (ζ ἢ IMG 2, #0=-
. HEOL TOP ESALOETOV τιμῶν, αἱ τοῖς UELSOVUS κυρερνῶοσιν ETLOXO

πὰς ἐχκλησιαστιχῶς ἐχανονίσϑησαν.

[4 - ’
Περὶ τοῦ ἐν Αἰλία ἐπισχόπου.

\ - > = ὩΣ
Περὶ τῶν ὀνομαζομένων αϑαρῶν.
Περὶ χειροτονίας πρεσβυτέρων.

\ - ’ ’ \ Ὑ
Περὶ τῶν πταιόντῶν χαὶ προχειρισϑέντων κατὰ αγνοιαν.

΄ x > ’

Περὶ παραβαντῶν χωρὶς ἀναγκῆς. ᾿ : ,

\ - x ’
Περὶ τῶν ἀποταξαμένων χαὶ παλιν εἰς χοσμον avadoauorrmr.
N - > , ‚ = ’
ὶ τῶν Ev τῷ ἀποϑνῇσχειν χοινονίαν ἐπιζητούντων.
x — ’ ’
Περὶ τῶν χκατηχουμένων παραπεσοντῶν δέ.

\ - x Pr r = DEN ς , ’ ) «ς ’
Περὶ τοῦ un δεῖν μετατίϑεσϑαι ἄπο ἑτέρας Noisemg εἰς ἑτέραν.

\ - = N ς > ,

ὶ τῶν ἐν αἷς προεβληϑησαν ἐκκλησίαις οὐχ ἐμμενόντοων.
x - φ.ῳ ἤ
ὶ κληρικῶν τοχιζοντῶν.

ἧς = ’ ’ x ’ N b}
Περὶ πρεσβυτέρων λαμβανοντῶν παρὰ διακονῶν τὴν εὐχαρι-
στίαν.

- ’ - ’ a)

Περὶ τῶν ἔκ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως προσελϑόντων ἢ προσ-
7 - -
ἰοντῶν τῇ καϑολικῇ ἐκκλησίᾳ.

΄ \ - ᾽ - ’ A ’
Περὶ τῶν ἔν χυριαχῇ Yovv κλινοντῶν.

Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοὺς ἱερωμένους ἕχαστον τὴν ἑαυτοῦ γαμετὴν
ἐχβάλλειν.

Περὶ τοῦ ἀνοσίου Μελιτίου.

Συνοδικὴ ἐπιστολὴ γραφεῖσα τοῖς κατὰ ᾿Αλεξάνδρειαν καὶ Alyv-
πτον καὶ Πεντάπολιν καὶ Λιβύην καὶ ταῖς κατὰ πᾶσαν τὴν ὑπ᾽
οὐρανὸν ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησίαις κλήροις τε καὶ λαοῖς τῆς

Gelasius

ὀρϑοδόξου πίστεως παρὰ τῆς ἐν Νικαίᾳ ἁγίας συνόδου τῶν ἐπι-
σχύπων.

Ἐγκχύχλιος ἐπιστολὴ γραφεῖσα παρὰ Εὐσεβίου ἐπισκόπου Καισα-
ρείας τῆς ἐν Παλαιστίνῃ.

Ἡ ἐν τῇ συνόδῳ ὑπαγορευϑεῖσα πίστις.

Δικητὴς Κωνσταντῖνος μέγιστος Σεβαστὸς ἐπισκόποις καὶ λαοῖς.
᾿Επιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς ᾿Αλεξανδρεῖς κατὰ
᾿Δρείου καὶ πρὸς πάντας ὀρϑοδόξους.

Exuoroin τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, ἣν ano τῆς Δικαέων
ἀπέστειλε τοῖς ἀπολειφϑεῖσι τῆς συνόδου ἐπισκόποις.
Κατάλογος τῶν ἁγίων ἐπισκόπων, di ὧν ἡ σὺν αὐτοῖς ἐν Νικαίᾳ
ἁγία καὶ μεγάλη καὶ οἰχουμενικὴ σύνοδος ταῖς ἀνὰ τὴν οἰκου-
μένην ἐχκλησίαις τοῦ ϑεοῦ διεπέμψατο τὰ ἐν αὐτῇ di αὐτῶν
κεχριμένα ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος.)

Περὶ τῶν μετὰ τὴν ἀναίρεσιν τοῦ ὀσεβοῦς Aızıvviov καὶ αὐτοχρατορίας τοῦ
βασιλέως Κωνσταντίνου χαὶ εἰρήνης τῶν τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησιῶν.
Κωνσταντῖνος τοίνυν πάντων γενόμενος ἐγχρατὴς διὰ τῆς ἐκ
ϑεοῦ δοθείσης αὐτῷ συνάρσεως αὐτοχράτωρ βασιλεὺς ἀναδει-

x - ” ’ - x -
5 χϑείς, τὰ Χριστιανῶν αὐξειν εἰσέτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον ἐσπούδα-

ζεν. ἐποίει TE τοῦτο διαφύροις τοῖς τρόποις, ἔμπυρον ἔχων πίστιν
καὶ ἔμφυτον τὴν εἰς τὸν τῶν ὕλων ϑεὸν πιστοτάτην εὐσέβειαν, καὶ
ἢν πᾶσα ἡ ὑπὸ τὸν οὐρανὸν ἐκκλησία ἐν βαϑείᾳ εἰρήνῃ. ἀκού-
σωμεν δή, τί ἐνταῦϑα λέγει καὶ ὁ ἀροτὴρ ὁ κάλλιστος τῆς ἐχκχλη-
σιαστικῆς γεωργίας ὁ φιλαληϑέστατος Εὐσέβιος ὁ τοῦ παμφήμου
Παμφίλου. ὁ μὲν οὖν Πιχίννιος, φησί, τὴν ὁμοίαν τοῖς ἀϑέοις τυράν-
γοις τῆς ἀσεβείας μετελϑὼν ὁδόν, ἐπὶ τὸν ἴσον αὐτοῖς ἐνδίκως περι-
ηνέχϑη κρημνόν. ἀλλ᾽ οὗτος μὲν ταύτῃ πῃ βεβλημένος ἔχειτο" ὁ δὲ
ἀρετῇ πάσῃ τῆς ϑεοσεβείας ἐχπρέπων μέγιστος νικητὴς Αὐγουστος
Κωνσταντῖνος σὺν παιδὶ Κρίσπῳ, βασιλεῖ ϑεοφιλεστάτῳ κατὰ πάντα
τῷ πατρὶ ὁμοιοτάτῳ, τὴν οἰχείαν ἑῴαν ἀπελάμβανε, καὶ μίαν ἡνοωμέ-
νην τὴν Ῥωμαίων κατὰ τὸ παλαιὸν παρεῖχον ἀρχήν, τὴν ἀπ᾿ ἀνίσχον-
τος ἡλίου πᾶσαν ἐγκύχλιον χαϑ᾽ ἑκάτερα τῆς οἰχουμένης ἄρχτον
τε ὁμοῦ καὶ μεσημβρίαν εἰς ἔσχατα δυομένης ἡμέρας ὑπὸ τὴν
αὐτὴν ἄγοντες εἰρήνην. ἀφῃρεῖτο δ᾽ οὖν ἐξ ἀνθρώπων πᾶν δέος
τῶν αὐτοὺς πιεζόντων, λαμπρὰς δὲ ἐτέλουν καὶ πανηγυρικὰς ἑορτῶν
ἡμέρας, ἣν δὲ φωτὸς ἔμπλεα τὰ πάντα, καὶ μειδιῶσι προσώποις ὀμμασί

8- 8 vgl. Soer. 14, p.9f — 11- 8. 32,11 vgl. Eus. H.E. X 9 p. 900, 22
—902, 20

ΑἹ A? (von Z.7 πιστοτάτην an)H V!P3 M?P!P?

1 χαὶ] τῆς H 6 τε] δὲ P2 | ἔμπειρον P? 8 ἡ τ τῶν A2 | τὸν
corr. aus τῶν A? | ἐχχλησιῶν A? | εἰρήνη + ἐκ τοῦ δεκάτου τόμου εὐσεβίου
τοῦ παμφίλου A®HM2P!P2V! 10 παμφήμου] πανευφήμου M2P!P2 > V! 12 εὐ-
oeßeias H 13 πῃ βεβλημένος] περιβεβλημένος PE_ 18 ἐν χύχλῳ Eus. 20 αὐ-
τὴν Δ αὐτῶν ἃ. übr. HSS 91 τῶν πρὶν αὐτοὺς πιεζούντων Eus.

[Ὁ

25 0

32 Gelasius

τε φαιδροῖς οἱ πρὶν κατηφεῖς ἀλλήλους ἔβλεπον, παρῆσαν δὲ αὐτοῖς
καὶ ὕμνοι κατὰ πόλιν ὁμοῦ καὶ ἀγρούς, τὸν βασιλέα ϑεὸν καὶ τὸν
τούτου γνήσιον παῖδα Χριστὸν πρώτιστα πάντων, ὅτι. δὴ τοῦτο ἐδι-
ὀάχϑησαν, ἐγέραιρον, καὶ ἔπειτα τὸν εὐσεβῆ βασιλέα ἅμα παισὶ ϑεο-
φιλέσιν εὐφήμουν, κακῶν δὲ ἀμνηστία παλαιῶν ἢν καὶ λήϑη πάσης
δυσσεβείας, τῶν δὲ ἀγαϑῶν (παρόντων) ἀπόλαυσις καὶ προσέτι μελ-
λόντων προσδοκία. ἤπλωντο 009 χατὰ πάντα τόπον τῆς τοῦ νικη-
τοῦ βασιλέως φιλανϑρωπίας ἔμπλεοι διατάξεις νόμοι τε μεγαλοδωρεᾶς
καὶ ἀληϑοῦς εὐσεβείας γνωρίσματα ἔχοντες. οὕτω δῆτα πάσης τυ-
ραννίδος ἐχκαϑαρϑείσης, μόνοις ἐφυλάττετο τὰ τῆς προσηκούσης
βασιλείας βέβαιά τε καὶ ἀνεπίφϑονα Κωνσταντίνῳ καὶ τοῖς τούτου παισί.

Τοσαῦτα οὖν ὁ τῶν ἀρχαίων ἐκκλησιαστικῶν. συγγραφέων ἀξιο-
πιστότατος Εὐσέβιος ὁ τοῦ Παμφίλου πλείστους ὅσους ἀγῶνας ϑέμε-
νος καὶ διερευνησάμενος ἔχ (TE) τῶν ἁπλῶς ἐχόντων τὴν ἀναλογὴν
ποιησάμενος, ἐν δέχα τόμοις ὅλοις τὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἡμῖν ἷστο-
ρίας ἀχριβῶς καταλέλοιπεν, ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τῆς τοῦ κυρίου παρ-
ουσίας, πληρώσας δὲ εἰς τούσδε τοὺς χρόνους, 00% ἀπόνος --- πῶς γὰρ
οἷόν τε ἣν τοσαύτην ἀναδεξάμενον φροντίδα τοῦ διασώσασϑαι τῆς
τοιᾶσδε συλλογῆς τὴν ἁρμονίαν — ἀλλ, ος ἀρτίως ἔφην, πολλὴν
εἰσενεγκάμενος τὴν σπουδὴν καὶ πλοῦτον ἄφατον πόνου" ἀλλὰ

\ ‚ \ - \ 2 - €
μηδεὶς οἰέσϑο᾽ τὸν ἄνδρα ἐκ τῶν περὶ αὐτοῦ ἐπιπεφημισμένων, οἧς

τῆς Agsiov βλασφήμου μοχϑηρίας ποτέ τι πεφρονήκει, ἀλλὰ πεπείσϑω,
ὡς εἰ καί τινα ἢ ἐλάλησεν ἢ ἔγραψε μικρόν τι τῶν Ageiov ὑπονοού-
μενα, οὐ μὴν xata τὴν ἀσεβῆ ἐκείνου ἔννοιαν ἀλλ᾽ ἐξ ἀπεριέργου
ἁπλότητος, καϑὼς χαὶ αὐτὸς ἐν τῷ ἀπολογητικῷ αὐτοῦ λόγῳ, ᾧῷ
διεπέμψατο πρὸς τὸ τῶν ὀρϑοδόξων ἐπισκόπων κοινόν, μαρτυράμεγος
ταῦτα ἐπληροφύρησε. καὶ ἀληϑεύειν τὸν ἄνδρα ὑπολάβοι πᾶς τις
εὖ φρονῶν ὁπότε σύνεστι καὶ ἐξ ἐκείνου πεισϑῆναι μήπω τότε πού
ποτε τὰ ᾿Αρείου ἀκουσϑησόμενα. δείξει δὲ τὰ ἐν τῇ συνόδῳ τῇ κατὰ

A?H ΥγὙ1Ρ5 M2P!P?

1 παρῆσαν A?, παρὸν aber am Rand τ παρῆν H, παρὸν M2P!P? παρῆν V!P3
> Eus. 2 ὕμνοι A®V!P3 ὕμνοις HM>P!P?Eus. 6 παρόντων nach Euseb zugesetzt
>HSS 12 oivw>V!P3 14 corr. Ltz. 15 ἡμῖν > M? 17 πληρώσας — ἀπόνως

ἧς
> A? 18 ἀναδεξ. τοσαύτην o H 21 neo ΞΞ ΕΣ nun A?, ἐπι-
φημισμένων H, ἐπιπεφημισμένον P2 | Randnotiz: οὗτος μέν φησι τὸν παμφίλου
μὴ ἀρειογνώμονα εἶναι, ἐν πολλοῖς δὲ τοῖς αὐτοῦ λόγοις φρονῶν φαίνεται τὰ τοῦ
ἀρείου Η 22 βλασφήμου μοχϑηρίας) βλασφημίας V!P3 βλασφήμου corr. aus
βλασφημίας A? 23 τινα ἢ] τιν᾽ ἂν V!P3 | τῶν] τοῦ H 27 ἀληϑεύει P3
29 ποτε nachträgl. eingefügt A?

ach

οι

Kirchengeschichte I 1, 1—16 39

τὴν» Δικαέων αὐτῷ ἠγωνισμένα κατὰ τῆς ἀσεβείας ᾿Αρείου ὑπὲρ τῆς
ἀποστολικῆς zal ὀρϑοδόξου πίστεως.

EI ἐπὶ τὴν ἀχολουϑίαν τῆς ἐχκλησιαστικῆς ἱστορίας ἐπανίωμεν.
τῆς οὖν ἀνὰ τὴν οἰχουμένην ἐχκλησίας Χριστοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν
εἰρήνην βαϑεῖαν ἐχούσης, πρυτανευϑείσης αὐτῇ ταύτης παρὰ τοῦ
παμβασιλέως ϑεοῦ διὰ τοῦ ϑεράποντος αὐτοῦ Κωνσταντίνου χαὶ τῶν
αὐτοῦ παίδων, μετὰ τὸ μαρτύριον τοῦ ϑεσπεσίου Πέτρου τοῦ τῆς
“Ἱλεξανδρέων ἐκκλησίας ἐπισκόπου γενομένου, τελειωϑέντος αὐτοῦ
ἐν αὐτῷ τῷ μαρτυρίῳ καὶ τὸν τῆς ἀϑλήσεως ἄφϑαρτον στέφανον
ἀναδησαμένου, χηρεύει ἡ ἐκεῖσε ἐχκλησία ἐνιαυτὸν ἕνα" μετὰ δὲ
τὸν ἐνιαυτὸν χειροτονεῖται εἰς τὸν ϑρόνον τοῦ αὐτοῦ ἀ) γίου μάρτυρος
Πέτρου ᾿ἡχιλλᾶς, ἀνὴρ στιβαρὸς καὶ μεγαλοφυὴς ἁγιόφρων εὐλαβείᾳ
ὁμοῦ καὶ σοφίᾳ πλείστῃ 007 διαπρέποων, καϑὼς ἡμῖν τὰ παλαιὰ καὶ
ἀπλανῶς ἔχοντα διηγοῦνται συγγράμματα, ὃς πολλὰ παραχληϑεὶς
ὑπεδέξατο τὸν Ἄρειον εἰς τὴν διακονίαν. τούτου δὲ ἐπιβιώσαντος
μῆνας πέντε μόνον ὑποδέχεται τὴν τῆς ἀρχιερωσύνης ἀρχὴν τῆς αὐτόϑι
τῶν ᾿Αλεξανδρέων ἐχκλησίας. ᾿Αλέξανδρος, ἀνὴρ τίμιος ἐν πᾶσι παντὶ
τῷ τῆς ἐκκλησίας κλήρῳ καὶ λαῷ, μικρομεγέϑης εὐμετάδοτος εὔλαλος
ἐπιεικὴς φιλόϑεος φιλάνϑρωπος φιλόπτωχος χρηστὸς προσηνὴς πρὸς
πάντας εἴπερ ἘΠῚ ἄλλος, ὃς καὶ αὐτὸς κατέστησε τὸν Aosıov πρεσβύ-
τερον ἐγγιστα ξαυτοῦ. ἐπὶ τούτου τῆς εἰρήνης τῶν ἐκκλησιῶν
ὁσημέραι ος ἔτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον λαμπρυνομένης καὶ εἰς μίαν
ὁμόνοιαν συνεστώσης καὶ zo ἐπάϑλοις τῶν ἁγίων μαρτύ ρῶν παντα-
χοῦ γῆς σεμνυνομένης, οὐχ ἐνεγκὼν ὁ διάβολος τὴν τοσαύτην τοῦ
πιστοτάτου τῆς ἐχκλησίας λαοῦ ἐπὶ τῇ ἐν αὐτῇ πρὸς τὸν ϑεὸν οὐρα-
νίῳ ϑρησκείᾳ αὐξησιν πάλιν ἔκ τινος φιλονεικίας τῶν ἐν αὐτῇ ταρα-
χὴν ὑφίσταται. ?

4—27 vgl. Rufin X 1 p. 960. Socr. a. a. Ὁ. — 24 vgl. Thdt. 11,5 p.5

A®H V!P3 M2PıP2

1 τὴν] τῶν H > πρυταγνευϑηίσης A? 6 βασιλέως H 7 παίδων, πάν-
των PB? [0 ἀναδησαμένου corr. aus ἀναδυσαμένου A? ἀναδυσαμένου PP |) ἡ
>P3 | ἐκεῖσε am Rand und wohl von anderer Hd. eingefügt A? 11 τοῦ
αὐτοῦ HM2P!P2 τοῦ ἑαυτοῦ A? αὐτοῦ τοῦ V!P3 12 ἀχιλας A? ἀχιλᾶς HM2P!
V!P3 ἀχιλλᾶς aber wohl corr. P? | εὐλαβεία durch Corr. H εὐσεβεία Μ52 14 yodu-
ματα V! 15 τὸν > V! 16 ἀρχιερωσίνης A?H ἱερωσύνης ἃ. übr. HSS
18 ΠΡ γεϑοὲ A?H 19 φιλόϑεος > M?P!P? 21 τοὐτου] τοῦτο A2

35 πληρώματος H | 8» nachträgl., aber von 1. Hd. eingefügt P3 27 ὑφί-

σταται Text, aber am Rand (wohl von anderer Hd.) ὑφίστησαν A?
Gelasius. 3

94 Gelasius

Περὶ τῆς ἐφευρεϑείσης αἱρέσεως ὑπὸ Tod ϑεομάχου ᾿Αρείου.

Ὁ γὰρ πρεσβύτερος ἐκεῖνος, ὃν ἔφαμεν τῆς τοιᾶσδε ἠξιῶσϑαι τιμῆς & 21
ὑπὸ Aregardgov τοῦ ἐπισκόπου ᾿Αλεξανδρείας, "Apsıos τοὔνομα, ἀνὴρ
προσχήματι μᾶλλον εὐσεβὴς τὰ δὲ ἄλλα δόξης καὶ χενότητος ϑερμὸς

ὅ ἐραστής, ἤρξατο προφέρειν τινὰ ξένα περὶ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως,
ἃ τοῖς ἔμπροσϑεν χρόνοις οὐδεὶς πώποτε ἐζήτησεν ἢ παρεισήνεγχεν᾽
ἐπιχειρήσας τὸν μονογενῆ κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν διελεῖν 2
τῆς τοῦ πατρὸς ἀρρήτου καὶ ἀιδίου ϑεότητος, πολλῆς κατὰ τὴν
ἐκκλησίαν παραίτιος ταραχῆς γέγονεν. ἀλλὰ δὴ τοῦ ᾿Αλεξάνδρου 8

10 πραύτητι φύσεως τὸν ἄρειον ἐπὶ τὸ ἄμεινον ϑέλοντος μεταβαλεῖν
πρεπούσαις παραινέσεσι, μηδέπω δὲ κρίνοντος ἀποφάσει χρήσασϑαι
τέως, ἐπινέμεσθϑαι διὰ τοῦτο πολλοὺς τὴν λοιμικὴν περίστασιν τῆς
αἱρέσεως γέγονεν, ἔπειτα ὡς ἀπὸ μιχροῦ σπινϑῆρος μέγα πῦρ ἐξαφϑῆ-
val. ἀρξάμενον δὲ τὸ καχὸν ἀπὸ τῆς ᾿Αλεξανδρέων ἐχκλησίας 4

15 χαὶ κατὰ πόλεις ἄλλας καὶ ἐπαρχίας διέτρεχε. τέλος ὡς ἐνεῖδεν 5
ἐπὶ τὸ χεῖρον τὸ καχὺὸν προϊέναι, σύνοδον τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν ἐπισχύόπων
συστησάμενος καὶ καϑελὼν τὸν ᾿άρειον, δίδωσιν εἰς τοὺς συλλειτουρ-
γοὺς τὴν ὑπόϑεσιν ὁ ᾿Αλέξανδρος, πλατύτερόν τε τὰ κατὰ τὸν Ἄρειον
ἐχτεϑεικὼς σπουδήν τε ἐνιεὶς πρὸς ἀναίρεσιν τῆς αἱρέσεως, εἰς παρα-

20 σχευὴν τῆς διαγνώσεως αὐτοὺς ἑτοιμάζεσϑαι παρακελεύεται, γράψας
πρὸς αὐτοὺς τοιάδε"

r 2 r - er \ 5 ‚
Ἰαϑαιρετικὸν Agslov χαὶ τῶν σὺν αὐτῷ διαπεμφϑὲν παρὰ ᾿Αλεξάνδρου ἐπισκόπου
τοῖς ἁπανταχοῦ ἐπισχόποις"

»Τοῖς ἀγαπητοῖς zei τιμιωτάτοις συλλειτουργοῖς τοῖς ἁπανταχοῦ 81
25 -τῆς χαϑολικῆς ἐχκλησίας ᾿4λέξανδρος ἐν κυρίῳ χαίρειν.
“Ἑνὸς σώματος ὀντος τῆς καϑολικῆς ἐκκλησίας ἐντολῆς τε οὔσης 9
»ἐἂν ταῖς ϑείαις γραφαῖς τηρεῖν τὸν σύνδεσμον τῆς ὁμονοίας καὶ εἰρή-
"γῆς ἀκόλουθόν ἐστι γράφειν ἡμᾶς καὶ σημαίνειν ἀλλήλοις τὰ παρ᾽

—13 vgl. Rufin ἃ. ἃ. 0. — 13—17 vgl. Socr. 1 ὅ, 6 p. 11 — 22 Das
Schreiben ist erhalten in den Athanasius-HSS (vgl. G. Loescheke Rhein. Mus. LIX,
458ff u. E. Schwartz Gött. Nachr. 1904, 291f) und bei Socr. I6 p.12ff, aber bei
diesem fehlen die Unterschriften — 26 vgl. Ephes. 4, 4. 3

A®H V!Pp3 M?P!P?2

2 ἠξιοῦσϑαι V!P3 5 προσφέρειν H 7 ἐπιχειρήσας + γὰρ H
8 ϑεότητος -ἰ- καὶ A? 9 ταραχῆς παραίτιος οὦ Ἡ 14 δὲ] τε HSS > ῬΣ |
ἀπὸ — 16 χαχὸν > A? 16 αὐτὸν corr. aus αὐτῶν A? 18 ὁ >M:

21 τοιάδε πρὸς αὐτοὺς οο A?

Kirchengeschichte II 2, 1—3, 7 35

ἑκάστοις γίνομενα, ἵνα εἴτε πάσχει εἴτε χαίρει Ev μέλος, ἢ συμπάσχω-
>uEv ἢ συγχαίρωμεν ἀλλήλοις. ἐν τῇ ἡμ ἑτέρᾳ τοίνυν» παροικίᾳ ἐξῆλ- 3
»Ῥϑον »ὃν ἄνόρες παράνομοι χαὶ χριστομάχοι, δι :(δάσκοντες ἀποστασίαν,
"ἣν εἰχότως Av τις πρόδρομον τοῦ ἀντιχρίστου ὑπονοήσειε καὶ χα-
5 »λέσειε. καὶ ἐβουλόμην μὲν σιωπῇ παραδοῦναι τὸ τοιοῦτον, ὅπως 4
ἐν τοῖς ἀποστάταις μόνοις ἀναλωϑῇ τὸ κακὸν καὶ μὴ εἰς ἑτέρους
"τόπους διαβὰν τὸ τοιοῦτον ῥυπώσῃ τινῶν ἀχεραίων τὰς ἀκοάς.
"ἐπειδὴ δὲ Εὐσέβιος ( (0) νῦν Ev τῇ Δικομηδείᾳ, γομίσας ἐπ᾽ αὐτῷ κεῖσϑαι
»τὰ τῆς ἐχκλησίας, ὅτι καταλείῳ ας τὴν Βηρυτὸν zei ‚Eropdaruloag
10 >77 ἐκκλησίᾳ Δικομηδέων οὐχ ἐκδεδίκηται τὰ κατ᾽ αὐτόν, προΐσταται
»χαὶ τούτων τῶν ἀποστατῶν καὶ γράφειν ἐπεχείρησε πανταχοῦ συν
»ιστῶν αὐτούς, ὅπως ὑποσύρῃ τινὰς ἀγνοοῦντας εἰς τὴν ἐσχάτην
"ταύτην καὶ χριστομάχον αἵρεσιν, ἀνάγκην. ἔσχον, εἰδὼς τὸ ἐν τῷ
"νόμῳ γεγραμμένον μηκέτι μὲν σιοστῆσαι, ἀναγγεῖλαι δὲ λοιπὸν πᾶσιν
15 »ὑμῖν, ἵνα γινώσκητε τούς τε ἀποστάτας γενομένους καὶ τὰ τῆς αἷρέ-
σεως αὐτῶν δύστηνα ῥημάτια καί, ἐὰν γράφῃ Εὐσέβιος, μὴ προσέ-
χητε. παλαιὰν γὰρ αὐτοῦ καχόνοιαν τὴν χρόνῳ σιωπηϑεῖσαν νῦν 5
"διὰ τούτων ἀνανεῶσαι βουλόμενος, σχηματίζεται μὲν 5 ὑπὲρ τούτων
"γράφειν, ἔργῳ δὲ δείκνυσιν ὅτι ὑπὲρ αὐτοῦ σπουδάζων τοῦτο ποιεῖ.
»Οἱ μὲν οὖν ἀποστάται γενόμενοί εἰσιν "Agsıos καὶ ᾿ἠχιλλεὺς καὶ 6
»Θαλῆς χαὶ Καρπώνης καὶ ἕτερος "Agsıos καὶ Σαρμάτης καὶ Εὐζώϊος
"καὶ Aovzıos καὶ Ἰούλιος zal Mnvas χαὶ Erradıos καὶ Γάϊος χαὶ σὺν
"αὐτοῖς Σεκοῦνδος χαὶ Θεωνᾶς οἱ ποτὲ λεχϑέντες ἐπίσκοποι. ποῖα
»ὁὲ παρὰ τὰς γραφὰς ἐφευρόντες λαλοῦσι», ἔστι ταῦτα᾽ »οὐκ ἀεὶ ὁ
-ϑεὸς πατὴρ ἤν, 77... ἢν ὅτε ὃ “ϑεὸς πατὴρ οὐχ, ἢ». οὐκ ἀεὶ ἦν. ὃ
»τοῦ ϑεοῦ λόγος, ἀλλ᾽ ἐξ οὐχ ὀντῶν γέγονεν. ὁ γὰρ ὧν ϑεὸς τὸν
"μὴ ὄντα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος πεποίηκεν. διὸ καὶ ἦν ποτε, ὅτε οὐκ ἢν.

DD
=)

“«-

19]
οι

1 νοἹ] "1 Κου. 12, 20 — 14 vgl. Matth. 18, 17. Röm. 16,17 --- 20—24 vgl.
Thdt. I 4,61 (dazu G. Loescheke in Zeitschr. f. Kirchengesch. XXXI (1910), S. 584)

A>H V:ps Μ3Ρ1Ρ2

1 εἴτε] τε P2 | εἴτε) ἢ ΑἹ 4 ἣν] 7 corr. in ἢ und überdies am Rand von

anderer Hd. ἣν M?2 | ὑπονοήσει H 7 ἀκεραίων > A? ἀκαιράιων ΡΣ 8 γῦν] μὲν Ῥ2
11 τῶν nachträgl. eingefügt A? 18. ταύτην nachträgl. eingefügt ΡΖ 14 λοιπὸν
ΣΞΡΣ 15 γινώσχητε, aber τε corr. aus ται Α2, γινώσχητ᾽ P2 | γινώσχητε τού-
τους γενομένους und am Rand τούς τε ἀποστάτας H 16 μὴ A? >d. übr. HSS
17 αὐτοῦ] ξαυτοῦ H 18 διὰ τούτων] τοῦτον A? | Avavenoas P2? 90 ἀχιλλεύς A?
ἀχιλεὺὶς H 21 σαρμάτος V! 22 ἑλλάδιος A?H ἑλάδιος ἃ. übr. HSS 23 Θεο-
νᾶς Vi 24 ταῦτα + δόγμα ’Aosiov rot geschrieben V!, am Rand von 1. Hd. M?P!
25 οὐχ ἀεὶ w>H 26 τὸν] τὰ H

σι

36 Gelasius

5 ’ x 5 ς D ” ie) > δι» =
εχτίσμα γὰρ ἐστι καὶ ποίημα ὁ υἷος" οὔτε δὲ ὁμοῖος κατ᾽ οὐσίαν τῷ
Ἢ >= x \ ’ - ’ \ a
»πατρί ἐστιν οὔτε ἀληϑινὸς καὶ φύσει τοῦ πατρὸς λύγος ἐστὶ» οὔτε
> r 2 - 2 2 N rd κ᾿ - [2 \
εἀληϑινὴ σοφία αὐτοῦ ἐστιν, ἀλλὰ εἷς μὲν τῶν ποιημάτων xaL γενη-
Fe - \ r [2 \ ‚
»τῶν ἔστι, καταχρηστικῶς δὲ λέγεται λόγος καὶ σοφία, γενόμενος
»καὶ αὐτὸς τῷ ἰδίῳ τοῦ ϑεοῦ λόγῳ καὶ τῇ ἐν τῷ ϑεῷ σοφίᾳ, ἐν ἢ
"καὶ τὰ πάντα καὶ αὐτὸν πεποίηκεν ὃ ϑεός. διὸ καὶ τρεπτός ἔστι
»χαὶ ἀλλοιωτὸς τὴν φύσιν ος χαὶ πάντα τὰ λογικά. ξένος τε καὶ
- χὰ DE
"ἀλλότριος καὶ ἀπεσχοινισμένος., ἐστὶν ὃ λόγος τῆς τοῦ ϑεοῦ οὐσίας
Ἡ \ \ > Pe
»καὶ ἄρρητός ἐστιν 6 “πατὴρ τῷ υἱῷ. OVTE γὰρ ζελείως καὶ ἀχριβῶς
"γενώσχει ὁ λόγος τὸν πατέρα οὔτε τελείως ὁρᾶν αὐτὸν δύναται.
»χαὶ γὰρ καὶ ἑαυτοῦ τὴν οὐσίαν οὐκ οἶδεν ὁ υἱὸς ὡς ἔστι. δι ἡμᾶς
\ (ee > > ΒΟ τὸς 5 ‚ ᾽ Ὧν: , Ξ
»γὰρ πεποίηται, ἵνα ἡμᾶς δι αὐτοῦ ὡς di ὀργάνου κτίσῃ 0 eos, καὶ
> > « ’ x c - ς Ν ” -
»οὐχ αν VNEOTN, εἰ μὴ ἡμᾶς ὁ ϑεὸς ηϑελε ποιῆσαικς.
> , - 2 , > ’ ς - - ΄
»Πρώτησε γοῦν τις αὑτοὺς, εἰ δυναται ὁ τοῦ ϑεοῦ λογος τρα-
- ς ς ’ > ΄ \ 2 > ’ > = o \
»πῆναι, ὡς ὁ διαβολος ἔτραπη, καὶ οὐκ ἐφοβηϑησαν εἰπεῖν οτι »rai
- \ ‚ ’ \ \ \ « ’
-δύναται, τρεπτῆς γὰρ φυσεώς ἔστι, γενητὸς καὶ χτιστὸς ὑπαρ-
- n \ Ra, x > x [4 >
>4DV«, ταῦτα λέγοντας τοῦς περὶ ἄρειον καὶ ἐπὶ τούτοις ἄναι-
- > ’ \ x € >
»σχυντοῦντας αὕτοῦς TE χαὶ τοῦς σὺν ικολουϑήσαντας αὐτοῖ is ἡμεῖς
\ - > \ > x
>utv μετὰ τῶν κατ᾽ Αἴγυπτον zal τὰς Außdas ἐπισκόπων ἐγγὺς
” = ’ > \ > [ir
»ἑχατὸν ὁντῶν συνελϑόντες ἀνεϑεματίσαμεν. οἱ δὲ περὶ Βυσέβιον
. x - - 2 , \
-προσεδέξαντο, σπουδαζοντες ἐγκαταμίξαι To φεῦδος τῇ ἀληϑείᾳ καὶ
- > ΄ x DR > > > 91 LEN "ἢ - x ς 2 ’
»τῇ εὐσεβείᾳ τὴν ἀσέβειαν, ἀλλ οὐκ ἰσχυσουσι, νικᾷ γὰρ ἢ ἀληϑεῖια.
x > ’ x ’ \ \ [4 2. οχ
»χαὶ οὐδεμία ἐστὶ »κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότοοςς οὐδὲ »συμφ ὦ-

- x , ‚ N ” ’ -
>ynoıg Χριστοῦ πρὸς Βελίαρκ.«. τίς γὰρ ἡχοῦυσὲε πῶποτε τοιαῦτα;

Ἂχ ’ - 2 ’ > ΓΞ \ \ > \ ’ CR - \
>) τίς νῦν ἀκούων οὐ ξενίζεται καὶ τὰς ἀκοὰς βύει ὑπὲρ τοῦ μὴ τὸν
ἃ ’ - ’ - - > - x 2 ’
ῥύπον τοῦτον τῶν ῥημάτων. ψαῦσαι τῆς ἀχοῆς; τίς γὰρ dxovan
"Ἰωάννου λέγοντος "ἐν ἀρχῇ ἣν ὁ “λόγοος οὐ καταγινώσκχει. τούτων
"λεγόντων γὴν» ποτὲ ὅτε οὐκ vs, Zu τίς ἀχούων ἐν τῷ εὐαγγελίῳ
»» μονογενὴς υἱός, καὶ δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο πάντας οὺ μισήσει

22 I Esra 3, 12 — 23f 1 ον. 6, 14. 15 --- 25 vgl. Ignatius Ephes. 9, 1 —
27. Joh. 1, 1 59 70: Ὁ, 1821,23

A?H V:!P3 M2P!P2

2 χαὶ nachträgl. eingefügt H 2f οὔτε ἀληϑινὴ σοφία αὐτοῦ ἐστιν > M?
P!P2V1P3 4 γενόμενος --- σοφίᾳ > A®HV! 6 χαὶ! > M?P!P? T καὶξ
- τὰ aber wohl erst verschrieben A? 9 χαὶ ἀχριβῶς — 10 τελείως > ΜΞΡ1Ρ5
V!ps 10 λόγος] υἱὸς M?P!P2V!P® 11 ξαυτοῦ A? (Soer.) αὐτοῦ ἃ. übr. HSS |
οἶδεν corr. aus εἶδεν ΑΞ 12 γὰρ > ἘΣ 14 τις corr. aus u ῬΏ 14 τρα-
πῆναι > A? 20 δὲ] δὴ Vi 27 Ἰωάννου--- 28 ἀκούων > V! 28 εὐαγγελίῳ
+ ὁ M’P!P?

Kirchengeschichte II 3, 7—16 37

>TOVTOVG φϑεγγομένους ὅτι »εἷς ἐστι τῶν ποιημάτων; πῶς γὰρ
εδύναται εἷς εἶναι τῶν di αὐτοῦ γενομένοῶν, ἢ πῶς μονογενὴς ὁ τοῖς
»πᾶσι χατ᾽ ἐκείνους συναριϑμούμενος; πῶς δὲ ἐξ οὐκ ὀντῶν ἂν εἴη
"τοῦ πατρὸς λέγοντος »ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαϑόνς
»καὶ »EX γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σες; ἢ πῶς ἀν-
"όμοιος τῇ οὐσίᾳ τοῦ πατρὸς ὁ ὧν εἰκὼν τελεία καὶ ἀπαύγασμα τοῦ
"πατρὸς καὶ λέγων »ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν πατέρας; πῶς
»δέ, εἰ λό γος καὶ “σοφία ἐστὶν ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ, »ἦν ποτὲ ὅτε οὐχ ἢν«;
ἴσον γάρ ἐστιν αὐτοὺς λέγειν ἄλογον καὶ ἀσοφόν ποτετὸν ϑεόν. πῶς
»ὐὲ τρεπτὸς καὶ ἀλλοιωτὸς ὁ λέγων dr ἑαυτοῦ μὲν "ἐγὼ ὃ». TO
»πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ Ev Euolc καὶ "ἐγὼ καὶ ὃ πατὴρ ἕν ἐσμενγκ«
»διὰ δὲ τοῦ προφήτου »Ἴδετέ με ὅτι ἐγώ εἶμι καὶ οὐκ ἠλλοίω-
»μαι«; εἶ γὰρ καὶ ἐπ᾽ αὐτόν τις τὸν πατέρα δύναται τὸ δητὸν ἀνα-
᾿φέρειν, ἀλλὰ ἁρμοδιώτερον ἂν εἴη περὶ τοῦ λόγου νῦν λεγόμενον
»ὗτε καὶ γενόμενος ἄνϑρωπος 00% ἠλλοίωται, ἀλλ᾽ ὡς εἶπεν ὁ ἀπό-
᾿στολος »Ἱησοῦς Χριστὸς Be καὶ σήμερον ὃ αὐτὸς καὶ εἰς
:τοὺς αἰῶναςκς. τί δὲ ἄρα εἰπεῖν αὐτοὺς ἔπεισεν ὅτι de ἡμᾶς γέγονξ,
»zaitoı τοῦ Παύλου λέγοντος »dı ὃν τὰ πάντα καὶ δι᾿ οὗ τὰ
πάντας; περὶ γὰρ τοῦ βλασφημεῖν αὐτοὺς ὅτι οὐχ οἶδε τελείως
"ὁ υἱὸς τὸν πατέρα, οὐ δεῖ ϑαυμάζξειν. ἅπαξ γὰρ NOOHEUEVOL χριστο-
"μαχεῖν, παραχρούονται καὶ τὰς φωνὰς αὐτοῦ λέγοντος »καϑὼς
γινώσκει με ὁ πατήρ, κἀγὼ γινώσκω τὸν πατέρας. εἰ μὲν
»οὺν ἐχ μέρους ὁ πατὴρ γινώσκει. τὸν υἱόν, δῆλον ὅτι καὶ ὁ υἱὸς οὐ
»τελείως γινοσκει τὸν πατέρα" εἰ δὲ τοῦτο λέγειν οὐ ϑέμις, οἶδε δὲ
"τελείως ὃ πατὴρ τὸν υἱόν, «δῆλον ὅτι χαϑὼς γινώσχει ὁ πατὴρ τὸν
»ξαυτοῦ λόγον, οὕτως καὶ ὁ λόγος γινώσκει τὸν ἑαυτοῦ πατέρα, οὗ
»χαὶ ἔστι λόγος.

>Tavra λέγοντες καὶ ἀναπτύσσοντες τὰς ϑείας γραφὰς πολλάκις
»ἐνετρέφψαμεν αὐτούς, καὶ πάλιν ος χαμαιλέοντες μετεβάλλοντο,
᾿φιλονεικοῦντες εἰς ἑαυτοὺς ἐφελκύσαι τὸ γεγραμμένον »ὗταν ἔλϑῃ
ἀσεβὴς εἰς βάϑος κακῶν, καταφρονεῖς. πολλαὶ γοῦν αἱρέσεις

4 Psal. 44, 1 — 5 Psal. 109, 8 --- 6 vgl. Weish. Sal. 7, 26 -- 7 Joh. 14, 9
— 8 vgl. Joh. 1, 1. IKor. 1, 24 — 10 Joh. 14, 11 — 11 Joh. 10, 30 — 12 Mal.
3, 6 — 16 Hebr. 13, 8 — 18 Hebr. 2, 10 — 21 Joh. 10, 15 — 80 Prov. 18, 3

A°®H V:!P3 M?P!P2

8 ἐστὶ τοῦ ϑεοῦ ὁ υἱὸς o V!IPSM®P!P2 14 viv>H 23 οὐ] μὴ V!P3
94. τοῦτον P3 | οἶδε] εἶδε V! 29 ἀνετρέψαμεν H (80...) 80 ἀσεβὴς
9 co Vi

or
[4

33 Gelasius -

"πρὸ αὐτῶν γεγόνασιν, αἵτινες πλέον τοῦ δέοντος τολμήσασαι πεπτώ-
»σχασιν εἰς ἀφροσύνην, οὗτοι δὲ διὰ πάντων ἑαυτῶν τῶν ῥηματίων
"ἐπιχειρήσαντες τὰ εἰς ἀναίρεσιν τῆς τοῦ λόγου ϑεότητος, ἐδικαίω-
σαν ἐξ ἑαυτῶν ἐκείνας ὡἧς ἐγγύτεροι τοῦ ἀντιχρίστου γενόμενοι. διὸ
»καὶ ἀπεχηρύχϑησαν καὶ ἀνεϑεματίσϑησαν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας. λυ-
»πούμεϑα μὲν οὖν ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τούτων καὶ μάλιστα ὅτι μαϑόν-
»τες ποτὲ καὶ αὐτοὶ τὰ τῆς ἐκχλησίας νῦν ἀπεπήδησαν, οὐ ξενιζό-
»μεϑα δέ. τοῦτο γὰρ καὶ ᾿Ῥμέναιος καὶ Φιλητὸς πεπόνϑασι καὶ πρὸ
»αὐτῶν Ἰούδας ὁ(ς) ἀκολουϑήσας τῷ σωτῆρι ὕστερον προδότης καὶ
"ἀποστάτης γέγονε. καὶ περὶ τούτων δὲ αὐτῶν 00x ἀδίδακτοι
"μεμενήκαμεν, ἀλλ᾽ ὁ μὲν κύριος προείρηχε »βλέπετε μή τις ὑμᾶς
»»αλανήσῃ. πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέ-
γοντες ὅτι ἐγώ εἶμι καὶ ὃ καιρὸς ἤγγικε, καὶ πολλοὺς
-πλανήσουσι. μὴ πορευϑῆτε ovv ὀπίσω αὐτῶνε, ὁ δὲ Παῦλος
"μαϑὼν ταῦτα παρὰ τοῦ σωτῆρος ἔγραψεν »ὅτι ἐν ὑστέροις και-
»ροῖς ἀποστήσονταί τινες ἀπὸ τῆς ὑγιαινούσης πίστεως.
προσέχοντες πνεύμασι πλάνης καὶ διδασκαλίαις δαιμονίων
»"ἀποστρεφομένων τὴν ἀλήϑειανς. τοῦ τοίνυν κυρίου καὶ σωτῆ-
ρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ διά τε ἑαυτοῦ παραγγείλαντος καὶ διὰ τοῦ
»ἀποστόλου σημάναντος περὶ τῶν τοιούτων ἀκολούϑως ἡμεῖς αὐτή-
>x001 τῆς ἀσεβείας αὐτῶν γενόμενοι ἀνεϑεματίσαμεν, καϑὰ προείπομεν,
»τοὺς τοιούτους, ἀποδείξαντες αὐτοὺς ἀλλοτρίους τῆς χαϑολικῆς
»ἐχχλησίας TE καὶ πίστεος. ἐδηλώσαμεν οὖν καὶ τῇ ὑμετέρᾳ ϑεο-
»σεβείᾳ, ἀγαπητοὶ καὶ τιμιώτατοι συλλειτουργοί, ἵνα μήτε τινὰς ἐξ

> , A \ Cr τ ,
5 "αὐτῶν, εἰ «“προπετεύσαιντο χαὶ πρὸς υμᾶς ἐλϑεῖν, προσδέξησϑε μὴτε

"Βυσεβίφ ἢ ἑτέρῳ τενὶ γράφοντι περὶ αὐτῶν πεισϑῆτε. πρέπει γὰρ
"ἡμᾶς Χριστιανοὺς ὄντας πᾶντας τοὺς χατὰ Χριστοῦ λέγον τάς τὲ
»καὶ φρονοῦντας ὡἧς ϑεομάχους καὶ φϑορέας τῶν ψυχῶν ἀπ οστρέ-
ἐφεσϑαι, καὶ μηδὲ κἂν χαίρειν τοῖς τοιούτοις λέγειν, ἵνα μήποτε καὶ
»ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν κοινωνοὶ γενώμεϑα, ὡς παρήγγειλεν ὁ μαχά-

8 vgl. II Timoth. 2,17 — 11 Matth. 24, 4. 5. Luk. 21,8 — 15 1 Timoth. 4,1 —
18 Tit. 1,14 — 29 vgl. I Joh. 10

A?®H γ1Ρ8 M?P1!P2

1 τολμῆσαι A? 4 ἐγγύτεραι P3 5 ee πθτν H 6 μὲν > ἘΣ

8 γὰρ] de V!P3 γὰρ δὲ Ῥι | χαὶ3 1: 9 αὐτοῦ A? ὃς) corr. Holl 10 περὶ]

ἐπὶ ΡΞ 18 ὅτι Ξ- AH (Soer.) | ὁ χαιρός + μου A? 14 οὖν > V!P3 (Soer.

Athanas.) 18 ἀποστρεφύμενοι H 19 αὐτοῦ H 22% ἀποδείξαντες + τε A®M2P!P?

αὐτοὺς >H 23 te>A2H | ἡμετέρα P3 25 ἡμᾶς P3 | προσδέξησϑε,
aber ἡ aus α corr. A? 28 φρονοῦντας wg > A? | wc] ὃς HV!P3

σι

Kirchengeschichte II 3, 16-21 39

2 ᾽, ’ x εν 2 ’ Gm ς N
τρίος Ιωαννης. προσείπατε τοὺς παρ υμῖν ἀδελφους, ὑμᾶς οἱ σὺν
\ ’
>2u0l προσαγορευοῦσιν.

>
.Αλεξανδρείας πρεσβύτεροι

, , , ) ἣν ’ x
>KoAAovdos πρεσβύτερος συμψηφος εἰμι τοῖς γεγραμμένοις και
- , , \ - \ RD, - 2 G
>77) καϑαιρέσει Agslov καὶ τῶν σὺν αὐτῷ ἀσεβησαντῶν.
> ’ ’ «ς ᾿ c ’
᾿Αλέξανδρος πρεσβύτερος ὁμοίως Διόσκορος πρεσβύτερος ομοίως
, ’ ἴε ’ > c ‚
»Διονύσιος πρεσβύτερος ὁμοίως Εὐσέβιος πρεσβύτερος ομοίως
) ’ ’ « ’ u ’ c r
.Αλέξανδρος πρεσβύτερος ὁμοίως Σίλας πρεσβύτερος ομοίως
< , ’ c 2 > , ς ’
> Aoroxoatiov πρεσβύτερος ὁμοίως γαϑον πρεσβύτερος ομοίως

5 ‚ ’ ς R , ‚ ς ,
»Μεμέσιος πρεσβύτερος ὁμοίως Aoyyos πρεσβύτερος ομοίως
N ’ c \ c
-Σιλβανὸς πρεσβύτερος ομοίως Πιρωοὺς πρεσβύτερος ὁμοίως
2 \ ’ ς , ΄ nr c ‚
» Anis πρεσβύτερος ομοίως Προτέριος πρεσβύτερος ομοίως
- ’ « ᾿ - ’ c ‚
»Παῦλος πρεσβύτερος ομοίως Κῦρος πρεσβύτερος ομοίως
’
"διάκονοι
2 ’ ’ c ’ ’ c ‚
> Auumvıos διάκονος ομοίως Mezaoıos dıazovos ομοίως

> ’ ’ ς
᾿ϑανάσιος διάχονος ομοίως
> Fe, r ς 5
᾿Απολλώνιος διάχονος ομοίως

\ ‚ ς ;
»Πιστος διάκονος ομοίως
γ2 κ ’ « ’
»Evusvngs διάκονος ομοίως

5) c = > r ‚ « ᾿

"Ὀλύμπιος διάκονος ομοίως φϑονιος διάχονος ομοίως

2 , , ς ἢ ; ‚ ‚ ς ᾿

> Adavaoıos dıazovos ομοίως Μακάριος διάκονος ομοίως
-“- ’ ς ‚ ’ Δ «ς ,

-Παῦλος dıazovogs ομοίως Πέτρος διάκονος ομοίως

> ΄ ς ᾿ ΠῚ: ’ < ᾿
᾿Αμυντιανὸς διάκονος ομοίως Teios dıazovos ομοίως
ΑΞῊ V!P3 M2P!P2

1 ἰὼ A?HP3 4 Körov$oc M2P!P2, ὄλλουθος d.h. es ist wie öfter K rot
vorzusetzen vergessen PP? 6 n080ß.?> (aus Raummangel) A? 6—8 ἀλέξανδρος
πρεσβύτερος ὁμοίως, εὐσέβιος πρεσβύτερος ὁμοίως, ἀλέξανδρος πρεσβύτερος ὁμοίως,
διονύσιος πρεσβύτερος ὁμοίως, διόσχουρος πρεσβύτερος ὁμοίως, σίλας πρεσβύτερος
ὁμοίως vw H 6f διονύσιος πρεσβύτερος ὁμοίως, διόσκορος πρεσβύτερος ὁμοίως
oo Μ2Ρ2 (von den Athanas.-HSS hat R Διόσχουρος “Διονύσιος, B erst umgekehrt,
dann aber umgeordnet) 7 εὐσέβειος A? 8 ὁμοίως 1 > (am Zeilenende) A?
9 ἀγαϑὸς V!P3 (Athan.) | πρεσβ.2 > A? 10 Aoyywos H 11 πιρωοῦς corr.
aus πυρωοῖς A2 12% ngeoß?> A? 15—21 In der Vorlage von A? waren die
Columnen offenbar vertauscht. Daher erscheinen die Namen in A? paarweise um-
geordnet; also: μαχάριος διαχ. ὁμ. ἀμμώνιος dıez. ὁμ. ἀϑανάσιος διακ. ὁμ. πι-
στός usf. 17 Die Namen w P3 19 ᾿Αϑανάσιος > P? 91 ἀμυντινιανὸς H
ἀμιντιανὸς P2 > M? | hier fügt P? ᾿Απολλὼς ein und läßt ihn S. 40,2 aus

“-

οι

40 Gelasius

’ [4
»Παρεώτου πρεσβυτεροι

> Re [2 G ’ > r ’ c ᾿
-Απολλῶς πρεσβυτερος ομοίως ]γγένιος πρεσβυτερος ομοίος
- ’ c ’ 4 c
-Auumvas πρεσβύτερος ὁμοίως Διοσκορος πρεσβύτερος ομοίως
- ’, ς ᾿ n ’ ς ’
»Σωστρᾶς πρεσβύτερος ομοίοςς Θέων πρεσβυτερος ὁμοίως
ir ‚ « ; ΄ ’
>Tvpavvos πρεσβυτερος ομοίοως Korons πρεσβύτερος ομοίοως
Ey - ’ « ’ > ’ ’ ς ,
> Auumvas πρεσβύτερος ομοίοως “ρίων πρεσβύτερος ομοίοως
- ς ‚ ’ ’ c
»Σερῆνος πρεσβύτερος ὁμοίως Δίδυμος πρεσβύτερος ομοίως
ς - , ’ 5
>Hoaxing πρεσβύτερος ομοίοως Boxzov πρεσβυτερος ομοίως
> ΄ , ς ’ > - ‚ ς :
»γαϑων πρεσβύτερος ομοίοως Ayı) as πρεσβύτερος ομοίως
΄
»ὁιάχονοι
, ‚ ς ἢ 2 > - Le q
»Σαραπίων Ödıazovos ομοίως Ἰοῦστος διάκονος ομοίως
᾿ « ‚ [4 ’ « ’
»Aidvuos διάχονος ὁμοίως Δημήτριος διάκονος ομοίως
= ‚ ς Pr = ’ c 5
>Mavoos διάκονος ομοίως Magxos διάκονος ὁμοίως
7 - ‚ ς , 7 ’
»Κομῶν διάκονος ομοίως «ἠλέξανδρος διάκονος. ὁμοίως
ar ’ ς ’ ’ ’
>-Tovpmv διάκονος ομοίοςς Auuovıos διάκονος ομοίο)ς
᾿ ΕΑ ς ‚ ’ ’ «
»Δίδυμος διάκονος ομοίος Πτολαρίων διάκονος ομοίως
, ‚ ς , »- " ς ,
»Σέρας διάκονος ομοίως Ταΐος διάκονος ομοίος
GN Bar ’ « Ρ ᾽" ’ ς r
»Ἱέραξ διάκονος ομοίως Maoxos διάκονος ομοίωεκ.

5 ἘΞ pr. c = \ r > ‚ ‚
Τοιαῦτα τοῖς ἀπανταχοῦ χατὰ πολιν Αλεξανδρου γράφοντος 22

’ \ ’ - \ ς \ =

χεῖρον ἐγίνετο TO καχον. ταῦτα Yvovs ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος,
x x \ c ’ ’ r‚ x - «

καὶ τὴν φυχὴν ὑπεραλγήσας συμφορᾶν τε οἰχείαν τὸ πρᾶγμα ἡγού-

- x > x x ’ ’ ’
μενος, παραχρῆμα TO ἀναφϑὲν κακὸν κατασβέσαι σπουδαζῶν, γραμ-
x > 3a «Ἢ > > x >
ματα πρὸς AAlfSavdoov καὶ ἄρειον διαπέμπεται di ἀνδρὸς ἀξιοπίστου,
19—S. 41,2 vgl. Soer. I 6, 31 p. 22 und 17,1 p. 20
A?H V!p3 M?P1P2

1 πρεσβύτερος und am Rand von dem Correetor ff πρεσβύτεροι P!

2 ἀπωλὸς A? anoAwgH | ἰνγένιος ΗΡΞΡΒ nosoßireoog?>A? 4.6.8 πρεσβ."
>A? ἢ σερῖνος A®H 8 βοχὼν HP? χύόκχων V! 9 ἀγάϑωνος aber der Cor-
φαι ὼν

rector am Rand ff ἀγαϑὸς P! ἀγαϑὸς V! Athan. | ἀχιλᾶς H | nach ἀχιλλᾶς
eingefügt σαρραπίων (so!) πρεσβ. öu., dafür fehlt ἃ. Name Z. 11 unter den Dia-
konen ΡΖ 10 diazovo>H 11 σαρραπίων A?HM’P!iP?2? 11u.12 Die Namen
o&M? 13 μαῦρος dıez. öu. > P3 14 χομὼν V!P3 14—18 χομῶν διάκονος
ὁμοίως τρύφων dıaz. ὅμ. δίδυμος διακ. öu. σέρας dıaz. öu. ἕρξ διακ. Öu. μάρκος
διακ. ou. ἀλέξανδρος διαχ. ou. ἀμμώνιος διακ. ὁμ. πτολαρίων dıaz. ou. γάϊος διακ.
öu. μάρχος διακ. ὁμ. P? (d.h. der Schreiber hat von χομῶν an vertikal gelesen)
14 διακ.32 > A? 15 Die Namen τῷ V! | τράφων A°H 16 πτωλαρίων V!P3
18 σέραξ A? σέβαξ H ἔρξ ΜΣ Eos P!(P2) ἱέραξ V!P3 (Athan.)

Kirchengeschichte II 3, 21 --4, 4 41

7 ’ a - - ’ ‚ 5) \ ψῦχν RN,

ἐπισχόπου πόλεως μιᾶς τῶν Σπανίων Kovodovpns, ἐπεὶ αὑτον NYanc
\ x - 3 «ς

zei διὰ τιμῆς nyev ὁ βασιλεύς.

31. “ r ‚ nr \ Yır vn =
Ἐπιστολὴ Kovoravrivov βασιλέως πρὸς Αλέξανδρον καὶ Aosıov διαπεμφϑεῖσα
διὰ Ὁσίου ἐπισχύπου Κουρδούβης.

5 »Λικητὴς Κωνσταντῖνος μέγιστος Σεβαστὸς ᾿Αλεξάνδρῳ καὶ ᾿Αρείῳ. 4 1
»Πανϑάνω ἐχεῖϑεν ὑπῆρχϑαι τοῦ παρόντος ζητήμ ματος τὴν κατα-
Bohr, ὅτε σὺ αὐτός, ὦ ) πάτερ ᾿Αλέξανδρε, παρὰ τῶν πρεσβυτέρων
"ἐζήτεις, τί δή ποτε αὐτῶν ἕχαστος φρονεῖ ὑπέρ τινος τόπου τῶν
"ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένων, μᾶλλον δὲ ὑπὲρ ματαίου τινὸς ζητήματος
10 -μέρους πυνϑάνοιτο, σύ τε, ὦ ᾿άρειε, ὅπερ ἢ μήτε τὴν ἀρχὴν ἐνϑυ-
᾿μηϑῆναί σε ἔδει ἢ ἐνϑυμηϑέντα σιωπῇ παραδοῦν αι προσῆχον ἢν,
"ἀπρούπτως ἀντέϑηκας. ὅϑεν τῆς ἐν ὑμῖν διχονοίας ἐγερϑείσης 2
»ἢ μὲν σύνοδος 7097971, ὃ δὲ ἁγιώτατος λαὸς εἰς ἀμφοτέρους
᾿σχισϑεὶς ἐκ τῆς τοῦ χοινοῦ σώματος ἁρμονίας ἐχωρίσϑη. οὐχοῦν
15 -ἑχάτερος ὑμῶν ἐξ ἴσου τὴν γνώμη» παρασχών, ὕπερ ἂν ὑμῖν ὃ συν-
"ϑεράπων ὑμῶν δικαίως παραινεῖ, δεξάσϑο. τί δὲ τοῦτό ἐστιν; 8
οὔτε ἐρωτᾶν ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἐξ ἀρχῆς προσῆκον ἦν οὔτε ἐπε-
-οὠτώμενον ἀποχρίνασϑαι. τὰς γὰρ τοιαύτας ζητήσεις πάσας οὐ
"νόμου τινὸς ἀνάγκη προστάττει, ἀλλὰ ἀνωφελοῦς ἀργίας ἐρεσχελία
20 "προτίϑησιν" εἰ δὲ χαὶ φυσικῆς τινος γυμνασίας ἕγεχα γίνοιτο,
ὅμως ὀφείλομεν εἴσω τῆς διανοίας ἐγκλείειν καὶ μὴ προχείρως εἰς
"δημοσίας συνόδους ἐχφέρειν, μηδὲ ταῖς πάντων ἀκοαῖς, “ἀπρονοήτως
»πιστεύειν. πόσος γάρ ἐστιν ἕκαστος, ὡς πραγμάτων οὕτω μεγάλων
»χαὶ λίαν δυσχερῶν δύναμιν ἢ πρὸς τὸ ἀχριβὲς συνιδεῖν ἢ κατ᾽ ἀξίαν
25 "ἑρμηνεῦσαι; καὶ μετὰ βραχέα" οὐχοῦν φευχτέον ἐν τοῖς τοιούτοις 4
»τὴν πολυλογίαν, ἵνα μήπως, ἡμῶν ἀσϑενείᾳ τῆς φύσεως τὸ προ-
»τεϑὲν ἑρμηνεῦσαι μὴ δυνηϑέντων, ἡ τῶν διδασχομένων ἀκροατῶν
»βραδυτέρα σύνεσις πρὸς ἀχριβῆ τοῦ ῥηϑέντος χατάληψιν ἐλϑεῖν μὴ

| 3 Das Brieffragment nach Soer. 1,7 (Gelasius kürzt), der vollständige Brief
bei Eus. V.C. II c. 64ff

A>H V:!P3 M2P!P2

1 χουδρούβης am Rand von anderer Hand A? Socr, χορδούβης ΜΞ zovodor-
βης corr. in χουδρούβης ῬῈ 4 χορδούβης M? κουρδούβα (so!) von späterer Hd.
corr. in χουδρούβα Ps 10 τε] δὲ Μ2 | ὕπερ] ὁ ῬΖ 11 08 >M?P!P2 12 προ-
ὄπτως PP 18 ἡ μὲν σύνοδος ἠρνήϑη > P3 16 ti] ὅτι M2 90 προστίϑησιν
A®H Soer. | δὲ > A2V!P3 98 πιστεύσειν V! ἕχαστον Pi 24 συνειδεῖν M2P!
25f Der Text der Vorlage geändert; ἡ σύνεσις... . χωρήσασα ist nom. absol. 26 μή-
πως - ἢ Eus.Socr. 27 ἡ] ἢ Eus. Soer.>P3 28 βραδυτέρᾳ συνέσει Eus. Socr.

ΓΘ

42 Gelasius

10019008, αὖϑις ἐξ ἑχατέρου τούτων ἢ βλασφημίας ἢ σχίσματος
"εἰς ἀνάγχην ὁ ὅῆμος περισταίη. καὶ μεϑ' ἕτερα" τὸ γὰρ διχονοεῖν
"οὔτε πρέπον οὔτε ὕλως ϑεμιτὸν εἶναι πιστεύεται.

ἔνα δὲ μικρῷ παραδείγματι τὴ» ὑμετέραν σύνεσιν ὑπομνήσαιμι,
εἴστε δήπου καὶ τοὺς φιλοσόφους αὐτούς, ὡς ἐν ἑνὶ μὲν ἅπαντες
"δόγματι συντίϑενται, πολλάκις δὲ ἐπειδὰν ἔν τινι τῶν ἀποφάσεων
»μέρει διαφωνῶσιν, εἰ καὶ τῇ τῆς ἐπιστήμης ἀρετῇ χωρίζονται, τῇ
»μέντοι τοῦ δόγματος ἑνώσει πάλιν εἰς ἀλλήλους ἐμπνέουσιν. εἰ
»δὲ τοῦτό ἐστι, πῶς οὐ πολλῷ δικαιότερον ὑμᾶς τοὺς τοῦ μεγά-
>200 ϑεοῦ ϑεράποντας καϑεστῶτας, ἐν τοιαύτῃ προαιρέσει ϑρη-
»ὐχείας ὁμοφήφους ἀλλήλοις εἶναι; ἐπισχκεφψώμεϑα δὴ λογισμῷ
"μείζονι, καὶ πλείονι συνέσει τὸ ῥηϑὲν ἐνθυμηϑῶμεν, εἴπερ ὀρϑῶς
ἔχει de ὀλίγας καὶ ματαίων ῥημάτων ἐν ὑμῖν φιλονεικίας ἀδελφοὺς
»ἀδελφοῖς ἀντικεῖσθαι καὶ τέχνα πατρᾶσι καὶ τὸ τῆς συνόδου τίμιον
"ἀσεβεῖ dıyovoig χωρίξεσϑαι de ὑμῶν. ἀποστῶμεν ἑχόντες τῶν
»διαβολικῶν πειρασμῶν. ὁ μέγας ἡμῶν ϑεός, ὁ σωτὴρ πάντων, κοινὸν
-ἄπασι τὸ φῶς ἐξέτεινεν. Up οὗ τῇ προνοίᾳ ταύτην ἐμοὶ τῷ ϑερα-
»πευτῇ τοῦ χρείττονος τὴν σπουδὴν εἰς τέλος ἐνεγκεῖν συγχωρήσατε,
ὅπως ὑμᾶς τοὺς ἐκείνου δήμους ἐμῇ προσφωνγήσει καὶ ὑπηρεσίᾳ καὶ
»γνουϑεσίας ἐνστάσει πρὸς τὴν τῆς συνόδου ἁγίαν κοινωνίαν ἐπαγά-
-γοιμι.

Καὶ us$ ἕτερα περὶ μὲν τῆς ϑείας προνοίας μία τις ἐν ὑμῖν
ἔστω πίστις, μία σύνεσις, μία συνϑήκη τοῦ κρείττονος, ἃ δὲ ὑπὸ τῶν
"ἐλαχίστων τούτων ζητήσεων ἐν ἀλλήλοις ἀκχριβολογεῖσϑε, κἂν μὴ
"πρὸς μίαν γνώμην συμφέρητε, μένειν εἴσω λογισμοῦ προσήκει τῷ
"τῆς διανοίας ἀπορρήτῳ τηρούμενα. τὸ μέντοι τῆς κοινῆς φιλίας
"ἐξαίρετον καὶ ἡ τῆς ἀληϑείας πίστις 7) τε περὶ τὸν ϑεὸν καὶ τοῦ

A? ΑἹ (von 2.9 τοὺ an = fol. 377)H V!P3 M2P!P2

1 χωρησάντων Eus. Socr. 2 ἀνάγχην]) die Endung -χην heute nicht mehr
zu sehen A? 4 ἡμετέραν M?Pi 5 τοῖς φιλοσόφοις ῬΞ | w>H 6 ἐν] ἂν Ρ8
7 εἰ -᾿ δὲ Ἡ 8 δόγματος] σώματος A2V!P3 Socr. FM | συμπνέουσιν A?H
Soer. Eus. 9 ὑμᾶς || τοὺς Seitenwechsel A?,Tgleichzeitig setzt wieder A! ein
10f ἐν τῇ τῆς τοιαύτῃ προαιρέσει Ionozeiag HM?P! ἐν τῇ ταύτης προαιρέσει ϑρη-
oxeiag P? 11 ὁμοψήφους) ὁμοψύχους P3 Socr. Eus. | ἀλλήλους Vi 13 ὀλί-

yov P2 | ματαίων > P? | ὑμῖν aus ἡμῖν corr. P2 15 διχονοίᾳ] διανοία At |
ἀποστῶμεν + οὖν H 17 ὕφ᾽ ἐφ᾽ A!HP3 (ἐφ᾽ Soer. ὕφ᾽ Eus.) 19 ὑμᾶς]
ἡμᾶς ῬΒῈ | 5προσφωνήσει P3 Socr. Eus. προφωνήσει HSS 22 μὲν - οὖν ΑἹ

24 χἂν] χαὶ PP 96 λογισμῶν A! λογισμῶ ῬῸῈ Τῇ τὸν νόμον P?

Kirchengeschichte II 4, 4--14 49

»ρόμου ϑρησκεία καὶ τιμὴ μενέτω παρ᾽ ὑμῖν ἀσάλευτος. ἐπανέλ- 9
»ϑετε δὴ πρὸς τὴν ἀλλήλων φιλίαν τε καὶ χάριν, ἀπόδοτε τῷ σύμ-
»παντε λαῷ τὰς οἰχείας περιπλοχάς. ὑμεῖς τε αὐτοὶ χαϑάπερ τὰς
»ξαυτῶν φυχὰς ἐκκαϑάραντες αὖϑις ἀλλήλους ἐπίγνωτε" ἡδεῖα γὰρ
»πολλάκις γίνεται φιλία μετὰ τὴν τῆς ἔχϑρας ἀπόϑεσιν αὖϑις εἰς
»χαταλλαγὴν ἐπανελϑοῦσα. ἀπόδοτε οὖν μοι γαληνὰς μὲν ἡμέρας 10
»γύχτας δὲ ἀμερίμνους, ἵνα κἀμοί τις ἡδονὴ καϑαροῦ φωτὸς καὶ βίου
"λοιπὸν ἡσύχου εὐφροσύνη σῴςξ ξῆται. εἰ δὲ μή, στένειν ἀνάγκη καὶ 11
»δαχρύοις de ὅλου συνέχεσϑαι καὶ μηδὲ τὸν τοῦ ζῆν αἰῶνα πράως
"ὑφίστασϑαι. τῶν rag τοι τοῦ ϑεοῦ λαῶν, τῶν συνϑεραπόντων
»λέγω τῶν ἐμῶν, οὕτως ἀδίκῳ καὶ βλαβερᾷ πρὸς ἀλλήλους φιλονεικίᾳ
"χεχωρισμένων ἐμὲ πῶς ἐγχωρεῖ τῷ λογισμῷ συνεστάναι λοιπόν; iva 12
»ὁὲ τῆς ἐπὶ τούτῳ λύπης τὴν ὑπερβολὴν αἰσϑήσεσϑε, ἀκούσατε.
"πρώην ἐπιστὰς τῇ Δικομηδέων πόλει παραχρῆμα εἰς τὴν ἕξῴαν
»ἠπειγόύμην τῇ γνώμῃ. σπεύδοντι δέ μοι πρὸς ὑμᾶς ἤδη καὶ τῷ
»πλείονι μέρει σὺν ὑμῖν ὄντι ἡ τοῦδε τοῦ πράγματος ἀγγελία πρὸς
»τὸ ἔμπαλιν τὸν λογισμὸν ἀνεχαίτισεν, ἵνα μὴ τοῖς ὀφϑαλ, μοῖς ὁρᾶν
»ἀναγκασϑείην, ἃ μηδὲ ταῖς ἀκοαῖς προσέσϑαι δυνατὸν ἡγούμην. ἀνοί- 18
Ἔατε δή μοι λοιπὸν ἐν τῇ za ὑμᾶς ὁμονοίᾳ τῆς ξῴας τὴν ὁδόν,
»ἣν ταῖς πρὸς ἀλλήλους φιλονεικίαις ἃ ἀπεχλείσατέ μοι, καὶ συγχωρή-
»σατε ϑᾶττον ὑμᾶς τὲ ὁμοῦ καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας δήμους ἐπιδεῖν
᾿χαίροντα καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἁπάντων ὁμονοίας τε χαὶ ἐλευ-
"ϑερίας ὀφειλομένην χάριν ὑπ᾽ εὐφήμοις λόγων συνϑήμασιν ὁμολογῆ-
"σαι τῷ κρείττονις.

Τοιαῦτα μὲν ϑαυμαστὰ χαὶ σοφίας | μεστὰ παρήνει ἡ τοῦ βασιλέως 14

ἐπιστολή. τὸ δὲ καχὸν ἐπιχρατέστερον ἢν καὶ τῆς βασιλέως σπουδῆς

χαὶ τῆς ἀξιοπιστίας τοῦ διακονησαμέγνου τοῖς γράμμασιν.

2527 — Soer. 1.8, 1 p. 35

A:H ViP3 M?P!P?

rar, VIBS 1. ἡμῖν P3 4 εἰσχαϑάραντες A'M>P!P?V!P® | am Rand

ὃ
γνώμη AIHP2 ὅ ἀπόϑεσιν M2P!P2V! ὑπόϑεσιν A1P3 Eus. ἀπόϑεσιν H 10 τῶν"
τὸν Ῥ2 13 τούτου P2 | αἰσϑήσησϑε H αἴσϑησϑε Socr. 15 ἡμᾶς P3

ἡμῖν P2_ 18 προσέσϑαι Socr. M?P1P? προσεῖσϑαι HV:!P3. Das Wort am Zeilen-
anfang zerstört, aber unter der Zeile von spät. Hd. προσεῖσϑαι A! 19 ἡμᾶς HP3

"20 μοι > V! 91 συγχωρήσατέ + μοι H 23f ὁμολογεῖσϑαι Ἡ 25 χαὶ

σοφίας μεστὰ > P?

44 Gelasıius

cr a a r - -
που ὃ ϑεοφιλέστατος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος σύνοδον ἐπισχόπων ἐπὶ τῆς
Νικαέων χελεύει γενέσϑαι.

Ὁρῶν τοίνυν ὁ βασιλεὺς ταραττομένην τὴν ἐχκλησίαν σύνοδον ὃ 1
οἰχουμενικὴν συγκροτεῖ, τοὺς πανταχόϑεν ἐπισχύπους διὰ γραμμάτων
5 εἰς Νίχαιαν τῆς Βιϑυνίας ἀπαντῆσαι παρακαλῶν. ἦν δὲ αὐτῷ ἕξ-
καιδέχατον ἔτος καὶ μῆνες ἕξ τῆς βασιλείας, ὅτε ταῦτα αὐτῷ ὑπὲρ
τῆς ἐχκλησιαστικῆς εἰρήνης ἐσπούδαστο. παρῆσαν τε Ex πολλῶν 9
ἐπαρχιῶν τε καὶ πόλεων οἱ ἐπίσκοποι, περὶ ὧν ὁ Παμφίλου "Εὐσέβιος
ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τῶν εἰς τὸν Κωνσταντίνου βίον τάδε κατὰ
10 λέξειν φησίν" τῶν γοῦν ἐκκλησιῶν ἁπασῶν, αἱ τὴν Εὐρώπην ἅπασαν,
Διβύην τε καὶ τὴν ᾿Ασίαν ἐπλήρουν, ὁμοῦ συνῆκτο τῶν τοῦ ϑεοῦ
λειτουργῶν τὰ ἀχροϑίνια' εἷς τε οἶκος εὐχτήριος, ὥσπερ ἐκ ϑεοῦ 3
πλατυνόμενος, ἔνδον ἐχώρει κατὰ τὸ αὐτὸ Σύρους τε ἅμα χαὶ Κίλι-
χας Φοίνιχάς τε χαὶ ᾿ἄραβας καὶ Παλαιστινοὺς καὶ ἐπὶ τούτοις
15 Αἰγυπτίους Θηβαίους Λίβυας τούς τε ἐκ Μέσης τῶν ποταμῶν ὄρμω-
«μένους. ἤδη δὲ καὶ Πέρσης ἐπίσκοπος τῇ συνόδῳ παρῆν, οὐδὲ Σκαύ-
Ins ἀπελιμπάνετο τῆς χορείας: Πόντος τε καὶ ᾿Δσία Φρυγία τε καὶ
Παμφυλία τοὺς παρ᾽ αὐτοῖς παρεῖχον ἐχχρίτους. ἀλλὰ καὶ Θρᾷκες
καὶ Μακεδόνες ᾿Αχαῖοί τε καὶ Ἠπειρῶται οἱ (δ᾽) ἔτι προσωτάτω οἰκοῦν-
20 τὲς ἀπήντων, αὐτός τε Σπάνων ὃ πάνυ βοώμενος Ὅσιος, ἐπέχων
καὶ τὸν τόπον τοῦ τῆς μεγίστης Ῥώμης ἐπισχόπου Σιλβέστρου σὺν
πρεσβυτέροις Ῥώμης Βίτωνι χαὶ Βιχεντίῳ τοῖς πολλοῖς ἅμα συνε-
δρεύων. 3 τῆς de vor βασιλευούσης πόλεος ὁ μὲν προεστὼς Mnroo- 4
φανῆς Tovvoua διὰ γῆρας υστέρει, πρεσβύτεροι δὲ αὐτοῦ παροντες
25 τὴν αὐτοῦ τάξιν ἐτέλουν, ὧν ὁ εἷς ᾿Αλέξανδρος ἦν, ὃ μετ᾽ αὐτὸν
ἐπίσκοπος τῆς αὐτῆς γεγονὼς πόλεως. τοιοῦτον μόνος ἐξ αἰῶνος 5

3—S. 45, 18 vgl. Socr. ISp.36ff. Aus ihm schöpft Gelasius, nicht aus dem von
ihm zitierten Originalbericht des Euseb V. C. III e. 7. 8 — 5 Die Zeitangabe, die
bei Soer. fehlt, unter Rückverweisung wiederholt S. 134, 24, wo als Quelle τὰ παλαιὰ
διηγήματα (s.a.S. 33,13) angeführt werden. Etwa der S.5,20 genannte Johannes?

A!H V!p3 M?P!P2

1 Eine von späterer Hd. geschriebene verstümmelte Randlesart scheint die
Capitelüberschrift in anderer Form zu enthalten (fol. 37Y) At | ϑεοφιλέστατος
>M?>P!P2 | τῆς] τῇ H 4 πανταχόϑεν aus πανταχοῦ co. M2 7 ἐχχλησιαστιχῆς
ἱστορίας ΑἹ 10 ἁπασῶν] πασῶν V! ἑχπασῶν Ῥ8 13 τε χαὶ ἅμα «ὦ Μ2
14 ἄρραβας At 14 Αἰγυπτίους ἐπὶ τούτοις o® HM?P!P2 18 ἐχχρίτους Socr. ἐγχρί-
τοὺς HSS 19 ἠπειρῶται] οἱ πειρῶται ῬῇῊ 20 ἀπήντων) ἁπάντων H | ondvor]
πάντων H | βοώμενος -- ὁ Υ1Ρ8 23 δὲ Socr.] τε HSS 24 ὑστέρει] ἠσϑένει ΑἹ
25 ᾿Αλέξανδρος - ὃ. 45, 1 εἷς am Rand nachgetragen H 26 πόλεως γεγονώς » Ἐ2

Kirchengeschichte I 5, 1—6,1 - 45

εἷς βασιλεὺς Κωνσταντῖνος Χριστῷ στέφανον δεσμῷ συνάψας εἰρή-
νης, τῷ αὐτοῦ σωτῆρι τῆς κατ᾽ ἐχϑρῶν πολεμίων νίκης ϑεοπρεπὲς
ἀνετίϑει χαριστήριον, εἰκόνα χορείας ἀποστολικῆς ταύτην καϑ' ἡμᾶς
συστησάμενος. ἐπεὶ καὶ κατ᾽ ἐχείνους συνῆχϑαι λόγος ἀπὸ παντὸς
ἐϑνουςτῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν ἄνδρας εὐλαβεῖς, καϑὸς ἐν ταῖς
πράξεσι τῶν ἀποστόλων, ἐν οἷς ἐτύγχανον »Πάρϑοι καὶ Mndoı
καὶ Ἐλαμῖταις, πλὴν ὅσον ἐχείνοις μὲν ὑστέρει τὸ μὴ ἐκ ϑεοῦ λει-
τουργῶν συνεστάναι τοὺς πάντας, ἐπὶ δὲ τῆς παρούσης χορείας ἐπι-
σχόπων μὲν πληϑὺς ἣν τριακοσίων ἀριϑμὸν ὑπερακοντίζουσα, ἕπο-
μένων δὲ τούτοις πρεσβυτέρων καὶ διακόνων ἀκολούϑων τε πλείστον
ὕσων ἑτέρων οὐδ᾽ ἦν ἀριϑμὸς εἰς κατάληψιν. τῶν δὲ τοῦ ϑεοῦ
λεεσουργῶ». οἱ μὲν διέπρεπον σοφίας λόγῳ, οἱ δὲ βίου στερρότητι χαὶ
καρτερίας ὑπομονῇ, οἱ δὲ τῷ μέσῳ τρόπῳ κατεκοσμοῦντο. ἤσαν de
τούτων οἱ μὲν χρόνων μήκει τετιμημένοι, οἱ δὲ νεότητι καὶ φυχῆς
ἀχμῇ διαλάμποντες, οἱ δὲ ἄρτι παρελϑόντες ἐπὶ τὸν τῆς λειτουργίας
δρόμον. οἷς δὴ πᾶσιν ὁ βασιλεὺς ἐφ᾽ ἑκάστης ἡμέρας τὰ σιτηρέσια
δαψιλῶς χορηγεῖσϑαι προσέταττε. τοιαῦτα μὲν περὶ τῶν ἐκεῖ συνελ-
ϑόντων ὁ Παμφίλου διεξῆλϑεν Εὐσέβιος.

a Fr x r = r
Ὅπου ὁ βασιλεὺς συνεδρεύει τοῖς ἐπισχύποις.

᾿βπιτελέσας δὲ ὁ βασιλεὺς ἐπινίκιον χατὰ Δικιννίου ἑορτήν,
ἀπήντα καὶ αὐτὸς εἰς τὴν Νίχαιαν. τῇ δὲ ἑξῆς πάντες ἅμα οἱ ἐπί-
ὄχοποι εἰς ἕνα τόπον συνήρχοντο, Tage δὲ καὶ 6 βασιλεὺς μετ᾽
αὐτούς, χαὶ ἐπεὶ zone, εἰς μέσον ἔστη καὶ οὐ πρότερον χαϑίζειν
ἡρεῖτο, πρὶν ἂν οἱ ἐπίσκοποι ἐπινεύσειαν᾽ τοσαύτη τις εὐλάβεια καὶ

4 Act. 2, — ὁ Act.2,9 — 19—S. 46,1 vgl. Socr. 18,12 p.39 u. 18,17 p.40

A'!H V!Pp3 M2?P!P?

4 Die Zeilenanfänge in A! oft nicht mehr zu lesen. Das Unleserliche wird
im Folgenden durch [ ] markiert | [λόγος] A! ὅ τὸν] τῶν V!P3 | [ἐν ταῖς] A!
6 πράξεσι + δηλοῦται ΗἩΜΞΡΊΡΣ | ἐν οἷς > Μ5, aber am Rand von 2. Hd. ein-
gefügt 7 ὑστέρει τὸ] M2P!P? doregeito HV!P3 voregeita At 8 ἰσυν)εστάναι A!
81 ἐπι[σχόϊπων At 9. ὑπεραχοντίζον ὑπομένων P3 ἱξπομένων ΑἹ 10 πλεί-
ἱστων) At 11 [9eJoo Αἱ 12 [χαὶ] A! 18. [ἤ]σὰν At | δὲ Αἴ ze HM?P1P2V!
τε corr. aus δὲ P3 14 νεότητος HM’P!P?2 | [ψυ]χῆς Al 15 [λειτ]ουργίας A!
16 [τὰ] A! 17 [μ]ὲν At > M?P!P2 | ἐχεῖσε HM>P!P2 17f συνελϑόντων.

συναχϑέντων V! 18 διεξῆλθεν!) φησὶ H 19. [ὅπου Ai 950 [ἐπιτ]ελέσας At |

᾿ἐπινίκια H 91 ἅμα πάντες oo ΜΞΡΙΡΣ | ot At (Socr.) > in den übr. HSS

94 πρὶν] πλὴν At | ἐπινεύσειεν P3

40 Gelasius

x - 2 - \ ’ = x a Ὁ c
αἰδὼς τῶν ἀνδρῶν τὸν βασιλέα κατεῖχε. πρὸς οὖς ὁ βασιλεὺς ὁ 3

΄ \ τ \ ‚ ΄
πανεύφημος παραινετιχὸν καὶ διδασχαλικὸν προσενήγνοχε Aoyov εἰς
a x ‚ x > - - ’ - -
υμνησιν καὶ δοξολογίαν καὶ εὐχαριστίαν τοῦ τῶν παντοῶν ϑεοῦ τοῦ
- 3; Ἔν , -
τοσαῦτα αὐτῷ χαρισαμένου, DIE πῶς λέγων"

Aöyos Κωνσταντίνου Σεβαστοῦ προσφωνητιχὸς πρὸς τὴν ἁγίαν σύνοδον.

» Πολλὰς μὲν πρὸς εὐποιίαν τῷ τῶν ἀνϑρώπων γένει ἐπιφανε-
"στάτας ὁδοὺς ἡ τοῦ παντοδυνάμου ϑεοῦ τρόφιμος δικαιοσύνη ὑπέ-
»στρώσεν, οὐχ ἥκιστα δὲ ἐκείνην τὴν ἐπισημοτέραν καὶ μάλιστα
"ἀστράπτουσαν, ἣν ἐν τῷ κεφαλαίφ τοῦ ἁγιωτάτου νόμου τῆς καϑο-
»λιχῆς ἐκκλησίας πᾶσιν ἡμῖν παντὸς ϑαύματος μεῖζον 7990108, τῆς
-πίστεως τὸ κυριακὸν οἰκητήριον. τούτου δὲ τὴν μὲν κορυφὴν
-μέχρι τοῦ φέγγους τῶν ἄστρων ἐληλυϑέναι ὁρῶμεν, τοὺς δὲ ϑεμε-
»"λίους ἔτι ἀρχομένου τοῦ ἔργου οὕτως βαϑέως καὶ πιστῶς ἐρριζῶ-
εσϑαι Heim νεύματι γινώσκομεν, ὡς πᾶσαν τὴν οἰχουμένην αἴσϑησιν
"τούτου λαβεῖν. ἀπὸ τῆς κορυφῆς τοίνυν τῆς προειρημένης ἀπα-
-σῶν τῶν λοιπῶν ὅλων ὑπερχειμένης ἄχρι τοῦ τέλους τῆς ἐξόδου
φαίνεται ὁμαλὴ καὶ ἰσόπεδος πορεία τῇ λαμπρότητι τοῦ φωτὸς χροω-
"μένη, ἧς καὶ τὸ μέτωπον ἀστροειδεῖ σφραγῖδι κεκοσμημένον δυοκαί-
»dexa τὸν ἀριϑμὸν χίονες χιόνος λαμπρότεροι, ἀκίνητοι τῇ ϑέσει τῆς
"πίστεως ἀϊδίως τῇ τῆς ϑεότητος τοῦ ἡμετέρου σωτῆρος δυνάμει
-βαστάζουσι. τούτου τοίνυν τοῦ τηλιχούτου ἔργου ὁ τεχνίτης
-προσλαμβάνουσιν ἡμῖν καὶ τὴν ἀπὸ φυχῆς δικαίαν πίστιν τοῦ ἀϑανάτου
"αὐτοῦ νόμου εἰς νοῦν ἔδωχεν ἡμῖν τὴν σεμνότητα" οὗπερ πρὸς τοὺς
"πυλῶνας οὐδὲν ἕτερον εἰ μὴ ἁγνῆς καὶ εὐσεβοῦς ἐπιϑυμίας ἐπειγού-
της, μόνῃ χαϑαρᾶς διανοίας πεποιϑήσει πρόσεισιν ὁ βουλόμε-
"νος. τούτῳ δὲ αὐτῷ ϑαυμαστήν τινα χόσμου λαμπρότητα σωτή-
τρίος προσήγαγε λογισμός: λέγω δέ, ἔνδοϑεν πίστις ἀνϑρώπων διὰ
-παντὸς τοῦ περιβόλου τοῦ κυριαχοῦ ἀνϑοῦσι στεφάνοις τετιμημένη

6ff aus dem Buch des Dalmatios; vgl. oben S. 2,11 — 11ff vgl. die Schilderung
der Grabeskirche Eus. V. €. II e. 34ff — 27 vgl. Constantins Rede a. d. heil.
Versammlung (= Or) p. 187, 19 (Heikel)

Αἴ A? (von 2.5 λόγος 8} H V!P3 M?P!P2

1f ὁ πανεύφημος βασιλεύς A! 4 ὧδέ--- 8. 54, 94 > ΑἹ ist aber von A?
nach Schluß von Buch III nachgetragen (vgl. für die näheren Angaben die Be-
schreibung der HS) 5 ἁγίαν >H 6 ἀποιΐαν P3 | εὐποιίαν τῶν ἀνϑρώπων
τῷ γένει P?2 11 τὸ > V!P3 | rovrov] τοῦτο P? 13 ἀρχομένους M2P!P2
17 πορείας ΜΖ 151 dio καὶ δέχατον Pt δίο καὶ δέχα τὸν ΜΞ2 21 ὁ τεχνίτης A?
οὐ τέχνη τις ἃ. übr. HSS 99. πίστιν] κρίσιν ΜΣΡΊΙΡΣ 94 ἁγνοῦς Ἡ 26 τούτῳ V!
τοῦτο ἃ. übr. HSS | αὐτὸ HM?P!P? 261 oworneiov H 27 λέγω Balf.] λόγω
HSS 28 χυριαχοῦ + oixov A? | τετιμημένη] πεποικιλμένη H

Kirchengeschichte I 6, 1— 7,10 47

-ἀϑανασίας καρπὸν ἀϑροίζουσα ἁγνοὺς τόνους τῆς ζωῆς τῆς
-ἀνϑρωπείας εἰς φανερὸν ἀγουσα ἐπιφανεῖς καϑίστησιν. αὖϑις
»ἐντεῦϑεν ἡ ἔξωϑεν οὐράνιος δόξα ἐστεμμένη τοῦ αἰῶνος ἀεὶ τικτο-
»μένου μᾶλλον δὲ φυομένου (βραβεῖα ὑπογράφει, καὶ τραφέντα μετὰ
»τοῦ προσήκοντος ἐπαίνου ἅπασαν τοῦ αὐτοῦ ἔργου τὴν τελεσιουρ-
»γίαν χοσμεῖ. 0 δὲ αὐτὸς οὗτος ὃ κυριακὸς οἶχος ὑπὸ δύο μόνων
-φυλάχοων φρουρεῖται: καὶ φόβος μὲν ϑεῖος πρόσεισι τῇ ἐνίων ἐννοίᾳ
᾿σωφρονιστήριον, πάρεστι δὲ ἀεὶ καὶ τοῖς εὐ φρονοῦσιν ὃ πρὸς τὸ
»ϑεῖον ἔπαινος τῆς συνέσεως βραβεῖον τούτων γὰρ ἑχατέρων ENIXEl-
»μένων τοῖς προϑύροις τοῦ ἁγιωτάτου τόπου δικαιοσύνην μὲν αἱ ϑύραι
"»ἀναπεπταμέναι δέχονται, αὕτη τε εἴσω οἰχισϑεῖσα μένει ἀκήρατος, τῇ
»ὁὲ ἀδικίᾳ οὐδὲ ϑέμις ταῖς ϑύραις προσελϑεῖν, ἀλλὰ ἐξόριστος τούτου
-τοῦ τόπου ἐχχλείεται. ταῦτά με, ὦ τιμιώτατοι καὶ παντὸς ἐπαίνου
»agıoı ἀδελφοί, τὰ πράγματα οὕτω σαφῆ εἰς τὴν τοῦ ἀϊδίου καὶ ἀϑα-
-νάτου φωτὸς λαμπρότητα ἤγαγεν, ἵνα μὴ πόρρω με ἑστῶτα ἀμφίβολός
»tıc ἴσως τῆς ψυχῆς πίστις ἀπεργάσηται τῆς ἀληϑείας ἀνάρμοστον.

AIG τί πρῶτον διαβεβαιώσομαι; πότερον τῆς εὐδαιμονίας τὸν
τύπον, ἥτις εἴσω τοῦ στήϑους τοῦ ἐμοῦ συνειλημμένη λανϑάνει, ἢ
τὰς ϑείας εὐεργεσίας τὰς περὶ ἐμὲ ὑπὸ τοῦ παντοδυνάμου ϑεοῦ, ἐξ
ὧν τὸν ἀριϑμὸν πολλῶν ἔργων ἱκανὸν γοῦν λέγειν T φανείη ἤδη,
"ὃς τὴν ἐμὴν μετριότητα ὁ αὐτὸς ἡμέτερος ϑεὸς καὶ πάντων πραγ-
»-μάτων πατὴρ εἰκότως ἑαυτῷ κατεδουλώσατο. πιστεύετε, ὦ τι-
"μιώτατοι ἀδελφοί, 2008 αμβάνοντες ἀκέραιον πίστιν τοῖς λεγομένοις,
»εἰ χαὶ τὰ μάλιστα ἡ ἐμὴ διάνοια τῶν ϑείων 8 εὐεργετημάτων χορε-
-σϑεῖσα εὐδαιμονεῖν δοχεῖ καὶ ἀπὸ τι (οιγούτου πράγματος ἐξόχους ἐπαί-
»γοῦς πληρῶσαι δύνασϑαι φαίνεται, ὅμως, ὕπερ τῆς ἀληϑείας ἡ πίστις
-ἐναργῶς δείχνυσιν, οὔτε φωνὴ οὔτε “γλῶττα τῷ προστάγμ ατι τῆς
»διανοίας ὑπουργῆσαι ἀρχοῦσι καὶ μάλα εἰχότως. ἀμέτρου γὰρ

17 vgl. Or p. 187, 28. 192, 7 — 28 vgl. Or p. 169, 10
ΑΞ V!P3 M?P!P2

2 φανερὸν] φῶς ΜΞΡΊΡΣ | ἄγουσαν M? 4 τραφέντα Subjekt von χοσμεῖ

ῷ χαὶ-- 1 9 ἔπαινος aus ἔπαινον corr. AM? συγέσιος V!P® 12 τοὐτου] τούτοις P3
13 ἐγχλείεται H | με] μὲν H 16 ἰσωςΞ ΡΖ | αἀπεργάσητε PP 1Ὁ διαβεβαιώσο-
μὲν P2 18 ἥτις] εἴτις A? | συνειλημένου A? (wo aber corr. in συνηλημ μένη). ΜΡ:
19 ὑπὸ --Υἱ 90 πολλῶν + ὄντων M2P!P2 | ἱχανὸν γοῦν A? ἱκανὸν οὖν HV!P3
εἰ κὰν ἕν ὧν M2 εἰ χἂν ὃ ὧν P2 εἰ χἂν, ἕν ὧν Pt | λέγομεν HSS. Die Stelle scheint
schwer verdorben. Viell. ἱκανὸν γοῦν λέγομεν (Ev, ἵνα ἡ εὔσπλαγχνος δύναμις αὐτοῦ»
φανείη ἤδη καὶ... καταδουλώσαιτο G. L. ϑεοῦ ἐξ(ζενεχϑείσας", ὧν τὸν ἀριϑμὸν πολ-
λῶν (οὐσῶν) ἔργον ἱχανὸν γοῦν λέγζειν) φανείη ἤδη, « δι’ ὧν) χτέ. Holl λέγειν (Ev
ἂν) φανείη ἤδη, ὡς τὴν Pasquali 21 ὡς Pasq.] χαὶ BHSS 94 eilnP? | εἰ-" γὰρ
ἩΜΞΡΊΡΣ | τὰ - ΜΡ: γ1Ρ0Ρ8Ὸ 20 ὅμως > ῬΣ ὃ μὲν P> 28 ἀρχοῦσαι P3

το

48 Gelasius

” - D - 2 - c \ 12 c ’ 3
>OVTOS τοῦ μεγέϑους τῶν εὐεργεσιῶν ἡ μὲν διανοια VWMAN τις οὐσα
x 2 - ’ ’ c -
Στοὺς ἀνωτέρω τοῦ σώματος τόπους καταλαμβάνει, ἡ δὲ τῆς γλώττης
"πορεία εἰς στενὸν κομιδῇ τόπον VORBEI LU ἀδόκιμος σχεδὸν (τοῦ) λέ-
Ἂς (EV) οὐσα, παντάπασι σιωπᾷ. τίς γὰρ ἡμῶν οὕτω προπετὴς λογισμῷ,
"ἵγα τοιαύτης πεποιϑήσεως ἀπορρίψῃ λόγον, di οὗ φάναι ἂν τολμή-
>GELE πάνυ εὐχόύλως τῷ τὰ πόώντα δυναμένῳ ϑεῷ ἢ καὶ πάντων τῶν
2 = > ’ 3 ’ \ > D 2 - >
»χαλλίστων ὁημιουργῷ Evdogovs ἐπαίνους χαὶ Enuglovg ἐντελῶς εἰ-

ἊΣ c ’ » - DIN ’
»πεῖν; ὁπότε εἴ τις μόνην τὴν μεγαλοπρέπειαν τοῦ αὕτον τετέχϑαι
"νομοϑετήσαντος λογίσαιτο, εἰδὼς ἂν σκοπήσειε μηδὲν δύνασϑαι EÜQE-
Ina, ὅπερ ἄξιον ϑεοῦ λεχϑῆναι δυνήσεται. Ti τοίνυν τῆς ἐμῆς

"μετριότητος τὴν χκαϑοσίωσιν λέγειν ἐχρῆν, εἰ μὴ τοῦτο, ὅπερ ὁ ϑεῖος
"λόγος τῆς ἀληϑείας δείκνυσιν; οὗ τὸ μέγεϑος ἥτις μεγίστη προῦσ-
»κύνησις σχοπησάτω σαφῶς, εἰ καταντῆσαι δυνήσεται ἐν αὐτοῖς τοῖς
"περὶ αὐτοῦ λεγομένοις καὶ οὐδεμία πλάνη αὐτὸν ὀλισϑήσει.

Καὶ εἴϑε μοι τῷ ὑμετέρῳ συνδιακόνῳ δαψιλὴς εὐπορία τοῦ λέγειν
»ἀρκέσειεν, ἵνα ἐχεῖνα ἄξια ὄντα τοῦ κηρύττεσϑαι ἐγκωμιάσω, ἅπερ ὃ
»ϑεῖος σωτὴρ ὁ ἡμέτερος πάντων τε πραγμάτων φύλαξ τοῖς προοι-
"μίοις τῆς αὐτοῦ παρουσίας, ὁπότε τῆς ἡμετέρας λυσιτελείας ἕνεκα
"ἀγνοῦ σώματος οἰκητήριον χατηξίωσεν 2x παρϑένου λαβεῖν, πᾶσιν
»ἀνϑρώποις δίδαγμα τοῦ παρ᾽ αὐτοῦ οἴκτου δηλῶν, γαληνῷ νεύματι
»τῆς αὐτοῦ Heornrog ἔδειξε. τίνος ἄρξομαι ἄρα; ἀπὸ τῆς αὐτοῦ
διδαχῆς καὶ σεμνότητος; ἀλλὰ ἀπὸ ϑείων διδασχαλιῶν, ὧν αὐτὸς di’
-&avrod μηδενὸς διδάσκοντος μόνος διδάσκαλος πέφηνεν; ἀλλ᾽ ὕπως
»ἀνέπνευσαν διὰ τῆς αὐτοῦ προνοίας τοσοῦτοι δῆμοι, ὅσους οὐδὲ
»ἀριϑμῷ περιλαβεῖν οἷόν τε, μικρῷ τινε τροφῇ καὶ ἐλαχίστοις σιτίοις
»χαὶ μόνοις δύο ἰχϑύσι τῇ τούτου ϑείᾳ προνοίᾳ, χαὶ “Παζόρου μετὰ
"τὴν τελευτὴν βραχείᾳ τινὶ ῥάβδῳ ἀνάστασιν πεποίηκε καὶ εἰς τὴν
"τοῦ φωτὸς λαμπρότητα αὖϑις ἀνήγαγε; πῶς δ᾽ ἂν εἴποιμι τὴν
"ἀγνὴν αὐτοῦ ϑεότητα, δι᾿ ἧς γυναῖχά τινα ἀπορρητοτέρως (νοσοῦσαν)
-ϑεασάμενος καὶ τῆς ἑαυτοῦ ὁμιλίας μόνης te ὑγιᾶ τε αὖϑις
-χαὶ παντὸς νοσήματος ἐλευϑέραν ἔδειξε; τίς δ᾽ ἂν zer ἀξίαν εἴποι

21 vgl. Luk. 2, 47. Or ἃ. ἃ. Ο. — 23 vgl. Joh. 6, 9 — 26 vgl. Joh. 11,45 —
28 vgl. Mark. 5, 25
A>H- ViPs ΜΡῚΡ2

3 ἀδόκιμος mit M2P!P2 δόκιμος d.übr. HSS 8 λέγουσι H λέγουσα ἃ. ἅδε. HSS
corr.Holl 4 σιωπᾶν A? 8 uovm >P?2 9 νομοϑετῆσαι HM:P!P? | under) μὴ
δὲ Μ5 μὴ V! 10 ὅπερ] ἅςπερ A? | δυνήσηται 13 ebenso A? 14 αὐτὸν (sc. τὸν
προσχυνοῦντα) dem Sinne nach statt αὐτὴν (sc. τὴν προσκύνησιν) 15 ἡμετέρω
A?M>P2V!P3 19 πᾶσι Außew ® H 22 ἀλλὰ +xaiH 26 τῇ τοῦ ϑείου προ-
voi« H 27 ῥάβδῳ] δήσει HM2P!P2 29 cor. Hol 30 re>M? 31 χαὶ :- 5

Kirchengeschichte II 7, 9---28 49

>avtod τὸ ἀϑάνατον ἔργον, δι οὗ τις συνεχεῖ καὶ μαχρᾷ νόσου τηκε-
»δόνι ἀναλωϑεὶς καὶ τῶν μελῶν αὐτοῦ χυϑέντων καὶ διασπασϑέντων
ὅλων κείμενος ἄφνω Helm ἰάματι ῥωσϑεὶς αὐτὸ τὸ σκιμπόδιον, ἐφ᾽
»ᾧ ἔχειτο, τοῖς ὥμοις ἐπέϑηκχε καὶ εὐχαριστίας ἐπαίνους διαχέων διά
»τε τῆς πατρίδος καὶ τῆς ἐνορίας διέδραμεν; ἀλλὰ τὸ ϑεῖον αὐτοῦ
»χαὶ σταϑηρὸν βάδισμα, ὡς ἐπιβαίνων τὴν ἀγρίαν ϑάλατταν κατα-
>rarnoas ἐπέζευσε χαὶ τοῖς ϑείοις ἴχνεσι τῆς βαϑυτάτης ϑαλάττης
"τὴν ὑγρότητα ἔπηξε καὶ διὰ μέσου πελάγους οὐδενὶ μέτρῳ βαϑύτητος
᾿περιοριζομένου ὥσπερ διὰ γῆς τὴν πορείαν ἐποιήσατο; ἀλλὰ τὴν
»ἠπίαν αὐτοῦ ἀνεξικακίαν, δι ἧς νικητὴς ὧν ἐν πᾶσι τῶν ἀνοήτων
τόήμων τὴν αὐϑάδειαν ἐδάμασε καὶ δαμασϑεῖσαν πόρρω ἀπ᾿ αὐτῶν
»"διαχωρίζων τὴν ἀγριότητα τῷ νόμῳ ὑπέταξεν; ἀλλ᾽ ἐχεῖνα τὰ
»ὑπέρλαμπρα καὶ μέγιστα τῆς αὐτοῦ ϑεότητος, οἷς ζῶμεν, οἷς εὐδο-
χοῦμεν οἵτινες τῆς μελλούσης εὐδαιμονίας τὴν ἐλπίδα οὐ μόνον
»προσδοκῶμεν ἀλλ᾽ ὥσπερ τινὶ τρύπῳ ἤδη κατέχομεν; τί πλέον
"τολμῶ λέγειν. καὶ μετ᾽ αὐτῆς τῆς μικρᾶς τοῦ λόγου παρασκευῆς, εἰ
-μὴ μόνον τοῦτο, ὅπερ τῆς ἐμῆς καϑωσιωμένης ψυχῆς συνεῖναι χρή,
"τὴν καϑαρότητα, ὁποῖος τοίνυν ἐστὶν ὁ παντοδύναμος ϑεός, ὁ τὸν
-οὐραγὸν οἰκῶν, καὶ περὶ πᾶν τὸ ἀνϑρώπινον γένος, μάλιστα δὲ καὶ
"ἐξαιρέτως περὶ τὴν καλλίστην καὶ παντὸς ἐπαίνου μείζονα δικαιοσύ-
»γην, ὁπότε καὶ τοῦ ἰδίου ϑείου πνεύματος τὸ ἁγιώτατον κατ᾽ ἀξίαν
"σῶμα ἐνοικεῖν TE αὐτῷ καὶ οὕτω σωτηριῶδες τοῖς ἀνϑροωπίνοις
-σώμασιν εἶναι κατηξίωσεν.

» Ἐπειδὴ οὖν περὶ τῆς οὕτω ἁγιωτάτης zei σωτηρίου τῆς πάντα
"δυναμένης ϑεοῦ τάξεως ἄμετρος τῶν ἐχϑρῶν μανία ὥσπερ ἀχλύϊ
»τινὶ συγκεχυμένη ἐπολεϑρίου ᾿σχαιότητος ἑρμηνείαν ποιεῖσϑαι 00%
"ἀμφιβάλλει, διὰ βραχέων, εἰς ὅσον ἡ πίστις καὶ ἡ καϑοσίωσις τῆς
"ψυχῆς τῆς ἐμῆς τοῦ λέγειν εὐπορίαν δαψιλεύεται, διηγήσασϑαι πει-
»ράσομαι. καὶ γὰρ αἱ τούτων τῶν ἐϑνῶν χκαχόνοιαι τοιοῦτον γένος
"εἰσάγουσιν ἀναισχυντίας, ὥστε ἀσεβεῖ στόματι μὴ φοβηϑῆναι εἰπεῖν
-τὸν ϑεὸν τὸν πάντα δυνάμενον πάντα τὰ τῷ ϑείῳ νόμῳ δηλούμενα

1 vgl. Joh. 5, 58 — 5 vgl. Joh. 6, 168. Or p. 175, 9

A®H V!P3 M2P!P2

1 μικρᾷ P?_| νόσου corr. aus νόσω H 4 ἐπαίνου A? | diazeor] διὰ
βοαχέων H 6f χαταποντήσας V! 7 ἐπέζευξε coni. Heikel Krit. Beitr. S. 22
10 ἠπίαν] ὁποίαν M?P!P? 11 πόρρω αὐτῶν, aber am Rand ἀπ᾽ αὐτῶν H
13 οἷς) ὡς H 17 χαϑοσιωμένης ΗΡΣ 19 neei>P3 22 Evoxoüv τε αὐτῷ
HSS, corr. Friedl. 29 αἱ corr. inh A? ἐϑνῶν A?V!P3 ἐχϑρῶν ἩΜΞΡΊΡΣ

30 εἰσάγει A2V!P3 81 παντοδυνάμενον HV! | πάντα" > M’P!P2
Gelasius. 4

τῷ
[80]

δι

50 Gelasius

»μήτε πεποιηκέναι μήτε ποιῆσαι ϑεβουλῆσϑαι. ὦ τῆς τοιαύτης ἀσε-
"βοῦς φωνῆς τῆς κατ᾽ ἀξίαν ἀπασαν ὑπερβολὴν τιμωρίας καϑ' ἑαυτῆς
-ἀπαιτούσης ὄντως ἐμμανῶς χαὶ τολμηρῶς τῆς ϑείας ταύτης εὺ-
>£0) γεσίας τὴν δόξαν τὴν μηδενὶ τῶν ἀνϑρώπων περιληφϑῆναι δυνα-
»μένην ἀφανῆ καταστῆσαι ἐπιϑυμεῖ. τί γὰρ μᾶλλον ἢ ἀἁγνότης ἄξιον
»τοῦ ϑεοῦ; ἥτις ἐκ τῆς ἁγιωτάτης ὁμιλίας μετὰ τῆς πηγῆς τῆς
"δικαιοσύνης προελήλυϑε καὶ διὰ πάσης τῆς περιόδου τῆς οἰκουμένης
-ἐπλήμμυρε καὶ τὰς δυνάμεις τῶν ἁγιωτάτων ἀρετῶν τοῖς ἀνϑρώ-
ποις ἐπέδειξεν, ἄσπερ ἑαυτοῖς πρῶτον ἐχϑρὰς νομίσαντες (ἔπαϑον Ta)
»τῶν ᾿Ασσυρίων" οἷς προηγουμένου τοῦ φαύλου παραδείγματος καὶ τὰ
»λοιπὰ ἔϑνη “συνϑέσϑαι αὐτοῖς ἀνεπείσϑη. ἐν οἷς, ὥσπερ ἡμεῖς
εἰδίᾳ ϑεωρίᾳ δοκιμάζομεν, τὸν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ϑεοῦ ϑεῖον ὁρῶ-
σμὲν συνεργεῖν οἶχτον, ὁπότε χαὶ καϑ' ἡμέραν καὶ χατὰ χρόνους
-πολλοὺς ἐξ αὐτῶν πυρώδους μανίας οἴστρίῳ ἐλαυνομένους) ὁ αὐτὸς
»εἰς τὴν τοῦ σωτηριώδους ἰάματος ἀνεξικακίαν ἐχέλευσεν ἀνή-
>XELD. χαὶ οὐδὲ οὕτως τοῖς λοιποῖς τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας TO
»μέγεϑος δύναται πρὸς χάριν ἐλϑεῖν (dia) τὴν παρὰ ἀνϑρώπων
"ἄγνοιαν τὴν ϑείαν δυναστείαν δύνασϑαι πάντα λόγον ὑψῶσαι καὶ εἰς
εὔψος ἀρϑέντα βεβαιώσασϑαι (καὶ) αὐϑις καϑελεῖν καὶ διαλῦσαι. ἀλλὰ
»μᾶλλον τοῖς ἀνϑρωπίνοις πράγμασιν ἐναντίως ἂν ἀπέβη, εἰ (μὴ) ὁ ϑεὸς
ὁ τὰ πάντα δυνύόμενος σιωπηρῷ τῆς αὐτοῦ ϑεότητος νεύματι πάντα
»πράττειν προέϑετο. μᾶλλον γὰρ ἂν ἡ τῶν ἀνϑρώπων μανία ἐγένετο
-συχνή, καὶ ἡ ἀνϑρωπεία (αὐϑδεια) οὐκ ἔχουσα πέρας πάσας ἂν τὰς
-φυχὰς ἐπόρϑησεν. οὐδὲ ἂν τὰ ἄλλα πλεῖστα ὄντα, ἅπερ ἐν τῇ τοῦ κόσμου
»ἀναστροφῇ τὴν ἰδίαν λειτουργεῖ τάξιν, ἀναφανῆναι δεδύνηται" ἀλλ᾽
>OUOD πάντα μετὰ τῆς ἀγνοίας τοῦ ϑείου ταχέως ἂν ἀπωλώλει, τοῦ
-δὲ φϑόνου χαὶ τῆς βασκανίας τὸ ἄδικον οὐχ ὡς ἐν ὀλίγοις μεμενή-
»χκει, ἀλλ᾽ οὐδεὶς ἂν ηὐρέϑη ταύτης τῆς βασκανίας ἀλλότριος, τῶν ϑρη-
»σχειῶν τὰ γένη παντοίων εἰς τοσοῦτον μεγάλως τε καὶ πλατέως εἰς
»τὰς ψυχὰς τῶν ἀνϑρώπων διαχυϑέντων, ὡς ἀξίως τῇ τούτων αἰσχρό-

A®H ViP3 M?P!P2

1 τῆς >A?2 3 ἐπαιτούσης ῬΒ ] ὄντως] ὀντως V! οὕτως ῬῸὰ 4 δόξαν τὴν >P?2
ὅ ἢ] ἦν ΜΣῺ 7 πᾶσαν P3 9 ὑπέδειξεν HM?V!P2 | ἐχϑρὰς πρῶτον «ο ΑΞ | πρό-
teoovH | πάϑει HSS 10 αἀσυρίων H 14 οἰστρουμένης HSS (viell. οἰστρουμένου A?
zu der Änderung vgl. Eus. V.C. p.134,7) 15 ars&izaxiaP3 17 {διὰ G.L. 18 δύνα-
σϑαι von ἄγνοιαν abhängig? Oder Lücke hinter ἄγνοιαν Ὁ 19 (zei) G.L. 20 (u)
Ltz. 21 σιωπηρφ] vielleicht σωτηρίῳ Ltz. 22 ἡ >P3 | ἐγίνετο HP? 23 (αὐϑά-
dee) G.L. 25 δύναται A? 26 μετὰ] μεστὰ Υ!' μὲν ΡΒ | τῆς Ξ-- Η | ἀπωλώλει A?
ἀπολώλει d.übr.HSS 27 τὸ -- 28 βασχανιας > aber am Rand nachgetragen A? |
ὄντως ἐν A?HMZP!P2 οὕτως ἐν V!P3 οὐχ ὡς ἐν corr. Friedl. 29 παντοίων H
> d. übr. HSS 30 zu διαχυϑέντων vgl. das zu 24, 29 Angemerkte

«4.2

Kirchengeschichte II 7, 23—33 51

τήτε TO φῶς ταύτης τῆς ἡμετέρας λαμπρότητος ἐπισχιασϑῆναι
»αὐτοῖς ἀεί T αὐτῆς αὐτοὺς στερίσκεσϑαι. οὐδεὶς οὖν λόγος δυνή-
τσεται τῶν εἰρημένον τὴν ἐμὴν πίστιν ἀπὸ τῆς ἐμῆς ἐξέλκειν ψυχῆς.
"ἕπεται γὰρ αὐτῇ μηδενὸς φαύλου ἐμποδὼν ὄντος δύναμις τελεία, ὁ
5 -ζῶν τῆς ἀληϑείας λόγος, εἷς πάντα δυνάμενος, φύλαξ πάντων πραγ-
-μάτων, τῆς ἡμετέρας σωτηρίας κηδεμών. οὗτος οὖν δοκεῖ τινί
»τρόπῳ τοῦ ἁγιωτάτου αὐτοῦ λόγου δαψιλεύεσθϑαι τὴν ὁμιλίαν x τοῦ
»ἐλευϑεροῦντος διαφυλάττειν καὶ τοῦ φωτὸς τὴν λαμπρότητα ἡμῖν
»παθρέχειν. ἰ
10 >Tivos τοίνυν ἕνεχα χαὶ νῦν πάντων τῶν ἐϑνῶν οἱ δῆμοι τὸ
»οὐράνιον μὴ καϑορῶντες φῶς χαὶ τοῦ ἐνδοξοτάτου ὁσίου ὑπερφρο-
»νοῦντες, τὸ γήϊνον ἐπιζητοῦσιν οὐδεμίαν ἔχον ὑπόστασιν ἀληϑείας
»οὐδὲ φαιδρότητα ἁγνῆς λαμπρότητος οὐδὲ δυναστείαν τῆς οὐρανίου
"ϑεότητος: ὦ ἀναξίου δράματος" ἔτε καὶ νῦν μηδὲν ἐλλείποντες
15 -τῆς ἀσεβείας μηδὲ πρὸς τὸ δέον ἀφορῶντες, ὑπὸ τῆς ἀϑλίας πλάνης
-καταπίπτοντες οὐχ ὁρῶσι καὶ τοῖς ῥυπαροῖς τούτοις ἔργοις τοῖς
»τοῦ χόσμου τὴν λαμπρότητα οὐ παύονται Μιαίνοντες, δηλαδὴ ξύλον
»χαὶ λίϑον καὶ χαλκὸν καὶ ἄργυρον καὶ χρυσὸν χαὶ ταύτας τὰς γηΐνας
>(vVAac) εἰς τὸ προσκυνεῖν καϑιδρύντες καὶ ἀπὸ τούτων ἐλπίδα τῆς
20 -ζωῆς ἐπαγγελλόμενοι, ναοὺς αὐτοῖς μετὰ ἐπισήμου κόσμου οἰχοδο-
"μοῦντες χαὶ ἀπὸ τούτου οὕτως αὔξοντες αὐτῶν τῆς προσχυνήσεως
»τὰς προσϑήκας, ἐπειδήπερ τὸ μέγεϑος τῶν οἰκοδομημάτων ὑπ᾿ αὐτῶν
"γενομένων ἄξιον τῆς ἑαυτῶν ὄψεώς παρέχεται τὸ ϑαῦμα. ὁπότε
"τοίνυν ταῦτα ποιεῖν δοκοῦσι, σαφῶς νοεῖται, εἰ καὶ τὰ μάλιστα αὐτοὶ
25 -οὐχ αἰσϑάνονται οὐδὲ ὁρῶσιν ὑπερηφάνως, ὅτι τοῖς ἑαυτῶν ἔργοις
saugen δοκοῦντες ἁλίσχονται. ἡλίκος τοίνυν χαὶ πόσος τε ὁ ϑεός
ἐστιν ὁ πάντων δυνάστης οὐχ ἡ ὁρώμενος, τίς χαὶ πάντων αὐϑέν-
»τῆης ἐστὶ καὶ κριτής, ὅν τινες αὐτῇ τῇ πεποιϑήσει τῆς ἰδίας, ὡς
»νομίζουσιν, ἀρετῆς (ὑβρίζοντες ἑαυτοὺς) λανϑάνουσιν. αὐτοῦ γὰρ τῇ
80 -διατυπώσει καὶ τὸ εἶδος τοῦ ἡμετέρου σώματος ἔλαβε τὸν ὀφειλόμενον

A>H V!Pp3 M?P!P2

1 ἐπισχιασϑὲν HSS 2 1’ αὐτῆς] ταύτης HSS 5 εἷς] eis H | δυνάμενα
H | πάντων + τῶν H 6 οὕτως HSS 7 τρόπῳ τοῦ αὐτοῦ λόγου τοῦ Ayım-
τάτου vw A? | etwa ὁμιλίαν, (τὴν γνῶσιν) τοῦ Ltz. 9 παρέχει P3 15 ὑπὸ]
ἀπὸ ΡΣ | τῆς -Υ! 18 χαὶ ἄργυρον καὶ χαλχὸν «ο A? 19 (ὕλας) G.L.
20 ἀπαγγελλόμενοι ΑῬΈ 98 γενόμενον HSS | ro nachträglich eingefügt H
24 αὐτοὶ] αὐτοῦ M? 26 αὐχεῖν] ἔχειν H 27 ἐστὶν ὁ ϑεός mw P?2 | ὁ

πάντα δυνάστης M-P!P2V!A2 (wo aber corr. in ὁ πάντων δυνάστης), P? ὁ τοῦ nav-
τὸς δυνάστης und am Rand ὁπάντων H | etwa οὐχ (ὁρῶσιν οὐδὲ γινώσκουσιν)
G.L. οὐχ ὁρῶσιν, ὕστις καὶ Liz. 29 corr. Ltz.

(

52 Gelasius

»τύπον, χαὶ ἵνα σχῶμεν τῆς ἁρμονίας τὴν ἀκμήν, ὁ αὐτὸς τῶν πάντων
μελῶν τὴν συζυγίαν ἰσχυροτάτοις νεύροις συνέδησεν, ἵνα ἐν πάσῃ πρά-
ἔξει τῆς ἡμετέρας σπουδῆς ἀκάματον ἔχοιμεν τὴν ἀκμὴν τῆς οἰχείας
"ἁρμονίας. τούτων τοίνυν σωτηριώδει διατυπώσει τελεσιουργηϑέν-
τῶν χαὶ πνεῦμα ἡμῖν, ἵνα ταῦτα πάντα χινεῖσϑαι δύναιτο καὶ ἀκμά-
ζει», ἐνέπνευσε καὶ ϑέαν τοῖς ἡμετέροις ὀφθαλμοῖς συνεχώρησε καὶ
"πρός σύνεσιν τῇ ἡμετέρᾳ κεφαλῇ δέδωκε καὶ εἴσω τῆς χώρας ταύτης
»πάσης τῆς διανοίας τῆς ἡμετέρας τὸν λογισμὸν συνέκλεισε. τοι-
»γαροῦν εἴ τις εὖ φρονῶν ταύτης τῆς διατυπώσεως τὸν λογισμὸν
»σχοπήσειξ, τὰ δὲ λοιπὰ παύσειεν, ἃ μήτε λόγῳ μήτε ἀριϑιμῷ περι-
»ληφϑῆναι δύναται, ταχείᾳ ἐνθυμήσει καὶ ἰδεῖν καὶ συνιέναι δυνήσεται
“τὴν αἰώνιον καὶ σωτηριώδη τοῦ ἀϑανάτου ϑεοῦ ἐξουσίαν χαὶ οὐ
"δυνήσεται ἐχεῖνον πλάνης τινὸς χωρὶς ἄνϑρωπος ἐνδῆσαι, ὁπότε
"σαφῶς αὐτῷ ἔξεστι χαὶ ἰδεῖν πάντα τὰ γεγονότα εἶναι δυνάμει τοῦ
»ϑεοῦ, ὡς αὐτὸς πάντα ταῦτα εἶναι βεβούληται.

"va δὲ εἴη ἰδεῖν, ὅτε τις ἀϑέμιτος κόσμου πολιτεία τὴν τοῦ
»ϑεοῦ ἀγνωσίαν τοῖς ἀνθρώποις ἀπειργάσατο, λογισμοῦ ἁμαρτήματος
»προτέρου τεχϑέντος ἐκ πλάνης τοῦ ἐχϑροῦ ἐν ταῖς τῶν σκαιῶν
ἀνθρώπων ἀϑλίαις ψυχαῖς, ἐκ τοῦ ϑείου νόμου λαβεῖν ἡμᾶς ἔνεστι
σαφῆ τὴν περὶ τούτου ἀπόδειξιν. ἐξ ἐχείνου γὰρ καιροῦ, ἐξ οὗ
οὐπὸ τῶν δύο ἐχείνων τῶν ἐν ἀρχῇ κατασταϑέντων τὸ ϑεῖον καὶ
"ἅγιον πρόσταγμα μετὰ τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας οὐκ ἐφυλάχϑη,
»ἐτέχϑη μετὰ ταῦτα τῆς προσηγορίας ταύτης τὸ ἄνϑος" γέγονε δὲ
"συνεχὲς καὶ μᾶλλον ἐπηύξησεν, ἐξ οὗ καὶ οἱ προειρημένοι δύο ϑείῳ
»γεύματι ἀπεβλήϑησαν" ἕως δὲ τοσούτου ἡ ὕλη αὐτὴ μετὰ τῆς σκαι-
>OTNTOE τῶν ἀνϑρώπων προήχϑη, ὥστε τῆς TE ἑῴας καὶ τῶν πρὸς
"δύσιν κρηπίδων κατεψηφίσατο αὐτὴ τε ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐναντίας
"δυνάμεως τὰς διανοίας τῶν ἀνϑρώπων κατέλαβε καὶ ἡμαύρωσεν.
> x ἐν © μέντοι προστάγματι ἅγιος καὶ ἀϑάνατός ἐστι τοῦ τὰ πάντα
"δυναμένου ϑεοῦ ὃ ἀχάματος οἶχτος. πάσαις γὰρ ταῖς ἡμέραις καὶ
»τοῖς χρύγοις τοῖς παρεληλυϑόσιν ἀναριϑμήτους τῶν δήμων πολυ-

A®H Υ1Ρ8 ΜΈΡΙΡΞ

3 οἰκίας A?HV!P3 πάντα ταῦτα wo H ὅΓ καὶ ἀχμάζειν δύναιτο
oo» ΜΞΡ1ΡΞ2ΚΥγ1Ρ3 7 πρός --- Αἂν. dazu | ταύτης --- 8 ἡμετέρας >A? 10 δὲ]
δή P3_ 11 συνεῖναι V! συνίναι P3 | δύναται P3 δύνηται V! 12 σωτηριώδει A?
13 χωρὶς] lies etwa σειραῖς oder σχοινίοις Ltz. | ὁπότε] APHM2P!P2 σέ ποτε V!
σέπεται P3 (σχέπτεσϑαι Balf.) 15 ταῦτα πάντα w P?2 | βούλεται HM?P!P?
19 ἀϑλίως HV!P3 23 ταῦτα > M?P!P? | προσηγορίας nämlich ἁμαρτήματος
vgl. Z. 17 24 δύο nachträglich eingefügt A? 26 ze > HP? | τῶ») τὴἘὲ H

τῷ

. Be

Kirchengeschichte II 7, 33—41 53

»πληϑείας ἀπὸ τοῦ βάρους τούτου di ἐμοῦ τοῦ αὐτοῦ ϑεράποντος ὁ
-ϑεὸς δεδουλωμένας ἐλευϑεροῖ, χαὶ εἰς ἐντελῆ αἰωνίου φωτὸς ἐξάξει
»λαμπρότητα. ἀπὸ τούτων τοιγαροῦν ἐγώ, ἀδελφοὶ ποϑεινότατοι,
-οἰχειοτέρᾳ τινὶ προνοίᾳ καὶ ἐνδόξοις εὐεργεσίαις τοῦ ἀϑανάτου καὶ
"ἡμετέρου ϑεοῦ τὸ λοιπὸν ἐπισημότερος εἶναι τῇ πρὸς αὐτὸν καϑα-
»ρωτάτῃ πίστει πέποιϑα. :
»Δεξάσϑω τοιγαροῦν μὲ ἡ ἀγνοτάτη σύνοδος τῆς ὑμετέρας ἁγιό-
ταν μὲν ᾿ ; : OR
τητος, καὶ μὴ μοι τὴν σωφρονεστατην ἐχχλησίαν καὶ τῆς αγνῆς
:χοινῆς TE πάντων ἡμῶν μητρὸς τὰς ϑύρας ἀντιτεϑῆναι ἀνάσχησϑε.
»εἰ χαὶ τὰ μάλιστα χαὶ νῦν ὁ λογισμὸς τῆς ἐμῆς ψυχῆς ἐντελῆ τὴν
»καϑαρότητα τῆς χαϑολικῆς πίστεως ἐπιζητῶν, τοῦτο ἑαυτῷ γενέσϑαι
»οὐκ οἴεται εἶναι ἄξιον, ὅμως προτρέπει χαὶ ὑπομιμνήσκει, καὶ τὸ
:-μέτωπον τῆς οἰχείας αἰδοῦς πασῶν τῶν καλλίστων ἀρετῶν ἐξενή-
>voyE σφραγῖδα, καὶ τῶν πυλώνζων) τῆς ἀϑανασίας ἤρξατο ἄπτεσϑαι
»χκαὶ τούτους χρούειν, ὕπως καὶ ὑμεῖς τῆς ὑμετέρας ἀδελφότητος εὐϑὺς
-συγχωρῆσαι τὴν εὐγοιαν καταξιώσητε εἰς μίαν ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην
eis καϑολικῆς πίστεως βλέψαντες. τοῦτο γὰρ τῷ ϑεῷ πρεπῶδες
»χαὶ τῇ τῆς καϑολικῆς ἐκκλησίας πίστει ἁρμόδιον καὶ τῷ κοινῷ τῶν
"πραγμάτων συμφέρον, ἵνα τῆς ϑεόϑεν ἡμῖν παρασχεϑείσης ἐντιμο-
"τάτης εἰρήνης ἀξίαν ἀμοιβὴν τῷ ταύτην ἡμῖν χαρισαμένῳ κοινῶς
»ἅπαντες προσενέγκωμεν. δεινὸν γὰρ ὡς ἀληϑῶς ἂν εἴη καὶ ἄγαν
-δεεινὸν χαταλυϑέντων τῶν πολεμίων καὶ μηδενὸς ἀντιτείνειν ἔτι
"τολμῶντος, βάλλειν ἡμᾶς ἀλλήλους καὶ τοῖς δυσμενέσιν ἡδονὴν καὶ
᾿γέλοτα προξενεῖν, ἄλλως τε ἰδὲ; χαὶ περὶ ϑείων διαλεγομένους
᾿πραγμάτον χαὶ τοῦ παναγίου πνεύματος τὴν διδασκαλίαν ἀνάγραπτον
»ἔχοντας. εὐαγγελικαὶ γὰρ βίβλοι καὶ ἀποστολικαὶ χαὶ τῶν παλαιῶν
-προφητῶν τὰ ϑεσπίσματα σαφῶς ἡμᾶς, ἅπερ χρὴ περὶ τοῦ ϑείου
-φρονεῖν, ἐκπαιδεύουσι. τὴν πολεμοποιὸν οὖν ἀπελάσαντες ἔριν, ἐκ
"τῶν ϑεοπνεύστων λόγων λάβωμεν τῶν ζητουμένων τὴν λύσινκ«.

9 vgl. Gal. 4, 26 — 21—29 vgl. Thdt. 17, 11. 12 p. 32

A2H ViP3 M?P!P?

4f ἡμετέρου χαὶ ἀϑανάτουςοΥ᾽ 7 ue>M? | ἁγιωτάτη P3 | ἡμετέρας H
9 χοινῆς >M2P!P2 | τε] χαὶ A? | ἀνάσχοισϑε A?M2P!P2 | wohl ἀντιταϑῆναι Ltz.
11 ἑαυτῷ] ῥᾶστα H | ξαυτῷ + ῥᾶστα M2P!P2 14 πυλώνων wegen des folgenden
τούτους G.L.; πυλῶν HSS 15 ἡμεῖς A? | ἡμετέρας corr. in ὑμετέρας A? ὑμε-
τέρας PIP2V! ἡμετέρας ἃ. übr. HSS 16 ἄνοιαν P2 | χαταξιώσητε --- ὁμόνοιαν > P°
22 μηδενὸς) μηδὲν V! 24 διαλεγομένου P? 28 πολεμοποιὰν A?V! πολεμο-
ποιοῦν P3 | οὖν > P3

54 Gelasius

= x 2 ’ c ’ « 4 \
Ταῦτα καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια ὁ πάνσοφος βασιλεύς, οἷα δὴ 42

-» ’ = - c ‚, - >
παῖς φιλοπάτωρ, τοῖς ἱερεῦσιν ὡς πατράσι προσέφερε, τῶν ἀποστο-
- x ’
λικῶν δογμάτων τὴν συμφωνίαν πραγματευόμενος. τῆς δὲ συνόδου
τῶν συνελϑόντων ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐπισκόπων — τριακόσιοι δὲ ἦσαν δέκα
καὶ ὀχτώ: ἀλλ᾽ οἱ μὲν τριακόσιοι καὶ πρός τοῖς λεγομένοις ἐπείϑοντο
\ ’ \ > ’ ec ’ ’‚ - [2 Gy
χαὶ τὴν TE πρὸς ἀλλήλους ομονοιαν τὴν TE τῶν δογματῶν υγίειαν
> ΄ Ran , \ x ’ ’ Au) >
ἠσπάζοντο οἱ δὲ λοιποί, καϑὼς καὶ παλαι εἰρήχαμεν, τοῖς ANOOTO-
> ΄ ’ x - )» ’ ’
λικοῖς avrsuayovro δογμασιν, oltıwes τὴν τοῦ Aoslov doSav μεγα-
τ ; "op , \ \ \ > \ ar
λοφυῶς συγχροτεῖν Eorovdabor, δέχα καὶ ἑπτὰ τὸν ἀριϑ'ιμὸν οντες,
E > N ’ ς Δι ΝᾺ ὃ ’ c \ [4 ὯΝ Θ , c =
ὑσέβιος τε ὁ Nıxoundevs, ὡς καὶ πρότερον εἴρηται, Θέογνις ὁ τῆς
’ ’ 'G ’ ΄
Νικαίας, ἥαρης Χαλχηδονος, Θεοδωῶρος Πρακλείας Θρᾷκης, Mnvo-
’ ’ [4 [4 ’ ΄
pavrog ῳφέσου, Πατροφιλος Σχυϑοπολεῶς, ΔΝαρχιόσσος Neowvıados
΄, ’ a - > ’ > ”. - ς
Κιλικίας δευτέρας, ἣν νῦν Eionvovroiım ονομαζομεν, Θεωνᾶς ὁ Mao-
Ἢ =, - ar DAR, x 2 -
μαρίτης, Dexovvdog Πτολεμαΐδος Αἰγύπτου καὶ σὺν αὐτοῖς ἕτεροι
> - ur ’ € μῶν ie
ὀχτὼ οἵτινες ἑαυτοὺς τῷ τῶν τριακοσίων Ayiov χορῷ ἐπιμίξαντες
< nr > ’ δ = > e > > ‚ ’ > ’
ος δῆϑεν ὀρϑοόδοξοι τοῖς ἀποστολιχοῖς ἀντέπραττον δογμασιν Agsio
- ’ \ , 2 m. ς
συνηγοροῦντες᾽ τοῦτοις δὲ γενναίως ἀντηγωνίζοντο οἱ ὃν αγίοις
; ς - Dan = Pie ’ ‚
πατέρες ἡμῶν Αλέξανδρος Κωνσταντινουπολεῶς τοτὲ πρεσβύυτξρος
Ὶν N {A c >» ’, - 3, = ‚ 3 ᾿ ἢ R \
οὐ» καὶ Αϑανάσιος ὁ ἀρχιδιάκονος τῆς Αλεξανδρέων ἐκκλησίας" dio
4 ’, φ ἐς > > - ς u 0m ὟΝ c ,
καὶ φϑόνος ὥπλιστο κατ᾽ αὐτῶν, ὡς ὕστερον λέξομεν. οἱ δὲ ἡμέ-
τεροι ἅγιοι ἐπίσκοποι καλοῦσι τὸν Agsıov εἰς τὴν σύνοδον, ἐπιτρέ-
ποντες αὐτῷ συστῆναι τοῖς ἰδίοις δόγμασι γεύματι τοῦ τὰ πάντα
νικηφόρου βασιλέως" ἐπείπερ, ὡς ἀρτίως εἰρήκαμεν, καὶ αὐτὸς τῇ
’ ’
συνοδῳ συνηδρευδν.

Ὅπου τοὺς λιβέλλους τῶν ἐπισχόπων 6 βασιλεὺς δέχεται.

2 Au x x x ΄ x x x - x
“λλὰ τὸ χατὰ τὴν σύνοδον γεγονὸς ϑαυμαστὸν παρὰ τοῦ Ta

’ ’ - > are - x
παᾶαντὰ VIXNPO00V βασιλέως οὐχ ASıov σιωπῇ παραπέμψασϑαι. καὶ
x (4 - ’ N ‚
γὰρ ἐπισυναχϑέντων παντῶν τῶν ἐπισχόπῶν καί, καϑὼς ἔϑος ἐστί,

“ ’ ’ x ’‚ = ,

γενομένων ζητήησεῶν τὲ καὶ συγχρίσεων παρὰ τινῶν τῶν ERLOXKONDV

5 le ᾽ν, ᾿ ΠΝ ‚
30 ἐρεσχελιῶν ἕνεκα ἄλλου πρὸς ἄλλον ἔχοντος, λιβέλλων τε ἐπιδιδομέ-

1—24 vgl. Thdt. 1 7, 13. 14 p. 32f. Soer. I 8, 31 p. 46. Rufin. X 5 p. 964
— 25—5. 55, 18 vgl. Rufin. X 2 p. 961. Socr. I 8, 181 p. 41

A2A1 (von 2.25 ὅπου δ) Η V:!P3 M2P1!P2

1 τὰ >H 2 προσέφερε] φέρων A? 4 d&>P? es ist ein Anakoluth. Pasquali.
5 noeösc—6rs>V! 7 πάλαι εἰρήκαμεν] προειρήκαμεν M2P!P2 8 ἀντεμάχοντο])
ἀντέχον PS 10 ϑεόγνιος A? ϑεόγνης V!P3 ϑέογνις ἩΜΞΡΊΡΣ 11 Πάρις χαλκχηδό-
vog A2 12 πατρόφυλος HM?P!P2 | νάρκισος HM2P!P2V!P3 16 ἀντεπράττοντο Α5
17 δὲ > V!P3 18 Ἠλέξ. + 6HM2P!P2 28 ἐπισυνεχϑέντων M? | ἔστιν» ἔϑος «ὦ ἘΣ

DI
N

᾿

Kirchengeschichte II 7, 42—8, 6 55

γῶν ὑπ᾿ αὐτῶν καὶ ἐγκλημάτων συγχροτουμένων παρὰ τῷ εὐσεβεῖ
βασιλεῖ, δεξάμενος τοὺς λιβέλλους σφραγίσας τε τῷ δαχτυλίῳ αὐτοῦ
ἐκέλευσε φυλάττεσθαι ἐνορῶν TE τῶν τοιούτων ἐπισκόπων τὴν
πρὸς ἀλλήλους ζυγομαχίαν, εἶπεν, ὅτι χρὴ πάντας ὁμοῦ ἐν μιῷ ἡμέρᾳ
συνελϑόντας περὶ τούτων διαλαβεῖν. καὶ ἐνστάσης τῆς προϑεσμίας
εἰς μέσον χαϑίσας ὁ βασιλεὺς καὶ ἡσυχίας γενομένης τῷ καιρῷ
πρεπούσης πάντων τοὺς λιβέλλους προσέταξεν ἐνεχϑῆναι" καὶ δὴ
δεξάμενος καὶ ἐν τῷ οἰχείῳ χύλπῳ ϑέμενος μήτε ἐγκύψαι τοῖς
ἐμφερομένοις ἐθελήσας, λέγει" »τοῦ ϑεοῦ ὑμᾶς προχειρισαμένου ἱερεῖς
τε καὶ ἄρχοντας κρίνειν TE καὶ διαχρίνειν τὰ πλήϑη καὶ ϑεοὺς εἶναι
ἅτε “δὴ ἀνϑρώπων ἁπάντων ὑπερέχοντας ὁρισαμέν ου χατὰ τὸ εἰρη-
μένον" -ἐγὼ εἶπα ϑεοί ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες- χαὶ To" -ὁ
ϑεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ ϑεῶν- χρὴ τῶν μὲν κοινῶν ὀλιγωρεῖν
πραγμάτων, πᾶσαν δὲ τὴν σπουδὴν περὶ τὰ ϑεῖα ποιεῖσϑαι. καὶ
χελεύσας ἐνεχϑῆναι πῦρ, ἐμπρησϑῆναι τοὺς λιβέλλους προσέταξεν.
ἔσπευδε γὰρ μηδένα τῶν ἔξω ἐπιγνῶναι τῶν τοιούτον ἐπισχύπον
τὴν ἀνώμαλον ἐπιχείρησιν" τοσαύτη ἡ τοῦ βασιλέως πρὸς τοὺς ἱερεῖς
τοῦ ϑεοῦ εὐλάβεια, ἣν ϑαυμάσειαν ἅπαντες οἱ εὖ φρονοῦν τες.
Κἀχεῖνο δὲ ὁμοιότροπον τούτῳ ὑπ᾽ αὐτοῦ γ87 ενημένον οὐ δίχαιον
ἡγοῦμαι παραδοῦναι σιγῇ. φιλαπεχϑήμονες } ‚co ἄνδρες zul φιλολοί-
δοροι λαϊχοὶ ἐγράψαντο τῶν ἐπισχύπων τινὰς καὶ τῷ βασιλεῖ τὰς
ἐγγράφους κατηγορίας ἐπέδοσαν χαὶ ταῦτα πρὸ τῆς γε) “νημένης
ὁμονοίας. ὁ δὲ καὶ ταύτας δεξάμενος, εἶτα δεσμὸν ἐπιϑεὶς χαὶ τῷ
δαχτυλίῳ σημηνάμενος, φυλαχϑήναι καὶ ταύτας ἐχέλευσεν. εἶτα τὴν
σύμβασιν τῆς ὁμονοίας ἐργασάμενος, ταύτας κομισϑῆναι προστά-

Οὐ vgl. für den Ausdruck Soer. I 8, 18 Ὁ. 41 und Sozom. I 17, 3-5 —
12f Psal. 81, 6. ebd. 1 — 19—S. 56, S vgl. Theod. I 11, 4—6 p. 47

AH Vıp3 M2P!P2

2 σφραγίσας τε] σφραγίσασϑαι P? 4 [πάν]τας A! [δια]λαβεῖν
ΑἹ | [χαὶ ἐνστά]σης At | προσϑεσμίας A! 7 [zei] A: 8 ϑέϊμενος] At |
am Rand ὅρα τοῦ ἁγίου βασιλέως περὶ τὰ ϑεῖα εὐλάβειαν H 10 διακρίίνειν]
ΑἹ 11 ὑπερέχοντας ἁπάντων «ο ΑἹ 12 ὑψίστου] A! 13 χοι[νῶν] ΑἹ
14 ἱποι]εῖσϑαι At 15 ἀνεχϑῆναι, am Rand von späterer Hd. ἐνεχϑῆναι ΜΞ
16 rolıoirwv] A! 17 β[α]σιλέως A! 18 εὐλάβειαν P2 | ϑαυμάσειεν ΑἹ
HP3 | ἅϊπαντες] At | εὖ φρονοῦντες] εὐφημοῦντες H 19 τούτῳ + καὶ At |
αὐτ[οὔ] A! 21 Eyoawarzlo) At 22 zar[nyoloias A! 23 εἶτα --- 24 σημηνά-
μενος > V! 24 δακτιυ[λίῳ)] A! 25 σύμβασιν unleserlich A! | ταύτας nach-
träglich hinter χομισϑῆναι eingeschoben H | προχομισϑῆναι V! προσκχομισϑῆ-
ναι PE®_ 25f προοσϊτάξας] A!

δ0 Gelasius

ξας, παρόντων ἁπάντων τῶν ἐπισκόπων πυρὶ καὶ ταύτας κατέχαυ-
σεν, ὀμωμοκὼς μηδὲν τῶν ἐγγεγραμμένων ἀνεγνωκέναι. οὐ γὰρ ἔφη
χρῆναι τῶν ἱερέων τὰ πλημμελήματα δῆλα τοῖς πολλοῖς γίνεσϑαι,
ἵνα μὴ σχανδύόλου πρόφασιν ἐντεῦϑεν λαμβάνοντες ἀδεῶς ἁμαρτά-
5 νώσι. φασὶ δὲ αὐτὸν καὶ τοῦτο προσϑεῖναι, ὡς εἰ αὐτόπτης ἐπισκό-
που ἐγεγόνει γάμον ἀλλότριον διορύττοντος, συγκαλύψαι ἂν τῇ πορ-
φυρίδι τὸ παρανόμως γινόμενον, ος ἂν μὴ βλάψαι τοὺς ϑεωμένους
τῶν ὁρωμένων ἡ ὄψις. τοσαύτη ἡ τοῦ βασιλέως ϑεοφιλὴς καὶ
ἀξιάγαστος σύνεσις. ἐπὶ πολλὰς δὲ ἡμέρας οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ και- 8
ροὺς ἐφεξῆς συνερχόμενος τοῖς ἐπισχύποις ὁ βασιλεύς, ἅμα αὐτοῖς τὰ
περὶ τῆς “πίστεοςς διελάμβανε τάς TE διαφόρους αὐτῶν γνώμας ave-
λέγετο. ἦσαν γάρ, καϑὼς πολλάκις εἰρήκαμεν, ἐν αὐτοῖς τινες τοῖς
ἀϑεμίτοις ᾿Δρείου δόγμασι συμφερόμενοι zal τῷ πλήϑει τῶν ἁγίων
ἐπισχύπων, τῶν τῆς ἀληϑείας ὑπερμαχούντοων, «ἀντιπράττοντες. air
15 οἱ ἄριστοι καὶ τὰ πάντα ἱερώτατοι πατέρες ἡμῶν τῷ τῆς ἀληϑείας
ὅπλῳ ἠσφαλισμένοι τὴν λαμπρὰν καὶ ἀμώμητον. πίστιν μετὰ παρρη-
σίας ἐκήρυττον᾽ us} ὧν ἣν καὶ ὁμολογητῶν πολὺς ἀριϑμός, ἀνϑιστα-
μέγων τοῖς ἐϑέλουσι περιποιεῖσϑαι τὰ μοχϑηρὰ τοῦ ’Aosiov δόγματα. 4

Περὶ τοῦ ἁγίου Παφνουτίου.

20 Ἦν δὲ ἐν αὐτοῖς καὶ ὃ μέγας καὶ ἅγιος Παφνούτιος τὸν τῶν 91
ὁμολογητῶν καὶ ἐπισκόπων κατακοσμῶν χορόν, ἀνὴρ Αἰγύπτιος, ϑεοῦ 2 |
δὲ ἄνϑρωπος ἐκ τῆς ὁμηγύρεως ἐκείνης, οὗ “Μαξιμιανὸς ὃ βασιλεὺς
τὸν δεξιὸν ἐξώρυξ Ξε» ὀφϑαλμὸν χαὶ τὰς λαιὰς ἐνευροκόπησεν ἀγκύλας
παραδοὺς τοῖς μετάλλοις συνέχεσθαι, ἐν © τοσαύτη ἢν ἡ τοῦ ϑεοῦ

25 χάρις, ὥστε σημεῖα αὐτὸν ποιεῖν μηδὲν ἐλάττω τῶν πάλαι ὑπὸ τῶν

9—18 vgl. Rufin. X 2 am Ende, p. 961 — 20—8. 57, 7 vgl. Rufin. X 4
p. 963; 5. auch Soer. I 11 p. SS. Philostorgius II 12 p.43 Bidez. Georgios Mo-
nachos II p. 507, 15ff de Boor

A! (bis Z. 17 ἐχήρυττον) Η V!P3 M?P!P?

1 τῶν > A1P3 2 ἔφην HP3, in ΑἹ ist nur noch ἔφ zu lesen, eine spätere
Hd. fügt hinzu χε Ὁ) 47 ἁμαρτάνουσι ΗΥ1Ρ8 5 προσϑῆναι Vi 6 ἐγεγό-
νειν ΑἸΉΜΞΡ! ἐγεγώνειν P? ἐγεγόνει V! γεγόνει P3 1 > Pin en
M:P!P2 (That) 8 [ἡ] At 9 ἡμέρας] A! | de? + ἡμέρας AH | καὶ > P3
10 συνερχόμεν[ος] At 13 ἀρεί[ου] A! 15 Aloıoroı]) At 16 ἠσφαλισ[ιένοι] At

17 2z|novrrov] A! (eine spätere Hd. hat ergänzt gvr”; damit endet fol. 58)
17 ue$’—S. 60, 12 μαχαρίας > A! 18 ϑέλουσι M?P!P? 20 za? >M?
22 Μαξιμῖνος ΡΞ 58 ἐξώρυττεν V!P?

Kirchengeschichte I 8, 6—1], 2 57

) ’ ’ ’ \ ’ τ N 2 ’
ἀποστόλων γεγενημένων. 1070 γὰρ μόνῳ τοὺς δαίμονας Epvyadeve

καὶ εὐχῇ διαφόρους ἀσϑενοῦντας ἐϑεράπευε τυφλοῖς τε τὸ βλέπειν

τὸν ϑεὸν ἐξαιτούμενος παρείχετο καὶ παρεϑέντας πρὸς τὴν Kate
φύσιν ἦγεν ἀκμὴν τὰ μέλη ἐνεργεῖν ποιῶν ὑγιῶς. ὃν ὁ βασιλεὺς
σφόδρα διὰ τιμῆς ἦγε συνεχῶς τε ἐπὶ τὰ βασίλεια μετεπέμπετο καὶ
τὸν ἐξορωρυγμένον ὀφϑαλμὸν κατεφίλει" τοσαύτη προσῆν τῷ εὐσεβεῖ
βασιλεῖ πρὸς τοὺς ἁγίους πίστις.

Περὶ τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος.

Καὶ δὴ καὶ Σπυρίδων Κύπριός τις ἀνὴρ ἐπίσημος ἐν κυρίῳ καὶ
τὴν ἐκ παιδὸς ποιμενικὴν πεῖραν τῇ τοῦ Χριστοῦ ποίμνῃ καϑιερο»)-
μένος, προφητικῷ βίῳ διαγινόμενος ἐγνωρίζετο, ὃς καί γε διέπων τὴν
ἐπισκοπὴν τοῦ ποιμαίνειν τὰ ἴδια πρόβατα οὐκ ἐπαύετο. οὕτω δὲ
ἢ» χρηστὸς καὶ ἀνεξίκακος, ὅτι λῃστῶν ἐφόδου δόλῳ προσβαλόντων
τῇ ποίμν! ἀοράτοις τε δεσμοῖς κρατουμένων χιν» ηϑῆναί TE μὴ δυνα-
μένων ἕως πρωί, ἐπιστὰς ὁ μακάριος δι᾿ εὐχῆς ave ϑῆναι αὐτοὺς τῆς
συνοχῆς ποιεῖ" οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῶν χριῶν τὸν χράτιστον ἀποιχο-
μένοις δίδωσιν, εἰπών᾽ »λάβετε, ὦ νεανίσχοι, πρὸς ἀπόχρησιν τοῦτον.
μὴ ἄπρακτοι ἀπιόντες τῇ νυχτὶ ταύτῃ δι᾿ ἐμὲ τὴν αἰτίαν τῆς ἀπο-
ρίας καταμέμψησϑε. « πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα ϑαυμαστὰ περὶ τοῦ
ἁγίου τούτου ἀκηχύαμεν, ἕν δὲ ἐκ πολλῶν παραϑήσομεν.

cr - - ‚ \ Ὺ
Ὅπου τὴν ϑυγατέρα αὐτοῦ τεϑνεῶσαν ἐγείρει διὰ τὸν ἔμπορον.

Θυγατέρα ἔσχεν ὁ ϑαυμάσιος zal ἀοίδιμος οὗτος τοῦ ϑεοῦ ἄνϑρω-
πος, μἰρήνην τοὐύνομα, ἢ τῷ γέροντι προσφόρως διακονήσασα ἐν παρ-
ϑεγίᾳ τὸν ἀνϑρώπινον βίον ὑπεξέρχεται. ταύτης μετὰ ϑάνατον
ἐξ ἀποδημ μίας τις ἀναστὰς ἔμπορος παρακαταϑήκην ἀπήτει τὸν γέροντα,

9. 5. 59, 2 vgl. Rufin. X 5 p. 963f 5. ἃ. Soer. 1 12 p. 9Of. Soz. I 11, 1--ὖ

H V:Ps ΜΡ:Ρ:

re >> Εἴ 3 παραϑέντας M? 4 ποιεῖν (vielleicht von 1. Hd. unter-
strichen) P3 5 σφόδρα nachträglich hinter τιμῆς eingefügt H 6 ἐξορυγ-
μένον H, ἐξυρυγμὸν 7108 προσῆν] ἐξῆν P? 12 ποιμένειν + εἰς V!

13 προσβαλλόντων HV!P3 16 τὸν χράτιστον τῶν χριῶν φὁὉ H 19 οὖν > V!P>
| ϑαύματα VIP3 19 τούτου τοῦ ἁγίου o V! 20 δὲ > P? 22 ϑαυμάσιος]
μαχάριος V!P3 | οὗτος > H 24 διεξέρχεται P3 | μετὰ] μὲν Ῥϑ 25 παρα-
ϑήχην V!P3

101

τῷ

σι

I που παραϑήκην, 10) ϑύγατερε; κἀκείνη πρὸς αὐτὸν ἔφη »ἐν τῷδε

οῃ

wo
oO

58 Gelasius

ἣν τῇ αὐτοῦ ϑυγατρὶ τῇ παρϑένῳ ἦν παραϑέμενος. ö δὲ μακάριος 9

Σπυρίδων ἠγνόησε παντελῶς τὴν ὑπόϑεσιν" ὡς δὲ πολὺς ἦν ἐπικεί-
μενος αὐτῷ ὁ ἄνϑρωπος, πολλὰ ἄνω καὶ χάτο τὸν οἶκον διερευνήσας
ὃ γέρων καὶ μὴ εὑρὼν ἠνιᾶτο σφόδρα καὶ πρὸς τὸν ἄνδρα ἔλεγξ
μήτε εἰδέναι μήτε εἶναί τι ἐν τῷ οἴχῳ. ὁ δὲ ἔμπορος ἐχβοῶν
δάχρυσί τὲ συνεχόμενος καὶ ὀλοφυρόμενος ἥτει τὴν παρακαταϑήκην.
λέγων αὐτὸν διαχειρίσεσϑαι τῆς ἀπωλείας χάριν, εἰ μὴ λάβοι τὰ
παρακατατεϑέντα, φάσκων ἕνεχα γήρως αὐτῷ ταύτην τὴν παραμυϑίαν
πεφυλάχϑαι παρ᾽ αὐτῇ τῇ παρϑένῳ “παραϑέμενος. ἀναγκάζεται
τοίνυν ὁ Ζέρον ὁ ἅγιος ἐκεῖνος ἐπὶ τὸ μνῆμα τῆς ϑυγατρὸς ἅμα τῷ
ἐμπόρῳ ὁρμῆσαι πρὸς πεῦσιν τοῦ πράγμ ατὸς" ὃ δὲ ἐλϑὼν καλεῖ τὴν
ϑυγατέρα ἐξ ὀνόματος καί φῆσι πρὸς αὐτήν" »τέχνον μου Εἰρήνη κ«.
ἢ δὲ ἀποχριϑεῖσα ἀπὸ τοῦ τάφου λέγει πρὸς αὐτόν" »τί ϑέλεις, ὠ
rates; ὁ δὲ γέρων πρὸς αὐτήν" ποῦ ἀπέϑου τὴν τοῦδε τοῦ ἀνϑρώ-

κεῖται τῷ τύπῳ, πάτερ« σαφῶς τὸν τόπον ἐπισημάνασα τῷ πατρί.
ὃ δὲ πρὸς αὐτήν" »πορεύου ἐν εἰρη»), τέχνον μου Εἰρήνηκ«. ὃ οὖν
γέρων ἐπιστρέψας olxoı καὶ εὑρὼν οὗπερ εἶπεν ἡ παρϑένος κεῖσϑαι
τὴν παραϑήχην, ἀπέδωχε τῷ ἀνδρί.

Πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα τοῦ ἀνδρὸς ἀδονται ϑαύματα καὶ παρα-
δοξοποιίαι πολλαί, αἱ καὶ μέχρι δεῦρο πρὸς τῶν ἐγχωρίων δεί-
χνυνται τοῖς ἐφισταμένοις πρὸς πληροφορίαν τῆς ἀληϑοῦς ἡμῶν
εἰς Χριστὸν πίστεως. τοιούτοις τοιγαροῦν μέχρε τῶν καιρῶν
ἐχείνων ἁγίοις ἀνδράσιν ἢ ἐχχλησία διέπρεπεν, ἐξ ὧν πολλοὶ
παρῆσαν κατὰ τὴν ἐν δικαίᾳ σύνοδον. ἀλλὰ μὴν» καὶ Adavaoıos,
περὶ οὐ καὶ πρώην εἰρήχαμεν, τηνικάδε διάκονος av, οὐχ ἄμοιρος
τοῦ τῶν ἁγίων ἐκείνων χοροῦ εἶναι ὑπὸ πάντων ὡμολόγητο"
συνῆν δὲ τῷ ᾿ἡλεξάνδρῳ τῷ τῆς ᾿Ιλεξανδρέων ἐκκλησίας ἐπισχύπῳ,
βοηϑὸς ἄριστος ὑπάρχων αὐτῷ. ἀνεκίνουν γοῦν ὁσημέραι οἱ ἡμέ-
τεροι ἅγιοι ἐπίσκοποι ἐπὶ πλεῖστον ὅσον χρόνον πάμπολλα περὶ τῆς
πίστεως, οἰόμενοι δεῖν μηδὲν εὐχερὲς ἢ τολμηρὸν περὶ τηλικαύτης
ζητήσεως διαπράττεσϑαι, συχνῶς τε τὸν ᾿Αρειον μετεπέμποντο καὶ
πυκνῇ ἀναχρίσει τὰς προτάσεις αὐτοῦ ἀναπτύσσοντες διέλυον" πλείστη

HR (von Z. 29 -vovv γοῦν an) V!P® ΜΒΈΡῚΡ5

4 ὁ- εὑρὼν am Rand nachgetragen, aber von 1.Hd. ῬΣ 7 διχειρίσασϑαι
M2A1 διαχειρίσασϑαι die übr. HSS corr. Pasquali. vitae suae quoque inlaturum se
esse exitium Rufin. | Adßore V!P3 10 τοίνυν > P? 11 τοῦ --- καλεῖ > P?
13 ἀπὸ τοῦ tipov>P? 15 παρακχαταϑήχην MP!P2 16 σαφῶς --- πατρί > V!
19 παρακαταϑήκην MPIP2? 25 χαὶ + oH 27 ἐχείνου V!PS 29 αὐτῷ >P?

vor» γοῦν setzt ein R | γοῦν] οὖν HM°P!P?

Kirchengeschichte II 11, 2—12, 3 59

τε 007 σπουδὴ καὶ φροντὶς ἢ» αὐτοῖς, πῶς ἐχρῆν πρὸς τὴν ἀνατρο-
πὴν τῶν ἀϑέσμων αὐτοῦ δογμάτων ψηφίσασϑαι χαὶ ἀνϑορίσα-
σϑαι. μετὰ πολλῆς οὖν τῆς σκέψεως καὶ τῆς πρὸς τὸν ϑεὸν ἱχεσίας
ταῦτα διελάμβανον. διὸ καὶ σφόδρα σοφῶς καὶ λίαν ἁρμοδίως τοὺς
χατὰ τῶν ἀϑεμίτων δογμάτων ᾿Δρείου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ ἐλέγχους
ἀντέϑηχαν, πρόρριζον ἀνασπάσαντες τὰς χατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ
μιαρὰς αὐτῶν βλασφημίας καὶ ἐξαφανίσαντες. καὶ τῷ μὲν »οὐκ ἐκ
τοῦ ϑεοῦς λέγειν ἐκείνους τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἀντέϑηκαν οἱ ἡμέτεροι τὸ
»ϑεὸν ἐκ ϑεοῦς, καὶ τῷ »μὴ ἀληϑινὸν ϑεὸν« κατ᾽ ἐκείνους ἀντέγραψαν
οἱ ἡμέτεροι »ϑεὸν ἀληϑινὸν ἐκ ϑεοῦ ἀληϑινοῦς, καὶ τῷ »rriouae
αὐτὸν λέγειν ἐκείνους ἀνϑωρίσαντο οἱ ἡμέτεροι »γεννηϑέντα οὐ
ποιηϑέντας, καὶ τῷ »ἑτερουσίῳς« ὑπ᾽ ἐχείνων προβαλλομένῳ ἀντέϑηκαν
οἱ ἡμέτεροι ἐπίσκοποι τὸ »ὁμοούσιον εἶναι τὸν υἱὸν τῷ πατρὶ τοῦτ᾽
ἔστι γεννηϑέντα ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ πατρός" κτίστην τε αὐτὸν καὶ
δημιουργὸν ὁρατῶν TE καὶ ἀοράτων« ἐχήρυξαν κατὰ τὴν ἀνέχαϑεν
παραδοϑεῖσαν τῇ ἐχκλησίᾳ αὐτοῦ ἀποστολικὴν πίστιν, γραφικχαῖς
μαρτυρίαις τὰς ἀποδείξεις ἐκδώσαντες, καϑὼς προϊὼν ὁ λόγος ἀπο-
δείξειξ. ταύτῃ τῇ ἀντιδότῳ τὰ ϑανάσιμα φάρμακα ἀνατρέψαντες
ἄρα τρανοτέραν ἐντεῦϑεν ἤδη λοιπὸν τὴν ἀποστολικὴν συμφώνως
ἐγγράφονται πίστιν.

Περὶ τοῦ δεῖν τρεῖς ὑποστάσεις νοεῖν καὶ πιστεύειν ἀχωρίστως ἐπὶ τῆς ὀρρήτου
x x

τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ zul τοῦ ἁγίου πνεύματος μιᾶς ϑεότητος.

Ἡ ἁγία καὶ μεγάλη καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος τῶν ἐν Νικαίᾳ συν-
αχϑέντων ἁγίων πατέρων ἡμῶν διὰ τοῦ μακαρίου χαὶ ἁγίου ἐπι-
σχύπου Ὁσίου πόλεως Κουρδούβης τῆς τῶν Ixavov ἐπαρχίας, ἐπέ-
χοντος καὶ τὸν τόπον τοῦ τῆς Ῥωμαίων ἐπισχόπου σὺν τοῖς &x τοῦ
αὐτοῦ ϑρόνου προαναφωνηϑεῖσι πρεσβυτέροις, ἕρ ρμηνεύοντος αὐτὸν
ἑτέρου εἶπεν" »ἢ ϑεότης οὐχ Ev πρόσωπόν ἐστι κατὰ τὴν Tov-
δαίων ὑπόληψιν, ἀλλὰ τρία πρόσωπα καϑ'᾽ ὑπόστασιν ἀληϑινήν, οὐκ
ὀνόματι ψιλῷ, καὶ τοῦτο μαρτυρίαις πολλαῖς ἀπό τε παλαιᾶς καὶ
νέας διαϑήκης κηρύττεται. ἡ μὲν παλαιὰ κατὰ τὸν σωματικώτερον

HR V!p3 ΜΈΡ1Ρ2

8 τὸν Ξ- ΗΝ 6 προρρίζους HM2P!P2 9 τῷ] τὸ V!P3 | μὴ] μὲν P3 | Yeov?
> γι | ᾷἀντέγραψον Ἡ ἐγράψαντο RV!P3 10 τῷ] τὸ V!P3 12 ἑτεροουσίῳ
HP3>3 13 τὸν υἱὸν >H 15 τε > M? 17 ἐχδόσαντες M2P!P2V! | ἐχδώ-
oavrec—17f ἀποδείξειε >P® 19 ἄρα > P3 | ἐνταῦϑα P2 20 ἔγραφον R
22 μιᾶς Yeoryros > H 23f συνεχϑέντων M?P® 25 Ocov>R 26 w>P:

121

ΓΦ
σι

60 Gelasius

ἔτι τρόπον διαλεγομένη λόγον οἧς λαλούμενον παρέστησεν, ἡ δὲ καινὴ
τὸν λόγον ϑεὸν ἀπέδειξε κατὰ To »ἐν ἀρχῇ ἦν ὃ λόγος, καὶ ὁ λόγος
ἦν πρὸςτὸν ϑεόν, καὶ ϑεὸς ἣν ὁ λόγος «" καὶ πρόσωπον τέλειον
ἐκ τελείου" ϑεὸς γὰρ οὐ μέρος ὃ υἱός, ἀλλὰ τέλειος ὥσπερ ὃ πατήρ,
τῆς αὐτῆς οὐσίας ὦν, ἧς καὶ ὁ γεννήσας αὐτὸν ἀφράστως πατήρ. συν-
υπ ἄρχει δὲ σαύτως τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα
Uns αὐτῆς οὐσίας καὶ τοῦ αὐτοῦ χρήματος ὃν, οὗπερ ὁ πατὴρ καὶ ὃ
υἱός. μίαν τοίνυν βουλὴν μίαν βασιλείαν μίαν αὐϑεντίαν μίαν
δεσποτείαν ἐπὶ πάντων τῶν κτιστῶν φύσεων ὁρωμένων TE καὶ
νοουμένων. μίαν ϑεότητα καὶ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ὁμολογητέον πρὸς
ἡμῶν τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, οὐ σύγχυσιν
ἢ διαίρεσιν τῶν τῆς ἀρρήτου ἐκείνης καὶ μακαρίας τριάδος ὑποστά-
σεν κηρυττόντων ἡμῶν, ἀλλὰ πατέρα ἀεὶ ἀληϑῶς πατέρα ἀληϑινοῦ
υἱοῦ ἀεὶ ὄντα zul ὑφεστῶτα, καὶ υἱὸν ἀληϑῶς υἱὸν ἀληϑινοῦ πατρὸς
ἀεὶ ὀντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ πνεῦμα ἅγιον ἀληϑῶς πνεῦμα ἅγιον ἀεὶ
ὃν καὶ ὑφεστός, τριάδα ἀχώριστον ἄρρητον» καὶ ἀληϑῶς ἀ ἀπερινόητον
καὶ ἀνέχφραστον, μίαν ϑεότητα καὶ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ταύτης εἶναι
πιστεύοντες. καὶ ταύτην ὁμολογοῦμεν χατὰ τὴν ἀνέχαϑεν παρὰ
τοῦ κυρίου διὰ τῶν ἱερῶν αὐτοῦ ἀποστόλων χαὶ τῶν τὴν ἐκείνων
ἁγίαν πίστιν φυλαξάντων ἀσπίλως ἀρχαίων ἁγίων ἡμῶν πατέρων
παραδοϑεῖσαν ἡμῖν τῆς αὐτῆς πίστεως ἀληϑῆ δογμάτων ἀχρίβειαν,
ἑτοίμως ἐχύντων ἡμῶν σὺν εὐδοκίᾳ τοῦ ἁγίου πνεύματος διὰ πλεί-
στῶν 0009 μαρτυριῶν τῶν ?x τῶν ϑείων γραφῶν δεῖξαι ταῦτα
οὕτως ἔχειν.«

Τούτων παρ᾽ αὐτῶν μᾶλλον δὲ δι αὐτῶν ὑπὸ τοῦ ἁγίου
πνεύματος ἐκφωνουμένων, οἱ τῆς ἀσεβείας ᾿Ἡρείου ἀντιποιούμενοι
ὑπεγόγγυζον λίαν τρυχύμενοι" ἤσαν δὲ οἱ περὶ Βυσέβιον τὸν Νικο-
μηδείας καὶ Θέογνιν τὸν τῆς Νικαίας, οὺς ἔμπροσϑεν ἤδη ἐδηλώ-
σαμεν" ἀπέβλεπον δὲ ὅμως εἰς τοὺς μισϑωτοὺς ᾿Αρείου φιλοσόφους
τινὰς λογίους ὑπεράγαν, οὖς συνηγόρους τῆς οἰχείας μοχϑηρίας μισϑο-

2 Joh.1,1 --- 28 vgl. S. 54, 10 — 30ff zur Sache vgl. Soer. I 8, 13 p. 39.
Sozom. 1 17, 3

A! (von Z. 12 τριάδος an) HR V!P3 M2P!P?

5 τῆς αὐτῆς — πατήρ > ΡΣ If νοουμένων τε χαὶ δρωμένων «ο ἢ
12 τριάδος > R 13 027905] ἀληϑῆ R 14 χαὶ υἱὸν — 15 ὑφεστῶτα
>R | viöv? nachträgl. eingefügt P? 16 ὑφεστώς HRM?P!P2P3 19 τοῦ
> P3 | ἱερῶν] ἁγίων R 23 δεῖξαι > (aber am Rand von späterer Hd. ἀπο-
deze) AI>R 95} ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος di’ αὐτῶν «ΟὟ 917 ὑπεγόγγυζον
λίαν τρυχόμενοι > P3 | οἱ περὶ] ὑπὲρ P3 | τὸν >R 29 ὅμως] ὁμοίως HP>

Kirchengeschichte II 12, 3--13, 3 61

σάμενος "dosıog σὺν αὐτοῖς ἧκεν εἰς τὴν ἁγίαν ἐκείνην καὶ οἰκουμενι-
mv σύνοδον. παρῆσαν γὰρ πλεῖστοι ὅσοι φιλόσοφοι, εἰς οὖς
ἠλπιχότες, ὡς ἀρτίως εἰρήκαμεν, οἱ τῆς ἀληϑείας πολέμιοι εἰχότως
ἑάλωντο μετὰ τοῦ καὶ τῆς βλασφημίας αὐτῶν διδασχάλου, πληρου-
μένης ἐπ᾽ αὐτοῦ καὶ αὐτῶν τῆς ἱερᾶς γραφῆς λεγούσης" »ἐπικατά-
ρατος πᾶς ἄνϑρωπος, ὃς ἔχει. tv‘ ἐλπίδα αὐτοῦ ἐπ᾿ ἄνϑρω-
πον καὶ ἀπὸ κυρίου ἀπέστη ἡ καρδία adrove«. ἀπέστη γὰρ
ὄντως ἀπὸ χυρίου ἡ βλάσφημος καρδία τοῦ ϑεομάχου ᾿Ἰρείου χαὶ
τῶν κοινωνῶν τῆς ἀσεβείας αὐτοῦ, κτίσμα καὶ ποίημα τολμησάντων
λέγειν τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ τὸν πάντων κτίστην καὶ δημιουργὸν ἀορά-
τῶν καὶ ὁρατῶν κτιστῶν φύσεων.

7) τ - ‚ GarL 2 , \ - ον > , - > Ai
που εἷς τῶν φιλοσόφων ὑπὲρ Αρείου κατὰ τῆς αγίας ἐχείνης τῶν ἀποστολικῶν

τοῦ ϑεοῦ ἱερέων συνόδου πλεῖστα ὅσα ἀποφϑέγγεται.

Εἷς δέ τις τῶν μισϑωτῶν ’Agsiov φιλόσοφος, λίαν παρὰ πάντας
τοὺς ἄλλους ϑαυμαζόμενος, πολλὰ καὶ πάμπολλα ὑπὲρ ᾿ἡρείου πρὸς
τοὺς ἐπισχόπους τοὺς ἡμετέρους διετείνετο ἐπὶ πλείστας 0005 ἡμέρας.
ὥστε γίνεσϑαι ἐφ᾽ ἑκάστης ἐκ τῆς διὰ τῶν λόγων συμβολῆς μεγάλην
ἀκρόασιν, τοῦ πλήϑους τῶν συνερχομένων ἐπισυγχέοντος, τοῦ δὲ φιλο-
σύφου κατὰ τῶν παρὰ τῆς ἁγίας συνόδου λεγομένων τὰς ἀσεβεῖς
Agsiov βλασφημίας προβαλλομένου, λέγοντος περὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ
τὸ »ἦν ποτε ὕτε οὐχ ἦν« καὶ ὅτι »κτίσμα καὶ ποίημα ἐξ οὐκ ὄντων
καὶ ἐξ ἑτέρας οὐσίας καὶ ὑποστάσεώς ἐστι«" καὶ ὑπὲρ τούτων τῶν
μιαρῶν δογμάτων Agsiov πολὺς ἦν αὐτῷ ὁ ἀγὼν χαὶ αἱ τῶν λόγων
»ιφάδες, λυττῶντος αὐτοῦ κατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ καὶ κατατρέχον-
τος τοῦ τῶν ἁγίων ἱερέων ἐκείνων χοροῦ, λαλοῦντος ἐν αὐτῷ καὶ
δι᾿ αὐτοῦ τοῦ τῆς τῶν ἀνϑρώπων σωτηρίας ἐχϑροῦ" οἱ δὲ τῆς ἀλη-

5 Jerem. 17,5 — 14ff vgl. Rufin. X 3 p. 961—963. Soz. I 18, 1Ξ--ῷὖ —
14- 5. 64, 8 vgl. Georgios Mon. Chron. 11 505, 18—507, 15 de Boor

A:HR V!Pp3 M?P1P?

2 σύνοδον --Ῥ8 4 ξαλῶντο A!R &diov H ξαλώχασι M’P!P? ξάλωνται V!P3
μετὰ τοῦ καὶ ΑἸΥ1Ρ8 μετὰ zal τοῦ HM?P!P? zal μετὰ τοῦ Ῥὸ ὅ αὐτοῦ] αὐτῷ
AIRVIP3 θ ὁ ἐλπίζων ἐπ᾿ ἄνϑρωπον R 8 ὄντος M? | ἀπὸ + τοῦ HV!P3
| τοῦ ϑεομάχου] καὶ ϑεομάχος R 10 τὸν] τῶν M? 101 ὁρατῶν καὶ ἀοράτων
&®AIR 19 eis>P3 | ὑπὲρ > V!P3 168 πρὸς τοὺς ἡμετέρους ἐπισκόπους AIR
17 διὰ τῆς ἐκ τῶν «-ο A!R 18 ἐπισυντρέχοντος Georg. Mon. τοῦδε HSS corr.
Ltz. 19 [παρ]ὰ At περὶ HM?P!P? 20 βλα[σφη]μίας At aber am Rand von

späterer Hd. ergänzt pn) | προβαλλομένου > H 21 χαὶ noinua>R | ὁν-

τος At 22 ὑποστάσεως καὶ οὐσίας «ΟἹ 23 6 > AIRM?P!P?2 26 τῶν > ΡΞ

62 Gelasius

ϑείας ὑπέρμαχοι, οἱ ἡμέτεροι ἐπίσχοποι, τὰς ὀφειλομένας καὶ πρεπού-
σας ὑπὲρ τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων ἀντιϑέσεις ἀταράχως τῷ
φιλοσόφῳ προσέφερον, τὸν μέγαν προφήτην ὁμοῦ καὶ βασιλέα Δαυὶδ
μιμούμενοι λέγοντα' νἡτοιμάσϑην, καὶ οὐκ ἐταράχϑην«, πάσας
γὰρ τὰς τοῦ φιλοσόφου πολυπλύχους προτάσεις ος πυρὶ τῷ ϑείῳ
λόγῳ στυππείου δίκην κατανήλισχον. ἀλλὰ καὶ οὕτως ὁ φιλόσο-
φος τῇ τῶν λόγων διαβολικῇ εὐτεχνίᾳ ϑαρρῶν τὴν διὰ τῶν ἐπι-
σκόπων ἀλήϑειαν κηρυττομένην ἀντιτοξεύειν ἐνίστατο, εὖ μάλα ῥᾷστα
πᾶσι τοῖς ἐπαγομένοις αὐτῷ, ὡς ῴετο, προσφερόμενος, ἐπιλύειν TE
ἐβιάζετο τὰ κινούμενα δίκην» ἐγχέλυος᾽ ἐν οἷς γὰρ ἐδόκει ξαυτῷ
συνίστασϑαι, διολισϑαίνων τῶν ἐπικρατεστέρων αὐτῷ προσφερομέ-
vov νοημάτων ἐκ τῶν οἰχείων ῥημάτων ἁλισκόμενος συγκατέπι-
πτεν. ἀλλὰ καὶ οὕτως χκορυβαντιῶν ἀλαζονικῶς κατὰ τῆς εἰρηνι-
χωτάτης συνόδου ἐφέρετο, ἐλπίζω» νικᾶν τοῦ ἐν αὐτοῖς ἀηττήτου
πνεύματος Χριστοῦ τὴν ἀκαταμάχητον δύναμιν’ ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ ὁ
ϑεὸς »ὁ δρασσόμενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶνςε«,
ὅτι »οὐκ ἐν λόγῳ ἡ βασιλεία αὐτοῦ ἀλλ᾽ ἐν δυνάμεις συνίσταται,
di ἑνὸς τῶν ἐκεῖσε δούλων αὐτοῦ τὸν ἐν τῷ φιλοσόφῳ λαλοῦντα
πονηρὸν δαίμονα ἰσχυρῶς κατεσίγασεν οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐξέβα-
λὲν. Arno γάρ τις ἐκ τῶν παρόντων τῇ συνόδῳ ἁγίων ὁμολογη-
τῶν ἁπλοῦς τὴν φύσιν εἴπερ τις ἄλλος τῶν ἁγίων καὶ μη δὲν ἕτερον
εἰδὼς »εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένονκ« σαρκὶ
κατὰ τὰς γραφάς, συνὼν τοῖς ἐπισχόποις καὶ ὁρῶν τὸν φιλόσοφον χατεπ-
aıpousvov τῶν ἡμετέρων ἁγίων ἐπισχύπων καὶ τῇ μοχϑηρᾷ αὐτοῦ
συϊζητήσει καταλαϊζονευόμενον, αἰτεῖ παρὰ τῶν ἐπιοσχόπων τῶν τοῦ
ϑεοῦ ἱερέων χώραν αὐτῷ συνομιλίας παρ᾽ αὐτῶν πρὸς τὸν φιλό-

4 Psal. 118, 00 --- 16 Τ ον. 8, 19 — 17 1 ΚοΥ. 4, 20 — 22 IKor. 2, 2

A'HR Vıps Μ3Ρ1Ρ5

2 ἀντιϑέσεις] τ πρεπούσας wiederholt R 3 ὁμοῦ zal βασιλέα > V! |
Δαυὶδ --- ἢ > 100p -- προφάσεις R 6 οὕτως] οὗτος M?P!P2V!P3 8 χηρυτ-
τομένην ἀλήϑειαν oo M’P!IP2 9 προφερόμενος At [10 χινούμενα + καὶ ΜΞΡ1Ρ2
| γὰρ > M?PIP2 11 ἐπικρατέστερον HM?P!P2 | αὐτοῦ Vi! 14 ἀηττήτου]
ἀχτίστου P3 141 νιχᾶν τὴν ἀχαταμάχητον δύναμιν τοῦ ἐν αὐτοῖς (R αὐτῇ)
ἀηττήτου πνεύματος w A!R 16 δρασόμενος P?V! 19 χατεσίγασεν A!HR
dailuovov ἰσχυρῶς κατεσίγασεν {}||||| ἀλλὰ (bei || wechselt die Zeile und ist am
Rand zugefügt μονα οὐ, nach χατεσίγασεν etwa 6 Buchstaben wegradiert) ΑἹ
δαίμονα οὐ μόνον ἰσχυρῶς κατεσίγασεν ἀλλὰ zaimR 530 γάρ] δέ α΄ 22 Eorev-
ρωμένων A!HR 25 ζητήσει ῬΣ | χατηλαζονευόμενον Vi 26 ὁμιλίας A!R

10 a

Kirchengeschichte II 13, 3—13 63
σοφον dodnvaı. τότε οἱ καϑ' ἡμᾶς ἅγιοι ἐπίσκοποι ϑεωροῦντες 8

τοῦ ἀνδρὸς τὴν ἁπλότητα χαὶ τὸ ἄπειρον αὐτὸν εἶναι γραμμάτων
ἔπειϑον μὴ δοῦναι ἑαυτὸν εἰς τὸ μέσον, μή ποτε παρὰ τοῖς μοχϑηροῖς
χαὶ τῆς ἀληϑείας ἐχϑροῖς γέλως γένηται. ὁ δὲ μὴ ἀνασχόμενος
πρόσεισι τῷ φιλοσόφῳ χαί φησι πρὸς αὐτόν" »2v ὀνόματι Ἰησοῦ
Χριστοῦ τοῦ ἀεὶ σὺν τῷ πατρὶ ὄντος ϑεοῦ λόγου ἄχουσον τὰ τῆς
ἀληϑείας δόγματα, ὦ φιλόσοφες. ὁ δὲ πρὸς αὐτόν" »ἐὰν εἴποιες.
καὶ ὃ ἅγιος πρὸς αὐτόν: »εἷς ἐστιν ὃ ϑεός, φησίν, ὁ τὸν οὐρανὸν
καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν ϑάλασσαν καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα δημιουργήσας,
ὃς καὶ τὸν ἄνϑρωπον ἐκ γῆς διαπλάσας ὑπεστήσατο τὰ πᾶντα τῷ
λόγῳ αὐτοῦ χαὶ τῷ ἁγίῳ πνεύματι. τοῦτον τὸν λόγον, ὦ φιλό-
σοφε, ϑεοῦ υἱὸν ἡμεῖς εἰδότες προσχυνοῦμεν, πιστεύοντες διὰ τὴν
ἡμετέραν ἀπολύτρωσιν ἐκ παρϑένου αὐτὸν σεσαρκῶσϑαι χαὶ τετέχϑαι
καὶ ἐνηνθρωπηχέναι καὶ διὰ τοῦ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ πάϑους τοῦ ἐν
τῷ σταυρῷ καὶ τοῦ ϑανάτου ἐλευϑερωκέναι αὐτὸν ἡμᾶς ἐκ τῆς
αἰωνίου κατακρίσεως διά τε τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ ζωὴν ἡμῖν αὐτὸν
αἰώνιον περιποιεῖσϑαι" ὃν καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνελϑόντα ἐλπίζομεν πάλιν
ἐλεύσεσϑαι κριτήν τε ἔσεσϑαι περὶ πώντων ὧν διεπραξάμεϑα. πιστεύ-
δίς τούτοις, ὦ φιλόσοφες; ὁ δὲ φιλόσοφος ὡς ἂν μηδεπώποτε
πεῖραν λόγων εἰς ἀντίϑεσιν ἐσχηκὼς ἀπηνεοϑη, καὶ ὡς κωφὸς ἢ
ἄλαλος οὕτως ἀπεσιώπησε᾽ τοῦτο μόνον οἰχτρᾷ λίαν τῇ φωνῇ πρὸς
αὐτὸν εἰρηκὼς ὅτι »κἀμοὶ ταῦτα οὕτως ἔχειν δοκεῖ καὶ μηδὲν ἕτερον
εἶναι 7 πάντα χαϑὼς προείρηκαςς. ὁ δὲ γέρων πρὸς αὐτὸν ἔφη"
»el ταῦτα οὕτως ἔχειν πιστεύεις, ὦ φιλόσοφε. ἀναστὰς ἀχολούϑει μοι
καὶ ἐπὶ τὴν ἐκκληοίαν σπουδάσωμεν, ἐν ἢ λήψῃ τὸ σημεῖον ταύτης
τῆς πίστεωςες. ὁ δὲ φιλόσοφος μεταβαλὼν ὅλον ἑαυτὸν πρὸς τὴν
ἀληϑῆ εἰς τὸν τῶν ὅλων ϑεὸν εὐσέβειαν, ἀναστὰς ἠκολούϑει τῷ
γέροντι καὶ ἐπιστραφεὶς λέγει τοῖς μαϑηταῖς αὐτοῦ καὶ πᾶσι τοῖς
συνελθοῦσιν εἰς τὴν ἀχρόασιν »ἀχούσατε, φησίν, ὦ ἄνδρες, ἕως ὅτε
λόγων ἐποιούμην σπουδήν, λόγους λόγοις ἀντετίϑουν καὶ τὰ προῦ-

A!HR V!Pp3 M?P!P2

4 τῆς] τοῖς P2Vt 7 ἀλ[ηϑείας] At | εἴποις HRV!P3 (Georg. Mon.?) εἴπῃς
A!M>PiP2 9 ϑάλατταν Η | αὐτοῖς] τοῖς Η 10 ἧς] ὁ A'HM?P!P? | ἐκ - τῆς Η
| διαπλάσας + οὗτος A!R | ὑπεστήσατο + τε Vi 11 zei τῷ ἁγίῳ πνεύματι
>, Vi 12 ἡμεῖς >H 14 ἐπανϑρωπικχέναι R 16f αἰώνιον αὐτὸν wo R
18 χριτὴν τε περὶ | περὶ πάντων (ἔσεσϑαι >) Vi 20 ἢ] zei Georg.Mon. 2% χαὶ
> V1P3 23 πάντα χαϑὼς)] ὡς M:P!P? 25 σποιδάσωμεν»)] βαδισομεν R
26 αὐτὸν ΜῈ 27 ἀληϑῆ -- εὐσέβειαν] ἀλήϑειαν R | ἠκολοίϑησε δ 29 ἀχρύασιν
+ αὐτοῦ P2 30 λόγοις λόγους «ὦ A!R λόγους > P3

64 Gelasius

φερόμενα τέχνῃ τοῦ λέγειν ἀνέτρεπον" ὅτε δὲ ἀντὶ λόγων δύναμίς
τις ϑεία ἐκ τοῦ στόματος τοῦ ζητοῦντος προελήλυϑεν, οὐχ ἴσχυσαν
οἱ λόγοι λοιπὸν τῇ δυνάμει ἀντιτάξασϑαι — οὔτε γὰρ ἄνϑρωπος
ϑεῷ οἷός τέ ἐστιν ἀντιστήσεσϑαι. διά τοι τοῦτο εἴ τις ὑμῶν δύναται
συνιέναι, ὡς ἐγὼ νενόμικα, πιστεύσει εἰς Χριστὸν καὶ ἀκολουϑησάτω
τούτῳ τῷ Ζέροντι, ἐν ᾧ ἐλάλησεν ὃ ϑεόςς. τοῦτον τὸν τρόπον
ἀναλαβὼν ὃ φιλόσοφος φωτισϑείς τε καὶ γενόμενος Χριστιανὸς ἔχαιρεν
ἡττηϑεὶς ὑπὸ τοῦ γέροντος" τούτου δὲ τοῦ φιλοσόφου βαπτισϑέντος
καὶ τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίᾳ συναφϑέντος καὶ διαναπαυομένου καὶ
ἀγαλλιῶντος ἐπὶ τοῖς μεγαλείοις τοῦ ϑεοῦ, ἡ σύνοδος ἔχαιρεν.

Ἀντίρρησις ἑτέρου φιλοσόφου τοὔνομα Φαίδωνος ποιουμένου χαὶ αὐτοῦ τοὺς λόγους
ὑπὲρ τοῦ ϑεομάχου ’Agslov καὶ τῆς ἐφευρεϑείσης ὑπ᾿ αὐτοῦ βλασφημίας.
Πρότασις τοῦ φιλοσόφου πρὸς τὴν ἁγίαν σύνοσον εἰς τὸ
΄ 4“ 5 c ’
»ποιήσωμεν θα τονε »zal εἰπεν 0 Heog' ποιήσωμεν ἂν-

-- )
ϑρωπον κατ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ za ὁμοίωσινκ. εἰ οὖν,

ὡς ἡ φωνὴ δηλοῖ, ἢ καὶ ὁ νοῦς ἐξαπαχϑείς, ἀνϑρωπόμορφον ἄν τις
λέξοι τὸν ϑεόν. τὸν δὲ ϑεὸν ἴσμεν ἁπλοῦν καὶ ἀσχημάτιστον. τί
οὖν βούλονται αἱ σημασίαι τῶν προσηγοριῶν τούτων; φατέ, μὴ ἄρα
ἀνθρωπόμορφον τὸ ϑεῖον; ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ
Εὐσταϑίου ἐπισκόπου ᾿Αντιοχείας" οὐχ οἴτως, ὦ φιλόσοφε, ar N
τὸ εἰπεῖν τὸν ϑεόν᾽ »νἀρχέτωσαν πάσης τῆς γῆς- καὶ τὸ νκατα-
κυριευσάτωσαν αὐτῆς καὶ πάντων τῶν ἐν αὐτῇς τοῦτο τὸ
κύριόν ἐστι τοῦ ποιῆσαι τὸν ἄνϑρωπον κατ᾽ «ἰχόνα ϑεοῦ χαὶ ἄρχειν
αὐτὸν πάσης τῆς γῆς. ἐπείπερ, ὡς ἄρχει ὁ ϑεὸς ἁπάσης τῆς γῆς
καὶ τῶν ἐν αὐτῇ zavro, οὕτω καὶ τὸν ἀνϑρώπον δεύτερον ἄρχοντα
πάσης τῆς γῆς καὶ τῶν ἐν αὐτῇ κατέστησε, τοῦτο εἶναι τὸ »κατ᾽
εἰκόνα ϑεοῦ χαὶ za ὁμοίωσιν« γενέσϑαι τὸν ἀνϑρωπόν
φῆμι. ἔτι ἀνταπόχρισις τῶν ἀγίων πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ

14 Gen. 1,26 — 17 νο]. ὃ. 10, 22: 'Theodoret quaest. in Genes. 20 t. I p. 25, 30
Schulze | 21 Theodoret ebd. p. 26. Gen. 1, 20. 28 — 26 Gen. 1, 26

A:!HR Vıp3 M?P1P2

2 toö!>HV!P3 3 οὐδὲ Georg. Mon. | οὔτε --- 4 ἀντιστήσεσϑαι > ΜΞ2Ρ1Ρ2
5 ἔγωγε HM?P!P2 χαγὼ verönza Georg.Mon. 7reA!R>d.übr.HSS 9 ἐχχλησίᾳ
τοῦ ϑεοῦ «ΟΝ 12 εὑρεϑείσης AIR 13 ἡ πρότασις A!R | φιλοσόφου] λόγου H
16 ἐπαχϑεὶς Η | ἄν τις ἀνϑρωπόμορφον w AIR 17 λέξη Α1 λέξει R | ἔμεν, aber am
Rand von späterer Hd. ἔσμεν Μ2 91 τὸν $eöv>R, nachträglich eingefügt V! | zo?
>M? 23 eizöova+roöH καὶ >H 24 ἐπείπερ --- 390 γῆς >M’P!P2 24 ἁπάσης]
πάσης R

141

“ Kirchengeschichte II 13, 14- 10, 2 65

ἐπισκόπου Εὐσταϑίου εἰς αὐτό" »καὶ εἶπεν ὃ ϑεός" ποιήσω-
μὲν ἄνϑρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καϑ᾽ ὁμοίωσινκ.
ἀλλὰ πρὸς τίνα ἔφη, ,ξητήσωμεν, φιλόσοφε. ἐν τῷ γὰρ εἰπεῖν »χαὶ
εἶπεν ὁ ϑεός" ποιήσωμεν ἄνϑρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν
καὶ καϑ' ὁμοίωσιν « ζήτημα ἐνέβαλε νοῆσαι ἡμᾶς, πρὸς τίνα ἔλεγε
τὸ ποιήσω μεν᾽ εἰπὼν γὰρ »καὶ εἶπεν ὁ ϑεὸς ποιήσωμεν ἂν-
Zoorzope ἐπήγαγϑ8 λέγων »χαὶ ἐποίησεν ὁϑεὸςτὸν ἄνϑρωπον,
κατ᾽ εἰκόνα ϑεοῦ ἐποίησεν αὐτόν, ἄρρεν καὶ 972 υ ἐποίησεν
αὐτούες. ἡ οὖν τοῦ ποιήσωμεν σημασία τὸ εἶναι πρόσωπον
συνδημιουργὸν σημαίνει καὶ συνισοπροσήγορον εἰσάγει. οἧς γὰρ
ϑεὸς ὁ πατήρ ἐστιν ὁ εἰπὼν ᾿ποιήσωμεν ἄνϑρωπονςε, οὕτω
ϑεός ἐστι χαὶ πρὸς ὃν τὸ ποιήσω; μεν εἴρηκε, μιᾶς οὔσης τὴς τῶν
ἀμφοτέρων προσώπων ϑεότητος, τοῦ TE εἰπόντος »ποιήσωμεν
ἄνϑρωπον zart’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καϑ' ὁμοίωσιν « καὶ τοῦ

’ x ’
5 ποιήσαντος τὸν ἄνϑρωπον. τὸ γὰρ ποιήσω; μεν τὸ πανάγιον καὶ

ἀπαράλλ λακτον τῆς τοῦ πατρὸς χαὶ υἱοῦ ϑεότητος παρίστησιν ἡ φωνή.
ἡ γὰρ τοῦ ϑεοῦ εἰκὼν ἁπλῆ χαὶ ἀσύνϑετός ἐστι πῦρ οὔσα τῇ φύσει.
ἀπόκρισις σύμφωνος. τῶν ἁγίων πατέρων" φῶς ἀπρόσιτον zal
ἄστεκτός ἐστι φύσις ἡ τῆς ἁγίας τριάδος οὐσία. αὕτη ἐστὶν ἡ διάνοια
τοῦ ποιήσωμεν.

᾿ντίρρησις. τοῦ φιλοσόφου ὑπὲρ Ἀρείου" πάλιν ἐρῶ τὸ τὸν
ϑεὸν ἁπλοῦν εἶναι χαὶ ἀσχημάτιστον͵ καὶ ἀσύνϑετον. πῶς οὖν ἄρα
»γοητέον τὸ »κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καϑ' ὁμοίωσιν « zul
τὸ μὴ προὐπάρχειν τὸν εἰπόντα τοῦ πρὸς ὃν ἔλεγε "ποιήσωμεν
ἄνϑρωπονκ« zul τὰ ἑξῆς, φατὲ ἡμῖν σαφῆ τὴν περὶ τούτων ἀπό-
δειξιν, εἰ δύνασϑε. οἱ ἅγιοι ἐπίσκοποι διὰ Ὁσίου ἐπισκόπου
πόλεως Κουρδούβης ἑρμηνεύοντος αὐτὸν ἑτέρου εἶπον" εἰ προῦπ-
ἤρχεν, ὡς σὺ φής, τοῦ υἱοῦ ὁ πατὴρ καὶ μεταγενέστερος ὁ υἱὸς μετὰ

1. 3 Gen. 1,26 — 7 Gen. 1,27 — 18 I Tim. 6, 16 19 Ode 8 (Gebet
Manasses), 5

A!HR V:!ps M2PıP2

1 Εὐσταϑίου ἐπισκόπου «ο ἢ | εἰς τὸ αὐτὸ H > P2P3 3 χαὶ---4 ϑεὸς
>R 4 κατ᾽ εἰκόνα --- 6f ἄνϑρωπον “:-- Υ1Ρ8 (Balfor.) 8 ἄρρεν] ἄοσεν ἢ 9 A
εἰ P2 | nomowuev + ἐν P2 15 τὸ) — quod ad illud attinet vgl. 68, 1.
19 ἀκτιστός aber am Rand f ἄστεχτος H 21 ἐρῶ τὸ] ἐρωτῶ HM2P! ἐρὼ
τῷ Ῥ2 24 [μὴ] Αἴ | ἔλεγε] ὁ λόγος αὶ 25 τὰ - Μ5 | σαφῆ >R | τουτου H
26 δύνασϑε corr. aus δύνασθαι R, δύνασϑαι PP 27 πόλεως >H | χουρδούβης
im Text, χουδρούβης am Rand von anderer Hd. At, χορδούβης R | εἶπον ἕρμη-

γνεύοντος αὐτὸν ἑτέρου «ο R | εἶπεν HP3 εἶπαν M’PiP2V! 28 μετὰ] μὲν P3
Gelasius. 5

[11

x$' 7

1.15.1

ID δ
Ξ

66 Gelasius

, \ x EREN - = N τι De \ >

χρόνους τινὰς χτισϑεὶς ὑπὸ τοῦ ϑεοῦ καὶ εἰς υἱὸν αὐτοῦ μετὰ ταῦτα
ὑπ᾿ αὐτοῦ τοῦ πατρὸς ἀναγορευϑείς, χαϑά φατε ἀσεβῶς βλασφη-
μοῦντες εἰς ποίησιν τῶν χτιστῶν φύσεων προχεχτίσϑαι αὐτὸν ὑπ᾽
αὐτοῦ, εἶπεν ἂν κατὰ τὴν ὑμετέραν ἀσέβειαν ὃ ἄκτιστος ϑεὸς πρὸς
τὸν χτιστὸν ϑεὸν χαϑ' ὑμᾶς" ποίησόν μοι ἄνϑρωπον κατ᾽ εἰκόνα
ἐμὴν καὶ ὁμοίωσι». ἀλλ᾽ ἐπείπερ ἀεὶ πατὴρ ὁ ϑεός, ὡς προαπε-
δείξαμεν, καὶ ἀεὶ συνυπάρχει τῷ πατρὶ ὁ υἱός, οὐ μεταγενέστερος
χρόνοις, οὐκ ἐλάσσων δυνάμει, οὐ περιγραπτὸς τόπῳ, ἀλλ᾽ ἀεὶ καὶ
οσαύτως ἀϊδίως συνυπάρχων τῷ πατρί, γεγεννημένος ἐξ αὐτοῦ ἀπε-
ρινοήτως καὶ ἀνεκφράστως, καϑὰ προειρήχαμεν, ϑεὸς ἀληϑινὸς ὧν
ἀεὶ ἐκ τοῦ ἀεὶ ὄντος ἀληϑινοῦ ϑεοῦ χαὶ πατρός, συνάναρχος τῷ
πατρί, συναΐδιος τῷ πατρί, συμβασιλεύων ἀεὶ τῷ πατρί, ὁμοούσιος
τῷ πατρί, ἰσοδύναμος. τῷ πατρί, συνδημιουργὺς τῷ πατρί. εἰ γὰρ
καὶ πάντα διὰ τοῦ υἱοῦ γεγενῆσθαι λέγει ἡ ϑεία τῶν εὐαγγελίων
φωνὴ καὶ ὅτι »χωρὶς αὐτοῦ γέγονεν οὐδὲ ἕν ὃ yEyoveve, ἀλλ᾽
ὅμως οὐ δίχα τοῦ πατρὸς ἐδημιούργησεν, ἐπείπερ μία ϑεότης καὶ
βουλὴ μία τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, ἀχω-
ρίστως ἀεὶ ὄντος τοῦ πατρὸς πρὸς τὸν υἱὸν xal τοῦ υἱοῦ πρὸς τὸν
πατέρα, νοητέον οὖν, ὦ φιλόσοφε, ὅτι ἕν χατὰ τὴν τῆς ϑεότητος
οὐσίαν ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱός, καϑὰ zal ἐν εὐαγγελίοις ὁ αὐτὸς υἱὸς
βοᾷ »ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμενκ«" πρὸς ὃν ἔλεγε »ποιήσωμεν
ἄνϑρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καϑ' ὁμοίωσινς͵

ἀντίρρησις τοῦ φιλοσόφου" καὶ ἤδὴ ἐ ἐν ταῖς προτέραις ἐπερωτήσεσιν λβ΄ 6

ἔφαμεν μὴ εἶναι τὸν ϑεὸν ἀνϑρωπόμορφον' τίνα οὐ» ἔχει τὴ» σημα-
σίαν ἡ ῥῆσις αὕτη, τὸ »κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καϑ' ὁμοίω-
σιν«, φατὲ ἡμῖν. οὐ γὰρ μιχρὸν ἡμῖν ἡ λέξις παρέχει ἀγῶνα". τέως
τοῦτο λεχτέον. ἀπόκρισις τῆς ἁγίας συνόδου dıa τοῦ αὐτοῦ ἐπι-
σκόπου Ὁσίου πόλεως Κουρδούβης" τὸ »κατ᾽ eixovac, ὦ φιλό-

6f vgl. S.60,13 — 10 vgl. S. 00,10} — 14f Joh. 1,3 — 21 Joh. 10,30 —
Gen. 1, 26 — 25. 28 Gen. 1, 26
A':HR ViP3 M?P!P2

3 φύσεως M? | προχεχτίσϑαι HRP3 προεκτίσται V! προεχτίσϑαι (aber aus
προχεχτίσϑαι corr.) ΑἹ, M?P!P2 5 ϑεὸν] υἱὸν RM2P!P2V1P3 7 ὑπάρχει M?
S χρόνῳ Μ2Ρ1Ρ2 9. συνυπάρχων] συνὼν R | γεγενημένος P!P3 10 ὧν ἀλη-
ϑινὸς »® P2 11 ὄντος -- R 12 συταΐδιος --- 13 πατρὶβ am Rand nachträglich
zugefügt H 12 ὁμοούσιος aus ὁμοιούσιος corr. P3 14f τῶν εὐαγγελίων
φωνὴ] FOR R 15 οὐδὲ Ev] οὐδὲν M? 16 ἐδημιούργησεν + ἀλλ᾽ M:P!P?
vıps 19 ὦ >V!P3 20f ὁ αὐτὸς βοᾶ viögcoH αὐτὸς Boa ὁ υἱός co M:P!P2
91 ἔλεγεν + ὅτι ἢ 94 τὴν "- ΗΒ 28 ὁσίου ἐπισχόπου w AIR χορ-
δούβης R

Kirchengeschichte II 15, 2— 16, 3 67

σοφε, νοητέον οὐ κατὰ τὴν τῶν σωμάτων σύνϑεσιν, ἀλλὰ χατὰ τὸ
νοερὸν ἐντετυπῶσϑαι ὁ τῆς ἀληϑείας παρίστησι λόγος. ἄχουε τοίνυν
καὶ σύνεξ: ἀγαϑὸς ὧν ὁ ϑεὸς τῇ φύσει ἐνέπηξε τῇ νοερᾷ τοῦ
ἀνθρώπου οὐσίᾳ τὸ »κατ᾽ εἰκόνα αὐτοῦ καὶ ὁμοίωσιν « οἷον τὴν
ἀγαϑότητα τὴν ἁπλότητα τὴν ἁγιότητα τὴν καϑαρότητα τὴν
ἀφϑονίαν τὴν» χρηστότητα τὴν μακαριότητα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια"
ἵν᾿ ἅπερ ἐστὶν ὁ ϑεὸς τῇ φύσει, ταῦτα κατὰ τὴν αὐτοῦ χάριν ἔχειν
δυνηϑῇ καὶ 6 ὑπ᾽ αὐτοῦ “τισϑεὶς ἄνϑρῶπος, τοῦτ᾽ ἔστι τὸ νοερὸν
αὐτοῦ. καὶ ὥσπερ οἱ τῶν ζωγράφων ἐπιστήμονες γράφοντες ἐν
σανίσι τὰς ὁμοιώσεις τῶν εἰχόνων, ἐκ διαφόρων καὶ οὐχ ἐξ ἑνὸς
χρώματος τὰς εἰχύνας ἀπαραλείπτως γράφουσιν, οὕτω δέδωκεν ὃ
ϑεὸς καὶ τῷ ἀνϑρώπῳ τῷ ὑπ᾽ αὐτοῦ χτισϑέντι ἐν τῷ νοερῷ ταμείῳ
τῆς ψυχῆς, τοῦτ᾽ ἔστι τῷ νῷ, ἔχειν διὰ τῶν ἀρετῶν τὸ »κατ᾽
εἰχόνα αὐτοῦ καὶ ὁμοίωσινς, τῆς εἰχόνος ἀπαραλείπτως EVOL-
σχομένης ἐν τῷ ἀνϑρώπῳ διὰ τῶν προρρηϑέντον ϑείων πραγμάτων,
ὧν ἐνέϑηκεν αὐτῷ ὁ ϑεὸς εἰπὼν »ποιήσωμεν ἄνϑρωπον κατ᾽
εἰκόνα ἡμετέραν καὶ za ὁμοίωσινς-.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου: ὑπερχείσϑο μοι ταῦτα ἐπὶ τοῦ
παρόντος καιροῦ" ἐχεῖνο δὲ μᾶλλον ἐπερωτητέον περὶ τοῦ δι᾿ οὗ
ἐποίησεν ὁ ϑεὸς τὸν ἄνϑρωπον καὶ πάντα Ta τε ὁρώμενα Ta τε μὴ
ὁρώμενα. οὐ γάρ μοι δοκεῖ εὖ ἔχειν, ἅπερ εἰρήκατε, ὅτι ἕν κατὰ τὸ
αὐτὸ ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱὸς ἀϊδίως ἅμα καὶ ὅτι ϑεὸς ἀεὶ συμπροὐπάρχων
τῷ πατρὶ ὁ υἱός. ἐγὼ δὲ φαίην ὑπουργὸν ἐν τοῖς κτίσμασι γεγενῆ-
σϑαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ϑεοῦ. ἐδεῖτο γὰρ ὁ ϑεὸς ὑπουργοῦ εἰς τὴν τοῦ
ἀνθρώπου καὶ τοῦ κόσμου κατασχευήν. διὸ μέλλων ὁ δημιουργὸς
ϑεὸς κτίζειν τὰς κτιστὰς φύσεις ὑπεστήσατο ἑαυτῷ ἐργαλεῖον, δι᾿ οὗ
κτίσει πάσας τὰς φύσεις. ὥσπερ γὰρ ὁ τέχτων προὐφιστᾷ ἐργαλεῖα
εἰς τὴν τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ μελλόντων γίνεσθαι κατασκευήν, οὕτως ἔστι
νοῆσαι καὶ ἐπὶ τοῦ ϑεοῦ, ὅτι ὑποστήσας ἑαυτῷ ὡς ἐργαλεῖον τὸν

4. 18. 16 Gen. 1, 20
A!HR γ1Ρ8 M?P!P2

τὴς Top> P> rl za. RVA. “τὸν >. Vi 2 ἐχτετυπῶσϑαι
HM?P!P2 3 ἀνέπηξε P? 4 χαϑ᾽ ὁμοίωσιν αὐτοῦ καὶ κατ᾽ eixwamR 4 τὴν
ἀγαθότητα τὴν χαϑαρότητα τὴν ἀφϑονίαν τὴν ἁπλότητα τὴν ἁγιώτητα (so!) τὴν
χρηστότητα «οἱ 10 τὰς τῶν εἰχόνων ὁμοιώσεις «οὐ 12 τῷ!--18 ἔστι
>R 14 εὑρισκομένης] σωζομένης R 15 προειρημένων H | ϑείων] δύο

AR>H 16 ἀνέϑηχεν A'RV!P3 17 ὁμοίωσιν] ὁμοίων P! 90 μὴ

“μὴ ὁρώμενα
ὁρώμενα] öger«e ῬΩΖ 51 τὸ αὐτὸ] ταυτὸ R 22 συνυπάρχων aber am Rand
IF συνπρουπάρχων H συμπρουπάρχει R 29 ὡς >H

λδ΄ 161

[bit

68 Gelasius

υἱὸν ἔχτισε di αὐτοῦ τὸν κόσμον. τὸ γὰρ ὑπὸ τῶν ἀποστόλων
ῥηϑὲν ὅτι »πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετος, ὡς δι᾿ ἐργαλείου ἐκτί-
σϑησαν αἱ δι’ αὐτοῦ φύσεις, καὶ τὸ »xar εἰκόνα δὲ ἡμετέραν
καὶ καϑ' ὁμοίωσιν« εἰπεῖν τὸν ϑεὸν χτισϑῆναι τὸν ἄνϑρωπον διὰ
τοῦ ἐργαλείου, τοῦτ᾽ ἔστι διὰ τοῦ υἱοῦ, κατὰ τὴν ἑαυτοῦ εἰχόνα καὶ
ὁμοίωσιν εἶπεν ὁ ϑεός. ἀνταπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ
Asovriov ἐπισκόπου Καισαρείας Καππασοκίας καὶ Εὐψφυχίου ἐπι-
σχκόπου Τυάνων" εἰ οὖν, ος σὺ φής, ἐργαλεῖον ὁ υἱὸς εἰς ποίησιν
τῶν κτιστῶν φύσεων ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἐκτίσϑη, ἐκ τῶν σεαυτοῦ
καταπίπτεις λόγων, ὦ φιλόσοφε. λέγει γὰρ ἡ τοῦ εὐαγγελίου φωνή.
ὡς καὶ αὐτὸς ἀρτίως ἐμνήσϑης »πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ
ἐπάγει »καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν ὃ γέγονενκ«. εἰ οὖν
πᾶν τὸ χτιστὸν δι᾿ αὐτοῦ γέγονε καὶ χωρὶς αὐτοῦ γέγονεν οὐδὲ ἕν,
ὁ χύσμος δὲ κτίσμα καὶ ὁ υἷός, ὡς αὐτὸς φής, ἑαυτὸν ἄρα ἔκτισεν
χαὶ οὐχ ὁ πατήρ. ἀντίρρησις τοῦ φιλοσόφου" ἅπαξ εἶπον, ὅτι ὡς
δι᾿ ἐργαλείου πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐποίησεν ὁ ϑεὸς εἰς αὐτὸ τοῦτο ποιήσας
αὐτὸν πρὸ πάσης κτίσεως, πρὸς ποίησιν τῶν χτιστῶν φύσεων ἐργα-
λεῖον εὐτρεπίσας αὐτόν. ἀνταπόχρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ
τῶν αὐτῶν ἐπισκόπων “εοντίου καὶ Εὐψυχίου" εἰπέ, ὦ βέλτιστε.
ποῦ σοί τις ἐργαλεῖα ἀνεβόησε τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ ἢ τὸ ἅγιον αὐτοῦ
πνεῦμα; παράσχου ἡμῖν τὰς μαρτυρίας τῶν ὑποϑέσεων. τίνος πνεὺ-
ματοφόρου ἔχεις τὰς ὑπογραφὰς ἐχδώσαντος ἐργαλεῖον τὸν υἱὸν τοῦ
ϑεοῦ, τὸν κτίστην πάντων τῶν αἰώνων καὶ πασῶν στρατιῶν ἐπουρα-
νίων καὶ πάντων ἐπιγείων; ἐπάχουσον τοίνυν, ὦ φιλόσοφε, τῶν
μαρτυριῶν τῶν ἐκ τῶν ϑείων γραφῶν τῶν ἐκϑησάντων ϑεὸν συνα-
ἴδιον τῷ πατρὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, κτίστην τε καὶ δημιουργὸν πασῶν

2 Joh. 1, 8. --- 3 Gen. 1, 26 — 11 Joh. 1, 8

A!HR V:!P3 M?P!P?

30’ αὐτοῦ am R ὅ διὰ -- ' 11 χαὶ ἐπάγει >R 12 ἐγένετο]
γέγονεν R 18 γέγονεν ---1ὅ πατήρ Text nach A! 19: γέγονεν οὐδὲ ὁ
κόσμος" κτίσμα δὲ καὶ ὁ υἱὸς κτλ. HM?P!P2 γέγονεν οὐδὲ ἕν ὃ γέγονε κτίσμα de ὁ
χόσμος καὶ ὃ υἱὸς R γέγονεν οὐδὲν ὃ γέγονε, κτίσμα δὲ καὶ ὁ υἱὸς V!P3 147 ἔχ:
τισεν + ὁ υἱὸς R ἔχτισεν ἄρα «ο HV!P3 15 ὡς > V!P3 17 ποὺ > P3
χτίσεως + καὶ HP? 19 λέοντος R 20 ἐργαλεῖον R | 7) UP? 22 &-
δώσαντος “-- ἢ ἐχδόσαντος M?P!P2V!P3 | ἐργαλεῖα A! 98 τὸν] zaiR | ἁπάν-
τῶν H | τῶν > Vi 25 zu &x9noavrorv vgl. 24, 29. 50, 30 95 1 ovvaidıov]

ὡς ἀίδιον P3 26 πασῶν] πάντων R

1:1 ἢ

σι

ja
σι

ID
ot

Kirchengeschichte II 16, 3—13 69

τῶν κτιστῶν φύσεων. ἐν μὲν βίβλῳ κτίσεως ἔχεις oe τὸν
προφήτην, ὃς συνδημιουργὸν τῷ ϑεῷ xal πατρὶ τὸν υἱὸν ἐξέδωκε,
λέγων καϑὰ προειρήκαμέν σοι, ὦ βέλτιστε, »εἶπεν ὁ ϑεός" ποιή-
σῶμεν ἄνϑρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καϑ' ὁμοίωσιν «"
πρόσωπον συνδημιουργὸν συγκαλεῖν πέφυχεν ἀλλ᾽ οὐχὶ ἐργαλεῖον. τὸ
γὰρ εἰπεῖν »καὶ ἐποίησεν ὃ ϑεὸς τὸν ἄἀνϑρωπον, κατ᾽ εἰκόνα
ϑεοῦ ἐποίησεν αὐτόν, ἄρρεν καὶ ϑῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς -
αὐϑεντίαν προσώπων σημαίνει. ἐν τῷ γὰρ εἰπεῖν »ποιήσωμεν
ἄνϑρωπονκ« ἀναιρεῖ τὴν τῶν ἐργαλείων ἐπίνοιαν. τρανοτέραν « (δὲ)
δέχου μαρτυρίαν αὐϑεντικὴν εἰς μόνον τὸ πρόσωπον τοῦ υἱοῦ ἔχτε-
ϑεῖσαν δεικνῦσαν αὐτὸν δημιουργὸν πασῶν τῶν γενητῶν φύσεων,
ὡς γέγραπται ἐν βίβλῳ Βαροὺχ ἐχ στόματος Ἱερεμίου προφήτου
λέγοντος >0 κατασκευάσας τὴν γῆν εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον
ἐνέπλησεν αὐτὴν ae τετραπόδων, ὁ ἀποστέλλων τὸ
φῶς καὶ πορεύεται ἐχάλεσεν αὐτό, καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ
τρόμῳ. οἱ de ἀστέρες ἔλαμψαν ἐν ταῖς φυλακαῖς αὐτῶν
καὶ ηὐφράνϑησαν. ἐκάλεσεν αὐτούς, zal εἰπαν' πάρεσμεν"
ἔλαμψαν wer’ εὐφροσύνης τῷ ποιήσαντι αὐτούς. οὗτος ὃ
ϑεὸς ἡμῶν, οὐ λο γισϑήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν. ἐξεῦρε
πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης καὶ ἔδωκεν αὐτὴν Ἰακὼβ τῷ παιδὶ
αὐτοῦ καὶ Ἰσραὴλ τῷ ἠγαπημένῳ αὐτοῦ. μετὰ ταῦτα ἐπὶ
τῆς γῆς ὥφϑη καὶ τοῖς ἀνϑρώποις συνανεστράφης. καὶ ὁ
᾿Ἠσαΐας Key τῷ Ἰσραήλ »χαὶ νῦν 00% ἔγνως, ἘΠ μὴ ἤκουσας;
ϑεὸς αἰώνιος, ϑεὸς ὁ κατασκευάσας τὰ ἄχρα τῆς rise τίς
οὖν οὗτος ὁ ϑεὸς ὁ αἰώνιος, 0) φιλόσοφε, ὁ κατασκευάσας τὰ ἄχρα
τῆς γῆς, ὁ καὶ ἐπὶ γῆς ὀφϑεὶς καὶ τοῖς ἀνϑρώποις συναναστραφείς;
τὸν υἱὸν λέγεις συνανεστράφϑαι τοῖς ἀνθρώποις ἢ τὸν πατέρα;

3. 6 Gen. 1, 261 --- 13 Baruch 3, 32ff — 23 165. 40, 23
A!HR V!P3 M?P!P2

1 μωυσὴν R 2 συνδημιουργὸν τὸν υἱὸν τῷ ϑεῷ καὶ πατρὶ © R 5 Eoya-
λεῖον AIR ἐργαλεῖα die übr. HSS | τὸ] τῷ ΜΡ: 7 ἄρσεν ἢ 8 προσώπων Al
προσώπους P2 προσώπου d. übr. HSS σημαίνει προσώπους «ο Ῥ2 9 τὴν > PP
10 δέχου] δὲ ἔχω A'R | αὐϑεντικὴν + εἰπεῖν R | μόνον τὸ >A!R 11 δει-

χνύουσαν At | γενητῶν ΑἸΗΥ! γεννητῶν ἃ. übr. HSS 12 ἱερεμίου + τοῦ A!R

‚13 χρόνον >R 17 ein] = εἶπον A'R 20f τῷ παιδὶ αὐτοῦ Ἰακὼβ © R

91 τῷ ἠγαπημένῳ + ὑπ᾿ ῬῸξ 22 τῆς Ξ ἩΝΜΈΡΙΡΣΡΒ 28 εἰ ἢ RM?Pı 24 Yeög!
ὁ M? 24f τίς οὖν >R 250°>M 27 λέγει R

70 Gelasius

ἀπόκρισις τοῦ φιλοσόφου" ὁ υἱός, φησί, συνανέστραπται, καϑὼς λη΄ 14

εἴρηκαν αἱ ϑεῖαι γραφαὶ κἀγὼ πιστωϑεὶς ἐξ αὐτῶν ἀποδέδεγμαι.
ἀλλ᾽ ἔστε μοι ἔτι δυνατωτάτη καὶ ἀναντίρρητος ἀντίϑεσις περὶ αὐτοῦ.
ὅτι πρὸ πάσης κτίσεως ἔκτισεν αὐτὸν ὁ ϑεός, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὰ
πάντα κτίσῃ. καὶ ταῦτα ἀποδείξω ἐν τοῖς ἔμπροσϑεν τῶν ἀγώνων.
ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τῶν αὐτῶν ὁσιωτάτων ἐπι-
σχόπων Asopriov καὶ Εὐψυχίου" οὐχ οὕτως, φιλόσοφε, οὐχ ἔνεστι
δεῖξαί σε ταῦτα ἅπερ φής. γέννημα γάρ ἐστι τοῦ ϑεοῦ καὶ οὐ ποίημα,
καϑάπερ διὰ πλειόνων ἀπεδείξαμεν. καὶ τίς γάρ, ὦ φιλόσοφε, τῶν
ἐν εὐσεβείᾳ καὶ ἀγχινοίᾳ πλουτούντων ἀνδρῶν οὐχ ἐχπλήττεται ἐπὶ
ταῖς τοσαύταις αὐτοῦ ἐνεργείαις τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ δημιουργηϑεισῶν
φύσεων ὡς ὑπὸ ϑεοῦ, τοῦτ᾽ ἔστιν ὑπ᾿ αὐτοῦ, κτισϑεισῶν, τῆς γραφῆς
βοώσης νἐποίησεν ὁ ϑεὸς τὸν ἄνϑρωπονς καὶ »εἶδεν ὁ ϑεὸς
τὰ πάντα ὅσα ἐποίησε, καὶ ἰδοὺ καλὰ λίαν «. Ἰωάννης δὲ ὃ
εὐαγγελιστὴς σαφέστατα δείκνυσιν αὐτὸν ἀεὶ συνυπάρχοντα τῷ πατρὶ
συναΐδιόν τε καὶ συνάναρχον τῷ πατρί, »ἐν ἀρχῇ γάρ φησιν nv ὃ
λόγος, καὶ ὃ λόγος nv πρὸς τὸν deov, καὶ ϑεὸς ἣν ὁ λόγος"
οὗτος ἣν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν ϑεόν. πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο
καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν ὃ γέ γονεν«. ἰδοὺ σαφέστατα
δέδεικται, ὦ φιλόσοφε, ὅτι πάσης γενητῆς φύσεως δημιουργὸς ὁ υἱός"
εἰ οὖν δημιουργὸς τῶν ὅλων κτισμάτων ἐστίν, ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν,
ὁρωμένων τὲ καὶ οουμένων, δῆλον ὅτι ϑεὸς ἀληϑῶς φύσει καὶ οὐκ
ἐργαλεῖον, οἧς φής, οὐδὲ κτίσμα οὔτε ποίημα οὔτε μεταγενέστερος
τοῦ πατρός. τὸ γὰρ ἣν τετράκις λεχϑὲν ὑπὸ τοῦ εὐαγγελιστοῦ
τὸ προὔπάρχον οὐχ ἔχει. ἵνα δὲ τελειότατα γνώσῃ ὅτι οὐχ ὑπεξούσιος
ἀλλ᾽ αὐτεξούσιος ὡς καὶ ὁ πατήρ, δέχου καὶ ἄλλην ἐναργεστάτην
μαρτυρίαν. ἄκουε τοίνυν τοῦ ϑεσπεσίου ᾿Ησαΐίου βοῶντος »xal
ϑελήσουσι, φησίν, εἰ ἐγενήϑησαν πυρίχαυστοικς τοὺς Ἰουδαίους
προσαναφωνῶν »ὕτι παιδίον ἐγεννήϑη υἱὸς καὶ ἐδόϑη ἡ μῖν,

13 Gen. 1, 27. 51 — 17 Joh. 1, 1-3 — 27ff Jes. 9, 5. 6
A!HR V:!P3 M?P!P?

1 συνανεστρόφϑαι AIV!P3 συνανέστρηπται R συνανεστράφη H (wo aber y wohl
auf Rasur) M?2P!P?2 | χαϑὰ H 2 ἀποδέδειγμαι RB 3 ἔτι >R | ἀναντίρητος
οἷ) Eu R 4 δι᾽ αὐτῶν τῶν P2 6 ὁσιοτάτων H 8 ἔφης V!P2_ 18 βοώ-
σης + καὶ MPiP?_ 14 τὰ > P2 18 nach ἦν Rasur A! 19 ἐγένετο] οὐ γέ-
yovev H 19 σαφέστατα > R 20 γενητῆς, aber ν corrig. Al, R γενετῆς
durch Rasur aus γεννητῆς P2 γεννητῆς P° | υἱὸς] ϑεὸς αὶ 25 wüsR 30 xai?
>R 28 φησίν > P? | Σἔἐγεννήϑησαν Pi 29 προσαναφωνῶν H nooave-
φωνῶν ἃ. übr. HSS, aber corr. aus προσαναφωνῶν in A!

λϑ'

τῷ

Kirchengeschichte II 16, 14—17, 2 71

οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ ὦμου αὐτοῦ, καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ
μεγάλης βουλῆς ἄγγελος ϑαυμαστὸς σύμβουλος ϑεὸς ἰσχυ-
ρὸς & ξουσεαστήςς. ἄχουε, φιλόσοφε, ἐξουσιαστὴν αὐτὸν προκη-

ρυττόμενον καὶ οὐχ ὑπεξούσιον. χαϑὼς ὑμεῖς φατε. ἀλλὰ πάλιν

ἐπαναληπτέον τὴν λέξιν" »ϑεὸς ἰσχυρός, ἐξουσιαστής, ἄρχων
εἰρήνης, πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος «. ἐν δὲ μιᾷ τῶν αὐτοῦ
εὐεργεσιῶν zeulsena, ἑαυτὸν ὁ αὐτὸς μονογενὴς υἱὸς τοῦ ϑεοῦ
αὐτεξούσιόν τε καὶ κτίστην τοῦ ἀνϑρώπου, ἐπὶ τῇ τοῦ ἐκ γενετῆς
τυφλοῦ ἀναπληρώσει ὑπ αὐτοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ reyevn-
μέν. ἀπαύγασμα γάρ ἐστι τοῦ πατρὸς συναΐδιον καὶ ὶ χαρακτὴρ
ἀπαράλλακτος τῆς ὅλης αὐτοῦ ὑποστάσεως, καϑά ‚Pnst Παῦλος ὁ
ἀπόστολος, τὸ »δκεῦος τῆς ἐχλογῆς«. ἰδού, φιλόσοφε, τοσοῦτοι
ἄναρχον, ἐπείπερ χαὶ συνάχτιστον τῷ πατρὶ κτίστην τε πασῶν τῶν
χτιστῶν φύσεων, χαϑὰ πλειστάκις εἰρήκαμεν, τῶν τε ὁρωμένων τῶν
τε νοουμένων τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ ἀπέδειξαν. ποῦ δὲ καὶ οἱ μάρτυρες
τῶν ἐργαλείων, φῆσον εἰ ἔχεις" τάχα οὖν καὶ εἰς ἐργαλεῖα πιστεύσας
ἐβαπτίσϑης, εἴπερ, ὡς φής, πιστὸς ὑπάρχεις τῷ ϑεῷ.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου περὶ τοῦ »κύριος ἔχτισέ μὲ ἀρχὴν
ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦς ἐκ τῶν παροιμιῶν Σολομῶντος"
ἐπεί, φησί, τοσοῦτον βιάζεσϑε ὑμεῖς τὴ» ἀλήϑειαν, τῇ! εἴπωμεν
περὶ ταύτης τῆς φανερᾶς λέξεως τῆς »κύριος ἔχτισέ μὲ ἀρχὴν

ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ«; ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων,

τῶν ἐπισκόπων διὰ Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου € ἐπισκόπου Καισα-
ρείας Παλαιστίνης" ti πιϑανῶς καὶ ῥᾳδίως ὡς οἴεσϑαι τοὺς βυϑοὺς
διατιτρώσκχεις; μὴ σαυτῷ, ὦ φιλόσοφε, ἀφορμὰς ἀνάνδρους ἐπισώρευε,
ὕρα μή πῶς δυσεπιβάτοις χρημνοῖς ἀπαραφυλάκτως ἐπιβὰς κρημ-

8 vgl. Joh. 9,1 --- 10 vgl. Hebr. 1, 8 — 12 Αοὔ. 9, 10 -- 18. 21 u. ö. Prov.
8,22 — 24 Über das Verhältnis dieser Rede zu Eusebs Schriften vgl. G. Loescheke
im Rhein. Mus. LXI 081

A:HR V!p3 M2P1!P2

2 βουλῆς + τῆς τοῦ πατρὸς H 3 ἐξουσιαστὴς + ἄρχων εἰρήνης, πατὴρ
τοῦ μέλλοντος αἰῶνος V!P3 (Ball) 4 ἀλλὰ --- 6 αἰῶνος > V!P3 ἰσχυρός, ἄρχων εἰ-
ρήνης, ἐξουσιαστής ®R 8. γενετῆς RM2P!P? γεννητοῖς At γεννητῆς HV!P3 9f γε-
γεννημένῃ Μ5 111 φησι 6 ἀπόστολος Παῦλος wo A! (wo aber ὁ fehlt) R
131 τῶν χτιστῶν πασῶν φύσεων w A'R 15 ἀπέδειξαν corr. aus ἀπεδείξαμεν
Α1 ἀπεδείξαμεν R 19 Σολομῶντος > M?P!P? 20—24 am Rand nach-
getragen, aber 20 einwuev 23 τῶν ἐπισχόπων und ἐπισχύπου Καισαρείας IIa-
λαιστίνης >H 90 ὑμεῖς- Βα 231 χαισαρείας + τῆς R 24 οἴεσθαι A'HR
οἴη die übr. HSS οὕ ὦ >A!R 261 χρημνισϑήση R

a {1

σι

2 Gelasius

= > > > \ ’ ᾽ν ᾿ - ’ ς δος
γισϑῆς. ἀλλ εἰς τὸ »χυρίος ἕχτισὲ μεῖς νῦν φησομεν" οἱ προ ὃ

« - BE} \ - , ΄ - a - [2 ar ’

ἡμῶν ἐξέδοκαν περὶ τῆς λέξεως ταύτης, τῆς ὁτε »κύριος ἔκτισέ

x \ ” x r -

μες πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα καὶ εἰς τὴν κατὰ σάρχα δὲ οἰχονομίαν τῆς
, - , eo - - a „

ἐπιφανείας τοῦ χυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ πῶς διείληφαν,

’ \ , « = \ \ 2
πάντως ἴστε τὰς ἐκόοσεις. ἡμεῖς δὲ καὶ ἐπ᾿ ἄλλαις ἱστορίαις τὴν 4

- ‚ = 5 2 = > =

ἔχδοσιν νῦν ποιησόμεϑα τοῦ χυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ συνεργοῦντος,
4 ra ‚ > oO n , x

καὶ εἰ ϑέλεις, φιλόσοφε, αὐτὴν ὁλὴν τὴν λέξιν προτείνωμεν μετὰ

x - > - De il x Προ) x Pr N > ’
καὶ τῆς ἀρχῆς αὕτῆς. λέγει γὰρ ἢ ἀρχὴ αὑτῆς) »ξαν ἀναγγείλω ὅ

ὑμῖν τὰ καϑ᾽ ἡμέραν γινόμενα, μνημονεύσω τὰ ἐὲξ αἰῶνος
ἀριϑμῆσαις«" εἶτα ἐπάγει λέγων »κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν
αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ, πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐϑεμελίωσέ us ἐν
ἀρχῇ, πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι, πρὸ τοῦ προελϑεῖν τὰς
πηγὰς τῶν ὑδάτων, πρὸ τοῦ ὁρη ἑἕδρασϑῆναι, πρὸ δὲ
πάντων βουνῶν γεννᾷ μες. ὅϑεν χατασκχευάζων τὸ ὅτι »κύριος
ἔχτισέ uec ἐπισυνάψας εἶπε »κύριος ἐποίησε χώρας καὶ ἀοική-
Tovse. ζητῶμεν λοιπὸν κύριον τὸν χτίσαντα αὐτὸν τὸν καὶ
ποιήσαντα χώρας καὶ ἀοικήτους: νυγματισϑεὶς γὰρ ὁ Σολομῶν ἐκ
τῶν τοῦ πρὸς Ἰὼβ εἰπόντος »ποῦ ἦσϑα ἐν τῷ ϑεμελιοῦν με τὴν
γῆν«; εἶπε »κύριος ἐποίησε χώρας καὶ ἀοικήτουςς. ἐν δὲ
βίβλῳ Βαροὺχ ἐκ στόματος Ἱερεμίου τοῦ προφήτου, καϑὼς προαπε-
δείξαμεν, περὶ τοῦ ποιήσαντος χώρας καὶ ἀοικήτους λέγει" »viol
᾿Αγὰρ ἐκζητοῦντες τὴν σύνεσιν ἐπὶ τῆς γῆς οἱ ἔμποροι καὶ
οἱ ἐκζητηταὶ τῆς συνέσεως ὁδὸν δὲ σοφίας 00x ἔγνωσαν
οὐδὲ ἐμνήσϑησαν τὰς τρίβους αὐτῆςςκ-. καὶ μετ᾽ ὀλίγα" »ἀλλ᾽
ὁ εἰδὼς τὰ πάντα γινώσκει αὐτήν, ἐξεῦρεν αὐτὴν τῇ συνέσει
αὐτοῦς«" εἰπὼν περὶ τοῦ ἐξευρόντος τὴν σοφίαν τῇ συνέσει αὐτοῦ
ἐπάγει αὐτοῦ καὶ τὰς ἐνεργείας, λέγων »ὁ κατασκευάσας τὴν γῆν
εἰς τὸν αἰῶνι χρόνον ἐνέπλησεν αὐτὴν κτηνῶν τετραπόδων,
ὁ ἀποστέλλων τὸ φῶς καὶ πορεύεταις:. οὐ παραβλεπτέον
γάρ, ὦ φιλόσοφε, τὰ αὐτὰ πάλιν διαγορεῦσαι πρὸς ἐναργῆ ἀπόδειξιν

8 Prov. 8,218 — 10 Prov. 8,22—25 — 14f Prov. 8, 22. 20 --- 18 Hiob 38,4 —
2] Baruch 3, 23 (gekürzt) — 24 Baruch 3, 32 — 27 Baruch 3, 32f

AIHR VIP3 M2>P1P2

1 φήσωμεν HR φήσομεν +8 MP!P2V!P3 6 χριστοῦ >M’P!P2 7 ϑέλεις - ὦ
A'RM2P!P2 8 τῆς αὐτῆς ἀρχῆς] “ΟὟ 11 εἰς ἔργα αὐτοῦ > ἘΣ 13 ἑδρασϑῆναι
τὰ ὄρη «ΟΣ 14 χατασχευάζων ---1ὅ ue>V! 16 χαὶ >HM?P!P?2 17 νυγ-
ματισϑεὶς] γυμνασϑείς H 18 τῶν > RM?P!P2 | πρὸς] πατρὸς ῬὩΡΒ 20 χαϑὰ
HM:PıP2 98 ὁδῶν ΜὩ:ΡΙΡΩΏῈ 26 αὐτοῦ --Η

130}
Qt

Kirchengeschichte II 17, 2—14 73

τῆς προχειμένης ὑποϑέσεως. »ὁ ἀποστέλλων, φησί, TO φῶς καὶ
πορεύεται, ἐκάλεσεν αὐτό, καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ τρόμφ᾽ οἱ
δὲ ἀστέρες ἔλαμψαν ἐν ταῖς φυλακαῖς αὐτῶν καὶ ηὐφράν-
Inoav' ἐχάλεσεν αὐτούς, καὶ εἶπαν" πάρεσμεν" ἔλαμψαν
μετ᾽ εὐφροσύνης τῷ ποιήσαντι αὐτούς. οὗτος ὁ ϑεὸς ἡμῶν,
οὐ λογισϑήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν. ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν
ἐπιστήμης καὶ ἔδωκεν αὐτὴν Ἰακὼβ τῷ παιδὶ αὐτοῦ καὶ
Ἰσραὴλ τῷ ἠγαπημένῳ αὐτοῦ. μετὰ. ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς
ὥφϑη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη«. τὰς δύο φράσεις
προϑήσαντες κυρίως τοῦ ποιήσαντος χώρας καὶ ἀοικήτους, ἃς εἶπε
Σολομὼν καὶ Βαροὺχ ἤτοι Ἱερεμίας — εἰπὼν γὰρ »ἔχτισέ uec
ἐπήγαγεν αὐτοῦ καὶ τὰς ἐνεργείας λέγων »κύριος ἐποίησε χώρας
καὶ ἀοικήτους -- συλλογισώμεϑα, ω βέλτιστε, τὸ τίς κύριος ὁ ποιή-
σας χώρας καὶ ἀοικήτους, καὶ νοήσομεν ὅτι οὐκ ἄλλος ἀλλ᾽ ἢ πάντως ὁ
κατασκευάσας τὴν γῆν εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον" ἐν τῷ γὰρ κατα-
σχευάζειν τὴν γῆν »ποιεῖν ἐστι χώρας καὶ ἀοικήτους «᾿ ὁ καὶ
ἐμπλήσας αὐτὴν κτηνῶν τετραπόδων, ὁ καὶ καλέσας τὸ φῶς,
καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ τρόμῳ καὶ τὰ ἑξῆς, περὶ οὗ λέγει, ὅτι »ἐπὶ
τῆς γῆς ὥφϑη καὶ τοῖς ἀνϑρώποις συνανεστράφη -. »οητέον
οὖν ὅτι οὗτός ἐστι» ὁ κύριος ὁ χτίσας τὴν λογιστικὴν σοφίαν εἰς
ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, ἣν ηὐτρέπισε τῷ κατ᾽ εἰκόνα αὐτοῦ ἀν-
ϑρώπῳ, ὁ ποιήσας χώρας καὶ ἀοικήτους, ὃ κατασκευάσας
τὴν γῆν εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον.

᾿Αλλὰ καὶ πάλιν τὴν ἀρχὴν τῆς λέξεως ἴδωμεν »ἐὰν ἀναγγείλω
ὑμῖν τὰ καϑ'᾽ ἡμέραν γινόμενας, ἀλλ᾽ οὐκ εἶπε τὰ μέλλοντα,
καὶ πάλιν λέγει »μνημονεύσω, τὰ ἐξ αἰῶνος ἐξαριϑμῆσαις ἀλλ᾽
οὐ τὰ πρὸ αἰῶνος. ἐγνώσϑη ἡμῖν, ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ ἐστιν ὁ καὶ
τὴν λογιστικὴν σοφίαν κτίσας, ὁ κατασκευάσας τὴν γῆν εἰς τὸν
αἰῶνα χρόνον, ὁ ποιήσας χώρας καὶ ἀοικήτους, ὃ καὶ τῷ Ἰὼβ εἰπὼν
»ὅτε ἐγενήϑησαν ἄστρα, NvEeoav us πάντες ἄγγελοί μους,

1 Baruch 8, 591} --- 10 vgl. Prov. 8,26 — 11 Prov.8,22 — 12 Prov. τὰ 26 --
18 Baruch 3, 38 --- 24ff Prov. 8, 218 — 28 Baruch 3, 32 — 30 Hiob 38,

A!HR V!P3 M?2P1P2

1 ana >R 3f εὐφράνϑησαν AIR 4 αὐτοὺς » Ῥὸ | εἶπον R 8 nye-
πημένω + ὑπ᾿ HSS außer A! (vgl.69,21) | τῆς > M?P!P3 9 φράσεις] φύσεις P3
(Balf.) 10 προσϑήσοντες H 11 γὰρ + χύριος AIR 12 χαὶ τὰς ἐνεργείας
αὐτοῦ «ΟἿ᾽ | λέγων :-Η 13 τὸ >HM?P!P?2 14 zai?> A!RV!P3 | vorowuev

_ AHRP2VIPs | ἄλλος] ἄλλας P2 15 τὸν > M | ἐν γὰρ τῷ ViP3

15f χατασχευάσαι R 20 λογιχὴν ῬΡΈ 27 ὑμῖν 12: 98 λογικὴν P?

74 Gelasius

Moong δὲ λέγει περὶ τοῦ ποιήσαντος τὸ φῶς »xal εἶπεν ὁ ϑεός"
γενηϑήτω φῶκες καὶ ἐπήγαγε λέγων »xal ἐποίησεν ὁ ϑεὸς
τοὺς δύο φωστῆρας τοὺς μεγάλους καὶ τοὺς ἀστέραςς-« καὶ
τὰ ἕξῆς. ἱκανὰ εἶναί μοι δοκεῖ τὰ λεχϑέντα, ἃ αἱ ἀποδείξεις παρέ-
στησαν, ὦ φιλόσοφε, ὕτι ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ ἐστιν ὁ χαὶ τὴν ἐν Σολο-
μῶντι λογιστικὴν σοφίαν κτίσας καὶ πάντα τὰ κτιστά, καὶ οὐκ ἐργα-
λεῖον. ἵνα δέ σοι σαφεστέραν τὴν ἀληϑῆ τῶν πραγμάτων ἀπόδειξιν
παραστήσωμεν καὶ τάχιον. ἔλϑωμεν ἐπὶ τὸν νοῦν τοῦ πράγματος καὶ
τῆς ϑεωρίας αὐτοῦ, τὰ ἐκ τῆς γραφῆς λέξωμεν. μέλλων ὁ προ-
φήτης Μωσῆς ἐξιέναι τὸν βίον, ὡς γέγραπται ἐν βίβλῳ ἀναλήψεως
Μωσέως, προσκαλεσάμενος Ἰησοῦν υἱὸν Ναυῆ καὶ διαλεγόμενος πρὸς
αὐτὸν ἔφη" »καὶ προεϑεάσατό μὲ ὁ ϑεὸς πρὸ καταβολῆς
κόσμου εἶναί μὲ τῆς διαϑήκης αὐτοῦ μεσίτην« καὶ ἐν βίβλῳ
λόγων μυστικῶν Μιωσέως αὐτὸς ιωσῆς προεῖπε περὶ τοῦ Δαυὶδ καὶ
“Σολομῶντος. περὶ οὗ Σολομῶντος οὕτω προεῖπε »καὶ διαδοχεύ-
σει (ἐπ) αὐτὸν ὃ ϑεὸς σοφίαν καὶ δικαιοσύνην καὶ ἐπιστή-
μὴν πλήρη, αὐτὸς οἰκοδομήσει τὸν οἶκον τοῦ ϑεοῦς χκαὶ τὰ
ἑξῆς. ἵνα δὲ σαφέστερον εἴη ὅ φημι, οὕτως ἐξετάσωμεν τὸν νοῦν" ὁ
ἄνϑρωπος διὰ τὸν κόσμον, ἢ ὃ κόσμος διὰ τὸν ἄνϑρωπον; ὃ φιλό-
σοφος" πάντως ὁ κόσμος διὰ τὸν ἀνϑρῶπον. οἱ ἅγιοι ἐπίσκοποι
οἱ ἡμέτεροι σιὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου ὐσεβίου τοῦ Παμφίλου
εἶπον" καὶ εἰ ὁ κόσμος διὰ τὸν ἄνϑρωπον πάντως οἷς προγενεστέρου
τοῦ ἀνϑρώπου ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνθυμήσει ὄντος, ὁ δὲ κόσμος μδτα-
γενέστερος ἢν» τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς λογιστικῆς σοφίας ἐν τῇ τοῦ
ϑεοῦ ἐνθυμήσει, ὁ ἄνϑρωπος οὖν προγενέστερός ἔστι τοῦ κόσμου καὶ
ἡ σοφία᾽ ὁ οὖν προγενέστερος ὧν τοῦ κόσμου προὐπάρχει καὶ τῶν
τοῦ κόσμου φύσεων, οἷον οὐρανοῦ καὶ γῆς ἡμέρας νυχτὸς νεφῶν
ἀνέμων ἀβύσσων πηγῶν ὀρέων βουνῶν. τούτων πάντων προ-
γενεστέρα ἐστὶν ἡ σοφία καὶ ὁ ἄνϑρωπος ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνΘθυμήσει,
δι᾿ ὃν ὃ κόσμος προπρεσβύτερος οὖν τῶν τοῦ κύσμου φύσεων ὁ

1 Gen.1,3 — 2 αθη.1,10 — 11 vgl. Himmelfahrt d. Mose ed. Clemen 16. 14
— 13f unbekannte Quelle
A:HR V!P3 M?P!P2

2 γεννηϑήτω ἢ, | 6>RV! 4 ἃ] ἃ χαὶ Ῥ2 αἱ Ῥὸ 6 λογιχὴν PP 9 τὰ ΞῊ
10 τοῦ βίου (corr. aus τὸν βίον) H | am Rand ὅρα βίβλον ἀναλήψεως ωσέως" νῦν
μὴ εὑρίσκομεν Ἡ 14 λόγῳ P3 | τοῦ Ξ- αὶ 15 διαχεύσει M’P! 16 (ἐπ᾽) erg. nach
S.76,20 | δ: ΒΒ 19 vgl.8.77,22 21 τοῦ αὐτοῦ Enısxönov>H | ἐπισχόπου
-- γι 90 εἶπον ΑἸΒΗ εἶπαν ἃ. übr.HSS 23 ὄντος --- 25 ἐνθυμήσει "- Ἡ 24 χαὶ
τῆς] καὶ, aber 1. Text corr. in χατὰ, am Rand in μετὰ M? καὶ P! χαίτοι P2 25 χαὶ
— 96 χόσμου > RV!P3 27 οἷον nicht mehr deutlich ἢ | χαὶ + τῆς P?_ 28 τού-
των --Υ' 30 δι᾽ ὃν --- 5. 75,1 ἐνθυμήσει > V!P3, am Rand nachgetragen H

Kirehengeschichte II 17, 14—27 75

ἄνϑρωπος καὶ ἡ σοφία ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνθυμήσει ἡδὴ προὐπάρχει

τοῦ κόσμου. ἀλλ᾽ οὗτος μὲν οὖν μεταγενέστερος κτισϑεὶς ἣν ἔχϑη 2

ἐν τῇ τῆς κτίσεως παρύδῳ, ὁ δὲ μεταγενέστερος τοῦ ἀνϑρώπου ἐν
τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνθυμήσει οὗτος προγενέστερος παρὴν ἔχϑη ἐν τῇ τῆς
κτίσεως παρόδῳ. ἀλλ᾽ ὅτι καὶ ἡ σοφία, ἣν ἐξεῦρε τῇ συνέσει αὐτοῦ
ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ, ἣν δέδωκε τῷ κατ᾽ εἰκόνα ἑαυτοῦ ἀνθρώπῳ, καὶ
αὕτη προὐπῆρξε τοῦ κόσμου καὶ τῶν φύσεων αὐτοῦ ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ
ἐνθυμήσει -- εἰδὼς οὖν ἐν ἑαυτῷ ὁ Σολομών, διδαχϑ' εὶς ἐχ τῆς τοῦ
ϑεοῦ δοϑείσης αὐτῷ σοφίας, ὅτι ὁ ἄνϑρωπος καὶ ἡ σοφία προὐπῆρξαν
τοῦ κόσμου καὶ τῶν φύσεων αὐτοῦ ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνθ'υμήσει, βασα-
vioas x τὸ ἤδη προὐπάρχον τοῦ κόσμου ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνθυμήσει πρὸ
καταβολῆς κόσμου, 0 ἐξεῦρε τῇ συνέσει αὐτοῦ ὁ χύριος, τοῦτο non
ἔκτισεν ö αὐτὸς κύριος μεταγενέστερον τοῦ κόσμου καὶ τῶν φύσεων
αὐτοῦ" λέγει οὖν ὁ Σολομὼν ὡς ἐχ προσώπου τῆς ἐν ἀνϑρώπῳ
σοφίας τῆς προὐπαρξάσης τοῦ κόσμου ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνθυμήσει
κύριος ἔχτισέ μὲ ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦκ«" τῇ
ἂν τῷ ἀνϑρώπῳ σοφίᾳ ἀνῆκεν ἐχφωνεῖν τῇ λογιστιχῇ, τῇ εὐτρε-
πισϑείσῃ τῷ ἀνϑρώπῳ ταῦτα, τῷ κατ᾽ εἰκόνα τοῦ ϑεοῦ γενομένῳ:
τὸ οὖν »κύριος ἔχτισες, τῷ προὐπάρξαντι τοῦ κόσμου ἐν τῇ τοῦ
ϑεοῦ ἐνθυμήσει, τοῦτο τούτῳ προσέρριψε" τὸ δὲ »γεννᾷ wec συνεὶς
πάλιν εἰς τὰς μετὰ ταῦτα ἐχ φύσεως παιδοποιίας ἐχδιδόμενον εἶπε"
τὸ γενῇ μξες γνόξι τοίνυν, φιλόσοφε, τῆς αὐτῆς φύσεως παλαιουμέ-
γῆς καὶ ἀνανεουμένης ἄχρι συντελείας. τὸ οὖν »κύριος ἔκτισὲ
με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦς εἰς τὴν τῷ ἀνϑρώπῳ
δοϑεῖσαν λογιστικὴν σοφίαν διαληπτέον, τὸ δὲ "γεννᾷ wes κεἰς) τὸ
κατὰ “πρόγνωσιν τοῦ ϑεοῦ αὐτῆς τῆς φύσεως, τὸ ἐξ αὐτῆς, ἐξ εἰκόνων, ὡς
τροχὸν εἰλιττόμενον ἐπ᾿ αὐτὸν τὸν καμπτῆρα, ἐπανιὸν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς

16. u. ö. Prov. 8, 2 Π’
A!HR V!P3 M?P!P?

8 ὁ δὲ --ὅ παρόδῳ > ἘΣ 4 προγενέστερος] μεταγενέστερος 8 ὅ τῇ
> HP2V! | ἐξεῦρεν. ἐν τῇ Ἡ 6 ξαυτοῦ] αὐτοῦ A!R 8. Anakoluth oder
Lücke: (δῆλον). erg. Hl | εἰδὼς ---11 ἐνθυμήσει > P? 9 προυπῆρξε H
11 erg. etwa ζἔγνω ὅτι) Liz. | προυπάρξαν AIR | χόσμου + καὶ V!P® 13 ob
μεταγενέστερον (ὃν) ὅ Ltz. 14 & >P3 | ᾿ᾷἀνϑρώπῳ + προυπαρχούσης R
15 [τῆς προυϊπαρξάσης At | ϑεοῦ -ἰ- δῦδφία ἢ 18 oö>R 19 οὖν +jv HP?
91 παιδοποιή P3 (παιδοποιήσεις Balf.) | ἐχδιδομένου HP3 ἐχδεδομένου V! 22 τῆς
corr. aus τῇ ΡΖ | αὐτῆς) αὐτὸς R 24 τῶν ἀνθρώπων A!P2P® 25 corr. Holl

λογικὴν P2 | dieAnnt£ov] νοητέον ἢ, 26 τὸ] τοῦ AIR | ἐξ αὐτῆς] ἐξ αὐτοῦ ἢ
2 N

IS
-ı

76 Gelasius

τοῦ πρωτοχτίστου ἀνθρώπου τοῦ zart εἰκόνα ϑεοῦ χτισϑέντος, ἐν
ᾧ τὴν λογιστικὴν σοφίαν τὴ» χτιστὴν ἐνέϑηκεν, ἐν ᾧ τὴν εἰλικρινῆ
αὐτοῦ ἀγάπην ἐνετύπωσεν ὁ ϑεός. οὗπερ τὴν ἀνάκτισιν ἐν ἑαυτῷ
ποιούμενος ὁ σωτὴρ ἔλεγε πρὸς τὸν πατέρα οἰκονομικῶς" »ὅτι
ἠγάπησάς με, φησί, πρὸ χαταβολὴξ κόσμους. τὸ δὲ »πρὸ τοῦ
αἰῶνος ἐθεμελίωσέ us &v ἀρχῇ. ἱστορήσας ὁ Zorouov, ὅτι οἱ
αἰῶνες οἱ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ ἐκ τῆς περιόδου τῆς ἡμέρας καὶ τῆς
νυχτὸς τὴν σύστασιν ἔχουσι, τὸ δὲ προὐπάρξαι τῆς ἡμέρας καὶ τῆς
νυχτός, προῦὔπάρξαι ἐστὶ τοῦ αἰῶνος τούτου --- ταύταις ταῖς ἱστορίαις
ϑεωρήσας ὃ Σολομὼν ἥρμοσεν εὐαρμόστως τῷ τε ἀνϑρώπῳ καὶ τῇ
σοφίᾳ. διὸ ἐκ προσώπου αὐτῆς ἐκφωνήσας λέγει τὸ »κύριος
ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ, πρὸ τοῦ αἰῶνος
ἐθεμελίωσέ us ἐν ἀρχῇς«, συλλογισάμενος ἐν ἑαυτῷ πάλιν, ὅτι
μέλλοντος τοῦ ϑεοῦ παράγειν ταύτας τὰς φύσεις τὰς ἐγχοσμίους
προγενεστέρας τοῦ τε ἀνθρώπου καὶ τῆς σοφίας εἰς τὸ εἶναι, καὶ
ὅτι δεῖ τοὺς προγενεστέρους παρεῖναι, παραγενομένων δὲ τῶν φύσεων
ἱστορεῖν χατὰ τάξιν τὰς φύσεις παραγενομένας, καὶ ὅτι ὁ ἄνϑρωπος
καὶ ἡ σοφία ἡγεῖσϑαι τῶν ἔργων ἐτάχϑησαν, ἡ οὖν τῷ ἀνϑρώπφῳ
δοϑεῖσα ὑπὸ τοῦ ϑεοῦ λογιστικὴ καὶ κριτικὴ σοφία, (ἡ διαδοχεύσασα
ἐπὶ Σολομῶντα, χαϑά φῆσιν» ὃ μέγας Moon) λέγει ἐν Σολο μῶντι"
»κύριος ἔκτισέ μὲ ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦς καὶ
τὰ ἕξῆς. ἧς ἐκ προσώπου, τῆς προγενεστέρας σὺν τῷ ἀνϑρώπῳ
τοῦ χύσμου, διηγούμενος τὰς ἐνεργείας τοῦ ϑεοῦ τὰς ἐν τῷ κόσμῳ
παράγοντος τὰς φύσεις φησὶν (0) αὐτός" »κύριος ἐποίησε χώρας
καὶ ἀοικήτους, ἄχρα οἰκούμενα τῆς ὑπ᾿ οὐρανόν. ἡνίκα
ἡτοίμασε τὸν οὐρανόν. συμπαρήμην αὐτῷ" ὅτε ἀφώριζε τὸν
ἑαυτοῦ ϑρόνον ἐπ᾽ ἀνέμων, ἡνίκα ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ ἄνο
νέφη, καὶ οἰς ἀσφαλεῖς ἐτίϑει πηγὰς τῆς ὑπ᾿ οὐρανόν, ἐν

4 Joh. 17, 24 — 5. 11. 21. 24 Prov. 8, 228 — 19 vgl. S. 74, 13
A!HR V!P3 M?P!P?

1 πρωτοκτίστου] ἀκτίστου (vgl.S.83, 19 [e ist Zahl]) R 2 λογιστιχὴν corr. aus

λογικὴν P2 | ἀνέϑηκεν ῬῈ ἃ ἐτύπωσεν H | οὗπερ] ὅπερ HP®_ 5 τὸ] τοῦ P2
7w>RV! | καὶ:-- ΡΖ 10 ἥρμι, -- ἥρμωσεν R 11 ἀναφωνήσας Ἐ5
12 εἰς ἔργα αὐτοῦ > ΑἸῊΒ 1 zai?— 16 παρεῖναι >A!R 16 δὲ] τε V!P3
17 ἱστορεῖ durch Rasur aus ἱστορεῖν A! | παραγινομένας Ν1Ρ8 18 ἐτάχϑησαν

A'R ἐτέϑησαν V!P3 ἐσώϑησαν d.übr. HSS 19 δοϑεῖσα λογιστικὴ σοφία ὑπὸ τοῦ ϑεοῦ
χαὶ κριτικὴ «ο ἢ, 90 ἐν) ἐπὶ AIHR 94 αὐτοῦ A!H 25 χαὶ nachträglich eingefügt H
| ἀοικήτους + καὶ P3 | iwiza— 26 οὐρανὸν > ῬΒῸ 27 ϑρόνον >R 28 τῆς]
17H, unleserlich am Zeilenanfang, darüber von anderer Hand γαρ zer’ οὐρανὸν Αἱ

Kirchengeschichte Il 17, 21 —18, 2 A.

τῷ τιϑέναι τῇ ϑαλάσσῃ ἀκριβασμὸν αὐτοῦ, καὶ ὕδατα οὐ
παρελεύσονται λόγον στόματος αὐτοῦ, καὶ ἰσχυρὰ ἐποίει
τὰ ϑεμέλια τῆς γῆς, ἤμην παρ᾽ αὐτῷ ἁρμόζουσα, ἐγὼ ἤμην
ῇ προσέχαιρες.

5 Ταῦτα ἔκ προσώπου τῆς σοφίας, καὶ δείκνυσιν ἀσφαλῶς, ὅτι ὁ 85
προὐπάρξας τοῦ χόσμου ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνΘθυμήσει, δι’ ὃν καὶ ὁ
κόσμος εὐτρεπίσϑη, δηλονότι χαὶ τῶν τοῦ κόσμου φύσεων προῦ-
πῆρξεν. ἴστωρ οὖν γενόμενος τῆς παρόδου τῶν φύσεων ὑπαριϑμεῖ 33
τὴν τάξιν αὐτῶν ὁ προγενέστερος αὐτῶν, ἡ σοφία. ἣν. ἐξεῦρε τῇ

10 συνέσει αὐτοῦ, ἣν ηὐτρέπισε τῷ ἀνϑρώπφ. tig οὖν ὁ ταύτην 84
τὴν σοφίαν προευτρεπίσας χαὶ δεδωκὼς τῷ ἀνϑρώπῳ, ἢ ὑφηγήσατο
αὐτοῦ τὰς ἐνεργείας; ὅτι 00% ἄλλος ἀλλ᾽ ὴ πάντως ὁ "κατασκευάσας
τὴν γῆν εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον, ὁ καὶ ἐμπλήσας αὐτὴν κτηνῶν
τετραπόδων, ὁ καλέσας τὸ φῶς; καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ τρόμφ'

15 ὁ ἐπὶ γῆς ὀφϑεὶς καὶ συναναστραφεὶς ἀνϑρώποιος. τούτῳ 35
κεκλήρωνται αἱ ἐνεργοὶ τῶν φύσεων πάροδοι ὅτι δὲ εἰς τὸ πρόσω-
πον εἴρηται τῆς σοφίας οὐχὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ τὸ »κύριος ἔκτισέ
use, ἀλλ᾽ ἢ τῆς λογιστικῆς σοφίας, τῆς ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ χυρίου εὐτρε-
πισϑείσης καὶ δοϑείσης τῷ ἀνϑρώπῳ, δι᾿ ὃν ὁ κόσμος EyEvero, σα- 36

20 φέστατα διὰ πάντων δέδεικται, ὅτι εἰς τὸ πρόσωπον εἴρηται τῆς

λογιστικῆς σοφίας" βεβαιοῖ δὲ τὰ προειρημένα ὁ κύριος ἐν τῷ εὐαγ-

γελίῳ λέγων »τὸ σάββατον διὰ τὸν ἄνϑρωπον ἐγένετο, οὐχ

ö ἄνϑρωπος διὰ τὸ σάββατονς, προσωποποιήσας τὸν χόσμον εἰς

πρόσωπον τοῦ σαββάτου ἀντὶ τοῦ" -ὁ χύόσμος διὰ τὸν ἄνϑρωπον,

ἀλλ᾽ οὐχ ὁ ἄνϑρωπος διὰ τὸν κόσμον-.

Ἑτέρα ἀντίφρασις τοῦ φιλοσόφου" ἀλλά, φησίν, ἡ σοφία ἡ us’ 181
ἐν “Σολομῶντι ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ ἐστι, τοῦτ᾽ ἔστιν ἡ σοφία τοῦ ϑεοῦ,

ὃ εἰπών" »κύριος ἔκτισέ use καὶ τὰ ἑξῆς. ἀπόκρισις τῶν ἁγίων με

ἐπισκόπων πρὸς τὸν. φιλόσοφον διὰ τοῦ ἐπισκόπου Εὐσεβίου

τοῦ Παμφίλου" εἰπέ, ὦ φιλόσοφε, ἡ σοφία ἡ ἐν Σολομῶντι, ὡς φής, 3

ΓΘ
ot

wo
oO

9. 12 Baruch 3,32 — 15 Baruch 3, 88 — 22 Mark. 2,27 — 24 vgl. S.74,19

A!HR V:!P3 M?P!P?

3 ἤμην aber darüber von anderer Hand zw At | ἁρμόζουσα + καὶ ἢ
4 παρέχαιρε Υ1Ρ8 6 δι᾿ ὃν] διὸ P3 εὐτρέπισε R 12 αὐτῷ R
15 τούτῳ] roiro R 16 αἱ — 17 εἴρηται > Ῥ8 (Balf.) 18 λογικῆς V!P3
τῆς] καὶ P2 19 χαὶ δοθείσης > P? 90 πάντων A!RV!P3 τούτων d.

übr. HSS 21 λογικῆς V! 23 προσωποποιήσας --- εἰς > P? 24 ἀντὶ + δὲ Ἡ
251 >R 996 διὰ εὐσεβίου τοῦ παμφίλου ἐπισκόπου καισαρείας παλαιστί-
vns H 80 παμφύλου R | ἡ ἐν Σολομῶντι σοφία: «ο ἢ ὡς Ἢ σὺ M2P!P2V1P3

78 Gelasius

ἡ τοῦ ϑεοῦ ἐστι σοφία; ὁ φιλόσοφος" ναί φησιν, οὕτως ἔχει. ὃ
ἐπίσκοπος" εἰπέ, ἡ σοφία τοῦ ϑεοῦ πρόγνωσιν ἔχει ἢ οὐ; ὃ φιλό-
σοφος" ναὶ ἔχει. ὃ ἐπίσκοπος" ἡ σοφία τοῦ ϑεοῦ ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ
ἐστιν, ἣν φὴς ἐν Σολομῶντι; ὃ φιλόσοφος" ναί φησιν. ὁ ἐπίσκοπος"
πῶς κρίνει ὁ χρίνων, χατὰ πρόγνωσιν ἢ οὐ; ὁ φιλόσοφος" ναί
φησιν. ἀλλὰ πῶς; ὁ ἐπίσκοπος" ὁ οὖν κρίνων χατὰ πρόγνωσιν,
κρίνει καὶ χατὰ τὰ ἔργα ὡς προγνώστης; ὁ φιλόσοφος" val εἶπον.
ὁ ἐπίσκοπος" πῶς οὖν ἡ σοφία ἡ ἐν Σολομῶντι λέγει; »τρία ἐστὶν
ἀδύνατά μοι νοῆσαι, καὶ τὸ τέταρτον 00% ἐπιγινώσκος; τὰ
τρία εἰρηκυῖα ἡ ἐν Σολομῶντι σοφία ἀδυνατεῖν αὐτὴν νοῆσαι περὶ
τοῦ τετάρτου εἶπε μὴ ἐπιγινώσκειν »χαὶ ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεό-
TNTLe. εἰ οὖν ἢ σοφία τοῦ ϑεοῦ ἐστιν ἡ ἐν Σολομῶντι, πῶς
κρίνει τὸν κόσμον μὴ εἰδυῖα ἀνδρὸς ὁδοὺς ἐν νεότητι; καὶ πῶς
τοῦτο ἀληϑές, ὅτι ὁ ποιήσας τὸν ἄνϑρωπον κατ᾽ εἰκόνα ϑεοῦ, τοῦτ᾽
ἔστιν ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ, καϑώς φησι Μωσῆς ὁ προφήτης ἔτι δὲ καὶ
Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστὴς »πάντα δι᾿ αὐτοῦ, φησίν, ἐγένετος 00%
ἐπίσταται ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι; » ὁ πλάσας κατὰ μόνας
τὰς καρδίας αὐτῶν, ὁ συνιεὶς εἰς πάντα τὰ ἔργα αὐτῶν, ὁ
ἐτάζων χαρδίας καὶ νεφροὺς« χατὰ τὸν προφήτην τὸν εἰπόντα"
»σὺ ἔγνως τὴν καϑέδραν μου καὶ τὴν ἔγερσίν μου σὺ
συνῆκας πάντας τοὺς διαλογισμούς μου, φησίν, ἀπὸ μακρό-
ϑεν τὴν τρίβον μου καὶ τὴν σχοῖνόν μου σὺ ἐξιχνίασας
καὶ πάσας τὰς ὁδούς μου προεῖδες-«.- καὶ ἐν ἑτέρῳ πάλιν »0
παιδεύων ἔϑνη οὐχὶ ἐλέγξει ὁ διδάσκων ἄνϑρωπον γνῶσιν:
κύριος γινώσκει τοὺς διαλογισμοὺς τῶν ἀνϑρώπων, ὅτι εἰσὶ
μάταιοι... ὃ οὖν ταῦτα ἐπιστάμενος καὶ πάντα προγινώσκων οὐχ
ἐπίσταται ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι; καὶ πολλὰ ἔστιν εὑρεῖν ἐκ τῶν
γραφῶν τὰ ἐλέγχοντα τὴν ἄνοιαν τῶν κακῶς ὑπειληφότων περὶ τοῦ
ῥητοῦ τούτου. πῶς γὰρ ὁ διδάσκων ἀνϑρωπον γνῶσιν αὐτὸς

8 Prov. 24, 53 (30, 18) — 11 Prov. 24, 54 — 13 Röm. 3,6 — 16 Joh.
1,3 — 17 Psal. 32, 15. 7,10 — 20 Psal. 138, 2# — 23 Psal. 93, 10f

A!HR γ1Ρ8 M2P!P2

12>M 30!>M? 4 φὴς] φωνεῖ A!R φησιν H 661 > Μὲ
10 ἡ — oopi«e>R | ἀδυγατεῖ P? ἀδύνατον At 11 eine οὐ P3_ | γινώσχειν
RP3 14 ϑεοῦ] αὐτοῦ AIR 15 δ! unleserlich in A! | χαϑὰ H | καὶ > ἘΣ
16 φησίν >R 20 χαϑέδραν] καρδίαν M:P!P2 | μου! > At 21 πάντας
>A:!R | gnov >R 21f μαχρόϑεν + σὺ συνῆχας πάντας τοὺς διαλογισμούς
uovR 26 γινώσχων ἩΜῚΨΜΡΣ 27 εὑρεῖν + ἐν τῷ εὐαγγελίῳ χαὶ P?

σι

Kirchengeschichte II 18, 2 --- 10, 3 79

> c Α > x ’ 3 3 3
οὐκ ἐπίσταται ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι; εὖ ἴσϑε οὖν, ὦ φιλόσοφε,

ὅτι Σολομὼν χριτιχὴν ἔλαβε σοφίαν, ἣν ἐξεῦρε τῇ συνέσει αὐτοῦ ὃ
υἱὸς τοῦ ϑεοῦ, ἣν ηὐτρέπισε τῷ κατ᾽ εἰχόνα αὐτοῦ ἀνϑρώπῳ συλλο-
γιστιχήν. ἀμέλει δὲ ἐπιβεβαιοῖ τὰ ῥδηϑέντα ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις
λέγων τὸ »χκαὶ ἰδοὺ πλεῖον Σολομῶντος οὖὗδες«" ἀνέτρεψε τοὺς
λέγοντας αὐτὸν εἶναι τὴν ἐν Σολομῶντι σοφίαν" εἰ γὰρ τῷ ψόφῳ
τῆς φωνῆς ἰσοπροσήγορός ἐστιν ὅτι σοφία, ἡ γὰρ τοῦ ϑεοῦ σοφία
ὃ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ, ϑεὸς προγνώστης ἐστὶ καὶ κατὰ πρόγνωσιν χρίνει
καὶ κατὰ τὰ ἔργα ὡς κτίστης καὶ δημιουργὸς τῶν ἁπάντων, καϑώς
φησι ὁ Παῦλος τὸ »σκεῦος τῆς ἐκλογῆς-« Ββραίοις γράφων. ὧδέ πως
λέγει περὶ αὐτοῦ »ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ ϑεοῦ καὶ ἐνεργὴς καὶ
τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον καὶ διικνού-
μενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πγεύματος καὶ κριτικὸς
ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας" καὶ οὐκ ἔστι κτίσις
ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ, πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα
τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ, πρὸς ὃν ἡμῖν ὃ λόγος. καὶ πρὸς
Ῥωμαίους δὲ ὁ αὐτὸς γράφει λέγων γοὧΟὧν οἱ πατέρες xal ἐξ ὧν
ὃ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα ὁ ὧν ἐπὶ πάντων ϑεὸς εὐλογητὸς
εἰς τοὺς αἰῶνας, aumve. δείκνυσι δὲ ὧδε, ὅτε ἡ τοῦ ϑεοῦ καὶ
πατρὸς σοφία ϑεός ἐστιν ἀληϑῶς ἐξ αὐτοῦ τοῦ ϑεοῦ, ἀΐδιος ἐξ ἀϊδίου
καὶ ἀληϑινὸς ἐξ ἀληϑινοῦ, φύσει ὧν ἀεὶ υἱὸς, τοῦ ἀεὶ ὄντος ϑεοῦ
χαὶ πατρός.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλθσόφου" τί οὖν ἔστιν ὃ φὴς »ὁδὸν δὲ us’ 191
θρη φ φ pn u

, 2 ” > px > ’ \ ἊΣ ΡΟ Ὁ
σοφίας οὐκ ἔγνωσαν οὐδὲ ἐμνησϑησαν τὰς τρίβους αὐτῆςς

χαὶ τὰ ἑξῆς; ἀπόκρισις τῶν ἁγίων ἐπισκόπων διὰ τοῦ αὐτοῦ μζ'

ἐπισκόπου Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου" πολλάκις πρὸς τὰ ῥήματα
τῆς σοφίας ἀπιδών, ὦ φιλόσοφε, ἐθαύμασας τῆς σοφίας τὴν δύναμιν,
ὅτι δὴ μεγίστην νοημάτων ἀλήϑειαν ἔστιν εὑρεῖν ἐν αὐτῇ βραχυτά-
ταις ταῖς λέξεσι. καὶ τάχα δικαίως ἂν τις παρεικάσειε τὰ ῥήματα

5 Matth. 12, 42 — 10 Act. 9, 15 — 11 Hebr. 4, 12f — 17 Röm. 9
33 Baruch 3, 23

‚5s—

A:HR V!P3 M2P!P2

2 χριτικὴν] κριτὴν P3 | ἔλαβε] ἔλεγε MPIP? 5 xai>H | πλείονα A'H
πλείονα von späterer Hd. corr. in πλείων P3 6 γὰρ A!RV!P3 χαὶ ἃ. übr. HSS
9: τὰν Ἐ3 10 ὁ ΔΙΗΥ1Ρ8 χαὶ ἃ. übr. HSS | ἉἹβραίοις + γὰρ M?P!P?
11 λέγων Βα 90 ἀληϑής R 24 αὐτοῦ RMPiP2 25 ἁγίων >H | τοῦ
- 26 ἐπισχύόπου-"Ῥ! 26 τοῦ > Vi | παμφίλου R 28 αὐτῃ] αὐταῖς ταῖς R
397 Tas > NVIR!\ATa --Ξ- Ἐ9

2»

40 Gelasius

τῆς γραφῆς τῇ εὐαγγελικῇ παραβολῇ τῇ διαγορευούσῃ ἐοικέναι τὴν βασι-
λείαν τῶν οὐρανῶν κόχχῳ σινάπεως, ὅπερ βραχύτερον μέν ἔστι
πάντων τῶν σπερμάτων τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, φυὲν δὲ καὶ ἀναπληρωϑὲν
ἱκανὴν σχέπην τοῖς πετεινοῖς δίδωσιν, οὕτως ὁρῶμεν τὴν τῶν
ϑείων ῥημάτων δύναμιν ἐν βραχέσι σπειρομένην λέξεσιν, ἀναπλη-
ρουμένων δὲ τῶν νοημάτων καὶ ὥσπερ κλάδων ἐπὶ τὴν διάνοιαν
τῶν πετεινῶν ἐπεχτεινομένων, τοῦτ᾽ ἔστι τῶν ἀνϑρώπων, τοσαύτη
τις εὑρίσκεται δύναμις, ὥστε μὴ μόνοις τοῖς γεωργοῖς ἀλλὰ καὶ τοῖς
παρεστῶσι πετεινοῖς ἱκανὴν παρέχειν τὴν σχέπην. πόϑεν οὖν
ἐκινήϑην πρὸς ταύτην τὴν ἔννοιαν ἢ ἐκ τοῦ Aoyov τῆς ἱερᾶς γραφῆς
τοῦ ἱεροφψάλτου Δαυὶδ πρὸς ἀπόδειξιν καὶ σύστασιν οὐ τῆς λογιστι-
κῆς σοφίας, ὡς αὐτὸς ὑπείληφας, ἀλλὰ τῆς καὶ ταύτην χαὶ πάντα
τὰ “γενητὰ δημιουργησάσης ἀκαταλήπτου σοφίας τῆς ἀχτίστου καὶ
ἀνάρχου, τοῦτ᾽ ἔστι Χριστοῦ" ἐπείπερ Χριστὸς ϑεοῦ δύναμις καὶ

5 ϑεοῦ σοφία χατὰ τὸν τῆς ἀρρήτου καὶ ἀπερινοήτου ϑεότητος αὐτοῦ

τρόπον, ὁ ἀληϑὴς τοῦ ϑεοῦ ϑεὸς λόγος. »τῷ γὰρ λόγῳ κυρίου
οἱ οὐρανοί, φησίν, ἐστερεώϑησαν καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στό-
ματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶνκ. ἤκουσας λόγον κυρίου,
ἤκουσας πνεῦμα τοῦ στόματος αὐτοῦ" ἄχουε τοίνυν καὶ πάλιν περὶ
τῆς συστάσεως τῆς ἀληϑοῦς πίστεως τῆς εὐσεβῶς ὑπὸ τῶν εὐσεβῶν
γοουμένης TE καὶ κηρυττομένης, ἐπείπερ, οἶμαι, οὐδὲν τῶν προανα-
φωνηϑέντων σοι παρὰ τοσαύτης ἁγίων ἀρχιερέων πνευματικῆς χο-
ρείας τὴν αἴσϑησιν δέδεξαι. ἄχουε «τοίνυν εὐσεβῶς, καὶ μὴ
τοῖς ἀνϑρωπίνοις λογισμοῖς ,διερευν ἄσϑαι πειρῶ τὰ ἀπόρρητα" ὁ
»τέλειος οὔτε μειοῦται οὔτε αὐξει. εἷς ἀγέννητος ὁ ϑεὸς
»χαὶ πατήρ. εἷς καὶ ὁ γεγεννημένος ἐξ αὐτοῦ μονογενὴς υἱὸς
»ϑεὸς λόγος" ὥσπερ οὐν οὐχ ἔστε συναγέννητος τῷ ϑεῷ
»χαὶ πατρὶ ϑεὸς ἕτερος, οὕτως οὐδὲ συγγεγεννημένος ἢ
»προγεγεννημένος ἢ μεταγεγεννημένος υἱὸς ἕτερος τοῦ ϑεοῦ
1ff vgl. Matth. 13,32 — 14 vgl. 1 Κου. 1, 24 — 16 Psal. 32,6 — 25 vgl. Apol-
linaris I 188, 3f. 300, 11#f Lietzmann
A'HR V:Ps ΜΡΡ1Ρ2

2 ὅπερ) Or γ1Ρ8 | μὲν > ΜΖ 3 τῆς >R 5 βοαχέσι A!RViP3
βοαχείαις HM2P!P? vgl. 68, 25 ὁ χλάδος R | τὴν > M?P!P? 7 ἀπεχτει-
νομένων M? 9 παρέχει HP? 10 ἐκ + τῆς V!P3 11 τοῦ > V!P3
11f λογικῆς Ἡ λογικῆς Ῥξ 19 καὶ > Vi 18 γεννητὰ RP2P® 16 ϑεὸς
> P!P? νυἱὸς verm. Holl 16f χυρίου φησὶν οἵ οὐρανοὶ ἐστεραιώϑησαν P?
11 φησίν > Υ1Ρ8 19 αὐτοῦ > P? 90 εὐσεβοῦς Η 91 οὐδὲν >H
22 παρὰ] περὶ R 25 ἀγένητος AIHR 26 γεννημένος M 27 οὖν “- ΑἸΒ,

τῇ τῷ πατρὶ καὶ ϑεῷ m R 29 ἢ μεταγεγεννημένος > H

φΦ

Kirchengeschichte II 19, 3—16 s1
ς“- 2 - - ’ - ” x x
»τῷ „uovoyevel υἱῷ αὑτοῦ ϑεῷ 7070. εἰς οντῶς ϑέξος “αὶ
ΤΞ \ c 2 -
"πατήρ, εἷς ὄντως καὶ ὃ γεγεννημένος ἐξ αὐτοῦ ἀφράστως
΄
υἱὸς ϑεὸς λόγος. ὥσπερ οὖν οὐ λόγῳ μόνῳ πατὴρ ὁ ϑεός,

SnY

οὕτως οὐδὲ λόγῳ͵ μόνῳ υἱὸς (ὁ υἱός, ἀλλὰ ἀληϑῶς οἷός" γνήσιος
"πατήρ, γνήσιος ὃ υἱός: ϑεὸς ὃ πατήρ. ϑεὸς καὶ 0 ἐξ αὐτοῦ
»γεγεννημένος υἱός" τέλειος ὁ πατήρ, τέλειος αὐτοῦ καὶ ὁ υἱός"
"ἀσώματος ὁ πατήρ, ἀσώματος καὶ ὃ υἱός, ἀσωμάτου γὰρ χα-
τραχτὴρ καὶ εἰκὼν ἀσώματος δηλογότι-. πιστεύεις τοῦτο, ὦ
φιλόσοφε, ὅτι γεγέννηται ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς ὃ μονο ογενὴς
υἱὸς αὐτοῦ, χαϑάπερ ἐξ ὑπαρχῆς τῶν λόγων διὰ πλείστων
ὅσων γραφιχῶν μαρτυριῶν ἀπεδείξαμεν, ἢ οὐ; ἀντεπερώτησις τοῦ

un‘

’ er >” ΄ ’
φιλοσόφου" πῶς καὶ τίνει τρόπῳ, φράσον. οἱ ἄγιοι ἐπίσκοποι us

διὰ τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου Παμφίλου εἶπον" μὴ ζήτει πῶς, φιλό-
σοφε᾿ εἰ δὲ μή, χκαϑὰ ndn διὰ πλειόνων εἴρηταί σοι καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς
διαλέξεως διεμαρτυράμεϑα, ὕτι κρημνίσαι σεαυτὸν σπουδάζεις διερευ-
νᾶν πειρώμενος τὰ ἀνεξερεύνητα. εἰ μὲν „rag ἐνδέχεται ξητεῖν
πῶς ὃ ἀγέννητος, ἐνδέχεται ζητεῖν πῶς καὶ ὃ γεγεννη μένος" εἰ δὲ
οὐ καταλείπει ζήτησιν ὁ ἀγέννητος πῶς ἀγέννητος, οὕτως οὐδὲ ὁ
γεγεννημένος χαταλείπει ζήτησιν πῶς γεγέν νηται" μὴ ζήτει τὰ ave-
ρεύνητα, οὐ γὰρ εὑρίσκεις, τὰ εὑρισκόμενα ζήτει, καὶ εὐρίσχεις. ἐὰν
γὰρ ζητῇς, παρὰ τίνος ἔχεις μαϑεῖν; παρὰ τῆς γῆς; οὐχ ὑφίστατο.
παρὰ ϑαλάσσης; οὐδέπω ἐκέχτιστο ἡ ὑγρά. παρὰ οὐρανοῦ; οὐκ nv
ποιηϑείς. παρὰ ἡλίου καὶ σελήνης χαὶ ἄστρων; οὐδέπο δεδημιούρ-
γηντο. παρὰ ἀγγέλων χαὶ ἀρχα) γέλων; οὐδέπω ἦσαν, ἐπείπερ καὶ
αὐτῶν ποιητὴς ὁ υἱός. ἀλλὰ παρὰ αἰώνων; πρὸ αἰώνων ὁ μονο-

[4
Yevns. μὴ ἐξέταξε τὰ μὴ ἀεὶ ὄντα περὶ τοῦ ἀεὶ ὄντος. ἄρρητος,
> ’ ᾿Ξ
(ἀρρήτως) ἀγέννητος ὁ πατήρ᾽ ἄρρητος, ἀρρήτως γεγεννημένος ἐξ
2 ir. \€ ’ x - - - -
αὐτοῦ ὁ υἷος. σιώπησον περὶ τοῦ πῶς, καὶ παραχώρει τοῦτο τῷ

A!HR V:!P3 M?P!P?

4 corr. Holl 3 γνήσιος + καὶ (aber wohl nachträglich eingefügt) ΑἹ, R
Sf γεγεννημένος ἐξ αὐτοῦ oR 6 καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ vw A!R | υἱὸς + χαὶ Vi
7 ἀσωμάτου] αὐτομάτου AR | γὰρ - ἢ τῇ χαρακτῆρος R 8 zei + ἡ
VıPsM>P!P2 ἡ durch Rasur getilgt At | τούτῳ R 13 αὐτοῦ > R, nach τοῦ
Rasur At | Evosßiov + τοῦ MP! | naupilov R>HP2 | εἶπον A1>
HRP! εἶπαν ἃ. übr. HSS 15 διεμαρτυράμεϑα + σοι ἢ 17 ἀγέννητος -- καὶ
ὁ >P3 | ἐνδέχεται + χαὶ HVi | χαὶ πῶς AR | χαὶ >P2 18 ὁ ἀγέ
γητος --- 19 ζήτησιν > 13 181 οὕτως οὐδ᾽ ὁ γεγεννημένος πῶς γεγέννηται

καταλείπει ζήτησιν«ΟἹὈ 91 ὑφίσταται R 22 ἔχτιστο durch Rasur ans ἐχέχτιστο

ἐκε
ΑἹ ἔχτιστο H χέχτιστο P3 27 ceorr. G.L.
Gelasinus. 6

82 Gelasius

γεγεννηχότι zei τῷ γεγεννημένῷ. ὁ γὰρ πατὴρ μόνος γινώσκει τὸν
υἱὸν τίς ἐστι καὶ ὁ υἱὸς τὸν πατέρα καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ υἱὸς
ἀποχαλύψαι, καϑά φησι αὐτοῦ τὸ εὐαγγέλιον. εἰ δὲ μὴ ϑέλεις
παύσασϑαι τὸ πῶς, ἀλλὰ φιλονειχεῖς διερευνᾶν τὰ ἀνεξερεύνητα,
χκαταγελῶμέν σου τὴν τόλμαν, μᾶλλον δὲ καὶ πενϑοῦμέν σε, ὅτι οὐ
πίστει ϑέλεις νοεῖν τὸν ϑεὸν ἀεὶ πατέρα τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καὶ τὸν
μονογενῆ υἱὸν αὐτοῦ ἀεὶ υἱὸν αὐτοῦ, συνυπάρχοντα ἀεὶ τῷ πατρὶ
καὶ οὐ μεταγενέστερον, καϑὼς οὐ ἀσεβῶς φής. ἀλλὰ γόει πίστει
καὶ ὁμολόγει τέλειον ἐκ τελείου τὸν υἱόν, οἧς πολλάκις ἤκουσας,
φῶς ἀΐδιον ἐκ φωτὸς ἀϊδίου, ϑεὸν ἀληϑινὸν ἐξ ἀληϑινοῦ
ϑεοῦ χαὶ πατρός, ἄχτιστον ἐξ ἀχτίοστου, ἀσύνϑετον ἐξ ἀσυν-
ϑέτου, ἀεὶ ὄντα πρὸς τὸν πατέρα᾽ 5ἐν ἀρχῇ γὰρ ἣν ὁ λόγος,
καϑά Sau Ἰωάννης, ὁ εὐαγγελιστής, καὶ ὁ λόγος ἢν πρὸς τὸν
ϑεὸν καὶ ϑεὸς ἣν ὁ λόγοες. τὸ ἣν, φιλόσοφε, τὸ προὐπάρχον
οὐκ ἔχει, τὸ ῇν, φιλόσοφε, περιγράφει τὸ οὐκ ἣν, καϑὰ προαπεδεί-
ξαμεν, καὶ τὸ ϑεὸς περιγράφει τὸ οὐ ϑεός. τοῖς γεγραμμέν οις πίστευε,
τὰ μὴ γεγραμμένα μὴ ἐγνόει μηδὲ ζήτει. πίστευε ὅτι πᾶντα αὐτὸς
ἐδημιούργησεν ὁ υἱὸς τὰ γεγενημένα νεύματι πατρικῷ 00% ὀφϑαλμῶν
βλέμματι, ἀσύνϑετος γὰρ ὁ ϑεός, οἰς προειρήχαμεν, ἀλλὰ νεύματι,
O2 αὐτὸς οἶδε μόνος, ὅπερ ἡμεῖς πίστει νοοῦντες κηρύττομεν κατὰ
τὴν διδασκαλίαν τῶν ἱερῶν γραφῶν, ὅτι βουλῇ τοῦ πατρὸς καὶ ξαυ-
τοῦ δεδημιούργηκε πᾶσαν τὴν κτίσιν τήν τε ἐπουράνιον καὶ ἐπίγειον
τήν τε ὁρωμένην καὶ νοουμένην οὐχ ὀργάνοις οὔτε μηχαναῖς οὐδὲ
συνεργίᾳ τινὸς ἑτέρου, ἀλλὰ βουλήσει πατρός, καϑὰ ἀρτίως εἰρήκαμεν,
τοῦ εἰπόντος πρὸς αὐτὸν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον "ποιήσωμεν
ανϑρῶπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καϑ' ὁμοίωσιν. οὐχ
eine ποίησον ἢ ποιήσατε, ἀλλὰ ποιήσωμεν, δεικνὺς τὸ ὁμοούσιον καὶ
ὁμότιμον ἐπὶ τῆς μακαρίας ἐκείνης καὶ ἀφράστου τριάδος. μὴ ὑπο-
γόγγυζε, ὦ φιλόσοφε, καὶ τοὺς ὀφϑαλμοὺς ἀναχίνει, ἀλλὰ ὅρα τῷ τῆς

1 vgl. Matth. 11, 27 — 12 Joh. 1, 1} — 25 Gen. 1, 26

A!HR V!Pp3 M2P!P2

3 ϑέλης γ1Ρ8 4 τὸ A!HV!P3 τοῦ RM?P!P2 5 χαὶ > H | πενϑῶμέν
σε V1P3 6 zai— 7 αὐτοῦ > aber συνυπάρχοντά TE ἀεὶ τῷ πατρὶ + τοῦ
τον τὸν μονογενῆ υἱὸν αὐτοῦ R 8 πίστει + νόει Ἡ 9 πολλάκις >H
101 ἐχ ϑεοῦ ἀληϑινοῦ RP3 (wo aber am Rand ἐξ ἀληθινοῦ xrA.) 13 Ἰωάννης
> H 14 προυπάρχειν RV! 18 ὀφθαλμοῦ R 23 οὐδὲ] οὔτε AIR 94 βου-
λήσει + τοῦ AIR | χαϑὼς R 27 δείχνυσι HP!P?M? (am Rand; im Text
deixvovoı) 28 τριάδος + xai P?

Kirchengeschichte I 19, 16 — 20, 1 83

διανοίας βλέμματι τὴν τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων ἀχρίβειαν καὶ δέχου
πιστῶς μὴ ἐπὶ πλεῖον γινόμενος ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός. ἄκουε
τοίνυν καὶ σύνες" ὁ τοῦ ϑεοῦ λόγος, ὁ πρὸ αἰώνων αὐτοῦ υἱός, πρὸς
ὃν εἶπε »ποιήσωμεν ἄνϑρωπονς καὶ τὰ ἕξῆς αὐτὸς πάλιν ἐπ᾽
ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν βουλῇ πατρικῇ καὶ οἰχείᾳ ἄνϑρωπος γέγονε,
σαρκωϑεὶς ἐκ παρϑένου διὰ τὸν ἐχπεσόντα ἄνϑρωπον Adau, ὁ ἀσώ-
ματος ἐν σώματι χενώσας ξαυτόν, ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος Παῦλος,
διὰ τὸ σῶμα, ἔλαβε νέφος ὁ ϑεὸς λόγος τὸ σῶμα, ἵνα μὴ καταφλέξῃ
τὰς χτιστὰς φύσεις τὰς ἐν τῷ κύσμῳ᾽ »ϑεὸν γὰρ οὐδεὶς ἑώρακε
πώποτες. ἐκρατήϑη σαρκί, ἵνα καὶ ἡ σὰρξ διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν
ἀτρέπτου ἑνώσεως ἐλευϑερωϑῇ τοῦ ϑανάτου, ἀόρατος ἐν ὁρατῷ, ἵνα
ὑπομείνῃ τὰ ὁρώμενα, ὡς ἄνϑρωπος ὑπὸ χρόνον, ἀλλ᾽ ἀληϑείᾳ κατ᾽
ἀμφότερα ϑεὸς καὶ ἄνϑρωπος, ἄνϑρωπος καὶ ϑεὸς ὁ αὐτός" εἷς γὰρ
ἐξ ἀμφοῖν Χριστός. νοουμένης καὶ γνωριζομένης τῆς διαφορᾶς τῶν
οὐσιῶν, τῆς τε ϑεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρχός" ϑεὸς ἢν καὶ ἔστι,
γέγονεν ἄνϑρωπος δι᾿ οἰκονομίαν. δι᾿ αὐτὸν προφῆται, δι᾿ αὐτὸν
ἀπόστολοι, δι᾿ αὐτὸν μάρτυρες" προφῆται διὰ τὸν προφητευϑέντα,
ἀπόστολοι διὰ τὸν ἀπεσταλμένον οἰχονομικῶς, μάρτυρες διὰ τὸν
πρωτομάρτυρα. ἦλϑε ϑεὸς ἐπὶ γῆς ὁ υἱός, σαρχὶ κρύψας, ὡς ἠβου-
λήϑη, τὸ τῆς αὐτοῦ ϑεότητος μέγεϑος, οὐκ ἐρημώσας τὰ ἐν οὐρανοῖς
(οὐδὲ γὰρ πρὸ τοῦ σαρχωϑῆναι ἔρημος αὐτοῦ ὁ κόσμος). ϑεὸς ἦν καὶ
ἔστε, γέγονε καὶ ἄνϑρωπος δι᾿ οἰκονομίαν, σαρκωϑεὶς καὶ τεχϑεὶς 2x
παρϑένου δι᾿ οἰκείαν φιλανϑρωπίαν. ἄξιον ἑαυτοῦ καὶ ἴσον υἱὸν
ἐγέννησεν ὃ πατήρ, ὡς οἶδεν ὁ yevınoag αὐτὸν ϑεὸς καὶ πατὴρ καὶ
ὁ ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος υἱός, ὦ φιλόσοφε.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου" μὴ ἐπὶ πλεῖστον ὅσον ἐπίμενε βια-
ζόμενος τὴν ἀλήϑειαν χαὶ τῇ τῶν λόγων εὐτεχνίᾳ ἐπισχιάζειν ὡς
νέφος πειρῶ τὸ τῆς γραφῆς ἀνάμαυρον φέγγος, ἀλλὰ εἰς τὸ προφανὲς

2 vgl. Joh. 20, 27 — 4 Gen. 1, 26 --- 7 vgl. Phil. 2, 7 — 9 Joh. 1, 18 —
11 vgl. Ignatius Ephes. inser.

A'HR V!P3 M?P!P2

3 τοίνυν A!R οὖν ἃ. übr. HSS 8 .χαταφλέξας (oder -«ı?) M?ZPiP2 10 χαὶ
>H 11 ἑνώσεως -- ἢ | ἐλενυϑηρωϑῇ A!HV!P3 12 ὑπομένη P?P3 14 voor-
μενος χαὶ γνωριζόμενος Vi 15 τε > M-P!P?2 | ἔστι] ἔσται A'R 16f av-
τοῦ dreimalR 17 δι᾿ αὐτὸν — 18 ἀπόστολοι erst ausgelassen, dann (von 1. Hd.?)
nachgetragen M? 19 nowrouagrvge] zu R (vgl. 5. 76, 1) 20 τὸ nach

᾿ϑεότητος M-P!P2 250>RM? 26 πλεῖον P3 28 τὸ > V!P3 | φϑέγγος

P3 | ἐμφανές R
6*

10 ὦ

94 Gelasius

τῆς γραφῆς ἐλϑὲ τὸ προτεϑέν σοι καὶ μὴ φεῦγε τὸ »κύριος ἔχτιδέ
us ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦς« καὶ τὸ »κύριος ἐποίησε
΄ \ > , γ > ’ - Ca > ,
χώρας καὶ ἀοιχήτους, ἄχρα οἰχούῦύμενα τῆς UN οὐρανόονγι.
μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἔχει ἔννοιαν περὶ τοῦ ἑνὸς κυρίου, ταῦτα ἐστι
τοῦ ϑεοῦ τοῦ καὶ πρωτόχτιστον κτίσαντος εἰς ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ
εἰς ἔργα αὐτοῦ, ὃν καὶ υἱὸν αὐτοῦ προσηγόρευσε τοῦ καὶ κτίσαντος
δι᾿ αὐτοῦ ὡς δι᾿ ἐργαλείου χώρας καὶ ἀοικήτους. εἰ γὰρ καὶ ἡ
χτιστὴ τοῦ ϑεοῦ σοφία, τοῦτ᾽ ἔστιν ὃ υἱός, ἐργάζεται, ἀλλ᾽ ὁ ϑεὸς ῃ»
ὁ χτίζων δι᾿ αὐτοῦ τὰ μὴ ὄντα ὡς δι᾿ ἐργαλείου. ἀπόκρισις τῶν
ἁγίων ἐπισκόπων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου Εὐσεβίου τοῦ Παμ-
φίλου: πολὺ διαστήχων τῆς βασιλικῆς λεωφόρου, τοῦτ᾽ ἔστι τῆς
ἀποστολικῆς πίστεως, ἔξω που ταύτης ,Ῥέρεσϑαι ἀνέχῃ κρημνίσαι
σεαυτὸν ἅπαξ ἑλόμενος καὶ μικρὸν ἀνανεύσας ἐκ τοῦ περιέχοντός σὲ
τῆς ἀσεβείας βυϑοῦ, ὅταν ἤκουσας παρὰ τῆς ἁγίας συνόδου ταύτης

ῦ τὴν προφητείαν τοῦ μεγάλου Ἱερεμίου δακτυλοδεικτοῦντος, ὡς ἂν

εἴποι τις, καὶ λέγοντος οὗτος ὁ ϑεὸς ἡμῶν, οὐ λογισϑήσεται
ἕτερος πρὸς αὐτὸνκ« καὶ τὰ ἕξ ξῆς. οἷς ἐπιλέγει "μετὰ ταῦτα
ἐπὶ τῆς γῆς ὥφϑη καὶ τοῖς ἀνϑρώποις συνανεστράφης καὶ
οἶσϑα, ὦ φιλόσοφε, ἐπερωτηϑεὶς παρὰ τῶν ἁγίων ἐπισκόπων" "τίς
ἐπὶ τῆς γῆς ὀφϑεὶς καὶ τοῖς ἀνϑρώποις συναναστραφείς, ὁ πατὴρ ἢ
υἱός; καὶ ὁμολογήσας ὅτι τ-ὁ υἱός, καϑὼς αἱ ϑεῖαι γραφαὶ λέγου
σινς, οὐ ταῦτα εἴρηκας; πῶς πάλιν ἐπὶ τὸν βυϑὸν τῆς μοχϑηρίας
᾿Ἡρείου ἑαυτὸν ἀκοντίζεις, μᾶλλον δὲ βυϑίζεις; οὐ γὰρ ἀνέζευξας
χωρισϑεὶς ἐχείνου, © ἑαυτὸν συνέζευξας. προχρίνεις, ὦ ἄϑλιε, τῶν
ἀποστολικῶν δογμάτων τὰ Ageiov βλάσφημα ῥήματα, κτίσμα καὶ
ἐργαλεῖον τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ ἀποχαλῶν. ἄκουε τοίνυν πρὸς ἡμῶν,
ὦ φιλόσοφε, εἴπερ φιλόσοφος εἶ, χαὶ πείϑου μὴ αὐτὸν εἶναι τὸν
υἱὸν τοῦ ϑεοῦ τὴν κτιστὴν σοφίαν τὴν λογιστικὴν τὴν τῷ ἀνϑρώπῳ

ὁ
«
ο

1 Prov. 8, 22. — 2 Prov. 8, 20 — 14 vgl. S. 69, 18. 73,5 -- 16: Baruch
3, 26 — 17 Baruch 3, 28

A:HR V!P3 M?P!P?

1 τῆς γραφῆς > ῬΖ 2 ἐποίησε] ἔχτισε H 6 προσηγόρενε M? | καὶ
><H 7 δ αὐτοῦ > δος ΞΞΞ Ὴ ἢ χυλ"ΞΞ ῈΣ 8 ϑεοῦ)] ἀνθρώπου: VE
| εἰργάζετο AIHP2 9 ὡς δι᾽ ἐρῤγαλείου > Vi 10 ἐπισκόπων) πατέρων R: |

Zruoxöonov>A!R 10 παμφύλου R 12 ἔξω ποῦ] ἔξω πρὸ A!R ἔξω πῶς :P%

πῶς ἔξω γι 17 ἐπιλέγει] ἐπάγει γι 18 ἐπὶ --- συνανεστράφηΞ 19 οἷ:

dag AIR 20 7: > Vi 21 ὡμολόγησας RHM?Pi 24 ὡς] ᾧ aus ὦ corr.
cop

M2 ᾧ Ριγι 27 φιλόσοφε] φιλόσοφος M?PIP2 28 ουσίαν H | τὴνϑ > Ps:

ΕΦ

Kirchengeschichte II 20, 1— 21, 4 85

ὑπ᾿ αὐτοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ δοϑεῖσαν τοῦ χτίσαντος χώρας καὶ
ἀοικήτους. ἐπίστησόν σου τὸν νοῦν, μὴ πρὸς ἀπέχϑειαν βλέπων,
ἀλλὰ πρὸς ἀλήϑειαν καὶ ὁδηγήσει σε αὐτὴ ὴ ἀλήϑεια, καὶ γνώσῃ
ὅτι οὐ χτίσμα ὁ μονογενὴς υἱὸς τοῦ ϑεοῦ, ἀλλὰ αὐτὸς κτίστης zal
δημιουργὸς πασῶν τῶν κτιστῶν φύσεων, καϑὼς χαὶ αὐτὸς μιχρὸν
διαβλέψας νενόηκας καὶ νοήσεις, ὥς γε ἐγὼ πεπίστευκα, εἴπερ σω-
ϑῆναι ποϑεῖς.

᾿Αντίρρησις τοῦ φιλοσόφου χατὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος " ἔστω,
φησί, πιστὰ περὶ τοῦ υἱοῦ χαὶ ἀναμφίλεκτα, ὥς φατε, ὅτι ἔχτισεν
ἢ ὅτι συνέχτισε τῷ ϑεῷ καὶ πατρί, ὡς αἱ μαρτυρίαι δηλοῦσι, χαὶ ὅτι
οὐ ποίημα ἀλλὰ γέννημα τοῦ ϑεοῦ φύσει ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος καὶ
ἰδοὺ δεχόμεϑα. μὴ καὶ περὶ τοῦ πνεύματος ἔχετέ τι λέγειν; τίς
γὰρ τολμήσειε φῆσαι τὸ ἅγιον πνεῦμα κτίστην τινῶν γενητῶν φύ-
σεῶν; ποῦ ὁὲ καὶ μαρτυρίαι περὶ αὐτοῦ λέγουσι δεδημιουργηκέναι
αὐτό τι τῶν ὁρατῶν καὶ ἀοράτων κχτισμάτων; τίς δὲ ὅλως ἄνε-
γράψατο περὶ αὐτοῦ ὡς περὶ τοῦ υἱοῦ; ἐχβοήσει τις ὑμῶν, εἰ ἔχοι.

la τῶν πατέρων διὰ Igwroy&vovs ἐπισχόπου ποτ vy

δικῆς" οὐχ ἔστι δυσχερές, ὠ φιλόσοφε, ἐπιδεῖξαί σοι τὰς μαρτυρίας
τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἁγίου πνεύματος, ἃς οἱ πατέρες ἡμῶν ἐξέϑεντο
περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔχτισε. πάλιν φήσωμεν τὸ περὶ τῆς χτίσεως ῥηϑὲν
»χαὶ εἶπεν ὁ ϑεός, ποιήσομεν ἄνϑρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἣμε-
τέραν καὶ καϑ' ὁμοίωσιν .« καὶ ἐπήγαγε λέγων »καὶ ἐποίησεν ὁ
ϑεὸς τὸν ἀἄνϑρωῶπον, κατ᾽ εἰχόνα ϑεοῦ ἐποίησεν αὑτόν,
ἄρρεν καὶ ϑῆλυ ἐποίησεν αὐτούς«. ὡς οὖν ϑεός ἐστιν ὁ πα-
τὴρ ὁ εἰπὼν τῷ vio "ποιήσωμεν, 0 δὲ υἱὸς ϑεὸς ὧν ἐποίησε τὸν
ἄνϑρωπον, εἰ οὖν ϑεὸν λέγομεν τὸν εἰπόντα καὶ τὸν ποιήσαντα τὸν
᾿δὰμ καὶ τὴν Εὔαν, λοιπὸν ἄχουσον περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος" ὃ

21 Gen: 1, 26. 27
A'HR ὙΡ82 M?>P1!P2

1 ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ υἱοῦ δοϑεῖσαν τοῦ ϑεοῦ co At δοϑεῖσαν τοῦ υἱοῦ «ΟἿ, 2 σου)
uoı A!R σου aus μοι corr. Η (vgl.87,10) 4 αὐτὸς -- ὁ Η 6 γε Σ- Υ! 9 περὲ
τοῦ υἱοῦ πιστὰ co M’P!P? | ἀμφίλεχτα Α' 11 γεγεννημένου Β΄ 18 τὸ ἅγιον
πνεῦμα φῆσαι «ο Ὁ | γεννητῶν P2 14 λέγουσι (danach Rasur) περὲ αὐτοῦ w At
| μαρτυρία λέγει περὲ αὐτοῦ R 15 αὐτῶ V!P3 | ὅλως] λόγος R 16 ὑμῶν
>R | ἔχεις Βὶ 17 ἀπόχρισις ΜΞΡΊΡΣ | πρωτογένου A'R 17f σερδικῆς
V:!p3 20 φήσομεν RP?V! ἐρήσωμεν P3 911 ἡμετέρα Ai 24 ἄρσεν ἢ |
αὐτοὺς) αὐτὸν ΑἸΗ, 25 ὁ εἰπὼν ποιήσωμεν τῷ υἱῷ (aber ὁ εἰπὼν nachträgl.
eingefügt) R ποιήσωμεν + ἄνϑρωπον ΜὩΡΙΡΣ 26 λέγει R

vB’ 211

τῷ

’

86 Gelasius

ποιήσας τὸν ᾿Αδὰμ ϑεὸς ἦν, 7 0; 6 φιλόσοφος" ναὶ ϑεός ἐστιν.
ὁ ἐπίσκοπος" ἐν τῇ βίβλῳ Ἰὼβ ᾿Βλιοὺμ ὃ Βουξανίτης λέγει πρὸς
Ioß "πνεῦμα ϑεῖον τὸ ποιῆσάν μες. εἰ ovv ϑεός ἔστιν ö ποιή-
σας τὸν Adau, τί εἴποις τὸν ποιήσαντα τὸν ᾿ λιούμ; ἢ ἑτεροούσιος
δοχεῖ σοι εἶναι ὁ Ἐλιοὺμ τοῦ ᾿Αδάμ; τῶν γὰρ δημιουργῶν ἐπὶ τῆς
ἴσης ἐπιστήμ ung τὸ ἰσοσχέδιον τοῦ συμπεράσματος φανεροῦσϑαι πέφυχεν
ἐπὶ τὸ τοῦ ἀνϑρώπου πρόσωπον. τί οὖν λέξεις, φιλόσοφε, τὸν
ποιήσαντα τὸν λιούμ; ρα οὐχὶ ϑεὸν καὶ ποιητὴν ἀνϑρώπου; ὡς
γὰρ ἔφη περὶ τοῦ ποιήσαντος τὸν Adau »καὶ ἐποίησεν ὁ ϑεὸς
τὸν ᾿Αδάμς, οὕτως εἰπεῖν ἡμᾶς δίκαιον καὶ περὶ τοῦ ποιήσαντος τὸν
᾿Ἐλιούμ, ὅτι ϑεὸς τὸ ἅγιον πνεῦμα" ὧν γὰρ ἴσὴ τῆς δημιουργίας ἡ
πλάσις, ἴση καὶ ἡ τῶν δημιουργῶν προσηγορία, εἴπερ μία ϑεότης τῆς
ἁγίας τριάδος ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι τελείαις καὶ ἴσαις νοουμένη. ἐν
βίβλῳ δὲ ἀναλήψεως Μωσέως Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος διαλεγόμενος
τῷ διαβόλῳ λέγει »ἀπὸ γὰρ πνεύματος ἁγίου αὐτοῦ πάντες
ἐχτίσϑημενς« καὶ πάλιν λέγεινἀπὸ προσώπου τοῦ ϑεοῦ ἐξῆλϑε
τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ὃ κόσμος ἐγένετο «"' ἴσον ἐστὶ τοῦτο τοῦ
"πάντα di αὐτοῦ ἐγένετος. ἀχώριστος γὰρ ἀεὶ ἡ ϑεία καὶ ἄρρητος
τριάς, ὅ τε πατὴρ καὶ ὃ υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα, δημιουργήσασα
ἅμα πᾶσαν τὴν κτίσιν τήν τε νοητὴν καὶ αἰσϑητήν. λέγει γὰρ
καὶ ἐν τῷ λβ΄ φψαλμῷ »τῷ λόγῳ κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώ-
ϑησαν, καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις
αὐτῶν«. ἄκουε δὴ τοῦ ϑεοῦ ἐν Ἡσαΐᾳ λέγοντος »ἐγὼ κύριος ὁ
ϑεός σου, ἐπακούσομαί σου ϑεὸς Ἰσραήλε. εἰπὼν δὲ περὶ τῶν
εὐεργεσιῶν τὰ πρὸς τὸν λαὸν ἐπάγει λέγων »ἵνα ἴδωσι καὶ »οή-
σωσι καὶ ἐπίστωνται ἅμα, ὅτι χεὶρ κυρίου ἐποίησε πάντα
ταῦτα, καὶ ὃ ἅγιος τοῦ Ἰσραὴλ κατέδειξεν αὐτάς, χεῖρα φή-
σας τὸ ἅγιον πνεῦμα τοῦ ϑεοῦ, ἅγιον δὲ τοῦ Ἰσραὴλ τὸν υἱὸν αὐτοῦ,

3 Hiob 33, 4 --- 9 Gen. 1, 27 — 14 vgl. Lueken, Michael 120ff — 18 Joh.
1,3 — 21 Psal. 32, 6 — 23 Jes. 61, 14 — 25 ebd. 20

A!HR V!P3 M?P!P2

2 ᾿Ελιοὺβ AIR | ᾿Ελιοὺμ ---ὃ ἸὼβΞΗ 49—5 ’BAliovu>P>3 | Ereoor-
σιος P3 (Balf.) 5 τὸν γὰρ δημιουργὸν ῬΣΏ 11 ὧν] ὃν V!P3 | γὰρ M?P!P2 >
ἃ. übr. HSS | ἴση --- 18 τριάδος > R 18 νοουμένη + τὸ ὅτι »καὶ ἐποίησεν ὃ
ϑεὸς τὸν ἄνϑρωπον« καὶ »τὸ ϑεῖον πνεῦμα τὸ ποιῆσαν τὸν ᾿Ελιούμε V!PSM2P!P2
15 τῷ διαβόλῳ >R | ἔλεγεν R 17 ἴσον --- 18 ἐγένετο > P3 19 χαὶ"
>A!R 20 χαὶ- τὴν γ1Ρ8 21 AB’) τριαχοστῷ δευτέρῳ ΜὩΡΊΙΡΣ 24 δὲ + raR
25 τὰξ αὶ 26 ἐπίστανται H 3607 ταῦτα πάντα oo ΑἸΜΞΡΊΡΣ πάντα Ξ Κὶ

vd 5

= Kirchengeschichte II 21, 4—16 87

καὶ πάλιν πρὸς Ἰακὼβ εἶπεν "ἡ χείρ μου ἐϑεμελίωσε τὴν γῆν
καὶ ἡ δεξιά μου ἐστερέοσε τὸν οὐρανόνς, za zei Ἰεζεκιὴλ
λέγει »ἐγένετο χεὶρ κυρίου ἐπ᾽ ἐμέκ. εἴοϑεν 7 "γραφή. ὦ φι-
λόσοφε, ἢ xetga ἢ βραχίονα χαλεῖν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ ϑεοῦ,
δεξιὰν δὲ τὸν υἱὸν αὐτοῦ. ἔτι οἱ ἅγιοι πατέρες εἶπον διὰ Δεον-
τίου ἐπισκόπου Καισαρείας Καππασοχίας" ἱκανὰ μὲν τὰ λεχϑέντα
περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἁγίου πνεύματος πεῖσαί σε, φιλόσοφε, ὅτι
συνδημιουργὸν τῷ πατρὶ χαὶ τῷ υἱῷ πασῶν τῶν κτιστῶν φύσεων καὶ
τῆς αὐτῆς ϑεότητος καὶ οὐσίας, ἧς ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱός. ἐπιστήσας
οὖν τὸν νοῦν σου ἐκχ τῶν προλεχϑέντων σοι ἄχουξ καὶ νῦν «ϑαφε-
στέρας ἀποδείξεις περὶ αὐτοῦ ἐκ τῶν ἱερῶν γραφῶν. λέγει ὁ προ-
φήτης Δαυὶδ ἐν τῷ ζ΄ ψαλμῷ τᾷσατε τῷ δυρίῳφ ἀσμα και-
»όν-. διὰ Ti; "»ὅτι ϑαυμαστὰ ἐποίησεν ὃ χύριος, ἔσωσεν
αὐτὸν ἡ δεξιὰ αὐτοῦς -- ἀντὶ τοῦ ὁ υἱὸς αὐτοῦ — - »χαὶ ὁ
Poayter ὃ ἅγιος αὐτοῦς — τὸ πνεῦμα λέγων τὸ ἅγιον. καὶ
ἐν καϑολικαῖς δὲ Ἰωάννης 6 εὐαγγελιστὴς βοᾷ περὶ τοῦ πνεύματος
τοῦ ἁγίου ϑεολογῶν αὐτὸ χαὶ αὐτὸς καϑὰ καὶ πάντες »τὸ πν εὔμά
2otı τὸ μαρτυροῦν, ὅτι τὸ πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήϑειας χαὶ μετ᾽
ὀλίγα »0 πιστεύων, φησίν. εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ ἔχει τὴν

μαρτυρίαν τοῦ ϑεοῦ ἐν ξαυτῷς --- ἀντὶ τοῦ τὸ πνεῦμα τοῦ

ϑεοῦ — »6 δὲ μὴ πιστεύων τῷ υἱῷ ψεύστην πεποίηκεν αὐ-
«

τόνς. καὶ ὁ μέγας δὲ τῶν ἀποστόλων “πρόβολος ὁ ϑεῖος Πέτρος

φησὶ πρὸς ᾿Δνανίαν »εἰς Ti En) ἤρωσεν ὃ σατανᾶς τὴν καρδίαν
σου ψεύσασϑαί σε τὸ πνεῦμα τὸ ayıove; καὶ μετ᾽ ὀλίγα »οὐκ
ἐφψεύσω ἀνϑρώποις, ἀλλὰ τῷ ϑεῷςε καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ πάλαι
»τὸν οὐρανόν, φησί, καὶ τὴν ὙΠ ἐγὼ πληρῶ, λέγει κύριος

καὶ ὁ Σολομὼν δὲ δεικνύς, τίς ὁ πληρῶν, λέγει »πνεῦμα κυρίου

1 Jes. 48, 12} — 3 Ezech. 8, 22 -- 19 Psal. 97,1 — 171 1 Joh. 5, 6.10 —
23£ Act. 5, 3. 4 — 26 Jerem. 23, 24 — 27 Weish. Sal. 1,7

AIHR Vips Μ3Ρ1Ρ2

3 + γὰρ AR 4 ἢ! >A!R ὅ υἱὸν + τοῦ υἱοῦ P3 | Eu] ὅτι P3 |
εἶπον AIHR εἶπαν d.übr.HSS δ λέοντο (— Alorrog)R 7 σε- ὦ ΗΜΡῚΡΣ 8 υἱῷ
+ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἢ 11 ἀποδείξεις» ἢ 12 ζ΄ ΑἸῊ ἐνενηχοστῷ ἑβδόμῳ ἃ. übr.
HSS 15 λέγει, 16 χαϑολιχαῖς) καϑαρῷ α 17 τοῦ + αὐτοῦ τὸ πνεῦμα λέγων
τὸ ἅγιον aber wieder gestrichen H | χαὶ αὐτὸς > M?P!P? 18 τὸ >M? |
tot —2orw2>V! 19 τοῦ Jeoo>R 20 αὐτῷ MPIPP | τὸ Ξ- ΡΖ 2&>
H | ἀποστόλων + ὁ AR 23 εἰς > HM?P!P2 96 φησὶ > R, nach γῆν V!

ss Gelasius

πεπλήρωκε τὴν οἰχουμένηνε. ππείϑου τοίνυν καὶ περὶ τῆς τοῦ
ἁγίου πνεύματος δεσποτείας καὶ δέχου καὶ τὰς περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας,
πιστεύων ὅτι τῆς αὐτῆς ϑεότητος xal οὐσίας καὶ τοῦ αὐτοῦ χρήμα-
τος τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὗπερ ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱός, συνυπάρχον ἀεὶ
τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ. ἀκούεις, φιλόσοφε; ἀπόκρισις τοῦ φιλοσόφου
πρὸς. τοὺς ἁγίους ἡμῶν πατέρας" οὐκοῦν, καϑώς φατε καὶ αἱ μαρτυρίαι
δὲ τῶν γραφῶν ὧν παρηγάγετε δηλοῦσι, Pro, δεῖ καὶ τὸ πνεῦμα
τὸ ἅγιον" καί μοι δοχεῖ βεβιασμένην εἶναι τὴν ἔννοιαν, εἰ μὴ τὰ
τῶν γραφῶν ὑφ᾽ ὑμῶν παρήχϑη. πλὴν τὸ μὲν περὶ λιοὺμ τοῦ
Βουζανίτου σαφὴς ἡ ἀπόδειξις, περὶ δὲ τῆς ῥηϑείσης ἀναλήψεως
Μωσέως περὶ ἧς ἀρτίως εἰρήκατε οὐδὲ ἀκηκόειν ποτὲ εἰ μὴ vor
ὅϑεν αἰτῶ ὑμᾶς σαφεστέραν μοι τῶν λεχϑέντων παραστῆσαι τὴν
σύστασιν. οὐδὲ γάρ μοι αὐτάρχη τὰ ἤδη παρ᾽ ὑμῶν λεχϑέντα πρὸς
ἐντελεστάτην πληροφορίαν περὶ τοῦ πνεύματος, λευκοτέρας (δὲν δεῖ-
ται φράσεως καὶ γενγαιοτέρας ἡ ὑπόϑεσις. οὐ γὰρ περὶ τῶν τυχόν-
τῶν ἡ ζήτησις. ἀπόκρισις τῶν ἁγίων ἡμῶν πατέρων διὰ τοῦ
αὐτοῦ ἐπισκόπου “εοντίου πρὸς τὸν φιλόσοφον" πολλῆς οὔσης
τῆς τῶν εἰσηγηθέντων σοι ἀποδείξεως χαὶ ἐναργεστάτων τῶν μαρ-
τυριῶν τῶν ἐκ τῶν ϑείων γραφῶν πεῖσαί σε δυναμένων περὶ τῆς
προχειμένης ὑποθέσεως, ὦ φιλόσοφε, ϑαυμάζομεν, πῶς τοσαύτης
συνέσεως δοχῶν ἔμπλεως εἶναι ἔτι ἀμφιβάλλεις. ἀλλ᾽ ἐπειδή σε
πρὸς τὴν ἀλήϑειαν βλέπειν ἐϑέλομεν καὶ τοῦτο εὐχόμεϑα, παραινοῦ-
μέν σου τῇ συνέσει ἄρξασϑαι πίστει νοεῖν τὴν ἄκτιστον φύσιν ἐκείνην
zal ἄτρεπτον, χαὶ μὴ ἀνϑρωπίνοις λογισμοῖς, ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν,
πολυπραγμονεῖν κατατόλμα τὰ ὑπὲρ νοῦν, μηδὲ ταῖς κακοδόξοις καὶ
ἀσεβέσιν ἐννοίαις ᾿Ἰρείου συμφύρεσϑαι ἐπὶ πλεῖστον ὅσον ἀνέχου
φιλόσοφος ὦν, ὡς φής, φιλόσοφε, ἀλλὰ δέχου πιστῶς, ὡς ἀρτίως
εἰρήκαμεν, Ta τε νῦν ῥηϑέντα σοι Ta τε μέλλοντα ῥηϑήσεσϑαι. δέ-
χου μίαν ϑεότητα τοῦ πατρὸς τοῦ γεννήσαντος τὸν υἱὸν ἀνεχφρά-
στως καὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ γεγεννημένου ἐξ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύ-
ματος τοῦ ἐχπορευομένου ἐξ αὐτοῦ τοῦ πατρός, ἰδίου δὲ ὄντος τοῦ

A!HR V!P3 M?P!P2

1f τοῦ ἁγίου πνεύματος τῆς δεσποτείας © H Bf χαὶ — χρήματος > P?
4 συνυπάρχει R συνυπάρχων P? 6 ἡμῶν >R 7? za >R 9 ἡμῶν
RV!P3 | τὸ corr. in τοῦ Αἱ τοῦ ἢ 11 ἠκηκόειν HRM?P!P? 12 μοι nach
λεχϑέντων M’P!P2 13—14 πρὸς ἐντελεστάτην γὰρ πληροφορίαν περὶ τοῦ πνεύ-
ματος οὐχ αὐτάρκη τὰ---λεχϑέντα co V!P3_ 14 λευχοτέρας) λεπτοτέρας R λευ-
χοτέρας + γὰρ V!P3 16 ἡμῶν > P3 17 λέοντος R 25 μηδὲ] μὴ A!RP3
26 συμφύρεσϑαι V!M2P!P? συμφύεσϑαι AYHR συμφέρεσϑαι P3_ | ὅσον > ΜΞΡΊΡΣ

Kirchengeschichte II 21, 16—29 809

υἱοῦ. χαϑά φησιν ὃ ϑεῖος ἀπόστολος Παῦλος »εἴ τις πνεῦμα Χρι-
στοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦς χαὶ ἀλλαχοῦ ὁ αὐτὸς
»0 δὲ κύριος τὸ πνεῦμά ἐστις χαὶ πάλιν »διαιρέσεις δὲ χα-
ρισμάτων εἰσί, τὸ δὲ αὐτὸ πνεῦμα᾽ καὶ διαιρέσεις διαχονιῶν
εἰσιν, ὁ δὲ αὐτὸς κύριος καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσίν,
ὁ δὲ αὐτὸς ϑεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσις καὶ μετ᾽ οὐ
πολλὰ »πάντα δὲ ταῦτᾳ ἐνεργεῖ τὸ ἕν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα.
διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καϑὼς βούλεταις. ἰδού, © φιλόσοφε,
σαφεστάτη χαὶ τρανοτέρα ἀπόδειξις ϑεολογοῦσα τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον,
δεικνύουσα αὐτοῦ τὴν αὐτεξουσιότητα. 000 πῶς ὧδε λέγει » δεατρέ-
σεις δὲ ἐνεργημάτων εἰσίν, ὁ δὲ αὐτὸς ϑεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ
πάντα ἐν πᾶσις χαὶ τὸ »πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἕν καὶ
τὸ αὐτὸ πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καϑὼς βούλε-
raue. καὶ ὃ χύριος δὲ ἐν εὐαγγελίοις, ὡς οἶσϑα, σαφῶς διαλεγό-
μενος πρὸς τὴν Σαμαρείτιδα, ti φησι; »πνεῦμα ὃ ϑεόςς . el οὖν
πνεῦμα ὁ ϑεός, πάντως ϑεὸς καὶ τὸ πνεῦμα" ἀλλ᾽ οὐκ ἄλλος χαὶ
ἄλλος, ἀλλὰ μία ϑεότης τῶν ϑατέρων προσώπων χατὰ τὴν τῶν
ὑποστάσεων ἔννοιαν. ἀλλὰ πρόσωπον ἀκούοντες, μὴ ἀνϑρωπόμορ-
φον τὸ ϑεῖον ὑπολάβωμεν. ἀσύνϑετον γὰρ καὶ ἀσχημάτιστον, καϑὼς
καὶ ἐν ἀρχῇ τῶν λόγων καὶ αὐτὸς οἧς χαὶ ἡμεῖς χαϑωμολόγησας. καὶ
γὰρ καὶ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ πρόσωπον ἔχειν μεμαρτύρηται, καϑὰ
αὐτὸς ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις πρὸς τοὺς γραμματεῖς καὶ Φαρισαίους
διαλεγόμενος ἔφη »ὑποκχριταί, τὸ πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ χαὶ
τῆς γῆς οἴδατε δοκιμάζειν« χαὶ τὰ ἑξῆς. πᾶν γὰρ τὸ ὑφεστὸς
ἐφ᾽ ὅσον ὑφίσταται, πρόσωπον ἔχειν λέγεται τῆς οἰχείας φύσεως ἤτοι
σχῆμα. ἀλλὰ μὴν ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ κτιστά, καϑὰ καὶ πᾶσα ἡ τῶν
γενρητῶν φύσις, ἡ δὲ ϑεία καὶ ἄρρητος οὐσία ἄκτιστος, ἐπείπερ ἁπλῆ

1 Ῥδῃ. 8,9 -- 3 τὸ H Kor. 3, 17 IKor. 15. 4. θ᾽. — 7.12 ebd. 11 --
15 Joh. 4, 24 — 20 vgl. S. 64, 17. 65, 22 — 23 Luk. 12, 56

A'HR V:Ps Μ3Ρ1Ρ2

3 διαίρεσις M? 4 εἰσὶ — 5 ἐνεργημάτων > H 4. 5. 10f διαίρεσις M?

‘

(am Rand von anderer Hd. διαιρέσεις) > αὐτὸς δὲ οο ἢ 6f μετ᾽ οὐ πολλὰ
P3 μετὰ πολλὰ ἃ. übr. HSS τ ταῦτα δὲ πάντα «οΑἸ 9 τρανωτέρα A!RV!
12 δὲ > P? | ταῦτα > ΜῬΡΊΡ2 13 διαιροῦν + τὸ ἕν χαὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα R

14 ἐν > aber vor εὐαγγελίοις Correeturvermerk PP 1ὅ τ ΗΞ 16>P

16f ἄλλως καὶ ἄλλως P? 11 μία -ἰΙΟ ἡ R 19 γὰρ] δὲ HM?P!P? 91 χαὶ!

> M?P!P2 23f zai τῆς γῆς >H 25 ἐφίσταται P3 27 γεννητόρων H

γεννητῶν P3 γενητῶν corr. aus γεννητῶν P?2 | ἁπλοῦς R

“Ὁ

90 Gelasius

χαὶ ἀσύνϑετος καὶ ἀσχημάτιστος aidıos τε καὶ ἀϑάνατος. ἀλλ᾽ ἐπὶ
τὸ προχείμενον ἐπανέλθωμεν. ἀπεδείξαμεν διὰ πλειόνων τῶν ἐκ τῶν
ϑείων γραφῶν μαρτυριῶν συνδημιουργὸν τῷ πατρὶ χαὶ τῷ υἱῷ πά-
σῆς κτίσεως ὁρωμένης τε καὶ νοουμένης εἶναι τὸ en To ἅγιον,
ἐπείπερ καὶ ἀχώριστον ἀεί ἐστι τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ, καϑὰ καὶ
ὃ υἱὸς τοῦ πατρὸς καὶ ὃ πατὴρ τοῦ υἱοῦ. δεῦρο δέ, εἰ δοχεῖ, Aau-
βανε καὶ δι᾿ ὑποδειγμάτων εἰ καὶ ἀσϑενεστέρων χρηστὰς ὑποϑήκας"
ὁ λόγος ὃ σὸς καϑὰ καὶ παντὸς ἀνϑρώπου προφοριχὸς μέν ἐστι,
γΈΡῬαται δὲ ἀτμήτως ἐκ τοῦ σοῦ νοῦ. ὁμοίως καὶ τὸ πνεῦμά σου
καὶ ἐχπορεύεται ἐκ σοῦ" καὶ οὐχ ἂν οὐδὲ τὸν λόγον σου οὔτε τὸ
πνεῦμά σου εἴποις ἀλλότριόν σου. καὶ ταῦτα μὲν 00x ἂν ἀπα-
ξιώσῃς ἐπ᾿ ἀνϑρώπων νοεῖν, ἐπὶ δὲ τῆς ἀρρήτου καὶ ἀπερινοήτου καὶ
ἀκαταλήπτου οὐσίας ἐκείνης τοῦ ϑεοῦ ἀλλότριον (ἐρεῖς) τὸν οὐ προφο-
ρικὸν αὐτοῦ λόγον ἀλλὰ ζῶντα ἀεὶ καὶ ἐνεργῆ καὶ τομώτερον
ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον κριτήν τε πάντων ὄντα ἐπείπερ
καὶ δημιουργόν; ᾧ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ,
πᾶντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖο ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ.
xal τὸ πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον τὸ ἐρευνῶν καὶ τὰ βάϑη τοῦ
ϑεοῦ τολμᾷ τις ἀλλότριον εἶναι εἰπεῖν ἢ τὸν λόγον ἢ τὸ πνεῦμα
τοῦ ϑεοῦ ἢ τοὺς ταῦτα λέγοντας προσίεσϑαι; ναί, φιλόσοφε.
᾿Απόκρισις τοῦ φιλοσόφου πρὸς τὸ χοινὸν τῶν ἁγίων ἔἐπι-
σκόπων" ἐπειδὴ εἰς ὑφηλοτέραν ἔννοιάν μὲ ἠγάγετε φήσαντες δεῖν
μίαν ϑεότητα »νοεῖσϑαι καὶ πιστεύεσϑαι τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ
καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, ἐπιμέμνημαι δὲ τῶν παρ᾽ ὑμῶν ἔμπροσϑεν
ῥηϑέντων, ὅτι ϑεὸς ὃ πατὴρ καὶ ϑεὸς ὁ υἱὸς καὶ ϑεὸς τὸ πνεῦμα
τὸ ἅγιον, νῦν δέ φατε “μίαν ϑεότητα τῶν τριῶν τελείων ὑποστά-
σεων τοῦ πατρὸς χαὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, λευκότερον

14ff vgl. Hehr. 4, 12: — 18 vgl. 1 Κου. 2, 10

ΑἸῊΒ ViP3 M?>P1iP2

1 za? > ΜῈ 4 νοουμένης τε καὶ ὁρωμένης «ο AIR 5 ἐστιν adwA!R
ἢ καὶ ΗΒ 8uw>R 9 0armuitws+xel AIHRP3 | ooö!>P3 | ὁμοίως
Ἢ δὲ H 10 οὐδὲ A!RV!P3 οὔτε ἃ. übr. HSS | οὔτε] οὐδὲ R 11 einng A!R
11f ἀπαξιώσαις M?P!P? 19} καὶ ἀκαταλήπτου >R | &xeivng οὐσίας At |
ἐχείνης >R 13 eorr.Holl, Ltz. 15 χριτήν τε] καὶ τήν τε (am Rand von späterer
Hd. das Richtige) M? 16 6] ὧν M?P!P? 18 τὸ ἅγιον αὐτοῦ w AIR | χαὶξ
ἘΞ. P3 19 εἶναι >R 9 1 ἐπισχόπων] πατέρων M’P!IP2 24 ἐπιμέμνηται P3
| δὲ ΞΞ ΑἸΒ | τῶν >R | vum P!V!P3 25 xait > RM?P!P2 | zei? > R

vn
221

τῷ

Kirchengeschichte II 21, 23 — 22, 8 91

x ’ - Γ᾿ ΄ nd
σαφηνίσατέ μοι τὰς ῥήσεις, παραχαλῶ. ἀπιύκρισιε τῶν ἁγίων πα-
τέρων πρὸς τὸν Such διὰ τοῦ αὐτοῦ Λεοντίου ἐπισκόπου"
ἀνέχφραστός ἐστιν» ἐπείπερ καὶ ἀπερινόητος καὶ ἀνεπιλόγιστος χαὶ
πάντη ἀνεξιχνίαστος 7 ϑεία καὶ ἄρρητος οὐσία ἐκείνη ἡ τὰ πάντα
LA ’ . ” \ « -
ὑπερέχουσα χαὶ τὰ πάντα περιέχουσα. πλὴν ἄκουε πρὸς ἡμῶν"
> » \ EN) RAR ΄, ee \ > ” ’
οὐχ αλλον σοι ϑεὸν χαὶ αλλον εἰρήκαμεν, καϑάπερ ὁ ἀσεβὴς ἐβλασφη-
” \ γν SEN a \ \ \
μησεν "Agsıoz Era ϑεὸν ἄχτιστον χαὶ a))ov χτιστὸν εἰρηκὼς καὶ τὸ
- - κων I: \ N 2 \
πνεῦμα τοῦ ϑεοῦ ὁμοίως χτιστὸν χεχηρυχὼς — μὴ γένοιτο —, ἀλλὰ
’ r : De

μίαν ϑεότητα νοεῖσϑαι καὶ πιστεύεσϑαι εἰρήκαμεν μίαν οὐσίαν κυρι-

, , x - - \ FL:
ὀὁτητά τε καὶ βουλὴν μίαν τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου
,ὔ \ - ἜΣ α ’ « ’ 2 - G
πνεύματος, εἰδέναι TE τὰς τῆς αγίας τριαδος ὑποστάσεις οὐ διεζευγμέ-

2. ox ’ > AN ’ ’ =
νας οὐδὲ Tonızas, αλλὰ πίστει μονῃ μίαν ϑεότητα νοεῖσϑαι καὶ πι-
’, x A ΄ r - ΓΝ SAG

στεύεσϑαι, zada χαὶ πολλάκις elomxausv, τῆς αγίας καὶ ομοουσίου
\ “- ’ ΡῚ ΟῚ x ’ γ᾽ δ c ar x ᾿
χαὶ προσχυνητῆς τριάδος. ἰδου διὰ παντῶν ἔδειξεν ἡ ἀληϑῆὴς πί-

Ξ x = N - ιν ’ = ’ το \ ‚
ὅτις μὴ δεῖν ἐπὶ τῆς ἁγίας τριαδος νοεῖν διαφοραν. οὐδὲ δὲ μικρὸν

σου τὸν νοῦν δοῦναι ἡμῖν ἐϑέλησον καὶ πιστωϑήσῃ ἐπὶ πλεῖον, δεχό-
μενος ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος δι᾿ ἡμῶν σωτηριώδεις ὑποϑήκας, ἵνα
γνῷς τῆς ἁγίας τριάδος μίαν ϑεότητα ἀεὶ οὐσαν χαὶ ὑφεστῶσαν,
τριάδα ἀληϑῶς τριάδα καὶ μηδὲν ἐν αὐτῇ “προὔπάρχον ποτέ, ἀλλὰ
ἀεὶ καὶ ὡσαύτως οὐσαν ἀδιαίρετον καὶ ὁμοούσιον τριάδα. ἀπόκρισις
τοῦ φιλοσόφου" μή us οἴεσϑε ἀποστρέφεσϑαι τὰ τῆς ἀληϑείας
δύ) γματα, 7 γὰρ ἂν ἐκ πρώτης χκαταρχῆς τῶν λόγων παρωσάμην
ὑμῶν τοὺς λόγους, ἀλλὰ διὰ τοῦτο διερευνῶ τὰς τῶν νοημάτων
ὑμῶν σημασίας, ἵνα σαφεστέρα μοι καὶ διευχρινὴς γένηται ἡ τῶν
λεγομένων παρ᾽ ὑμῶν ὑπόϑεσις. ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων
ὑποϑετιχὴ πρὸς τὸν φιλόσοφον περὶ πυρὸς καὶ ἀπαυγάσματος
καὶ φωτὸς διὰ τοῦ αὐτοῦ Λεοντίου ἐπισκόπου" ἄκουε δὴ καὶ νῦν,
ἄκουε, ὦ φιλόσοφε. ἤδη προὐπεϑέμεϑά σου τῇ διανοία διὰ πλείστων

ΑἸῊΒΝ V:ip3 M?P!P?

1f πατέρων») ἐπισκόπων R 2 ἐπισχόποι λεοντίου o M’P!P? Eruoxzönov>H
5 πρὸς] παρ᾽ PP 6 σοι + τὸν H | χαϑάπερ + καὶ V!P3 7 ἄλλον] ἕνα R
9 Nach εἰρήχαμεν größerer Raum ΑἹ 10 re >R | τοῦ πατρὸς] οὐσίαν P3
13 χαὶ! > ΜΞΡῚΡ5 14 διὰ) δὴ H 16 ϑέλησον P2_ 17 ἀπὸ Holl | ὑμῶν Ἡ,
20 zuit> H | οὖσαν ἁπλῆν καὶ ἀδιαίρετον τριάδα καὶ ὁμοούσιον R 22 2]
οὐ RP2 | ἐκ πρώτης κατ᾽ ἀρχὴν A'R 23 ἐρευνῶ V!P3 24 μοι σαφε-
ortepewR | μοι > At! 26 περὶ --ἰ οῦ M? (wo es aber von 1. Hd. wieder ge-
strichen), Pt 27 λέοντος ἢ | zei? > (kann aber ursprüngl. gestanden haben) A!
98 ὦ φιλόσοφε ἄχουιε «ο R | προυπεϑέμεϑα Balfor. προαπεϑέμεϑα HSS

νϑ᾽

φι

-1

92 Gelasius

ὅσων τῶν ἐκ τῶν ϑείων γραφῶν, ὅτι ἡ ϑεότης ἁπλῆ τίς ἐστι καὶ
ἀσύνϑετος, ὡς καὶ αὐτὸς καϑωμολόγησας ἐν ἀρχῇ σου τῶν προτά-
σεων, καὶ ὅτι πῦρ ἀϑάνατόν τε καὶ ἀΐδιον καὶ ἄκτιστον οὖσα
τῇ φύσει φῶς τε ἀχώρητον καὶ ἀκατάληπτον καὶ οὐκ ἐν ἑνὶ
προσώπῳ κατὰ τὸ δοχοῦν Ἰουδαίοις νοουμένη, ἀλλ᾽ ἐν τριάδι
ἀεὶ ἀχωρίστοις οὖσι προσώποις παρὰ πᾶσι Χριστιανοῖς πεπίστευται
καὶ κηρύττεται ἡ ἀχώριστος τριὰς τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ

ἁγίου πνεύματος, καϑάπερ ἀποδέδεικται. μάνϑανε δὲ καὶ νῦν, ὦ
φιλόσοφε --- εἰ καὶ τολμηρὸν ποιοῦμεν, ἀλλὰ ἵλεως ἡμῖν ἡ ϑεία με-
γαλειότης" ὑπὲρ γὰρ τῆς σῆς καὶ τῶν λοιπῶν σωτηρίας ὁ πόνος ἡμῖν
διανύεται --- μᾶνϑανε τοίνυν ἐκ τῶν αἰσϑητῶν περὶ τῶν νοητῶν

- x - - « x - -
χαὶ ἐκ τῶν κατὰ νοῦν περὶ τῶν ὑπὲρ νοῦν zal ἐκ τῶν λεγομένων περὶ

- EEE ’ >) er} ’ G ’ c ’ ’ 7
τῶν ὑπὲρ λ0γον, εἰ καὶ ἀσυγκριτα παντα τὰ τε ὁρώμενα τὰ τενοοῦυμενα 11

τῶν τε »ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχϑονίων « κτισμᾶ-
των πρὸς τὴν ἄκτιστον ἐχείνην καὶ ἀκατάληπτον καὶ ἀϑάνατον τοῦ
ϑεοῦ οὐσίαν" πλὴν τὸ ἐμπεσὸν ὑπόδειγμα οὐ μέτριον πρὸς ὠφέλειαν
τοῖς πιστῶς δεχομένοις, ἀλλ᾽ ἱκανὴν εἰκόνα παρέχον τῆς εὐσεβείας
τοῖς εὐσεβῶς ἐϑέλουσι νοεῖν λέξωμεν. τὸ αἰσϑητὸν τοῦτο πῦρ φύ-
σις μία ὃν ἤτοι οὐσία τριάς ἐστι κατὰ ταὐτό, πῦρ ἀπαύγασμα φῶς.
καὶ οὐδὲν τούτων προὐπάρχον τοῦ ϑατέρου εὑρίσκεται, ἀλλ᾽ ἔστιν
ἀχωρίστως ἀλλήλων τὰ τρία, τὸ πῦρ, τὸ ἐξ αὐτοῦ ἀπαύγασμα καὶ τὸ
φῶς. δουιαχώρισον τοίνυν, εἰ δύνῃ, ω φιλόσοφε, τὰ τρία καὶ. δεῖξον
ἡμῖν ϑάτερον τοῦ ϑατέρου προὐπάρχον" ἢ τοῦ ἀπαυγάσματος τὸ πῦρ
καϑ' ἑαυτὸ προῦπάρχον χαὶ μεταγενέστερον μετὰ χρύνους τινὰς τοῦ
πυρὸς τὸ ἀπαύγασμα, 7 uerey “νέστερον πάλιν 5) μεταχρόνιον τοῦ
πυρὸς καὶ τοῦ ἀπαυγάσματος τὸ φῶς ἢ προχρόνιον. δεῖξον ἡμῖν,
εἰ δύνῃ, διαχωρίσας ἀπ᾿ ἀλλήλων τὰ τρία καὶ μὴ οὐχὶ ὡσαύτως ὃν
πῦρ ἀπαύγασμα φῶς, μιᾶς οὐσης τῆς τοῦ πυρὸς φύσεως. ταῦτα
κατὰ νοῦν λαβὼν τὰ αἰσϑητὰ καὶ κτιστά, εἰ καὶ ἀσύγκριτα, ὡς ἀρ-
τίως εἰρήκαμεν, πρὸς τὴν ἀΐδιον καὶ ἄκτιστον τοῦ ϑεοῦ οὐσίαν, πλὴν

>
“ἰ

vgl. S. 64, 17. 65, 22 — 14 Phil. 2, 10
A!HR ViPp3 M2P!P2

2 doiverosP! 4 οὐκ >P?2 | &>HP?2 ὅ τρισὶν Hein. 6 πιστεύεται P3
SER ᾿Ξ Ὴ 13 ἀσύγκριτα + τὰ A!RP? 14 οὐρανίων V!P3
15 ἀϑάνατον] ἀϑέατον R 17 ἀσεβείας Ῥὸ 19 xar’ αὐτὸ A!R | ἀπαύγασμα +
χαὶ Η 20 to>RM:PIP2 21 ἀλλήλων >M’P!P? | χαὶ > A!R 22 τοίνυν]
οὖν R 23 τοῦ! > M?P!P? | 7— 24 προυπάρχον > A'R 94} τοῦ πυρὸς
> M?PıP2 25 τοῦ] τὸ M® 29 καὶ! +r@A!R 991 ἄρτι R 80 ἄχτιστον]

ἄστεκτον A'RP3

ΡΟ
o\

Kirchengeschichte II 22, S—21 93

δέχου ἐκ τούτων ἀφορμὰς σωτηρίους καὶ πτερώσας τῇ πίστει τὸ τῆς
διανοίας σου ὄμμα ἀνάβηϑε ἐπὶ τὴν ὑψηλὴν τοῦ ϑεοῦ ἐπίγνωσιν"
καὶ ἀπαντήσει σοι, ὥς γε εὐχόμεϑα καὶ πιστεύομεν. ἐναστράπτουσά
σοι m χάρις ἡ τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος,
δεικνύουσά σοι μίαν ϑεότητα, πῦρ οὖσαν ἀϑάνατον χαὶ ἀπαύγασμα
καὶ φῶς, ἁπλῆν καὶ ἀσύνϑετον ἀχώριστον ἀδιαίρετον ἀπερινόητον
καὶ ἀνέχφραστον, τριάδα ἀληϑῶς ὁμοούσιον τὴν τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ
υἱοῦ καὶ τοῦ ἀγίου πνεύματος.

Ὅπου πιστεύει ὁ φιλόσοφος εἰς τὴν ἁγίαν τριάδα. ταῦτα
ἀκούσας ὃ φιλόσοφος καὶ ος ἐν ἐκστάσει γενόμενος ἀπηνεώϑη ἐπὶ
πλεῖστον 000» καὶ »οἱ διαλογισμοὶ αὐτοῦ συνετάρασσον αὐτὸν-«
φόβος τε πολὺς ἐπέπεσεν ἐπ᾿ αὐτόν᾽ εἶτα εἰς ἑαυτὸν ἐλϑὼν ἀνεκραύγασε
μέγα, εἰπών" δόξα σοι, ὁ ϑεὸς ὁ ἐμπνεύσας τούτοις τοῖς ἁγίοις σου
τὸ ὑπὲρ πάντα νοῦν μυστήριον τῆς ἀχράντου καὶ ἀχωρίστου καὶ ἀκτί-
στου ϑεύτητος" ἀλλὰ δέομαί σου, Χριστέ. ὡς παναγάϑου πατρὸς παν-
ἄγαϑος υἱός, πάρες ἅπερ εἰς σὲ ὑπαχϑεὶς ταῖς ἀσεβέσι παρὰ τοῦ
᾿Ἡρείου δόξαις. ἥμαρτον, χαὶ μὴ εἰσπραχϑήσομαι δίκας παρὰ σοὶ τῷ
δικαίῳ κριτῇ ὑπὲρ τῶν ἀσεβῶν ῥημάτων ἐκείνων, ὧν κατὰ σοῦ ἀπέ-
pnva ὃ τάλας. οὐαὶ Ageio χαὶ τῇ συμμορίᾳ αὐτοῦ τῇ ἀσεβεῖ,
βλασφημήσασιν εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ [λέ ἐγουσιν) »ἣν ποτε ὅτε 00% ἢν
καὶ ὅτι κτίσμα καὶ ποίημα καὶ ἐξ ἑτέρας οὐσίας ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ
καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ μὴ τῆς αὐτῆς οὐσίας ἧς ὁ πατὴρ εἰρη-
κόσι τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. ἀναϑεματίζω
νῦν καὶ πάντοτε ᾿(ίρειον χαὶ τὰς ἀσεβεῖς αὐτοῦ δόξας καὶ τοὺς τὰ
αὐτοῦ φρονοῦντας πάντας χαὶ τοὺς βλασφημοῦντας χατά τε τοῦ
πατρὸς χατά τε τοῦ υἱοῦ καὶ κατὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος" ὃ γὰρ τὸν
υἱὸν μὴ ἔχων οὐδὲ τὸν πατέρα ἔχει" καὶ ὁ εἰς τὸν υἱὸν καὶ τὸ
πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημήσας εἰς τὸν πατέρα ἐβλασφήμησε. καϑικε-
τεύω τὴν ὑμετέραν ἱερὰν γερουσίαν, βοηϑήσατέ μοι διὰ τῶν ὑπὲρ ἐμοῦ
πρὸς τὸν Χριστὸν τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ ἱκεσιῶν ὑμῶν: ἀκολουϑοῦντι
μάλιστα τοῖς δι᾿ ὑμῶν ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐκτεϑεῖσι καὶ 001-

11 Dan. 5, 6 (Th.) — 15f vgl. S. 17, 27 — 26 vgl. Τ ΤΟΙ: 2, 23
A!HR Vıp3 ΜΡΡΙΡΞ

3 σοι ΜΞΡ2 | [γὲ] Α' 4757? >M?PiP2 6 ἁπλοῦν HM2P!P2 9 mit ξβ΄
hört die Zählung auf in M2 ἜΝ σον Η 18 ἅπερ] ἃ A!R | ταῖς] τοῖς H
18 ἐκείνων ῥημάτων A!R 181 ἀπέφηκα (aber a. Rand ἀπέφηνα) Μ2 19 τῇ
ἀσεβεῖ αὐτοῦ συμμορίᾳ AIR “91 ὁ υἱὸς --- 22 οὐσίας) καὶ οὐχ αὶ 24 πάντοτε
+ τὸν Η | αὐτοῦ ἀσεβεῖς-ΟῬΣ 94 τὰ αὐτὰ ΑἴΔ|5Ρ1Ρ2 26 zei χατὰ] κατά
teR 29 ἱερὰν - ΜΒΡΊΡΣ | βοηϑήσατέ μοι >R 91} διοριζομένοις A'!R

94 Gelasius

ζομένοις, καὶ ὁμολογῶ ταῦτα ἀληϑῆ εἶναι καὶ βέβαια. τοῦτο γὰρ
πιστεύω εἶναι ὕπερ ὁ ἱεροφάντης εἶπε Παῦλος »τὸ μυστήριον τὸ
ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν, 0
νῦν ἀπεκαλύφϑη, καϑὼς εἴρηται τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ ἀποστό-
λοις καὶ προφήταιςς καὶ ὑμῖν, ἐν πνεύματι ἀεὶ ὄντα καὶ συν»-
υπάρχοντα καὶ συνδιαμένοντα τῷ ϑεῷ καὶ πατρὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ καὶ
τὸ πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον.

Προσϑέντες οἱ ἅγιοι πατέρες εἶπον πρὸς τὸν φιλόσοφον
περὶ πηγῆς καὶ ποταμοῦ καὶ ὕσατος διὰ τοῦ ἐπισκόπου Asov-
τίου" κἀχεῖνο δὲ νοητέον ὦ φίλε λοιπὸν τῆς ἀληϑείας, φιλόσοφε.
πηγὴν νοήσωμεν γεννῶσαν ποταμὸν ὕδατος" πᾶς γὰρ ποταμός, ὡς
οἶσϑα, πηγὴν ἔχει γεννήτορα, εἶτα προέρχεται μὲν ὁ ποταμὸς ἐκ τῆς
πηγῆς τοῦ ὕδατος, ἀλλ᾽ οὐδεὶς καλεῖ τὸν ποταμὸν πηγὴν ἢ τὴν
πηγὴν ποταμόν, ἀλλ᾽ ἡ πηγὴ πηγὴ καλεῖται καὶ ὁ ποταμὸς ποταμὸς

- co
καὶ ἀμφότερα ἕν Ὃυδῶρ. ἐπὰν δέ τις ἐϑέλοι ἀρύίσασϑαι ἐκ τοῦ πο-
= - [4] ’ x ‚ 2 =
Tanov ἢ τῆς πηγῆς ὕδωρ. μεταβάλλει τὴν προσηγορίαν. οὐχ ἐρεῖ

γὰρ »ἄπελϑε, πορευϑεὶς ἄντλησον καὶ φέρε μοι τὴν πηγὴν ἢ τὸν
ποταμὸν- ἀλλ᾽ ὕδωρ. καὶ μία μὲν ἡ φύσις, τρία δὲ πρόσωπα λεχτέα
πηγὴ ποταμὸς ὕδωρ. ἀλλὰ καὶ ἡ Bela γραφὴ ταῦτα φράζουσα
δείκνυται — οὐ γὰρ ἀλλότρια ταύτης ἡμεῖς σοι φϑεγγόμεϑα, yr 7010»
λοιπὸν τέχνον τῆς χάριτος, εἰ καὶ ὡς ἐν ὑποδείγμασι καὶ τύποις
καὶ εἰκόσι τῆς ἀληϑείας τὸν Aoyov εἰσηγησάμεϑα — «λέγει οὖν περὶ τοῦ
υἱοῦ ἡ ϑεία γραφή" »κλινεῖ, φησίν, ἐπ᾿ αὐτοὺς ὃς ποταμὸς εἰρή-
νηςς ἐχπορευόμενος δηλονότι ἐκ τῆς ἀληϑοῦς πηγῆς τῆς ζωῆς τῆς
τοῦ πατρὸς ϑεότητος, καϑά φησιν αὐτὸς ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις
βοῶν »ἐγὼ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐξῆλϑον καὶ ἥκως, κἀκεῖνο ὁὲ ὅπερ
ἔφη λευχότατα »ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν, καὶ τὸ Yo ἐν
τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοὶ ς χαὶ τὸ πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, ὅτι
ἐξ αὐτοῦ λαμβάνομεν ἅπαντες ol πιστοί, τῆς αὐτῆς ὃν οὐοίας ἧς ὁ

2 Kol. 1,26 — 23 Jes. 66, 12 -- 26 Joh. 8, 42 -- 27 Joh. 10, 30
27f£ Joh. 14, 10

A!HR ViP3 M?P!P?

2 πιστεύων PP | εἶπε] ἔφη ἃ 3 rar? >V! 5 ἐν + τῷ HM?P!P2 |
ὄντα] ὃν M? 9 xat >H | τοῦ + αὐτοῦ Vi 9f λεοντίου ἐπισχόπου wo Vi
10 λοιπὸν ὦ φίλε «ο R 12 γεννήτειραν R γεννητο P3 12f &x τῆς πηγῆς

> V!P3 15 ἐπὰν] ἐὰν R | ἀρρύίσασϑαι RM®Pi 20 σοι > M:PiP2 21 τῆς
χάριτος > V! 23 υἱοῦ + τοῦ ϑεοῦ M?P!P2 | φησίν >R 24 τῆςΣ >R
26 βοῶν A'R βοᾶ V!P3 > HM?P!P2 29 ἅπαντες > AR

&y'

231

Kirchengeschichte II 22, 21 — 23, 10 95

πατὴρ καὶ ὁ υἱός, ἐκπορευόμενον μὲν ἐκ τοῦ πατρὸς ἴδιον δὲ ὃν τοῦ
υἱοῦ, καϑάπερ ἀνωτέρω ἀπεδείξαμεν, ὅτι δὲ ἐ ἐξ αὐτοῦ ἡμῖν ἀναβλύζον
ἐστί, σαφέστατα ἐν εὐαγγελίοις ἐδίδαξεν αὐτὸς ὁ κύριος εἰπών" »ἐάν
τις διφψῷ, ἐρχέσϑω πρὸς μὲ καὶ πινέτω" ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ,
καϑὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ δεύ-
σουσιν ὕδατος πα ΤΌΘ ε; οἷς ὁ εὐαγγελιστὴς ϑεόϑεν ἐμπνευσϑεὶς
τὸ ῥηϑὲν τῶν ἐπιφέρει λέγων" »τοῦτο de ἔλεγε περὶ τοῦ
πνεύματος οὐ μελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐὖὐ-
τόνκ«. χαὶ ὁ a δὲ Δαυὶδ ὅρα τί περὶ ταύτης τῆς πηγῆς
τῆς ὄντως ξωῆς, τῆς ἁγίας τριάδος Boa ὅτι "παρὰ σοὶ πηγὴ Sons,
ἐν τῷ φωτί σου ὀφόμεϑα φῶςς : πηγὴν ζωῆς τὸν ϑεὸν καὶ πατέρα
καλῶν πρὸς τὸν υἱὸν λέγων, ἐπείπερ ὁ πατὴρ ἐν τῷ υἱῷ καὶ ὁ υἱὸς
ἐν τῷ πατρί" φῶς δὲ τὸν υἱὸν προσαγορεύει, ἐν © φωτὶ λέγει ὄψεσϑαι
φῶς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. »ἐν γὰρ τῷ φωτί σου, φησίν, ὀψόμεϑα
page. πηγὴ γὰρ ὄντως τῆς ζωῆς καὶ φωτὸς ὁ πατήρ, φῶς καὶ ὃ
υἱὸς ἐκ φωτὸς τοῦ πατρός, φῶς καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐξ αὐτοῦ
τοῦ φωτός. ἐπείπερ, ὡς πολλάκις ἡμῖν λεκτέον, μία ϑεότης τοῦ
πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, καϑὰ αὐτὸς βοᾷ διὰ
τῶν προφητιχῶν λόγων »ἐγώ εἰμι ϑεός, 00x ἔστιν ἄλλος" καὶ
ἐγὼ ϑεὸς πρῶτος καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα
ἐγώ eluıs καὶ πάλιν »ἐγώ εἰμι καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι καὶ εἰς τὸν
αἰῶνα ἐγώ εἰμιεκς« καὶ τὰ ἑξῆς καὶ κατὰ τὰ προαποδειχϑέντα. ἀναγ-
καῖον γὰρ οἶμαι ἐπαναλαβεῖν τὰς ῥήσεις, εἰ καὶ μὴ πάσας διὰ τὸ
πλῆϑος, ἀλλ᾽ οὖν τὰς σαφεστέρας πρὸς τὸ βεβαιοτέραν τὴν σύστασιν
ἔχειν τὰ εἰρημένας. τὰ οὐὖν ἐκ στόματος Ἱερεμίου τοῦ προφήτου
παραϑήσομεν" »ὁ κατασκευάσας, φησί, τὴν γῆν εἰς τὸν αἰῶνα

2 vgl. 8. 88, 51 -Ξ 3 Joh. 7, 37£f — 7 Joh. 7, 39 — 10 Peal. 35, 10 —
12 vgl. Joh. 14, 10 — 14 Psal. 35,10 — 19 Jes. 41, 4; 45, 2] — 21 Mal. 3, 6
— 26 Baruch 3, 32ff vgl. S. 69, 191

A!HR V:!P3 M>P!P2

2 ἡμῖν > P2 | ἀναβλίζον ἡμῖν oo Vi Ὁ αὐτὸς >H-
7 τὸ ῥηϑὲν] τἀληϑὲς At τἀληϑῆ R | ἔλεγε] ἔλεγον R εἶπε V! 9. ξ ΞΞ ΕΒ]
ταύτης + τῆς γραφῆς ἡ ὡς (καὶ) περὶ P? 10 σοὶ + ἢ A!R 12 λέγει R
13 ὑπαγορεύει VPE | ©] τω Η 1t φῶς >R 14f ἐν τῷ φωτί

σου γὰρ ὀψόμεθα φησὶ φῶς «ο R ὀψόμεϑα φησὶ φῶς w ΑἹ 15 πηγὴν Η
15 χαϑὼς R 19 noopnuxzav + ἀ!Ποῦ R | λέγων Vi | ϑεὸς + καὶ ΜῬῬῚΤΡΞ
91 zul πάλιν ἐγώ εἰμι auf ἃ. Rand nachgetragen V! | χαὶ! --- 22 εἰμὶ > M:P!P2
22 ἀποδειχϑέντα V! ἀπροαποδειχϑέντα P3 26 παραϑήσομαι P?

96 Gelasius

χρόνον ἐνέπλησεν αὐτὴν κτηνῶν τετραπόδων. ὃ ἀποστέλ-
λων τὸ φῶς καὶ πορεύεται, ἐκάλεσεν αὐτὸ καὶ ὑπήκουσεν
αὐτῷ τρόμφ᾽ οἱ δὲ ἀστέρες ἔλαμψαν ἐν ταῖς φυλακαῖς αὐτῶν
καὶ ηὐφράνϑησαν" ἐχάλεσεν αὐτοὺς καὶ εἶπαν" πάρεσμεν"
ἔλαμψαν uer’ εὐφροσύνης τῷ ποιήσαντι αὐτούς. οὗτος ὁ
ϑεὸς ἡμῶν, οὐ λογισϑήσεται ἕτερος πρὸς αὐτὸνςε καὶ τὰ
ἑξῆς. ἀναγκαῖον οὐν, ϑεοφιλέστατε φιλόσοφε, ἐπιστῆσαι ὧδε τὸν
γοῦν χαὶ ἀναπτύξαι τῆς γραφῆς τὴν διάνοιαν. ἔδειξε γάρ, καϑὰ καὶ
αὐτὸς συνωμολόγησας, ὅτι περὶ τοῦ υἱοῦ ταῦτα προείρηται. »μετὰ
ταῦτα γάρ, φησίν, ἐπὶ τῆς γῆς ὦφϑη καὶ τοῖς ἀνθρώποις
συνανεστράφη «. εἰ οὖν κατὰ τὴν ἀσεβῆ μοχϑηρίαν Ageiov ἄλλη
τις οὐσία κτιστή ἐστι τοῦ υἱοῦ καὶ μεταγενέστερος τοῦ πατρὸς ϑεός,
λέγει δὲ περὶ αὐτοῦ ἡ γραφή" »οὗτος ὁ ϑεὸς ἡμῶν, οὐ λογισϑή-
σεται ἕτερος πρὺς αὐτόνε, οὐ ϑεὸς ὁ πατὴρ κατὰ τὴν ᾿Δρείου
ἀσέβειαν, ἐπείπερ λέγει περὶ τοῦ υἱοῦ νοὐ λογισϑήσεται ἕτερος
πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐλέγχονται οἱ ἀσεβεῖς “Ἰρειομανῖται σὺν τῷ τῆς
βλασφημίας αὐτῶν αὐϑέντῃ πρὸ τῆς περὶ τοῦ υἱοῦ ἀρνήσεως αὐτὸν
τὸν πατέρα ἐχβαλόντες τῆς ϑεότητος, καὶ ἄϑεοι παντελῶς εὑρίσκον-
ται οἱ τῆς ἀληϑείας πολέμιοι. ὁ γὰρ τὸν υἱὸν μὴ ἔχων, καϑὰ

φησιν ἐν καϑολικαῖς, »οὐδὲ τὸν πατέρα ἔχεις, ἡ δὲ καϑολικὴ
πίστις μίαν ϑεότητα οἶδε καὶ ταύτην πρεσβεύει τοῦ πατρὸς χαὶ τοῦ
υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, παρ᾽ ἣν οὐ λογισϑήσεται ἑτέρα. τὸ
δὲ μυστήριον τοῦτο τῆς ἁγίας καὶ προσχυνητῆς χαὶ ὁμοουσίου τριάδος
ἀπερινόητον καὶ ἀνέκφραστον καὶ πάντη ἀκατάληπτον ὑπάρχει πίστει
μόνῃ νοεῖσϑαι δυνάμενον.

Καὶ ὃ φιλόσοφος" ϑεῖα ὡς ἀληϑῶς καὶ φωτὸς ἔμπλεα τὰ παρὰ
τοῦ ἁγίου πνεύματος δ ὑμῶν ἐχφονηϑέντα. δέομαι de ὑμῶν, “ἔρασ-
μίων μοι ὄντων τῶν ἱερῶν τῆς διδασκαλίας ὑμῶν λόγων, ὑπόσχετέ
μῶν Tas εὐαγεῖς ὑμῶν ἀκοὰς χαὶ πρὸς ἃ ἐπερωτῶ διδάξατε, ἵνα
πληρεστάτην λήψεσϑε παρὰ τοῦ ϑεοῦ τὴν ὑπὲρ τῆς ἐμῆς σωτηρίας
ἀμοιβήν. ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου

9 Baruch 3, 38 — 18 Baruch 3, 36 — 20 IJoh. 2, 23
A!HR V:!P3 M?’P!P?

2 αὐτὸ] τὸ φῶς R 4 εἶπον R 7 ἀναγχαῖον Η ἀναγκαίως ἃ. übr.
HSS | οὖν - ὦ VIPs | φιλόσοφε >H | ἐπίστησον Η 8. χαϑὼςὡ R 9 ὕτι
!uR 14 00 —16 χαὶ > AR, zal scheint dureh Rasur getilgt A! 18 &-
βάλλοντες HR 22 παρ καϑ R 26 Mit ξδ΄ hört die Zählung in P? und
damit überhaupt 1. ἃ. HSS anf 99 εὐαγεῖς ὑμῶν ΞΞ ΒΤ 30 λήψησϑε HM°P!
81 ἁγιωτάτων A!M>P!V!

:δ' 941

189)
σι

Kirchengeschichte II 23, 10 -- 24, 8 97

ran a ’ > \ x ς eu ‚ >

Asovriov’ εἰπὲ 0 βουλει, ἐπιϑυμητον γὰρ ἡμῖν πληροφορῆσαί σε, ἐν
πᾶσιν εὐμαρῶς δυναμένου σου νῦν μάλιστα δέχεσϑαι τὰς ἀποδείξεις
τῶν ῥήσεων ἐλλαμφϑέντος σου ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος. εὐχαριστία
τοῦ φιλοσόφου καὶ ἐπερώτησις περὶ τῆς τοῦ κυρίου ἐνανϑρω-
πήσεως" χάρις ὑμῶν τῇ ἱερᾷ κεφαλῇ. φατὲ δέ μοι, οὐ ἱερώτατοι,
πῶς »νοητέον τὸ τὸν ϑεὸν λόγον τὸν τοῦ ϑεοῦ υἱὸν ἐπὶ τῆς γῆς ὦφϑαι
καὶ τοῖς ἀνϑρώποις συνανεστράφϑαι ἀϑέατον ὄντα πάσῃ κτιστῇ φύσει
ὁρωμένῃ TE καὶ νοουμένῃ, καὶ τίς ἡ αἰτία, δι᾿ ἣν ταῦτα ἐπραγμα-
τεύσατο, διδάξατε, παρακαλῶ. ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων πρὸς
τὸν φιλόσοφον διὰ τοῦ ἐπισκόπου “Λεοντίου" 7 μὲν αἰτία τῆς
αὐτοῦ παρουσίας φκονομήϑη ὑπ᾿ αὐτοῦ διὰ τὴν ἐν τῷ παραδείσῳ
τῶν πρωτοκτίστων ἀνϑρώπων τοῦ τε ᾿᾿δὰμ χαὶ τῆς Εὔας γεγενημέ-
νην ἀπόπτωσιν, ἥτις ἅπαν τὸ αὐτῶν ἐπενέμετο γένος. ἐπεὶ οὖν
παραβάντες τὴν ἐντολὴν τοῦ ϑείου χαρίσματος ἐγυμνώϑησαν, τοῦτο
ἀποδοῦναι ἠϑέλησεν ὃ δημιουργὸς τῷ τῶν ἀνϑρώπων γένει. καὶ
νοητέον ἐνταῦϑα, ὅτι ὥσπερ εἶπεν ὁ ϑεὺς "ποιήσωμεν ἄνϑρωπον
κατ᾽ εἰχόνα ἡμετέραν zal καϑ' ὁμοίωσιν καὶ ἐποίησεν ὃ
ϑεὸς τὸν ἄνϑρωπον-« χατὰ τὰς προρρηϑείσας ἀποδείξεις, ὁ αὐτὸς
πάλιν εἶπε, σώσωμεν τὸν ἀπολωλότα ἄνϑρωπον, ὃν zer εἰχόνα
ἡμετέραν χαὶ καϑ᾽ ὁμοίωσιν ἐποιήσαμεν. καὶ ὥσπερ ὃ ϑεὸς καὶ
πατὴρ εἶπε τὸ ποιήσωμεν καὶ ὁ υἱὸς ἐδημιούργησε, ϑεὸς ὧν ἐκ
ϑεοῦ, ὃ αὐτὸς πάλιν βουλῇ πατρικῇ ἀνασῶσαι ἐν ἑαυτῷ ἠβουλήϑη
τὸν ἄνϑρωπον. ἐπερώτησις τοῦ φιλοσόφου περὶ τοῦ αὐτοῦ" χαὶ
πῶς ἐπὶ τῆς γῆς ὥφϑη καὶ συνανεστράφη ὠςάνϑρωπος τοῖς ἀν-
ϑρώποις ϑεὸς ὧν ἀναλλοίωτος; ἀπόκρισις παρὰ τῶν ἁγίων πατέ-
ρων διὰ ακαρίου ἐπισκόπου Ἱεροσολύμων" κατὰ τὴν φωνὴν
τοῦ ϑεσπεσίου Παύλου »μέγα ἐστὶ τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον,
ϑεὸς ἐφανερώϑη ἐν σαρκίς, τοῦτ᾽ ἔστιν ὁ τοῦ ϑεοῦ υἱὸς τότε
αὐτὸς ὥφϑη καὶ ἐγγέλοιεν οὐδὲ γὰρ ἀγγέλοις ἢ ἀρχαγγέλοις ἢ τισι
τῶν ἐπουρανίων δυνάμεων ϑεατὸς ὃ μονογενής, ἐπείπερ ϑεὸν οὐδεὶς

6f. 24 vgl. Baruch 3,38 — 16 Gen. 1, 208 — 2171 ΤΊ. 8, 16 --- 30 vgl.
Joh. 1,18
A'!HR V!P3 M?P'P2

1 ὃ] ὦ αὶ 2 εὐμαρῶς + ὡς ΡΖ | oov>R 3 λαμφϑέντος Pi ἐλαμφϑέν-
τος P2_O 4 χυρίου + ἡμῶν R ὅ δὲ] δὴ ΡΖ 6 τῆς >R IL πρὸς τὸν φιλό-
σοφον >R 10 τοῦ - αὐτοῦ M?Pt 11 τῆς Μ2ΡΙΡΣ 14 ἐγυμνώϑησαν] ἐστε-
ρήϑησαν V!P3 ἐγυμνώϑη R 22 πατριχῆ βουλή «ΟἹ | αὐτῶ ΡΖ 23 ἀπερώτησις Μ3

‚24 τῆς >M?P!P2 | χαὶ + τοῖς ἀνθρώποις «ΟΣ 25 παρὰ» ΜΞΡΊΙΡΣ 98 ϑεὸς

Holl] ὃς HSS (ὃ P3 Balf.) | ὁ υἱὸς τοῦ ϑεοῦ «ο H 29 ὥφϑη {(ἀνϑρώποις) Hol |

ἢ ἀρχαγγέλοις > P? 30 οὐδεὶς ϑεὸν «ΟἹ
Gelasius.

"
‘

ῷ

φι

“ι΄

98 Gelasius

ἑώρακε πώποτε. οὗπερ τὴν ἐξ οὐρανῶν χαταφοίτησιν ἀχούων
μὴ τοπικὴν μετάστασιν τῆς ἀχωρήτου αὐτοῦ ὑποπτεύσῃς ϑεότητος,
οἰχονομίαν δὲ νόει τὸ ὅλον τοῦτο τὸ μέγα ὡς ἀληϑῶς τῆς εὐσεβείας
μυστήριον, ἐν ᾧ ἀνεκαινίσϑημεν. ἀνακαίνισις γὰρ γέγονε καινότη-
τος ἐπανάληψις" διὰ δὴ τοῦτο ἀποδιδοὺς ἡμῖν τὴν πρὸς ἕξαυτὸν
ὁμοίωσιν ὁ αὐτὸς τοῦ ϑεοῦ λόγος εἰς ὁμοίωσιν ἡμῶν κατῆλϑεν. ἀδύ-
νατον δὲ ἦν ϑεὸν ὁμοιωϑῆναι ἡμῖν μὴ σαρκωϑέντα -- οὐ γὰρ ἀσώ-
ματον εἰδος αὐτῷ ἀσωμάτου οὐσίας προσεγίνετο, ὅπερ ἦν αὐτός,
ἀλλὰ τὸ σωματιχόν — σωματικὴ δὲ οὐσία ἄνευ προσλήφεως οὐκ
ἐγίνετο" διὰ τοῦτο σῶμα ἀληϑῶς “προσέλαβεν, ἵνα οἱ τῆς ἐξ ἀρχῆς
ἀδελφότητος ἐκπεσόντες διὰ τὴν τοῦ ἀσωμάτου εἴδους ἀλλαγήν, τοῦτ᾽
ἔστι τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος, ἧς διὰ τῶν πρώτων ἀνϑρώπων
τοῦ τε Adau καὶ τῆς Εὔας ἀπωλέσαμεν, εἰς ἀδελφότητα εἰσαχϑῶμεν
διὰ τῆς σωματικῆς προσλήφψεως καὶ πάλιν τὸ ἀσώματον εἶδος τὸ
ϑεῖον ἀπολάβωμεν. λαμβάνει δὲ σάρχα ἐκ γυναικός" οὕτως γὰρ
καὶ ὁμογενὴς ἡμῖν καϑίσταται, ἵνα καὶ ὡς ὁμογενέσιν ἡμῖν μεταδῷ
τῆς δόξης τῆς ἑαυτοῦ, ἵνα καὶ τὴν γυναῖκα διὰ τῆς γεννήσεως ἀνασώσῃ᾽
»ἀνασωϑήσεται) γάρ, φησίν, ἡ γυνὴ διὰ τῆς Tezvoyoviase, σὰρξ
δὲ προσείληπτο τὸ χατὰ φύσιν ἔχουσα ζωτικόν" οὐδεμία γὰρ σὰρξ ἄνευ
τοῦ ζωοποιοῦ, ὃ καὶ ψυχὴν ἰδίως ἡ γραφὴ καλεῖ. ὃ φιλόσοφος: τίς
00x ἂν ἐχπλαγῇ ἐπὶ τοῖς μεγαλείοις τοῦ ϑεοῦ τούτοις, ὡς ἔφατε;
πλὴν πῶς λαμβάνει σάρχα ἐκ γυναιχός, καϑὼς ἀρτίως εἰρήκατε;
ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἥϊακαρίου ἐπι-
σκόπου Ἱεροσολύμων" ἤδη εἰρήχαμέν σοι, ὦ βέλτιστε, μηδαμῶς
ἐπὶ τῶν τοῦ ϑεοῦ μυστηρίων λέγειν τὸ ὅπως" ἀπόρρητα γάρ εἰσι
χαὶ ἀνεπιλόγιστα᾽ ὡς δὲ ἐκ τῶν ἱερῶν λόγων ἐδιδάχϑημεν, ἐροῦμεν
ὅσον ὁ λόγος παραστῆσαι δυνήσεται. τὸ γὰρ παντελῶς καταληπτι-
κὸν τοῦ μυστηρίου ἐχείνου, τῆς τοῦ κυρίου ἐνσάρκου οἰκονομίας, πῶς
γέγονεν, οἶδεν ἀνϑρώπων οὐδὲ ἀγγέλων οὐδείς, οὐδὲ αὐτὸς Γαβριὴλ
ὁ διαχονησάμενος τῷ μυστηρίῳ ἐχείνῳ, οὐδὲ ἡ πάναγνος καὶ καϑαρὰ
καὶ ἁγία παρϑένος Μαρία παραστῆσαι δυνήσεται τὴν ὅλην τῆς αὐτῆς

3£ I Tim. 8,16 — 18 I Tim. 2, 15
A'HR V:Ps3 M2P!P2

9 ἄνευ -- τῆς αὶ | προσλήψεως -- τε Α' 11 ἀλλαγή[ν] A! 12 τὸν πρῶ-
τον ἄνϑρωπον P2 15 σάρκα] σῶμα V! 10 ὁ μονογενὴς P3, ὁμογενὴς corr.
aus ὁμονογενὴς HR 17 τῆς ἑαυτοῦ δόξης AR | ἀνασώσῃ H > ἃ. übr. HSS
20 ζωοποιοῦ A!HR ζωτιχοῦ ἃ. übr. HSS 21 ἐχπλαγείη ΜΞΡΊΙΡΣ | φατὲ ἢ
90 τὸ μυστήριον ἐκεῖνο A!R

σι

Kirchengeschichte II 24, s—22 99

- - ’ ’ > x x ’ c
τοῦ ϑεοῦ λόγου σαρκώσεως κατάληψιν — αὐτὸς γὰρ μόνος ὁ μονο-
- - \ a) \ 3 = ς - ΝΟ ἐν
γενὴς τοῦ ϑεοῦ υἱὸς τὸ ἀκριβὲς οἶδε τῆς ἑαυτοῦ δι᾿ ἡμᾶς ἐνανϑρω-
x ’ c = > DD, - > ’
πήσεως — εἰ γὰρ καὶ »παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς αὐτόπται

καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγους καϑά φησιν ὁ Λουχᾶς, περὶ
τῆς ἐνσάρκου αὐτοῦ οἰχονομίας ὅτι »ἐκ σπέρματος Δαυὶὸ καὶ Αβραὰμ
τὸ κατὰ σάρκας« καὶ τὸ »2E ἧς ἐγεννήϑη Ἰησοῦς- , τοῦτ᾽ ἔστιν ἐκ
τῆς παρϑένου, »ὁ λεγόμενος Χριστόςς, zal ὅτι »ὧν οἱ “πατέρες
καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκας, zal ὅτι »οὐκ ἀγγέλ ῶν,
ἀλλὰ σπέρματος Aßoaau ἐπελάβετος, χαὶ ὅτι »κατὰ πάντα
ομοιώϑη ἡμῖν, πλὴν τῆς ἁμαρτίαεκ. ταῦτα ἴσμεν ὃ δὲ
τρόπος, πῶς ταῦτα γεγένηται, πάσης λογικῆς φύσεως ὑπερβαίνει
διάνοιαν. λέγει γὰρ καὶ περὶ τούτου Ἱερεμίας ὃ προφήτης »καὶ
ἀνϑρωπός ἐστι, καὶ τίς γνώσεται αὐτόνε;

Θαυμάζοντος δὲ τοῦ φιλοσόφου καὶ παντὸς τοῦ συναϑροισϑέντος
πλήϑους εἰς τὴν ἀχρύασιν προσϑέντες οἱ ἅγιοι πατέρες διὰ Maxe-
ρίου ἐπισκόπου Ἱεροσολύμων εἶπον": ἤδη διὰ πλείστων ὅσων
ἀπεδείξαμεν, ὅτι ϑεὸς ὧν ὁ μονογενὴς υἱὸς τοῦ ϑεοῦ γέγονεν
ἄνϑροωπος διὰ φιλανϑρωπίαν, σαρκωϑεὶς καὶ γεννηϑεὶς ἐκ τῆς παρ-
ϑένου Μαρίας ἀπορρήτῳ γεννήσει. ἐπειδὴ γὰρ ἠβουλήϑη, ds προ-
ἀπέδειξεν ὃ λόγος, ἀνακαινίσαι τὰ διὰ τὴν ἀπόπτωσιν τῶν πρῶωτο-
πλάστων λυϑέντα, γέγονεν ἐν τοῖς ἡμετέροις, ἵνα ἡμᾶς ποιήσῃ ἐν
τοῖς ἑαυτοῦ, συγκαταβὰς ὡς ἰατρὸς ἄριστος τῇ ἀσϑενείᾳ ἡμῶν. πάλιν
ἐροῦμεν τὸ συγκαταβῆναι zal τὸ κατελϑεῖν καὶ τὸ ἀπεστάλϑαι κατὰ
τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ τρόπον διαληπτέον, os προαπεδείξα-
μεν" τῇ γὰρ ϑεότητι αὐτοῦ τὰ πάντα σὺν τῷ πατρὶ πληροῖ ἀεὶ κατὰ
τὰς προαποδοϑείσας ἐννοίας. ἄχουε τοίνυν γεννώμεϑα ἐκ γυναιχός"

3 Luk. 1, 2 --- 5 Röm. 1, 8 — 6 Matth. 1, 16 — 7 Röm. 9, 5 --- 8 Hebr.
2, 16 — 9 Hebr. 4, 15 — 12 Jerem. 17, 9

A:HR V!P3 M?P!P2

2 δι᾿ ἡμᾶς ξαυτοῦ wo R 4 γενομένου PP | ὁ: "ΕΒ 6 Nach
σάρχα etwas getilgt R | τὸ ἐξ ἧς Υ1Ρ8 ὅτι ἐξ ἧς HM2P!P2 χαὶ τὰ ἑξῆς AR
11 γένηται von 2. Hd. corr. in γεγένηται ΜῈ | πάσης---19 διάνοιαν > A!HR

mit dem Unterschied, daß A! am Rand u. schwerlich von 1. Hd. einfügt ἀκατά-
ληπτος, H im Text einfügt ἀγνοεῖται, R auch noch die vorhergehenden Worte
ταῦτα γεγένηται fortläßt und statt dessen ἀχατάληπτος im Text hat 14 πλήϑους
τοῦ συναϑροισϑέντος wo M’P!P2 15f διὰ Mazaoiov ἐπισχόπου scheint schon in
alter Zeit von 2. Hd. wiederholt zu sein (unleserlich) A! 16 [ylön] A! 17 ὧν]
ἦν V!P3 | ϑεοῦ + καὶ V! 20 ἀπόστασιν AH 23 συγχαταβὰν A'HRV!P3
συγκαταβῆναι ΜΞΡΊΡΣ | ἀπεστάλϑαι] ἀπελϑεῖν R
7*

100 Gelasius

ἦλϑε διὰ φιλανϑρωπίαν εἰς τοῦτο, ἀλλ᾽ ἡμεῖς μὲν ἐξ ἡδονῆς ὕπνου
καὶ σπέρματος ἀνδρός, αὐτὸς δὲ μόνος ἐκ πνεύματος ἁγίου καὶ
Μαρίας τῆς παρϑένου. γαλαχτοτροφούμεϑα᾽ ἦλϑε καὶ εἰς τοῦτο
σαρχὶ ὃ τῇ ϑεότητι αὐτοῦ διδοὺς τροφὴν πάσῃ σαρχί. γινόμεϑα εἰς
προχοπὴν καὶ αὔξησιν ἡλικίας" οὐκ ἀπηξίωσε γενέσϑαι καὶ αὐτὸς
τοῦτο σωματικῶς, καϑὼς γέγραπται ὅτι »Imooüg προέχοπτε
σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι παρὰ ϑεῷ καὶ ἀνϑρώποις«" καὶ
ἕως τριαχοστοετοῦς χρόνου διανύσας, ἵνα πᾶσαν ἡλικίαν εὐλογήσῃ,
τότε ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἔρχεται, κηρύσσοντος Ἰωάννου υἱοῦ Ζαχαρίου
τῷ λαῷ βάπτισμα μετανοίας, οὐκ ἀφέσεως ἁμαρτιῶν οὔτε υἷοϑε-
σίας δῶρον διδόντος" οὐ γὰρ ἦν Ἰωάννου ταῦτα δοῦναι [ἀλλ᾽ οὔτε
ἀγγέλου, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ σαρχωϑέντος καὶ ἐνανϑρωπήσαντος ϑεοῦ
λόγου. καὶ ἀνέχεται τὸ ὑπὲρ ἡμῶν βάπτισμα, καὶ ϑεὸς ὧν ἀνα-
μάρτητος ἐβαπτίσϑη σωματικῶς MS ἄνϑρωπος, οὐκ αὐτὸς δεόμενος
βαπτίσματος, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ ἡμέτερον βάπτισμα δοξάσῃ, I ἵνα πιστεύσωμεν,
ὅτι ὥσπερ er αὐτὸν κατῆλϑε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὕτως καὶ ἐφ᾽
ἡμᾶς τοὺς εἰς αὐτὸν βαπτιζομένους. εἶτα συναναστραφεὶς τοῖς
ἀνϑρώποις τάς τε τῶν ϑείων αὐτοῦ ἐντολῶν παραδοὺς ἐκδόσεις τάς
τε τῶν σημείων ἐργασάμενος ϑαυματουργίας, ἐπὶ τριετῆ χρόνον καὶ
τετάρτου ἀρξάμενος οὕτως ἐπὶ τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἕχούσιον αὐτοῦ σωμα-
τικὸν ἔρχεται πάϑος" ἡμῖν γὰρ χεχρεώστητο τιμωρία σταυροῦ" ἀλλ᾽
εἰ πάντες ἐσταυρώϑημεν, οὔτε ἑαυτοὺς ἐκ τοῦ ϑανάτου ἁρπάσαι
ἰσχύσαμεν. »ἐβασίλευσε γὰρ ὃ ϑάνατος ἀπὸ Adau μέχρι
Μωσέως καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήσανταςς«. πολλοὶ ἅγιοι, πολλοὶ
προφῆται, πολλοὶ δίκαιοι" καὶ οὐδεὶς αὐτῶν τῆς τοῦ ϑανάτου ἐξου-
σίας ἑαυτὸν ἠδυνήϑη λυτρώσασϑαι, ἀλλὰ ἦλϑεν αὐτὸς ὁ τῶν πάντων
σωτὴρ καὶ τὰς ἡμῖν χρεωστουμένας τιμωρίας εἰς τὴν ἐξ ἡμῶν ἀνϑ'᾽
ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἀναμάρτητον αὐτοῦ ὑπεδέξατο σάρχα. κατεφερό-
μεϑα μετὰ τὸν ϑάνατον εἰς τὸν “Αιδην' ἀνεδέξατο χαὶ τοῦτο καὶ

11 vgl. Weish. Sal. 7,2 — 6 Luk. 2,52 — 9 vgl. Mark. 1,4 — 17 vgl.
Baruch 3, 33 — 23 Röm. 5, 14
A'!HR V!P3 M2P!P2

4 πάσῃ oaoxl τροφήν © R 5 xal αὐτὸς γενέσϑαι » HM:P!P2 6 τοῦτο
>V! χαϑὰ R 8 εὐλογήσῃ ἡλικίαν «ΟἿ, 9 ἔρχεται] ἦλϑε R 11 corr. Hei.
12 ἐνανθρωπήσαντος + τοῦ P2_ 17 συνανεστραφείς M? 90 τέταρτον HM2P!P2
τεταρῖὶ R | ὑπὲρ ἡμῶν >P? 296 ἰσχύσαμεν ἁρπάσαι «ο Ἡ ἐσχύαμεν A ἰσχύο-
μεν R 23 μέχρι] ἕως ΑἹ 25 προλλῆται V! | αὐτῶν nachträglich, aber
wohl von 1. Hd. eingefügt A! 26 ξαυτὸν bis λυτρώσασθαι am Seitenschluß un-
leserlich, von späterer Hd. auf der folgenden Seite am oberen Rand... τρωσαι.α ΑἹ
27 τὰς + ἐξ ἁμαρτιῶν R 2Sf χαταφερόμεϑα R

τῷ
-ı

σι

Kirchengeschichte II 24, 22 — 25, 2 101

κατῆλϑεν ἑχουσίως εἰς αὐτόν᾽ οὐ κατηνέχϑη καϑάπερ ἡμεῖς ἀλλὰ
χκατῆλϑεν, οὐ γὰρ ἣν ὑποχείμενος τῷ ϑανάτῳ, ἀλλ᾽ ἐξουσιαστὴς τοῦ
ϑανάτου καὶ μόνος χατελϑὼν μετὰ πλήϑους ἀνελήλυϑεν. αὐτὸς
γὰρ ἦν ὁ νοερὸς κόχκος τοῦ σίτου ὁ ὑπὲρ ἡμῶν πεσὼν εἰς τὴν γῆν
καὶ ἀποϑανὼν σαρχί, ὃς τῇ τῆς ϑεότητος αὐτοῦ δυνάμει ἀνέστησε
τὸν σωματικὸν αὐτοῦ ναὸν κατὰ τὰς γραφὰς καρποφορήσαντα τὴν
τοῦ παντὸς ἀνϑρωπίνου γένους ἀνάστασιν, καὶ ἐμφανίσας τοῖς μαϑηταῖς
μετὰ τὴν τριήμερον ταφὴν καὶ τὴν ἐκ νεχρῶν ἀναβίωσιν ἐπέδειξεν
αὐτοῖς τὰ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ σώματος αὐτοῦ πάϑη, εἰπών" »φηλα-

φήσατέ με, καὶ ἴδετε, ὅτι αὐτὸς ἐγώ εἰμι, ὁ ϑαυματουργῶν,
ὃ καὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ ὑμετέρου γένους ἐν τῇ σαρχί μου καταδεξάμενος
πάϑης. εἶτα ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας συναυλιζόμενος αὐτοῖς δούς τε
αὐτοῖς σωτηρίων ἐντολῶν ὑποθϑήχας, ἀνελήλυϑεν εἰς τοὺς οὐρανοὺς
βλεπόντων αὐτῶν, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ πατρὸς κεχαϑικέναι αὐτὸν οἱ

- \ ᾿ ’ a SET - \ ‚ -
ἱεροὶ ἐδίδαξαν λόγοι. ὃν καὶ ἥξειν προσδοκῶμεν ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ

αἰῶνος κρῖναι ζῶντας καὶ νεχροὺς ἀϊδίως ὡς ἀεὶ συμβασιλεύοντα τῷ
πατρὶ εἰς τοὺς ἀπείρους αἰῶνας. αὕτη ἡ τῆς ἐκκλησίας ἀποστολικὴ
καὶ ἀμώμητος πίστις, ἥντινα ἄνωϑεν παρ᾽ αὐτοῦ τοῦ κυρίου διὰ
τῶν ἀποστόλων ἐκ προγόνων εἰς ἐκγόνους παραδοϑεῖσαν ἡ ἐκκλησία
πρεσβεύει καὶ ἄχρι χαὶ νῦν καὶ εἰς ἀεὶ ταύτην χρατεῖ, εἰπόντος τοῦ
χυρίου τοῖς μαϑηταῖς" »πορευϑέντες μαϑητεύσατε πάντα τὰ
ἔϑνη, βαπτίξοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ
υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματοςς-.

Περὶ τῆς τῶν πάντων ὁμοφωνίας τῆς εἰς τὸ ὁμοούσιον.

Τούτων οὕτως ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος διὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν
πατέρων τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ συνειλεγμένων ἐχφωνηϑέντων,
ἐμεγάλυνε τὸν ϑεὸν ἅπαν τὸ πλῆϑος ἐκεῖνο τὸ εἰς τὴν ἀχρόασιν
ἐκείνην συνελϑόν. ἐπηκροᾶτο δὲ καὶ αὐτὸς ὁ ϑεοφιλέστατος βασι-
λεὺς συμπαρὼν καὶ αὐτὸς τὰ πλεῖστα τῇ συνόδῳ καὶ ὑπεραγασϑεὶς
ἐδόξαζε τὸν ϑεὸν τοιούτων ἐπακούσας ϑείων δογμάτων" χαίρων δῆτα

4 vgl. Joh. 12, 24 --- 5 vgl. 1 Ῥᾳ. 8, 18 --- ὃ ff vgl. Joh. 2, 21} --- 9 Luk. 24, 39 —
12ff vgl. Act. 1, 8--1 — 21 Matth. 28, 19. 20
A:HR V!P3 M?P!P?

τὰς

6 χατὰ στὰς V! 7 ἀνθρωπίνου γένους] ἀνθρώπου R ar$ownelov γένους
Vıp3 8 iw?>M? 11 ὑμετέρου V!IPSM2P!P2 ἡμετέρου A'HR 12f δούς
τε αὐτοῖς > V! 16 συμβασιλείοντα)] συμβουλεύοντα P3 19 &yyövovs A!HR
20 zei? >M:P'P2 24 rov>HM?2P!P2 | πάντων] πατέρων ἢ 25 ἡμῶν Η
26 τῇ > M?2 30 ἐδόξασε V! | ϑείων > H

DD
or

102 Gelasius

ἐπὶ τῇ τῶν ἡμετέρων ἐπισκόπων συμφοωνίᾳ, ἠγαλλιᾶτο τῷ πνεύματι"
ἔσπευδε γὰρ μηδένα μὴ μέγαν μὴ μικρὸν διαφωνῆσαι ταύτης τῆς
σωτηρίου ὁμολογίας. μετὰ γοῦν τὴν πολλὴν ταύτην χαὶ χρονίαν
τῆς προσχυνητῆς σκέψεως ἐκπλήρωσιν ἔδοξε πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς ἡμε-
τέροις τὸ ὁμοούσιον δεῖν ὁρίσασϑαι ἐπὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς πίστεος,
ὃν τρόπον καὶ οἱ μετὰ τοὺς ἀποστόλους ἅγιοι ἡμῶν πατέρες ταύτην
παρέδοσαν τὴν πίστιν, τοῦτ᾽ ἔστι τῆς αὐτῆς οὐσίας τῆς τοῦ πατρὺς
ὁμολογεῖν τὸν υἱὸν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. ἥντινα πίστιν πάντες
οἱ ἐν τῇ Νιχαέων συναϑροισϑέντες ἅγιοι ἐπίσκοποι ἐβεβαίωσαν, τό τὲ
τῶν ἱερατικῶν καὶ ὁμολογητῶν ἁγίων ἀνδρῶν. πλῆϑος αὐτός τε ὃ
πανεύφημος καὶ ϑεοφιλέστατος βασιλεὺς καὶ ἅπαν τὸ ἐχεῖσε τῶν
πιστῶν συνεληλυϑὸς πλῆϑος χαίροντες ἀπεδέξαντο τὴν ὁμολογίαν
τῆς πίστεως, παρεκτὸς ἑπτακαίδεκα ἐπισχόπων τὸν ἀριϑμὸν περὶ ὧν
καὶ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, οἷς ὁ Ἄρειος ἐπιτέρπεσϑαι δοχῶν σὺν αὐτοῖς
ἑάλω, συμφώνοις αὐτοῦ οὔσι, λεγόντων αὐτῶν σὺν αὐτῷ ἔξωϑεν τὸν
υἱὸν δεδημιουργῆσϑαι τῷ ϑεῷ ἐκ μὴ ὄντων τινῶν ὑποστάσεων καὶ
οὐχ ἀπ᾿ αὐτῆς τῆς τοῦ πατρὸς ϑεότητος γεννηϑέντα.

[4 CR, 5: en - r > r > \ ” x « A ΡΤ τ
Ὅπου ὑπὸ τοῦ χοινοῦ τῆς συνόδου εἐχκηρύττεται ὃ ἀσεβὴς ἄρειος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ.

Διὸ ἐκκηρύχτους αὐτοὺς καὶ αὖϑις γενέσθαι σὺν Agsio τῆς καϑο-
λικῆς ἐχκλησίας παμψηφὶ πάντες οἱ ἅγιοι ἡμῶν πατέρες ὡρίσαντο,
ἀναϑεματίσαντες αὐτούς τε καὶ τὴν ἀσεβῆ αὐτῶν δόξαν καὶ τὰ ῥήματα
καὶ τὰ νοήματα αὐτῶν τὰ βλάσφημα, οἷς ἐκέχρηντο κατὰ τοῦ υἱοῦ
τοῦ ϑεοῦ λέγοντες ἐξ οὐκ ὄντων αὐτὸν εἶναι καὶ ὅτι ἦν ποτε ὅτε
οὐχ ἦν καὶ αὐτεξουσιότητι κακίας καὶ ἀρετῆς δεχτικὸν αὐτὸν εἶναι
τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ, κτίσμα λέγοντες αὐτὸν εἶναι χαὶ ποίημα. ἄνε-
ϑεμάτισεν ἅπαντα ταῦτα καὶ αὐτοὺς ἡ ἁγία σύνοδος οὐδὲ ὅσον
ἀκοῦσαι τῆς ἀσεβοῦς δόξης αὐτῶν καὶ ἀπονοίας καὶ τῶν βλασφήμων
αὐτῶν ῥημάτων ἀνασχομένη. ἀλλὰ χαὶ τὸ πιττάχιον δὲ αὐτῶν.
ὅπερ γέμον τῆς ἀσεβείας αὐτῶν ἐπιδοῦναι ἐτόλμησαν, παραχρῆμα
διέρρηξαν. καὶ τὰ μὲν κατ᾽ ἐκείνους τοιοῦτον εἴληφε παρὰ τῆς ἁγίας

3—17 vgl. Rufin X 5 p. 965 -- 22ff vgl. Philostorg. 19a 5. 10 (Bidez) und
oben S. 35, 241

A!HR V1iP3 M2?P!P2

1 συμφωνίᾳ > P? 2 γὰρ > A!R 4 πᾶσι τοῖς ἡμετέροις ὁμοῦ «ο R
5 δεῖν --- πίστεως) ἐπὶ τῆς ἐχχλησίας δεῖν ὁρίσασϑαι R 7 αὐτῆς] αὐτοῦ H
8 ἅπαντες ΜΏΡΙΡΣ [10 ἁγίων "- 7108 | re >H 27 χαὶ ἀπονοίας --- 28 δη-
μάτων am Rand von 1. Hd. V! 97 τῶν >R 28 δὲ > RM?

1%)

Kirchengeschichte I] 25, 2 — 27, 8 103

’ ΓΕ R Ἢ N - > WR ’ = ‚
συνοδου τέλος. τα δὲ περὶ τῆς ὀρϑοδόξου πίστεως συμφώνως 4

σ nr

ἅπαντες οἱ ἐπίσχοποι Ev ὀλίγοις ῥήμασι διὰ τὴν τοῦ πιστοῦ πλ ἤϑους
τῶν λαῶν ἁπλότητα τὸ ὅλον περιλαβόντες ὧδέ πὼς ἐγγράφος ἐκτί-
ϑενται τὸ τῆς καϑολιχῆς πίστεως σύμβολον.

Ἔχϑεσις τῆς χαϑολιχῆς καὶ ἀποστολικῆς πίστεως ἐχτεϑείσης ὑπὸ τῆς ἐν Νικαίᾳ

συνόδου ἐπὶ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου ἐν ὑπατείᾳ Παυλίνου καὶ

Ἰουλιανοῦ τῶν λαμπρῶν ἔτους ἀπὸ Ἀλ εξάνδρου az’ ἐν μηνὶ Δεσίῳ ι9. τῇ πρὸ δεχα-
τριῶν Καλανδῶν Ἰουλίου lv. 17 ἐν Νικαίᾳ μητροπόλει τῆς Βιϑυνίας.

Πιστεύομεν εἰς ἕνα ϑεὸν πατέρα παντοκράτορα ὁρατῶν τε πάν-
τῶν χαὶ ἀοράτων ποιητήν. καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν
τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ, γεννηϑέντα ἐκ τοῦ πατρὸς μονογενῆ, τοῦτ᾽ ἐστιν
Ex TS οὐσίας τοῦ πατρός, ϑεὸν ἐκ ϑεοῦ, φῶς Ex φωτός, ϑεὸν ἀλ η-
ϑινὸν ἐκ ϑεοῦ ἀληϑινοῦ, γεννηϑέντα οὐ ποιηϑέντα, ὁμοούσιον τῷ
πατρί, δι᾽ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ,
τὸν δι᾿ ἡμᾶς τοὺς ἀνϑρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν χατελ-
ϑόντα καὶ σαρκωϑέντα χαὶ ἐνανϑρωπήσαντα, παϑόντα ταφέντα καὶ
ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ καὶ ἀνελϑόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ
χαϑεζόμενον ἐν δεξιᾷ τοῦ πατρὸς καὶ πάλιν ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας
καὶ νεκρούς. καὶ εἰς τὸ ἅγιον. αὐτοῦ πνεῦμα.

Τοὺς δὲ λέγοντας" »ἢ» ποτε ὅτε 00% ἢν χαὶ πρὶν γεννηϑῆναι οὐχ
ἣν καὶ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας
φάσκοντας εἶναι 7 κτιστὸν ἢ τρεπτὸν ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν υἱὸν τοῦ
ϑεοῦς τοὺς τοιούτους ἀναϑεματίζει ἡ καϑολικὴ καὶ ἀποστολικὴ
ἐκκλησία.

Αὕτη ἐστὶν ἡ πίστις, ἣν ἐξέϑεντο οἱ ἐν Μικαίᾳ ἅγιοι ἡμῶν
πατέρες οἱ ὀρϑόδοξοι ἐπίσκοποι πρῶτον μὲν κατὰ Agsiov βλασφη-
μοῦντος καὶ λέγοντος xrioue τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ χαὶ κατὰ Σαβελλίου
τε χαὶ Φωτεινοῦ χαὶ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως καὶ Μανιχαίου καὶ
Οὐαλεντίνου καὶ Μαρκίωνος καὶ κατὰ πάσης δὲ αἱρέσεως, ἥτις ἐπαν-

20—24 vgl. Philostorg. a. ἃ. O.

A!HR V:!P3 M2Pip2

15 62>>=H 2 ἐν ὀλίγοις ῥήμασι nach 3 ἁπλότητα AR | iv >R
3f ἐχτίϑεται P? 5 vızalag P3 6 ἐπὶ] ὑπὸ P2 | βασιλέως] μεγάλου R
7 gas) AT ΡῈ | δίσίω (so!) Ai | ı9 > γ710ὲ Τί δεκατριῶν unleserlich ΑἹ
8 τῶν βιϑυνῶν H τῶν βιϑυνίων R 18 ἐρχόμενον + ἐρχόμενον H 19 πνεῦμα
αὐτοῦ «ο Ἐὶ αὐτοῦ --Υ' 20 nore>V! 90} καὶ πρὶν γεννηϑῆναι οὐχ ἦν > P°
91 ὅτι nach ὄντων «ὦ R | ἑτέρας] ἡμετέρας Αἴ (wo aber zu wieder radiert), R
32 ἢ χτιστὸν >M2PIP2P3 98 χαὶ ἀποστολιχὴ >H 25 ἅγιοι: 27 σα-
βελίου ΑἹ 28 σαμωσατέως R 29 δὲ > H

nm ar

104 Gelasius

ἐστη τῇ καϑολικῇ καὶ ἀποστολικῇ ἐκκλησίᾳ" 005 κατέχρινεν ἡ ἐν
τῇ Νικαέων πόλει συνηγμένη τῶν ἁγίων ὀρϑοδόξων σύνοδος, ὧν τὰ
ὀνόματα καὶ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἐστὶν ὑποτεταγμένα.

᾿Αναφέρεται τοίνυν ἐπὶ τὸν εὐσεβῆ καὶ πανεύφημον βασιλέα τὰ
ὑπὸ τῆς συνόδου χεχριμένα ἥ τε κατὰ τῶν ϑεομάχων ἀπόφασις καὶ
ἢ τῆς ὀρϑοδόξου πίστεως ἔχϑεσις, ἣν ὡς ϑεόϑεν προενεχϑεῖσαν
ἀσμένως προσεδέξατο μετὰ πλείστης ὅσης σεβασμιότητος" τοὺς δὲ
ταύτης πολεμίους ὡς ἅτε ϑεῷ ἐναντιουμένους ἐξορίαν ὑποστῆναι
φηφίζεται. ἕξ τοίνυν ἐκ τῶν μετὰ ᾿Αρείου ἐπισχόπων σὺν αὐτῷ
᾿Αρείῳ καὶ τοῖς περὶ αὐτὸν συναπωσϑῆναι ἠνέσχοντο. οἱ δὲ γὰρ
Evdexa δείσαντες τοῦ τε ϑεοφιλοῦς βασιλέως τὴν παρουσίαν καὶ τῆς
συνόδου τῶν ἐπισκόπων τὸ πλῆϑος, μὴ ἐξοστρακισϑεῖεν, ὑποχρινά-
μενοι ὑπογράφουσιν εἰς τὸ ὁμοούσιον χειρὶ οὐ προϑέσε. ταύτης
τῆς ὑπουλίας ἔξαρχος ὁ Νικομηδείας Εὐσέβιος, ὃς καὶ μέχρι τέλους
δείκνυται τῇ ἐφ᾽ ἑἕχάτερα χεχρημένος γνώμῃ, χαϑὰ Εὐστάϑιός τε ὁ
τῆς ᾿Αντιοχέων καὶ Πύὐσέβιος ὁ Παμφίλου ᾿Αϑανάσιός τε ὁ μέγας καὶ
πάντες οἱ τὰ τῆς συνόδου συγγραψάμενοι διηγοῦνται τῇ τε πρὸς
ἡμᾶς δι᾿’ ὑποχρίσεως τὸν ἄνδρα τοῦ δοχεῖν εἶναι καὶ τῆς τῶν ἐναν-
τίων συμμορίας γενναίως ὑπερμαχοῦντα.

Αἱ περὶ τῆς πίστεως ὑπογραφαὶ τῶν ἐπισχόπων.

Ὅσιος ἐπίσκοπος πόλεως Κουρδούβης ταῖς κατὰ Ῥώμην καὶ
Σπανίαν χαὶ Ἰταλίαν πᾶσαν καὶ ταῖς ἐν τοῖς λοιποῖς ἔϑνεσι τοῖς
ἐπέχεινα κατ᾽ ἐμὲ οὖσιν ἕως τοῦ ὠκεανοῦ ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίαις
διὰ τῶν σὺν αὐτῷ πρεσβυτέρων Ῥώμης Βίτωνος καὶ Βικεντίου.

4—14 vgl. Rufin X 5 p. 965
A!H R (bis Z. 19 ὑπερμαχοῦντα) V!P® M2P!P2

ΠΤ ΞΞΉΙ 3 ἐστὶ τεταγμένα H ὅ χεχριμμένα P! 8 ὡς -- ἐναντιου-
μένους > V! | ἐξορίαν] ἐξουσίαν P? 10 συναποστῆναι HP? | γὰρ > M?P!P?
γὰρ -ἰ ὁ Α1-Ε οἱ ἢ 11 ξἕνδεχα] τὰ A'HR | te > RM?P!P?2 19} ὑποχρινόμε-
γοι H 14 Νιχομηδείων A! 15 τῆι ausnahmsweise mit iota adscriptum At |
τῆς --- γνώμης H, τὴν ἐφ᾽ ἑχάτερα κεχτημένος γνώμην M?P!P?2 | χεχρημένος] At |
[χαϑ]α Ai 17 τῆς HM2P!P2 17ff (sie erzählen) daß der Mann auf unserer
Seite stehe (τῇ πρὸς ἡμᾶς... εἶναι) aus Heuchelei, um zu scheinen, und daß er für
die Gegenpartei aufrichtig kämpfe’. Doch scheint der Text verderbt Ltz. 18 doxei[»]
At δοχεῖ ΡΒ 19 ὑπερμαχοῦντα HRM?P!P? ὑπερμαχοῦ! ] A! ὑπερμαχοῦντες V!P3 |
Nach Hinzufügung von τέλος τῶν διαλέξεων τῆς πρώτης συνόδου
brichtabR 20 περὶ Σ- 7103 91 χορδούβης M? | ταῖς Holl] τῆς HV!P3M?’P!P?
τοῖς At (vgl.9.135,20) | [χατὰ] At 22 ἐσπανίαν At | τοῖς 1] ταῖς Η ἐν τοῖς >
P2 | λοιπαῖς P2 23 zu οὖσιν vgl. 24,29. 50,30. 68,25. 80,5

σι

Kirchengeschiehte II 26, --- 28, 13 105

᾿ἡλέξανδρος ᾿Ἱλεξανδρείας σὺν ᾿Αϑανασίῳ τότε ἀρχιδιακόνῳ ὄντι
ταῖς χατ᾽ Alyuarov πᾶσαν χαὶ Λιβύην καὶ Πεντάπολιν καὶ τὰ ὅμορα
τούτοις ἕως τῶν τῆς δίας ἐπαρχιῶν.

Εὐστάϑιος ᾿Αντιοχείας τῆς μεγάλης ταῖς κατὰ Συρίαν κοίλην καὶ
Μεσοποταμίαν πᾶσαν καὶ Κιλικίαν ἑκατέραν.

Ἰωάννης Πέρσης ταῖς ἐν Περσίδι πάσῃ καὶ τῇ μεγάλῃ Ἰνδίᾳ.

“εόντιος Καισαρείας Καππαδοκίας, τὸ τῆς ἐκκλησίας τοῦ κυρίου
καλλώπισμα, ταῖς κατ᾽ αὐτὴν Καππαδοχίαν Γαλατίαν Πόντον Διοσπόν-
του Παφλαγονίαν Πόντον Πολεμαϊχὺν Aqueviav μικρὰν χαὶ μεγάλην.

Θεωνᾶς Κυζίχου ταῖς κατὰ τὴν ᾿Ισίαν καὶ Πλλήσποντον “υδίαν
τε καὶ Καρίαν διὰ τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν ἐπισχόπων Εὐτυχίου Σμύρνης καὶ
Μαρίνου Τρῳάδος.

Mexcoıos Ἱεροσολύμων σὺν Εὐσεβίῳ τῷ Παμφίλου ἐπισχόπῳ
Καισαρείας ταῖς κατὰ Παλαιστίνην καὶ ᾿Αραβίαν καὶ Φοινίχην.

᾿Αλέξανδρος Θεσσαλονίκης διὰ τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν τελούντων ταῖς
κατὰ Maxedoviav πρώτην καὶ δευτέραν σὺν τῇ Ἑλλάδι τήν τε Evoornv
πᾶσαν Σκχυϑίαν Exarioav χαὶ ταῖς κατὰ τὸ Ἰλλυρικὸν ἁπάσαις Θεσσα-
λίαν τε καὶ Ayciav.

Νουνέχιος “Παοϑδικείας ταῖς κατὰ τὴν Φρυγίαν πρώτην καὶ δευτέραν.

Πρωτογένης ὁ ϑαυμάσιος πόλεως Σαρδικῆς ταῖς Ev Δακίᾳ Καλα-
βρίᾳ Δαρδανίᾳ καὶ ταῖς ὁμόροις τούτοις.

Κεχκιλιανὸς “Καρϑαγένης ταῖς κατὰ πάσας τὰς ἐπαρχίας τάς TE
Aggızas καὶ τὰς Novundieg καὶ αυριτανίας ἀμφοτέρας οὔσαις
ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίαις.

Πιστὸς Μαρχιανουπόλεως ταῖς κατὰ τὴν Μυσίαν χαὶ τὰ τῶν
᾿Αϑηνῶν χαὶ Γάλλων ἔϑνη καὶ ταῖς πλησιοχώροις τούτων πόλεσιν.

᾿Αλέξανδρος Κωνσταντινουπόλεως τότε πρεσβύτερος ἔτι ὧν εἰς

ΑἸ V!P3 ΜΉΡΙΡΣ

1 ᾿ἡλέξανδρος >P3 | τότε] τε H τῷ M?P!P2 2 τοῖς A! 4 α. ὃ. ταῖς
corr. Harduin τῆς HSS 5 ἑχατέρας Al 8 αὐτὴν + τὴν Η 9 παφλαγο-
γνίας Μ2 | πόντου πολεμαϊχοῦ AYHV!P3 πόντου πτολεμαιχοῦ ΜΞΡΊΡΣ 10 λεωνᾶς
At | τοῖς At | ἑλήσποντον A!V! 11 αὐτῶν P? 14 ἀρραβίαν HM2P!
15 αὐτῶν H 16 uaxsdoviev + καὶ H 17 ἰλυριχὸν ΑἹ 19 τὴ» >H
20 σαρδιχοῖς At | ταῖς] τῆς HM2P!P?P3 901 χαλαβρίᾳ] καὶ λαβρία H καλαυ-
ρίᾳ RV!P3 99. χικιλιανός H | χαϑαργαίνης Αἴ χαϑαργένης Ῥϑ8 22f ταῖς
κατὰ πᾶσαν ἐπαρχίαν τῆς τε ἀφρικῆς καὶ τῆς νουμηδίας καὶ μαυριτανίας ἀμφοτέ-
ραις HM>P!P? 23 ἀμφοτέρας Υ1Ρ8 ἀμφοτέραις ἃ. übr. HSS (vgl. S. 136, 22)
οὔ τὴν > HV! 96 γάλων A!HM?P!P? ᾿Αϑηνῶν ist gesagt, weel die Nieaenische
Liste (ed. Gelzer p. LXIV n. 212) auch einen Πιστὸς ᾿Αϑηνῶν nennt Ltz.

σι

106 Gelasius

ὕστερον de καὶ τῆς ἐπισκοπικῆς ἱερατείας τῆς αὐτόϑι ἐκκλησίας λαχὼν
σὺν Παύλῳ ἔτι τότε ἀναγνώστῃ ὄντι χαὶ νοταρίῳ αὑτοῦ ταῖς ἐν ταῖς
νήσοις, πάσαις κυκλάσιν.

Οὗτοι πάντες οἱ ἅγιοι καὶ ἀποστολιχοὶ ἄνδρες πάσαις ταῖς ὑπὸ
τὸν οὐρανὸν ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίαις τὰ ἐν τῇ ΜΝιχαέων ἁγίᾳ
μὲ γάλῃ καὶ οἰκουμεγνικῇ συνόδῳ κεχριμένα διαπορϑμεύσαντες πανταχοῦ
γῆς παρέδωχαν.

Ὅπου ὁ βασιλεὺς ἀναστὰς ἐκ τοῦ ϑρόνου εὐχαριστηρίους φωνὰς ἀναπέμπει τῷ ϑεῷ
ς ς Ὁ χαριστήηριους φ ς u © τ.

Ὁ δὲ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἐπὶ τῇ ἐχϑέσει τῆς ὀρϑῆς καὶ
ἀποστολικῆς πίστεως τῆς ἐκ πνεύματος ἁγίου διὰ τῶν τριαχοσίων
ἁγίων ἡμῶν πατέρων ἐκφονηϑείσης ὥσπερ δι᾿ ἑνὸς στόματος καὶ
κυρωϑείσης παρὰ πάντων ἡσϑεὶς ἀνέστη ἐκ τοῦ ϑρόνου ἐπὶ παρουσίᾳ
παντὸς τοῦ πλήϑους τῶν τε ἁγίων ἀρχιερέων καὶ πάντων τῶν
συνδραμόντων εἰς τὴν ἁγίαν ἐκείνην τῆς πίστεως ἀκρόασιν καὶ τὰς
χεῖρας ἁπλώσας καὶ τὸ ouue τείνας εἰς τὸν οὐρανὸν πρὸς τὸν ϑεόν,
εὐφήμοις ῥήμασιν ἀνύμνησε τὸν τῶν πάντων ἡμῶν σωτῆρα χαὶ
εὐεργέτην ϑεόν, ὅτι τὴν ποϑουμένην αὐτῷ τῶν ἐπισκόπων ὁμόνοιαν
καὶ τὴν περὶ τῆς ὀρϑῆς καὶ σωτηρίου πίστεως αὐτῶν ὁμοφοωνίαν
αὐτῷ ἐπρυτάνευσε. τοσοῦτος ἦν ὃ πάντα ἄριστος ἐχεῖνος καὶ
ϑεοφιλὴς βασιλεὺς περὶ τὴν τῶν τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησιῶν φροντίδα χαὶ
τὴν τῶν ποιμένων εἰρηνικωτάτην ὁμόνοιαν.

Οὐχ ἄτοπον δὲ ἡγοῦμαι καὶ τὰ Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου, ἅπερ
περὶ τούτων (τῶν ἐν τῇ συνόδῳ πραγματευϑέντων λέγ ο) ποιεῖσϑαι
τὸν λόγον ἀρχόμενος καλῶς διελάβετο ἐν τῷ τρίτῳ αὐτοῦ βιβλίῳ
τῷ εἰς τὸν βίον Κωνσταντίνου τοῦ ϑεοφιλοῦς βασιλέως, ἐντάξαι τῇ δε
τῇ συγγραφῇ. ἔστι δὲ ταῦτα᾽ πλείστων δῆτα ὑφ᾽ ἑκατέρου τάγματος
προτεινομένων πολλῆς TE ἀμφιβολίας τὰ πρῶτα παρά τινῶν γινο-

96. 83. 107,15 vgl. Eus. VC III, 13.14. Socr. 1 8, 21. Thät. I 18, 2
AıH V:ps3 M2P!P2

1 ἐπισχοπῆς A!H 2 ὄντι ἀναγνώστῃ τότε w A! | avroö>H 4 [oi
ἅγιο] At 7 γῆς» ΜΞΡΊΙΡΣ 11 ἁγίων Ξ-Η 18 ἡσϑεὶς -- 13 πάντων > γ:Ρ8
(Balf.) 13 ἁγίων übergeschrieben H > M’P! | παντὸς --- ἀρχιερέων] πάντων

πάντων

τῶν ἀρχιερέων PP 1ὅ ἁπλώσας- ΡΖ 16 τῶν » Μ᾽ ὅλων H | ὑμῶν H
18 ὀρϑῆς] ὀρϑοδόξου HM?P!P? 90 τῶν > A! ἐχχλησίαν ΑἹ 22 τὰ] τὴν
M:PıP2 94 ἐν τῷ τρίτῳ λόγῳ τοῦ αὐτοῦ βιβλίου PP 35 ἐντάξας Ῥ' 26 δῆτα
AıYıP3 Thdt δὲ τῶν HM2P!P2 di) τῶν Soer. δὴ ταῦϑ᾽ Eus.-HSS | nach ἑκατέρου,
wie es scheint, Rasur Αἱ

291

ὧι

Kirchengeschichte II 28, 13 — 30, 3 107

μένης, ἐπηκροῦτο πάντων ὁ βασιλεὺς ὁ πανεύφημος σχολῇ τε EVTOVO-
τάτῃ τὰς προτάσεις ϑατέρων τῶν μερῶν ὑπεδέχετο᾽ ἐν μέρει τε
ἀντιλαμβανόμενος τῶν παρ᾽ ἑκατέρου τάγματος λεγομένων ἠρέμα τε
συνῆγε τοὺς φιλονείκως ἐνισταμένους πράως τε ποιούμενος τὰς πρὸς
ἕχαστον ὁμιλίας ἑλληνίξων τε τῇ φωνῇ, ἐπειδὴ μηδὲ ταύτης ἀμαϑῶς
εἶχε, γλυκερός τις ἦν καὶ ἡδύς, τοὺς μὲν συμπείϑων τοὺς δὲ κατα-
δυσωπῶν τῷ λόγῳ τοὺς δὲ εὖ λέγοντας ἐπαινῶν πάντας τε εἰς
ὁμόνοιαν ἐλαύνων ἕως ὅτε ὁμογνώμονας καὶ ὁμοδόξους ἐπ᾿ αὐτῷ
κατεστήσατο ὡς ὁμοφώνως μὲν χῤῥατῆσαι τὴν εὐσεβὴ δοξολογίαν
χρατυνϑῆναί τε τὴν ἀληϑῶς ἐκ πνεύματος ἁγίου παρὰ πάντων
τῶν προρρηϑέντων ἁγίων ἡμῶν πατέρων ἐχφωνηϑεῖσαν σωτή-
ριον πίστιν, ἐν τ᾽ αὐτῷ δὲ καὶ περὶ τῆς σωτηρίου ξορτῆς τοῦ
πάσχα ἕνα παρὰ πᾶσιν ὁμολογηθῆναι χαιρὸν ἐνομοϑέτησε. τότε
δὴ καὶ ἐγγράφως δι᾿ ὑποσημειώσεως ἕχάστου τὰ κοινῇ δεδογμένα
χκυρωϑῆναι ὡρίσατο, καὶ περὶ τῶν χκαϑ᾽ ἕχαστον ἐχκλησιαστικῶν
διατυπώσεων χαὶ χανόνων ἐγγράφως ἐκϑεῖναι τοὺς ἐπισκόπους
παρεγγυᾷ.

> ’ ‚ - r - x » x -
Περὶ ᾿Αχεσίου ἐπισκόπου τῶν Νανατιανῶν καὶ τῶν σὺν αὐτῷ.

Κινεῖ δὲ ἡμᾶς ἡ τοῦ βασιλέως πίστις καὶ ἑτέρου πράγματος
ἐπιμνησϑῆναι, ὃς. τὴν σπουδὴν χαὶ πρόνοιαν τῆς ἐκκλησιαστικῆς
εἰρήνης ἐποιεῖτο, ος μηδὲ τὰ ἐλάχιστα αὐτὸν παραλιπεῖν. καὶ ᾿Αχέσιον
γὰρ τῆς τῶν Ναυατιανῶν ϑρησχείας ἐπίσκοπον καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ
κεχλήχει εἰς τὴν σύνοδον ὡς καὶ αὐτοὺς τὸ ὁμοούσιον καὶ τὴν τριάδα
δοξάζοντας. μετὰ οὖν τὸ ἐκτεϑῆναι καὶ ὑπογραφῆναι παρά τε τῆς
συνόδου καὶ τοῦ βασιλέως τὸν ὅρον τῆς πίστεως, ἠρώτα τὸν ᾿Αχέσιον
Κωνσταντῖνος ὃ βασιλεύς, εἰ χαὶ αὐτὸς τῇ πίστει συντίϑεται καὶ τῷ
ὁρισμῷ τῆς περὶ τοῦ πάσχα ἑορτῆς. ὁ δὲ ᾿ἠκέσιος πρὸς αὐτόν"
»οὐδὲν καινόν, ἔφη, ὦ βασιλεῦ, ἡ σύνοδος ὥρισεν" οὕτω γὰρ ἄνωϑεν
ἅπαντες ἐκ τῶν ἀποστολιχῶν χρόνων παρειλήφαμεν καὶ τὸν ὅρον

15—17 vgl. RufinX5 am Schluß p. 965 --- 19—S. 108, 9 vgl. Soer. 110 p. Söf

A:H ViP3. M>P1!P2

6 γλυχερός A!V!P3 Thdt Eus. yAvzuiregog HM2P!P? 8 ὅτε + εἰς M?P!P?
9 ὁμοφρόνως Υ1Ρ8 9 εὐσεβῆ---11} σωτήριον Interpolation des Gel. 19 zwei]

αἰνεῖ P3 30f ἐποιεῖτο τῆς ἐχκλησιαστικῆς εἰρήνης «ο ΜΞΡΊῚΡΣ 21 αὐτῶν P?
N] 7 ἴ fi

22 τοῦ ναυάτου Ai vavarıavav ἃ. übr. HSS 23 ἐχεχλήχει V! ὁμοιούσιον P3

"25 χαὶ τοῦ βασιλέως > Socr. 27 περὶ > P? 28 βασιλεύς P2_ 29 χρό-

voy Soer.] ϑρόνων HSS

301

τῷ

108 Gelasius

πὸ , \ \ ’ - - ‚ - ἘΝ ἧς
τῆς πίστεως καὶ τὸν χρόνον τῆς τοῦ πάσχα ἑἕορτῆες. χαὶ ὁ βασι- 4

x x > ’ . ‚ 3 = x ᾿ ς - a ’ & ς δὲ ἊᾺΑ ,
λεὺς πρὸς αὐτόν" »τί οὐν τῆς κοινωνίας ἡμῶν χωρίζῃ«; ὁ δὲ Axcoıos
\ \ ‚ \ \ \ ᾿ τ = = ἢ
τὰ ἐπὶ Δεχίου κατὰ τὸν διωγμὸν γενόμενα περὶ τῶν Ev τῷ μαρτυρίῳ

\ ’ > n 2 N Ὁ, ’ = Ne, ’
μὴ δυνηϑέντων ἀγωνίσασϑαι ἀλλὰ ἀρνησαμένων διηγεῖτο καὶ ἀκρίβειαν
2 “- ’ ’ 5 c Bl > x x \
αὐστηροῦ χανόύόνος προεβάλλετο λέγων ὡς τἄρα οὐ χρὴ τοὺς μετὰ TO
[2 - ὋΝ - -
βάπτισμα ἡμαρτηκότας δέχεσϑαι μετανοοῦντας ἢ τῆς κοινωνίας τοῦ
- - 3 - - ’ - )» ΄
μυστηρίου τοῦ λοιποῦ ἀξιοῦσϑαι-. ταῦτα εἰπόντος τοῦ Axeoiov
ον > C 3 > ᾿ ’ x
ἔφη πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεύς" »ϑές, ὦ ᾿Αχέσιε, κλίμακα μονος καὶ
> ’ x > ’
ἀναβηϑι εἰς τὸν οὐρανονγ«.
\ τϑ , ; \
Μετὰ ταῦτα πάντες οἱ ἐπίσχοποι διατυπώσεις ἐκκλησιαστικὰς
διαφόρους ἐχτίϑενται.

Περὶ τῶν ἐχκλησιαστικῶν διατυπώσεων λόγος διδασκαλιχός.

Ὁμιλήσωμεν τῷ φωτί, ὃ ἔστιν ὁ Χριστός, ὡς πλησίον αὐτοῦ
ἑστῶτες" OT ὁρῶντες αὐτὸν οὕτως πολιτευσώμεϑα ταῖς εὐχαῖς ταῖς
ἁγιαζούσαις. εὐχαὶ γὰρ ἀγιάζουσιν, ἐὰν λόγῳ Helm προσευχώμεϑα,
λόγος δὲ ϑεῖος πάρεστιν, ἔνϑα καρδία καὶ πολιτεία καϑαρὰ ἐν ταπει-
νοφροσύνῃ φυλάττεται. ἔχαμνεν ὃ ᾿Ισραὴλ τὰς ϑυσίας ἐπιτελῶν"
ἔχραζον οἱ προφῆται πρὸς τὸν ϑεόν᾽ »ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου
καὶ τὴν ἀλήϑειάν σους. ἐκχεῖνοι ἔχραζον καὶ ἡμεῖς ἐλάβομεν"
»ἄλλοι κεχοπιάκασις, χαϑὸὼς εἶπεν 0 κύριος, »καὶ ἡμεῖς εἰς τὸν
κόπον αὐτῶν εἰσεληλύϑαμενκ. ἦλϑε γὰρ πρὸς ἡμᾶς αὐτὸς ὁ κύριος
λέγων »ἐγώ εἰμι τὸ φῶς, ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήϑεια«. ἀκαμάτως
ἐλάβομεν τὴν χάριν, ἀλλὰ διὰ καμάτου δεῖ ἡμᾶς φυλάξαι τὴν χάριν.

Περὶ τῶν λεγόντων μὴ δεῖν Χριστιανοὺς ἐργάζεσϑαι. ἐπείπερ
τινὲς οὐχ ἐργάζεσϑαι βουλόμενοι, ἀλλὰ περιεργάζεσθαι ἐκλαμβάνουσι
χαχῶς τὰς τοῦ χυρίου ἱερὰς φωνὰς εἰπόντος »μὴ μεριμνᾶτε τῇ
φυχῇ ὑμῶν, τί φάγητες ὡς οὐ χρῆναι λέγοντες ἀχολουϑοῦντας

18 Psal. 42, 8 — 20 vgl. Joh. 4, 33 — 22 Joh. 8, 12. 14,6 — 26 Matth. 6, 25
A!H V:!Pp3 M?P1!P2

3 yerousva Ἡ γινόμενα ἃ. übr. HSS 4 ἀγωνίζεσϑαι H 6f τῶν uvory-
οίων Al 7 ταῦτα — Azeolov>P? 12 περὶ] ἔχ, aber am Rand corr. (f περὲ P!
14 πολιτευσόμεϑα A! 15 προσευχόμεϑα M? 101 μετὰ ταπεινοφροσύνης ΑἹ
17 ἔχαμεν HM2P! ἔχαμνεν, aber über ν wohl * ΑἹ ἔχαμψεν P® | ὃ > M?P!P?2
21 χόπον] τόπον A! τόπον αὐτὸν ΜΡ! 22 [τὸ φῶς] A! 24 μὴ > M?P?
27 φάγητε A!V! φάγετε HM?P!P?P3 271 ὑμῶν τί φάγετε ὡς οὐ χρῆναι λέγοντες
ἀκολουθοῦντες (so!) τῇ φωνῇ am Rand von 1. Hd. eingefügt P! 27 ἀχολου-
ϑοῦντ A! ἀκολουθοῦντες HM?Pt > P?

φι

911

Kirchengeschichte II 30, 3— 31,5 109

τῇ φωνῇ ταύτῃ ἐργάζεσϑαι εἰς τὴν γῆν Χριστιανούς, ἀποδειχτέον
ἡμῖν μὴ οὕτως εἰρηκέναι τὸν κύριον. ἐγχωρεῖ γὰρ χαὶ ἐργάξεσϑαι
καὶ μὴ μεριμνᾶν, εἰδότας ἡμᾶς καὶ πιστεύοντας, ὅτι τῶν ἔργων ἡμῶν
τὴν αὔξησιν καὶ τοὺς χαρποὺς αὐτὸς ὁ κύριος δίδωσιν εἰπών"
»οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ ϑεοῦ, ὡς ἐὰν ἄνϑρωπος βάλῃ
τὸν σπόρον αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν καὶ καϑιεύδῃ καὶ ἐγείρεται
νύκτα καὶ ἡμέραν" καὶ ὁ σπόρος βλαστάνει καὶ μηκύνεται,
ὡς οὐκ οἶδεν avros«. |

Περὶ τῶν ἱερωμένων. τοὺς ἱερωμένους εἰς τύπον καὶ εἰκόνα
χρὴ εἶναι τῶν ἐπουρανίων, χαὶ τὸν μὲν ἐπίσχοπον (ϑρόνον) ἐπέχειν
αὐτοῦ τοῦ κυρίου ος κεφαλὴν μετ᾽ αὐτὸν ὄντα τῆς ἐκκλησίας, ἧς
παρείληφε, τὸν δὲ πρεσβύτερον τὸν σεραφιχὸν ἐπέχειν ϑρόνον, τὸν
δὲ διάκονον τὸν χερουβιχόν' τὸν ὑπηρέτην εἰς διαχονίαν τούτων
εἶναι προσήχει.

Περὶ τοῦ μὴ δεῖν λαϊκοὺς ἀνιέναι ἐν τῷ ἄμβωνι. περὶ τοῦ
μὴ δεῖν λαϊχοὺς ἀνιέναι ἐν τῷ ἄμβωνι, πλὴν τῶν τεταγμένων ἀνα-
γινώσκειν ἢ φάλλειν ἐν ταῖς διφϑέραις.

Περὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος: τὸ βάπτισμα ἡμῶν οὐ τοῖς
αἰσϑητοῖς. ὀφϑαλμοῖς καταγοητξον, ἀλλὰ τοῖς γοεροῖς. ὕδωρ ὁρῷς,
νόησον τὴν ἐν τοῖς ὕδασι κρυπτομένην τοῦ ϑεοῦ δύναμιν. ἐν γὰρ
πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρὶ βαπτίξεσϑαι ἡμᾶς οἱ ἱεροὶ διδάσχουσι λόγοι"
ἐν γὰρ πίστει τοῦ βαπτίζοντος καὶ ἐν πίστει τοῦ βαπτιζομένου διὰ
τῆς ἱερᾶς ἐπικλήσεως πλήρη τοῦ ἁγιασμοῦ τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ
ϑείου πυρὸς νόει τὰ ὕδατα »αὐτὸς γάρ, φησί, βαπτίσει ἐν
πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρίς. κατέρχεται μὲν οὖν ὃ βαπτιζόμενος
ὑπεύϑυνος ἁμαρτημάτων καὶ τῇ τῆς φϑορᾶς δουλείᾳ ἐνεχόμενος"
ἀνέρχεται δὲ ἐλευϑερωϑεὶς τῆς TE τοιαύτης δουλείας καὶ τῆς ἁμαρτίας,
υἱὸς τοῦ ϑεοῦ καὶ κληρονόμος χάριτι αὐτοῦ γεγονώς, συγκληρονόμος
δὲ Χριστοῦ, αὐτὸν ἐνδυσάμενος τὸν Χριστόν, καϑὼς γέγραπται
»ὅσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσϑητε, Χριστὸν ἐνεδύσασϑες-.

5 Mark. 4, 968 — 21.24 Matth. 3, 11 — 24 vgl. Röm. 8,21 — 28 vgl.
Röm. 8,16 — 30 Gal. 3, 27
ΑἸ V:Ps M:P:P2

3 ἐδότας M? 4 αὐτὸς] αὐτοὺς HM2P!P? 6 χαϑεύδει HP? 9. ieoovr
μένων, ἱερουμένους V!P3 101 ἐπέχειν + τὸν τύπον ΜΞΡΊΡ2 + τὸν τόπον Ῥϑὅ
(Balf.), am Rand von späterer Hd. τύπον, das nach ἐπίσκοπον eingeschoben
werden soll A! eorr. Ltz. 12 παρείληφε] παρῆλϑε P2 15 ἀνιέναι) ἀναβαίνειν
HM:2PıP2 16 ἀνιέναι > ΑΘ 94 αὐτὸς γὰρ ---ν > P3 | βαπτίσει, φησὶν

| βαπτίσει + ὑμᾶς ΜΞΡΊΡΣ 29 Χριστόν + συγκληρονόμος καὶ τῆς βασι-
λείας αὐτοῦ P2 30 ἐνδύσασθε M?

[1 1

110 Gelasius

Περὶ τῆς ϑείας τραπέζης καὶ τοῦ Er’ αὐτὴν μυστηρίου τοῦ ὁ
σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ. ἐπὶ τῆς ϑείας τραπέζης
πάλιν χἀνταῦϑα μὴ τῷ προκχειμένῳ ἄρτῳ καὶ τῷ ποτηρίῳ ταπεινῶς
προσέχωμεν. ἀλλ᾽ ὑψώσαντες ἡμῶν τὴν διάνοιαν, πίστει νοήσωμεν

5 χεῖσϑαι ἐπὶ τῆς ἱερᾶς ἐχείνης τραπέζης τὸν ἀμνὸν τοῦ ϑεοῦ, τὸν
αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἀϑύτως ὑπὸ τῶν ἱερέων ϑυόμε-
νον, καὶ τὸ τίμιον αὐτοῦ σῶμα xal αἷμα ἀληϑῶς λαμβάνοντας ἡμᾶς,
πιστεύειν ταῦτα εἶναι τὰ τῆς ἡμετέρας ἀναστάσεως σύμβολα. διὰ
τοῦτο γὰρ οὔτε πολὺ λαμβάνομεν, ἀλλ᾽ ὀλίγον, ἵνα γνῶμεν ὅτι οὐχ

10 εἰς πλησμονήν, ἀλλ᾽ εἰς ἁγιασμόν.

Περὶ τῆς ἐκ νεχρῶν ἀναστάσεως. οὐχ ἁπλῶς ὁ κύριος τὴν 7
ἑαυτοῦ σάρκα ὑπὲρ ἡμῶν παρέδωκεν εἰς πάϑος καὶ ϑάνατον, ἀλλ᾽
ἵνα τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν πραγματεύσηται, καίπερ ἐλεύϑερος ὧν
τοῦ ϑανάτου, καϑὼς ἀνωτέρω ὁ λόγος ἀπέδειξε. βοᾷ ὁ προφήτης

15 ὡς ἐκ προσώπου αὐτοῦ, προαναφωνῶν τὸ μέλλον τῆς κατὰ σάρχα
αὐτοῦ οἰχονομίας μυστήριον »ἐγενήϑην, φησίν, ὡσεὶ ἄνϑρωπος
ἀβοήϑητος ἐν νεκροῖς ἐλεύϑερος«. τίς δὲ ἐλεύϑερος ϑανάτου,
εἰ μὴ ϑεός; ἀλλὰ χατὰ τὰς προαποδειχϑείσας ἀποδείξεις σαρκωϑεὶς
διὰ φιλανϑρωπίαν, γέγονεν οὁσεὶ ἄνϑρωπος ἀβοήϑητος, ταπει-

20 νώσας τὴν ἑαυτοῦ σάρκα μέχρι ϑανάτου, ϑανάτου δὲ σταυ-

ροῦ, ἣ καὶ ἐγηγέρϑαι κηρύττεται, ἵνα ἡμᾶς ἀπαϑανατίσας πρυτα-
νεύσῃ ἡμῖν. τοῖς ἀπεγνωσμένοις δι αὐτῆς τῆς ἡμετέρας ἀπαρχῆς τὴν
τῆς ἀναστάσεως ἡμῶν ἐλπίδα" ὅπως μηκέτι ὦμεν δοῦλοι τῷ αἰωνίῳ
ϑανάτῳ, ἀλλ᾽ ἐλεύϑεροι, καϑάπερ καὶ ἡ ἀπαρχὴ ἡμῶν Χριστός, καϑά
φῆσιν ὃ μακάριος ἀπόστολος Παῦλος" »ἀπαρχὴ Χριστός, ἔπειτα
οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦς«. ὃν καὶ σωτῆρα αὐτὸν
δὴ τοῦτον τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν τοῦ ϑεοῦ καὶ πατρὸς

υἱὸν μονογενῆ ἀπεχδέχεσϑαι ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν, ἀναστήσοντα ἡμῶν &x

τῶν τάφων τὰ σώματα, ἐπιμαρτύρεται λέγων γἡμῶν τὸ πολί-

80 τευμα, φησίν, ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει, ἐξ οὗ καὶ σωτῆρα ἀπεκχδε-
χόμεϑα κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, ὃς μετασχηματίσει τὸ
σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς

LO
σι

5 Joh. 1,29 — 7 vgl. 1 Pe. 1,19 — 10 vgl. Kol. 2,23 — 14 vgl. S. 101,2 —
16 Psal. 87, δ — 19 vgl. Phil.2,5 — 251 Kor. 15,23 — 29 Phil. 3, 20

A:!H. 'V1iP3 -M>P1P2

3 [un] At 4 προσέχομεν M? 9. ὅτι > Β9 13 χαίπερ] καϑάπερ Ῥ8
14 ἀπέδειξε + xal ΑἹ 16 ἐγεννήϑην P? 18 προαποδειχϑείσας + ἀνωτέρω
M:PiP2 91 ἀπαϑανατίσας Ai 89 ὑμῶν Η

Kirchengeschichte II 31, 6—10 111

ὃ ’ > 5 - 2 er x ὃ > x - « - ὁ & 97, ς x
οξῆης αὐτοῦς«. οὐτῶς γὰρ δεῖ To σῶμα ἡμῶν δοξασϑῆναι, ὡς TO
- ’ 2 ‚ : , - = -
τοῦ δεσποτου, avenidsxtov χακίας καὶ πάντων τῶν νῦν παϑῶν,
’ = ‚ \ - c ’ [7 ,
ἐλεύϑερον τοῦ ϑανάτου χαὶ τῆς ἁμαρτίας, ayıov, ἵνα ἐν καινότητι
- \ a - - Η ,
ζωῆς σὺν αὐτῷ περιπατῆσαι δυνηϑῶμεν ἐν φωτὶ ἐπουρανίῳ, συμ-
’ DER > - - - ’ x -- ’ N
5 βασιλευοντες ἀεὶ αὐτῷ τῷ Χριστῷ. ἐν ταύτῃ γὰρ τῇ ἐλπίδι χαὶ To
u A ’, \ ’ - Ca 3 - -
ayıov εἰλήφαμεν βάπτισμα, καὶ τὴν σωτήριον τῶν αγίων αὐτοῦ μελῶν
᾿ « ’ - > ΖΞ \ ’
μετουσίαν ὑποδεχομεϑα. ταῦτα τῆς χαϑολικῆς ἐχκλησίας τὰ δογματα.
er, ΄ IRRE ΄ m m ‚ I) , > 2 - ς
Orı μία ἡ ἐχκλησία τοῦ ϑεοῦ. μία ἡ ἐκκλησία ἐν οὐρανοῖς, ἢ
’ \ - \ a > ’
αὐτὴ χαὶ ἐπὶ γῆς" ἐν TavTN τὸ πνεῦμα τὸ ἀγιον ἐπαναπαύεται. αἱ
10 ἔξω ταύτης οὖσαι αἱρέσεις, ἃς ἔχουσιν οἱ ἄνϑρωποι, οὐχ εἰσὶ διδα-
σκαλίαι τοῦ σωτῆρος ἡμῶν οὐδὲ τῶν ἀποστόλων, ἀλλὰ τοῦ σατανᾶ,
\ - \ > = - ‚ \ τὼν : cc ‚
καὶ τοῦ πατρὸς αὐτῶν τοῦ διαβολου. τὰ γὰρ Ἰουδαίων καὶ Ελληνῶν
r 2 ’ - > \
ἑτέρῳ σχήματι ἐχδιδάσκουσιν, ἵνα ἀφέλωνται τῶν ἀνϑρώπων τὴν
ὄντως ζωήν.

15 Περὶ τῆς τοῦ ϑεοῦ προγνώσεως καὶ τοῦ κόσμου. μικρότερος
ὁ κόσμος ἐγένετο διὰ τὴν πρόγνωσιν" προέγνω γὰρ ὁ ϑεὸς ὅτι ἁμαρ-
τήσει ὁ ἄνϑρωπος. διὰ τοῦτο ann οὐρανοὺς χαὶ καινὴν γῆν
προσδοχῶμεν, κατὰ τὰ ἱερὰ γράμματα, φαινομένης ἡμῖν τῆς ἐπειφα-
νείας καὶ βασιλείας τοῦ μεγάλου ϑεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ
20 Χριστοῦ. »καὶ παραλήψονται τότε, καϑά φησι Δανιήλ, τὴν
βασιλείαν ἅγιοι Vwiorovs, καὶ ἔσται ἡ γῆ καϑαρά, ἁγία, γῆ ζών-
τῶν, καὶ οὐ νεκρῶν" ἣν προεωραχὼς Δαυὶδ τῷ τῆς πίστεως ὀφϑαλμῷ
βοᾷ᾽ »πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαϑὰ κυρίου ἐν γῇ ζώντωνς,
γῇ πραέων zal ταπεινῶν. »μαχάριοι γάρ, φησιν, οἱ πραεῖς, ὅτι
25 αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν-«. καὶ ὃ προφήτης" »καὶ πατή-
σουσιν αὐτήν, φῆσι, πόδες πραέων καὶ ταπεινῶνς«.
Ταῦτα ἐκ τῶν σπουδασϑέντων τοῖς ἁγίοις ἡμῶν πατράσιν ἐκκλη-
σιαστικῶν διατυπώσεων, μικρὰ ἐκ πολλῶν, τῇδε τῇ συγγραφῇ συνετάξα-
μεν. ἐξέϑεντο δὲ καὶ ἐχκλησιαστιχοὺς κανόνας εἴχοσιν ἐν αὐτῇ τῇ ἐν

r , ’ «a \ > \ > = Dur ᾽ [a - ‚
30 Δικαίᾳ συνοῦδρφ»,, oVS καὶ αὐτοὺς ἀναγκαῖον φήϑην Evrasaı τῷ γράμματι.

3f vgl. Röm. 6,4 — 4 vgl. II Tim. 2,12 — 14 vgl. I Tim. 6, 19 -- τῷ fvgl.
Jes. 65, 17. Tit.2,13 — 20 Dan. 7, 18 — 23 Psal. 26, 13 — 4 Matth. 5, 4 —
25 Jes. 26, 6

A'H V!p3 M?P1P2

3 va + χαὶ P? 4f In A! manches unleserlich 8 die >P3 | 71
> M»PıP2 | 72 > HP? a >H 13 ἑτέρων (aber wohl von 2. Hd. aus
unleserlich gewordenen Buchstaben hergestellt) A! 15x >H 18 χατὰ]
Zu — χυρίου P3 22 προεγνωχὼς H 28 γραφῇ HM?P!P2

112 Gelasius

Ὅροι ἐκκχλησιαστιχοί. συναχϑείσης τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης συνόδου ἐν Νικαίᾳ ὡρίσϑη

τὰ ὑποτεταγμένα.

Περὶ εὐνούχων ἀποκοψάντων ἑαυτούς. εἴ τις ἐκ νόσου ὑπὸ
ἰατροῦ ἐχειρουργήϑη n ὑπὸ βαρβάρων ἐξετμήϑη, οὗτος μενέτω ἐν τῷ
κλήρῳ. εἰ δέ τις ὑγιαίνων ἑαυτὸν ἐξέτεμε, τοῦτον καὶ ἐν τῷ κλήρῳ
ἐξεταζόμενον πεπαῦσϑαι προσήχει καὶ ἐκ τοῦ δεῦρο μηδένα τῶν
τοιούτων χρῆναι προάγεσϑαι. ὥσπερ δὲ τοῦτο πρόδηλον, ὅτι περὶ
τῶν ἐπιτηδευόντων τὸ πρᾶγμα χαὶ τολμώντων ἑαυτοὺς ἐχτέμνει»
εἴρηται, οὕτως εἴ τινες ὑπὸ βαρβάρων ἢ δεσποτῶν εὐνουχίσϑησαν,
εὐρίσχοιντο δὲ ἄλλως ἄξιοι, τούτους εἰς κλῆρον προσίεται ὁ κανών.

Περὶ τῶν ἀπὸ ἐθνικῶν εἰς χειροτονίαν προαχϑέντων. ἐπειδὴ
πολλὰ εἴτε ὑπὸ ἀνάγκης ἢ ἄλλως πῶς ἐπειγομένων τῶν ἀνϑρώπων
ἐγένετο παρὰ τὸν κανόνα τὸν ἐκκλησιαστικόν, ὥστε ἀνϑρώπους ἀπὸ
ἐθνικοῦ βίου ἄρτι προσελϑόντας τῇ πίστει καὶ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ

I χατηχηϑέντας, εὐϑὺς ἐπὶ τὸ πνευματικὸν λουτρὸν ἄγειν, καὶ ἅμα τῷ

βαπτισϑῆναι προάγειν εἰς ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον, καλῶς ἔχειν

r - - \ - Ἢ \ x ’ ἀν
ἔδοξε τοῦ λοιποῦ μηδὲν τοιοῦτον γίνεσθαι" καὶ γὰρ καὶ χρόνου δεῖ

τῷ κχατηχουμένῳ καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα δοκιμασίας πλείονος. σαφὲς
γὰρ τὸ ἀποστολιχὸν γράμμα τὸ λέγον »μὴ νεόφυτον, ἵνα μὴ
τυφωϑεὶς εἰς κρίμα ἐμπέσῃ καὶ παγίδα τοῦ διαβόλουκ«. εἰ
δὲ “προϊόντος τοῦ χρόνου ρυχικόν τι ἁμάρτημα εὐρεϑείη περὶ τὸ
πρόσωπον, καὶ ἐλέγχοιτο ὑπὸ δύο καὶ τριῶν μαρτύρων, παύσεται ὁ
τοιοῦτος τοῦ κλήρου ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν, ὡς ὑπεναντία τῇ
μεγάλῃ συνόδῳ ϑρασυνόμενος, αὐτὸς κινδυνεύσει περὶ τοῦ κλήρου.
Περὶ τῶν τὰς συνεισάχτους ἐχόντων. περὶ τῶν συνεισάχτων
ἀπηγόρευσε χαϑόλου ἡ μεγάλη σύνοδος, μὴ ἐπισκόπῳ μηδὲ πρεσβυ-
τέρῳ μήτε διακόνῳ μήτε ὅλως τῶν ἐν τῷ κλήρῳ τινὶ ἐξεῖναι συνείσ-

αχτον ἔχειν. πλὴν εἰ μὴ ἄρα μήτηρ ἢ ἀδελφὴ ἢ ϑεία ἢ ἃ μόνα
19 I Tim. 3, 6
AH Vıps ΜΡΡΙΡ:

2 ὑποτεταγμένη P3 3 Diese und die folgenden entsprechenden Über-
schriften am Rand H | ἀποχοπτόντων M2P!P2V! | ξαυτοὺς + περὶ τῶν ἀπο-
χοπτόντων καὶ εὐνουχισάντων Eavrovg A!HV!P3 7 προσάγεσϑαι AIH 10 eö-
oioxovraı HP? εὑρίσχοντο PP | δὲ Ξ ΡΣ | rovrog M® 11 ἀπὸ -ἘΣ |
προαχϑέντων] πραχϑέντων Υ1Ρ8 16 ἔχειν >H 25 τὰς >M2PiP2 27 ὅλως]
ἄλλως ΜΞὩΡΙΡΣ 28 μητέρα, ἀδελφήν, ϑείαν P3

321

Kirchengeschichte II 32, 1—6 113

πρόσωπα διαπέφευγε πᾶσαν ὑποψίαν. ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν κιν-
δυνεύσει περὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀξίαν.

Περὶ καταστάσεως ἐπισκόπων. ἐπίσκοπον προσήκει μάλιστα
μὲν ὑπὸ πάντων τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐπισκόπων καϑίστασϑαι εἰ δὲ
δυσχερὲς εἴη τὸ τοιοῦτον ἢ διὰ κατεπείγουσαν ἀνάγκην ἢ διὰ μῆκος
ὁδοῦ, ἐξάπαντος τρεῖς ἐπὶ τὸ αὐτὸ συναγομένους, συμφψήφων γενο-
μένων καὶ τῶν ἀπόντων καὶ συντιϑεμένων διὰ γραμμάτων, τότε τὴν
χειροτονίαν ποιεῖσθαι" τὸ δὲ χῦρος τῶν γινομένων δίδοσθαι εἰς
ἑχάστην ἐπαρχίαν τῷ μητροπολίτῃ ἐπισκόπῳ.

Περὶ τῶν ἀκοινωνήτων γινομένων. περὶ τῶν ἀκοινωνήτων
γινομένων, εἴτε τῶν ἐν τῷ κλήρῳ εἴτε τῶν ἐν τῷ λαϊχῷ τάγματι,
ὑπὸ τῶν za ἑχάστην ἐπαρχίαν ἐπισχύπων, χρατείτω ἡ γνώμη κατὰ
τὸν κανόνα, τοὺς ὑφ᾽ ἑτέρων ἀποβληϑέντας ὑφ᾽ ἑτέρων μὴ προσ-
ἰεσϑαι. ἐξεταζέσϑο δέ, μὴ μικροψυχίᾳ ἢ φιλονεικίᾳ ἢ τινι τοιαύτῃ
ἀηδίᾳ τοῦ ἐπισκόπου ἀποσυγνάγωγοι γεγένηνται. ἵνα οὖν τοῦτο τὴν
πρέπουσαν ἐξέτασιν λαμβάνῃ, καλῶς ἔχειν ἔδοξεν ἑχάστου ἐνιαυτοῦ
za” ἑκάστην ἐπαρχίαν δὶς τοῦ ἔτους συνόδους γίνεσϑαι, ἵνα κοινῇ
πάντων τῶν ἐπισχύόπων τῆς ἐπαρχίας ἐπὶ τὸ αὐτὸ συναγομένων τὰ
τοιαῦτα ζητήματα ἐξετάζοιτο" καὶ οὕτως οἱ ὁμολογουμένως προῦσχε-
χρουχότες τῷ ἐπισχόπῳ κατὰ λόγον ἀκοινώνητοι παρὰ πάντων εἶναι
δοκῶσι, μέχρις ἂν τῷ χοινῷ ἢ τῷ ἐπισχόπῳ δόξῃ τὴν φιλανϑρωπο-
τέραν περὶ αὐτῶν ἐχϑέσϑαι ψῆφον. αἱ δὲ σύνοδοι γινέσϑωσαν μία
μὲν πρὸ τῆς τεσσαρακοστῆς, ἵνα πάσης μικροψυχίας ἀναιρουμένης τὸ
δῶρον καϑαρὸν προσφέρηται τῷ ϑεῷ, δευτέρα δὲ περὶ τὸν τοῦ
μετοπώρου καιρόν.

Περὶ τῶν ἐξαιρέτων τιμῶν, di τοῖς μείζονας κυβερνῶσιν
ἐπισκοπὰς ἐκκλησιαστικῶς ἐχανονίσϑησαν. τὰ ἀρχαῖα EIN κρα-
τείτω, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύαις καὶ Πενταπόλει, ὥστε τὸν ἐν
᾿ἀλεξανδρείᾳ ἐπίσκοπον πάντων ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, ἐπειδὴ καὶ τῷ ἐν
Ῥώμῃ ἐπισχόπῳ τοῦτο σύνηθές ἐστιν. ὁμοίως δὲ καὶ κατὰ τὴν
᾿Αντιόχειαν καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις τὰ πρεσβεῖα σώζεσϑαι ταῖς

ΑἸῊ V!p3 M2P1P2

2 ἀξίαν AıV!P3 ἐξουσίαν ἃ. übr. HSS 6 τριῶν HM?P!P2 | συναγομένους
Ltz. nach ἃ. vulg. Text ἃ. Kanones] συναγομένων HSS 7 συνϑεμένων HM?P!P?

9 μητροπολίτῃ + ἢ HM2P!P? 10 γενομένων P? 11 zav2>P? |
λαϊχῶν H 15 τοῦ] τὰ P2?_| γεγένηται M? 18 αὐτὸς M? 19 χαὶ

(fol. 33%) οὕτως aber darüber steht am Kopf der Seite die Überschrift von
Kanon VI, die später am Rand noch einmal folgt H | οἱ ΒΖ 25 μεϑοπόρου A!

‘26f corr. Harduin τοὺς--- ἐπισχόπους AIH πρὸς τοὺς ---ἐπισχόπους ἃ. ἅτ. HSS, aber

τοῦ μείζονος P3 χυβερνοῦσιν H 98 λιβύῃ ἩΜΞΡΙΡΣ 80 zai > A:H

Gelasius. 8

Όι

114 Gelasius

ἐκκλησίαις. καϑόλου δὲ πρόδηλον ἐκεῖνο, ὅτι εἴ τις χωρὶς γνώμης
τοῦ μητροπολίτου γένοιτο ἐπίσχοπος, τὸν τοιοῦτον ἡ σύγοδος ἡ
μεγάλη ὥρισε μὴ δεῖν εἶναι ἐπίσχοπον" ἐὰν μέντοι τῇ κοινῇ πάντων
ψήφῳ εὐλόγῳ οὐσῃ καὶ κατὰ τὸν κανόνα τὸν ἐκκλησιαστικὸν δύο ἢ
τρεῖς δι᾿ οἰχείαν φιλονεικίαν ἀντιλέγωσι, κρατείτω ἡ τῶν πλειόνων
ψῆφος.

Περὶ τοῦ ἐν Αἰλίᾳ ἐπισκόπου. ἐπειδὴ συνήϑεια κεχράτηχε καὶ
παράδοσις ἀρχαία, ὥστε τὸν ἐν Αἰλίᾳ ἐπίσκοπον τιμᾶσϑαι, ἐχέτω τὴν
ἀκολουϑίαν τῆς τιμῆς, τῇ μητροπόλει σωζομένου τοῦ οἰχείου ἀξιώ-
ματος.

Περὶ τῶν ὀνομαζομένων Καϑαρῶν. περὶ τῶν ξαυτοὺς μὲν
ὀνομαζόντων Καϑαρούς ποτε, προσερχομένων δὲ τῇ ἁγιωτάτῃ καϑο-
λικῇ καὶ ἀποστολικῇ ἐκκλησίᾳ, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ συνόδῳ,
ὥστε χειροϑετουμένους αὐτοὺς οὕτως μένειν ἐν τῷ κλήρφ. πρὸ
ἁπάντων δὲ τούτων ὁμολογῆσαι αὐτοὺς ἐγγράφως προσήκει, ὅτι
συνϑήσονται καὶ ἀκολουϑήσουσι τοῖς τῆς καϑολικῆς καὶ ἀποστολικῆς
ἐκκλησίας δόγμασι, τοῦτ᾽ ἔστι καὶ διγάμοις κοινωνεῖν καὶ τοῖς ἐν τῷ
διωγμῷ παραπεπτωκόσιν, ἐφ᾽ ὧν καὶ χρόνος τέτακται καὶ καιρὸς
ὥρισται, ὥστε αὐτοὺς ἀκολουϑεῖν ἐν πᾶσι τοῖς δόγμασι τῆς καϑολικῆς
&xxınoias. ἔνϑα μὲν οὖν πάντες εἴτε ἐν κώμαις εἴτε ἐν πόλεσιν
αὐτοὶ μόνοι εὐὑρίσχοιντο χειροϑετηϑέντες, εὑρισκόμενοι ἐν τῷ κλήρῳ
ἔσονται ἐν τῷ αὐτῷ σχήματι. ὅσοι δὲ τοῦ τῆς καϑολικῆς ἐκκλησίας
ἐπισκόπου ἢ πρεσβυτέρου ὄντος προσέρχονται, πρόδηλον ὡς ὁ μὲν
ἐπίσκοπος τῆς ἐχχλησίας ἕξει τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐπισκόπου, ὁ δὲ ὀνομα-
ζόμενος παρὰ τοῖς Καϑαροῖς ἐπίσκοπος τὴν τοῦ πρεσβυτέρου τιμὴν
ἕξει, πλὴν εἰ μὴ ἄρα δοκοίη τῷ ἐπισκόπῳ τῆς τιμῆς τοῦ ὀνόματος
αὐτοῦ μετέχειν. εἰ δὲ μὴ τοῦτο αὐτῷ ἀρέσχοι, ἐπινοήσει τόπον ἢ
χωρεπισχόπου ἢ πρεσβυτέρου ὑπὲρ τοῦ ἐν τῷ κλήρῳ ὅλως δοκεῖν
εἶναι, ἵνα μὴ ἐν τῇ πόλει δύο ἐπίσκοποι ὦσιν.

Περὶ χειροτονίας πρεσβυτέρων. εἴ τινες ἀνεξετάστοως προ-
ἤχϑησαν πρεσβύτεροι, 7 ἀναχρινόμε οι ὡμολόγησαν τὰ ἡμαρτημένα
αὐτοῖς, καὶ ὁμολογησόντων παρὰ καγόνα κινούμενοι ἄνϑρωποι χεῖρας

AH V!p3 M2P1P2

4 χαὶ > P? 11 τῶν: > P3 19} χαϑολιχῇ καὶ ἀποστολιχῇ A! ἀποστο-
λικῇ >H ἀποστ. χαὶ χαϑολ. ἃ. übr. HSS 14 χειροτονουμένους VIP3 17 καὶ!
> γ88 18 χαὶξ >V!P3 19 adroogs>P? 51 εὑρίσχονται Ῥ εὑρίσκοντο P3
23 προσέρχεται PP 96 ἐπισχύποις P2 26 δοκεῖ A! doxeinH 27 αὐτῷ >H |
ἀρέσχει A!H 28 xwoenıozönov At χωρεπισχοπῆς ἃ. übr. HSS | σχλήρῳ P3

30 πρεσβυτέρων] ἐπισχύπων M2P!P2

Kirchengeschichte I 32, 6—12 115

ἐπιτεϑείκασι, τοὺς τοιούτους 0 κανὼν οὐ προσίεται. τὸ γὰρ ἀν-
ἐπίληπτον ἐχδικήσει ἡ καϑολικὴ ἐκκλησία,

Περὶ τῶν πταιόντων καὶ προχειρισϑέντων κατὰ ἄγνοιαν.
ὅσοι προεχειρίσϑησαν τῶν παραπεπτωκότων κατὰ ἄγνοιαν 7 καὶ
προειδότων τῶν προχειρισαμένον, τοῦτο οὐ προκρίνει τῷ κανόνι τῷ
ἐχκλησιαστικῷ᾽ γνωσϑέντες γὰρ καϑαιροῦνται.

Bee: ,“παραβάντων χωρὶς ἀνάγκης. περὶ τῶν παραβαινόντων
χωρὶς ἀνάγκης ῇ ἀφαιρέσεως ὑπαρχόντων ἢ χωρὶς κινδύνων ἢ τινος
τοιούτου, 0 γέγονεν ἐπὶ τῆς τυραννίδος Λικιννίου, ἔδοξε τῇ συνόδῳ,
εἰ χαὶ ἀνάξιοι ἦσαν φιλανϑρωπίας, ὅμως χρηστεύσασϑαι εἰς αὐτούς.
0601 οὖν γνησίως μεταμέλονται, τρία ἐτή ἐν ἀκροωμένοις ποιήσουσι
χαὶ ἑπτὰ ἔτη ὑποπεσοῦνται, δύο δὲ ἔτη χωρὶς προσφορᾶς κοινῶ-
νήσουσι τῷ λαῷ τῶν εὐχῶν.

Περὶ τῶν ἀποταξαμένων καὶ πάλιν εἰς κόσμον ἀναδραμόντων.
οἱ προσχληϑέντες ὑπὸ τῆς χάριτος καὶ τὴν πρώτην ὁρμὴν ἐνδειξά-
μενοι καὶ ἀποϑέμενοι τὰς ζώνας, μετὰ δὲ ταῦτα ἐπὶ τὸν οἰκεῖον
ἔμετον ἀναδραμόντες, ὡς τινας καὶ ἀργύρια προΐεσϑαι καὶ βενεφικίοις
χατορϑῶσαι τὸ στρατεύεσθαι, οὗτοι δέκα ἔτη ὑποπιπτέτωσαν μετὰ
τὸν τῆς τριετοῦς ἀκροάσεως χρόνον. ἐφ᾽ ἅπασι δὲ τούτοις προσήκει
ἐξετάζειν τὴν προαίρεσιν καὶ τὸ εἶδος τῆς μετανοίας. 0001 μὲν γὰρ
καὶ φόβῳ καὶ δάχρυσι καὶ ὑπομονῇ καὶ ἀγαϑοεργίαις τὴν ἐπιστρο-
φὴν ἔργφ, οὐ σχήματι ἐπιδείκνυνται, οὗτοι πληρώσαντες τὸν χρόνον
τὸν ὡρισμένον τῆς ἀκροάσεως, τῶν εὐχῶν χοινωνήσουσι μετὰ τοῦ
ἐξ ξεῖναι τῷ ἐπισχύπῳ ᾿φιλανϑρωπότερόν τι περὶ αὐτῶν βουλεύσασϑαι.

5 ὅσοι δὲ ἀδιαφόρως ἤνεγκαν καὶ τὸ σχῆμα τοῦ εἰσιέναι εἰς τὴν ἐχ-

zAnoiav ἀρκεῖν ἑαυτοῖς ἡγήσαντο πρὸς τὴν ἐπιστροφήν, ἐξάπαντος
πληρούτωσαν τὸν χρόνον.

17f vgl. Prov. 26, 11
ἌΞΕΙ V!p3 M2P!P2

1 ἐπιτιϑείχασι (so!) überdies erst verschrieben etwa in ἐπιτιϑέασι Ἡ ἐπιτε-
ϑήκασι γι 88 περὶ-- χαϑαιροῦνται >H 8 πταιόντων] παυόντων V!P3 (Balf.)
4 χαὶ > ἘΣ 5f προχρίνει τῷ ἐχχλησιαστιχῷ χανόνι ΑἹ 7 Die Überschrift
ausnahmsweise im Text H | περὶ: + τῶν P? 10 χρήσασϑαι H 11 μετα-
μέλλονται M?P!P2 12 χαὶ ἑπτὰ --- 19} χοινωνήσουσι vom Corrector am Rand nach-
getragen PP | de > M?P!P? 14 Die Überschrift wieder im Text H |
εἰς + τὸν A!M2P!P2 17 zat— 18 στρατεύεσϑαι > ΑἹ 19 προσήχει > H
20 ἐξετάζει H 21L ἐπιστροφὴν A1M2P!P? ἐπιστρέφειαν d.übr. HSS 22f τὸν
ὡρισμένον χρόνον At 24 τῷ] αὐτῷ M? | βουλεύσασϑαι (fol. 947) 000: aber am

Kopf d. Seite vorgeschoben die Überschrift des folgenden Kanons 13; am Beginn

dieses Kanons fehlt sie dann H 25 διαφύρως V!P3 26 τὴν > M2P!P2
=

σι

110 Gelasius

Περὶ τῶν ἐν τῷ ἀποϑνήσκειν κοινωνίαν ἐπιζητούντων. περὶ
τῶν ἐξοδευόντων ὃ παλαιὸς καὶ κανονιχὸς νόμος φυλαχϑήσεται
χαὶ νῦν, ὥστε εἴ τις ἐξοδεύοι, τοῦ δεσποτικοῦ ἐφοδίου μὴ ἀποστε-
ρείσϑω. εἰ δὲ ἀπογνωσϑεὶς χαὶ κοινωνίας τυχὼν» zal προσφορᾶς
μετασχὼν πάλιν ἐν τοῖς ζῶσιν ἐξετασϑείῃ, ἔστω μετὰ τῶν κοινῶ-
γνούντων τῆς εὐχῆς μόνης. καϑόλου δὲ καὶ περὶ παντὸς οὗτινος 00V
ἐξοδεύοντος αἰτοῦντος μετασχεῖν εὐχαριστίας, ὁ ἐπίσκοπος μετὰ δοκι-
μασίας μεταδιδότω τῆς προσφορᾶς.

Περὶ τῶν κατηχουμένων, παραπεσόντων σέ. περὶ τῶν xarı-
χουμένων καὶ παραπεσόντων ἐν τῇ κατηχήσει ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ καὶ
μεγάλῃ συνόδῳ, ὥστε τριῶν ἐτῶν αὐτοὺς ἀχροασαμένους μόνον μετὰ
ταῦτα εὐχεσϑαι μετὰ τῶν κατηχουμένων.

Περὶ τοῦ μὴ δεῖν μετατίϑεσϑαι ἀπὸ ἑτέρας πόλεως εἰς ἑτέραν.
διὰ τὸν πολὺν τάραχον χαὶ στάσεις τὰς γινομένας ἔδοξε παντάπασι
περιαιρεϑῆναι τὴν συνήϑειαν τὴν παρὰ τὸν κανόνα εὐρεϑεῖσαν ἔν
τισι μέρεσιν, ὥστε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν μὴ μεταβαίνειν, μήτε
ἐπίσχοπον» μήτε πρεσβύτερον μήτε διάχονον. εἰ δέ τις μετὰ τὸν
τῆς ἁγίας συνόδου ὅρον τοιοῦτόν τι ἐπιχειρήσειεν ἢ ἐπιδῷ ἑαυτὸν
πράγματι, ἀχυρωϑήσεται ἐξάπαντος τὸ κατασκεύασμα καὶ ἀποκχατα-
σταϑήσεται τῇ ἐχχλησίᾳ, ἧς ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος ἢ διάκονος
ἐχειροτονήϑη.

Περὶ τῶν ἐν αἷς προεβλήϑησαν ἐκκλησίαις οὐκ ἐμμενόντων.
ὅσοι διψοκινδύνως, μήτε τὸν φόβον τοῦ ϑεοῦ πρὸ ὀφϑαλμῶν ἔχοντες
μήτε τὸν ἐχκλησιαστικὸν κανόνα εἰδότες, ἀναχωροῦσι τῆς ἐκκλησίας,
πρεσβύτεροι ἢ διάκονοι ἢ ὅλως ἐν τῷ κλήρῳ ἐξεταξόμενοι, οὗτοι
οὐδαμῶς δεκτοὶ ὀφείλουσιν εἶναι ἐν ἑτέρᾳ ἐκκλησίᾳ, ἀλλὰ πᾶσαν
αὐτοῖς ἀνάγκην ἐπάγεσϑαι χρὴ ἀναστρέφειν εἰς τὰς ἑαυτῶν παροικίας"
ἐπιμένοντας δὲ ἀχοινωνήτους εἶναι προσήχει. εἰ δὲ καὶ τολμήσειέ
τις ὑφαρπάᾶσαι τὸν τῷ ἕτέρῳ διαφέροντα χαὶ χειροϑετήσει ἐν τῇ
αὐτοῦ ἐκκλησίᾳ μὴ συγχκατατιϑεμένου τοῦ ἐπισκόπου, οὗ ἀνακεχώρηχεν
ὁ ἐν τῷ zavovı ἐξεταζόμενος, ἄχυρος ἔστω ἡ χειροϑεσία.

Περὶ κληρικῶν τοκιξόντων. ἐπειδὴ πολλοὶ ἐν τῷ κανόνι ἐξετα-
ζόμενοι τὴν πλεονεξίαν χαὶ τὴν αἰσχροχέρδειαν διώκοντες ἐπελά-

ΑἸΉ YV:!P3 M>P1P2

1 χοινωνίας ἐπιζητούντων μετασχεῖν M?PIP2 3 ἐξοδεύει A! 4 xal?— 5 με-
τασχὼν > M?’P!P? so auch vulg. Text 6 οὖν > HV!P3 7 μετασχεῖν + doxı-

μασίας A! 13 ἑτέραν] πόλιν H 15 παρὰ] περὶ HP3 16 μὴ > HP?
19 πράγματι + τοιούτῳ Balf. nach vulg. Text 19f ἀποχαταστήσεται P?
24 εἰδότες κανόνα wo ΑἹ 99 τις > P3 | τὸν + ἐν P2 30 ξαυτοῦ V!P3 |

συγχαταϑεμένου Vi 81 ὁ ΜΝ 32 πειδὴ (die Initiale vergessen) A!

Kirchengeschichte II 32, 13—19 117

ϑοντο τοῦ ϑείου γράμματος λέγοντος" »τὸ ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ
ἔδωκεν ἐπὶ τόκφκ« καὶ δανείζοντες ἑκατοστὰς ἀπαιτοῦσιν, ἐδικαίωσεν
ἡ ἁγία χαὶ μεγάλη σύνοδος, wg εἴ τις εὐρεϑείη μετὰ τὸν ὅρον τοῦτον
τόκους λαμβάνων ἐχ μεταχειρίσεως ἢ ἄλλως μετερχόμενος τὸ πρᾶγμα;
ἢ ἡμιολίας ἀπαιτῶν ἢ ἕτερόν τι ἐπινοῶν αἰσχροῦ κέρδους ἕνεχα,
καϑαιρεϑήσεται τοῦ κλήρου καὶ ἀλλότριος τοῦ κανόνος ἔσται.

Περὶ πρεσβυτέρων λαμβανόντων παρὰ διακόνων τὴν εὐχαρι-
στίαν. ηλϑεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην σύνοδον, ὅτι ἔν τισι τόποις
ἢ πόλεσι πρεσβυτέροις τὴν εὐχαριστίαν οἱ διάκονοι διδόασιν" ὕπερ
οὔτε ὃ χανὼν οὔτε ἡ συνήϑεια παρέδωχε, τοὺς ἐξουσίαν μὴ ἔχοντας
προσφέρειν τούτους τοῖς προσφέρουσι διδόναι τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ.
κἀκεῖνο δὲ ἐγνωρίσϑη, ὅτι ἤδη τινὲς τῶν διακόνων καὶ πρὸ τῶν
ἐπισχόπων τῆς εὐχαριστίας ἅπτονται. ταῦτα οὖν πάντα περιῃρήσϑω,
καὶ ἐμμενέτωσαν οἱ διάχονοι τοῖς ἰδίοις μέτροις, εἰδότες ὅτι τοῦ μὲν
ἐπισκόπου ὑπηρέται εἰσί, τῶν de πρεσβυτέρων ἐλάττους τυγχάνουσι.
λαμβανέτωσαν δὲ χατὰ τάξιν τὴν εὐχαριστίαν. μετὰ τοὺς πρεσβυτέ-
ρους ἢ τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῖς διδόντος ἢ τοῦ πρεσβυτέρου. ἀλλὰ
μήτε καϑῆσϑαι ἐν μέσῳ τῶν πρεσβυτέρων ἐξέστω τοῖς διακόνοις"
παρὰ κανόνα γὰρ καὶ παρὰ τάξιν ἐστὶ τὸ γινόμενον. εἰ δέ τις μὴ
ϑέλοι πειϑαρχεῖν, καὶ μετὰ τοὺς ὅρους πεπαύσϑω τῆς διακονίας.

Περὶ τῶν ἐκ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως προσελϑόντων ἢ προσ-
ἰόντων τῇ καϑολιχῇ ἐκκλησίᾳ. περὶ τῶν Παυλιανισάντων, εἶτα
προσφυγόντων τῇ καϑολιχῇ ἐκκλησίᾳ ὅρος ἐχτέϑειται ἀναβαπτίζεσϑαι
αὐτοὺς ἐξάπαντος. εἰ δέ τινες ἐν τῷ παρεληλυϑότι χρόνῳ ἐν τῷ
κλήρῳ ἐξητάσϑησαν, εἰ μὲν ἄμεμπτοι καὶ ἀνεπίληπτοι φανεῖεν, ava-
βαπτισϑέντες χειροτονεἰσϑωσαν ὑπὸ τοῦ τῆς ἐχκλησίας ἐπισχύπου"
εἰ δὲ ἀνακριϑέντες ἀνεπιτήδειοι εὐρίσχονται, καϑαιρεῖσϑαι αὐτοὺς
προσήχει. ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τῶν διακόνων καὶ ὅλως περὶ τῶν
ἐν τῷ αὐτῷ κανόνι ἐξεταζομένων ὁ αὐτὸς τύπος παραφυλαχϑήσεται.

1 Psal. 14, 6
ΠΗ 1895. ΜΟΡῚΡΣ

5 ἡμιολίας] ὁμιλίας P? 6 ἀλλότριον ῬῈ || ἔσται τοῦ χανόνος w Αἱ
τὴν > M?P!P2 9 πρεσβυτέροις >V! 91 ὕπερ οὔτε A!V!P3 οὔτε δὲ M2P!P?
önee>H 11 προφέρειν Μ2 | τούτοις ΑἸ 18 πάντα δὲ ταῦτα M2 πάντα οὖν
ταῦτα «ΟΡΊΡΞ 18 ἐξέσται M2P!P2 20 ϑέλει A! 917 Die Überschrift im Text H
21 σαμωσατέως P?2 | προελθόντων ΑἹ 23 ἐχτίϑεται H 24 αὐτοὺς " ἘΣ |

. τινες ---ὃ. 120, 6 ϑειοτάτου > folgt aber innerhalb des folgenden Synodal-

schreibens nach ἀταξίας ἐμποιῆσαι (ὃ. 122, 21) Pi | παρεληϑότι ΜΞΡΊῚ 25 ἐξε-
τάσϑησαν ΗΥ1ΡΞ5. 29 ἐν > V!P3 | φυλαχϑήσεται Υ188

τί

118 Gelasius

ἐμνήσϑημεν δὲ καὶ τῶν διακονισσῶν τῶν ἐν αὐτοῖς, τῶν ἐν τῷ
σχήματι ἐξετασϑεισῶν, ἐπεὶ μήτε χειροϑεσίαν τινὰ ἔχουσιν, οὑς ἐξ-
eravrog ἐν τοῖς λαϊχοῖς αὐτὰς ἐξετάζεσϑαι.

Περὶ τῶν ἐν κυριαχῇ γόνυ κλινόντων. ἐπειδὴ εἰσί τινες ἐν τῇ
κυριακῇ γόνυ κλίνοντες καὶ ἐν ταῖς τῆς πεντηκοστῆς ἡμέραις, ὑπὲρ
τοῦ πάντα ὁμοίως ἐν πάσῃ παροικίᾳ ὁμοφρόνως φυλάττεσϑαι ἑστῶτας
ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ τὰς εὐχὰς ἀποδιδόναι τῷ κυρίῳ.

Τούτους τοὺς εἴχοσι νόμους τὸ αὐτὸ ἅγιον αὐτῶν συνέδριον ἐπὶ
παρουσίᾳ τοῦ ϑεοφιλεστάτου καὶ πανευφήμου βασιλέως Κωνσταν-
τίνου περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς πολιτείας ἐγράψαντο. ἐβουλεύσαντο
δὲ χαὶ ἕτερον νόμον ἐκϑέσϑαι τινὲς τῶν ἐπισκόπων, ὃν ὃ ϑεῖος
ἐχώλυσε Παφνούτιος, περὶ οὗ ἀναγκαῖον φήϑην διηγήσασϑαι μεγίστου
ϑαύματος ἄξιον διήγημα. ἐδόκει τισὶ τῶν ἐπισκόπων γόμον νεαρὸν
εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰσαγαγεῖν ἐν τῇ συνόδῳ (καὶ) ὡς περὶ τῶν ἄλλων

- = > ‚ u \ - cCY
τῆς ἐχκλησίας 0UTO καὶ τοῦτον ορίσαι.

Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοὺς ἱἹερωμένους ἕχαστον τὴν ξαυτοῦ γαμετὴν ἐχβάλλειν.

Ἔγραφον οὖν περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοὺς ἱερωμένους, εἴτε ἐπίσκοποι
εἴτε πρεσβύτεροι εἴτε διάχονοι εἴτε ὑποδιάχκονοι εἴτε τις τοῦ ἱερα-
τικοῦ καταλόγου, συγχαϑεύδειν ταῖς γαμεταῖς, ἃς ἔτι λαϊχοὶ ὄντες
ἠγάγοντο. τούτων οὕτω διατυπουμένων, ἀναστὰς ἐν μέσῳ τοῦ 3
ὄχλου τῶν ἐπισχόπων ὁ ϑεῖος Παφνούτιος μεγάλῃ τῇ φωνῇ ἐβόησε
λέγων" "μὴ βαρύνετε τὸν ζυγὸν τῶν ἱερωμένων, τίμιος γάρ, φησίν,
ὁ γάμος ἐν πᾶσι καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος, μὴ τῇ ὑπερβολῇ τῆς
ἀχριβείας τὴν ἐκκλησίαν μᾶλλον προσβλάψητες, οὐ γάρ φησι πάντας

’ , - > " \ „ 2 n c 5
25 δυνασϑαι φέρειν τῆς ἀπαϑείας τὴν αὐσκῆησιν. »οὐδείς, ὡς οἶμαι, :

φυλαχϑήσεται ἐν τῇ σωφροσύνῃ τῆς ἑἕχάστου γαμετῆς τοῦ ἀνδρὸς
στερουμένου. σωφροσύνην δὲ καλὴν καὶ τῆς νομίμου γαμετῆς ἑκάστου
τὴν συνέλευσιν λέγω" μὴ μὴν ἀποζεύγνυσϑαι ταύτην, ἣν ὁ ϑεὸς ἔζευξε,

13—119, 6 vgl. Soer. I 11 p. 88}. Sozom. I 23, 3f — 22 Hebr. 13,4 —
25 vgl. Matth. 19, 12 — 28 vgl. Matth. 19, 6
AH V!P3 M?P!P?2

1 διαχονισῶν M?P! | ἐνΣ - αὐτῶ M?P!P2 2 ἐξετασϑεισῶν (fol. 34Y) ἐπεὶ,
aber am Kopf d. Seite die Überschrift von Kan. 20, die dann nicht wieder folgt H
(vgl. 115, 24) 4 ἐν + τῇ P3 6 τούτου HSS 8 συνέδριον αὐτῶν «ο ΡΣ
10 ἐγράψατο ἩΜΞΡΊΡΣ | ἐβουλεύσατο M? 11 τινὲς > ViP3 13 τινὲ M?
14 corr. Ltz. 15 ὁρίσαι V!P3 ὡρίσϑαι A! ὁρίσασϑαι HM:P!P®? 16 Exaorog P?
18 πρεσβύτεροι εἴτε διάκονοι εἴτε >P3 22 βαρύνετε - λέγων M?P!P2 23 ἐν
πᾶσι > M?P!P? 98 ὡς >H 27 übers. wenn ihr der Mann geraubt ist’
στερουμένης M’P!P2 | σωφροσίνη H | καλὴν] χαλὸν H χαλεῖν ΡΣ χαλὴν von
junger Hd. corr. in χαλεῖν P3 28 τὴν > ΜΒΡΊΡΣ | μὴ] οὐ A!

Kirchengeschichte II 32, 19 — 33, 8 119

χαὶ ἣν ἅπαξ ἀναγνώστης ἢ ψάλτης 7 λαϊκὸς ὧν ἠγάγετος. καὶ 4

ταῦτα ἔλεγεν ὃ Παφνούτιος ἄπειρος ὧν γάμου διὰ τὸ νηπιόϑεν ἐν
ἀσκητηρίοις ἀναστρέφεσϑαι αὐτόν. διὸ πεισϑεὶς ὁ πᾶς τῶν ἐπισκόπων
σύλλογος τῇ τοῦ ἀνδρὸς συμβουλίᾳ ἀπεσίγησε περὶ τοῦ ζητήματος
τούτου, τῇ γνώμῃ καταλείψαντες τῶν βουλομένων κατὰ συμφωνίαν
ἀπέχεσϑαι τῆς ἰδίας γαμετῆς.

Ταῦτα ἐπράχϑησαν ἐπὶ τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης καὶ οἰχουμενικῆς
συνόδου τῆς ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιϑυνίας συναϑροισϑείσης. Βυὐσέβιος δὲ
καὶ Θεόγνιος καὶ οἱ σὺν αὐτοῖς ᾿Αρειανοὶ οὐχ ἐνεγκόντες τὴ» τῆς
ἀληϑοῦς πίστεως κρατυνϑεῖσαν βεβαίωσιν ἔτι μὴν χαὶ τὸν ἄρειον
ἀναϑεματίσαι μὴ ἀνασχόμενοι, φωραϑέντες καὶ αὖϑις ἐπὶ τούτῳ
ἐξορίᾳ ὑπέπεσον ψήφῳ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως χαὶ κρίσει. τῆς
ἁγίας τῶν ἐπισχύπων συνόδου, ἄλλων ἀντ᾽ αὐτῶν ἐν ταῖς αὐτῶν
παροικίαις καταστάντων ψήφῳ τῆς αὐτῆς συνόδου καὶ τοῦ τῆς
ἑχάστου παροιχίας κλήρου καὶ λαοῦ. zei Aupiov μὲν τὴν τῆς
δικομηδέων ἐκκλησίας ἡγεμονίαν παρέλαβε, Χρῆστος δὲ τὴν αὐτῆς
Μικαίας καὶ ἄλλοι τὰς τῶν ὁμοφρόνων αὐτῷ. ἀλλὰ καὶ πάλιν ταῖς
ἐξ ἔϑους χρησάμενοι μηχαναῖς ΠΒυσέβιος καὶ Θεόύγνιος καὶ τὴν βασιλέως
φιλανϑρωπίαν ἐφόδιον ἐξ ἀπάτης εὐρόντες, ἀναπαλαῖσαι πάλιν καὶ
τὴν προτέραν δυναστείαν ἀπολαβεῖν ἐπειρῶντο. καὶ τὰ μὲν τούτων
κάκιστα μηχανήματα πάμπολλα ὄντα καὶ πάσης ἀσεβείας ἔμπλεα
τυγχάνοντα πρὸς τὴν Θεοδωρήτου καὶ τῶν λοιπῶν συγγραψάντων
ἐκκλησιαστικὴν ἱστορίαν τοὺς βουλομένους καταμαϑεῖν παραπέμψοιμι,
βαδιῶ δὲ ἐγὼ ἐντεῦϑεν τῷ λόγῳ ἐπὶ τὰ Eng, περὶ ὧν ἡ τῶν
ἐπισκόπων ἐπέστειλε σύνοδος τοῖς ἀπολειφϑεῖσιν ἐπισκόποις καὶ ταῖς
ἑαυτῶν παροικίαις, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ὁ νικηφόρος καὶ πιστότατος
βασιλεὺς εἰς σύστασιν “τῆς τε ἐκτεϑείσης ἁγιωτάτης. πίστεως xal τῆς
ἁγίας ἑορτῆς τοῦ πάσχα, εἰς ἔλεγχον δὲ τῶν τῆς ἀσεβείας προ-
στατῶν. ἐπὶ τούτοις γὰρ πᾶσι μεγαλοφυῶ ς συγκροτηϑείσης τῆς
συνόδου καὶ ϑεοπρεπῶς ἐχφωνηϑείσης τῆς πίστεως τά TE χατὰ τὴν

15—20 vgl. That. I 20, 11 p. 09. Sozom. I 21,5

A:H V!P3 M?P!P2
26 + μέγας VIP3 | ἄπειροι M? 3 ἀνατρέφεσϑαι V!P3 | πεισϑεὶς] προ-
σϑεὶς M?PiP? 4 συμβουλῇ H 8 .ἀϑροισϑείσης Υ1Ρ8 9 Θέογνις Ἡ 12 ἐπέ-

πεσον ῬΣ | ψήφῳ --- βασιλέως > A! | Ὁ" + χαὶ φιλοχρίστου ἘΣ
16 ἐχκλησίαν Ἡ | ἡγεμονίαν :» Η | αὐτῆς At τῆς ἃ. ἅργ. ΗΒ5. 17 αὐτῷ HV!P3
αὐτῶν ἃ. übr. HSS 18 Θέογνις HP® 19 ἀναπαλέσαι (so) Pi + δὲ ΜῈ
20 ἀναλαβεῖν M?P!P2 21 πάμπολα HM?P!P3 24 ἐγὼ nach λόγῳ ΑἹ

τὰ] τὸ At 25 ἀπέστειλε V!P3 26 ἑαυτῶν] αὐτῶν ΜΈΡῚΡ2 αὐτῷ H 28 ἔλεγ-

χον] ἔλεγον M? 988 πρωτοστατῶν V!P3

σι

120 Gelasius

ἐχκλησιαστικὴν εὐταξίαν τυπώσαντες ἅπαντα οἱ ἅγιοι πατέρες δηλῶσαι
πάντα τὰ ὡρισμένα διὰ γραμμάτων πάσαις ταῖς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν
ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐχχλησίαις ἐσπούδασαν, συνάψαντες χαὶ τὰ κατὰ
Μηελίτιον».

Περὶ τοῦ ἀνοσίου ελιτίου.

᾿βπειδὴ δὲ καὶ Meiitiög τις ἐπισχοπῆς χειροτονίας ἠξιωμένος οὐ
πρὸ πολλοῦ τῆς Agsiov μανίας, διελεγχϑεὶς ὑπὸ τοῦ ϑειοτάτου
Πέτρου τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρέων ἐπισχόπου, τοῦ καὶ τὸν τοῦ μαρτυρίου
στέφανον ἀναδησαμένου, καϑαιρεϑεὶς ὃ αὐτὸς Meiitiog οὐκ ἔστερξε
τὴν τῆς καϑαιρέσεως ψῆφον, ἀλλὰ τήν τε Θηβαΐδα καὶ τὴν πελά-
ζουσαν Αἴγυπτον ϑορύβων καὶ ζάλης ἐνέπλησε, τυραννίδι κατὰ τῆς
᾿Αλεξάνδρου τοῦ ἐπισχόπου χρώμενος προεδρίας" ἔγραψε δὲ τὸ χοινὸν
τῆς συνόδου πρὸς τὴν τῶν ᾿Αλεξανδρέων ἐκκλησίαν, ἅπερ περὶ τῆς
τούτου νεωτεροποιίας ἐνομοϑέτησε»"

»Συνοδικὴ ἐπιστολὴ γραφεῖσα τοῖς κατὰ ᾿Αλεξάνδρειαν καὶ
"Αἴγυπτον καὶ Πεντάπολιν καὶ Πιβύην καὶ ταῖς κατὰ πᾶσαν τὴν ὑπ᾽
"οὐρανὸν ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίαις κλήροις TE καὶ λαοῖς τῆς ὀρϑο-
»δόξου πίστεως παρὰ τῆς ἐν Νικαίᾳ ἁγίας συνόδου" τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ
»ϑεοῦ χάριτι ᾿4λεξανδρέων ἐκκλησίᾳ καὶ τοῖς κατὰ τὴν Αἴγυπτον καὶ
»Πεντάπολιν καὶ Λιβύην χαὶ τοῖς κατὰ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν ἀγαπητοῖς
"ἀδελφοῖς, κλήροις TE καὶ λαοῖς ὀρϑοδόξοις, οἱ ἐν Νικαίᾳ συναχϑέντες
»χαὶ τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην σύνοδον συγκροτήσαντες ἐπίσκοποι ἐν
σχυρίῳ χαίρειν.

᾿Ἐπειδὴ τῆς τοῦ ϑεοῦ χάριτος χαὶ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως
Κωνσταντίνου συναγαγόντος ἡμᾶς ἐκ διαφόρων ἐπαρχιῶν καὶ πόλεων
"ἢ μεγάλη καὶ ἁγία σύνοδος ἐν Νικαίᾳ συγκροτηϑεῖσα τὰ περὶ τῆς
"ἐκκλησιαστικῆς πίστεως διείληφεν, ἅτινα ἀναγχαῖον ἡμῖν ἐφάνη

6—123,13 vgl. Soer. 19, 1—14 p.57ff. That 19. Das Synodalschreiben 1
findet sich auch in den Athanas.-HSS (vgl. G. Loescheke im Rh. Mus. 59, 461ff und
Parmentiers Theodoretausgabe S.38), und bis 122,27 lateinisch S. Leonis opera III587 f
A!H V!P3 M?P1P?

4 u. ὃ. Μελέτιον M2P!P2 5 περὶ Πεελιτίου τοῦ ἀνοσίου (am Rand) H
6 ἐπεὶ ἩΥ1Ρ8 7 διελεχϑείς H 8 τοῦ! --- ΡΖ 9 ἔστερξε] ἔστεξε At ἐδέξατο H
11 τυραννίδος ΗΡΒ 12 προεδρίας] παρρησίας P? | δὲ] dei (so) A! δὴ Klosterm.
14 νεωτερίας V! νεοτεροποιίας P3 | ἐνομοϑεσηῦ Vi 168 τῆς... - Ayla... ExxAn-
σίας At 18 Νικαίας P3 | συνόδου + τῶν τριαχοσίων ἐπισχόπων M2P!P? + τῶν
ἢ En. V! - τῶν τῶν En.P3 | ἡ ἁγία καὶ μεγάλη σύνοδος steht vor τῇ ἁγίᾳ etc.
M:P!P2V!P3 (vgl. G. Loeschke a. a. 0. 464) | μεγάλῃ + τοῦ Η 21 λαοῖς]
τοῖς H | συναχϑέντες — 22 μεγάλην > P3 24 9800] χριστοῦ V!P3

Ἷ
ἷ
;
|

541

τῷ

Kirchengeschichte II 33, S— 34, 8 121

-ἀποσταλῆναι παρ᾽ ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς διὰ γραμμάτων, ἵνα εἰδέναι ἔχοιτε,
»τίνα μὲν ἐκινήϑη χαὶ ἐξητάσϑη, τίνα δὲ ἔδοξε χαὶ ἐκρατύνϑη" πρῶτον
»μὲν οὖν ἁπάντων ἐξητάσϑη τὰ κατὰ τὴν ἀσέβειαν καὶ τὴν παρανο-
»μίαν Ageiov χαὶ τῶν σὺν αὐτῷ ὑπὸ παρουσίᾳ τοῦ ϑεοφιλεστάτου
βασιλέως ἡμῶν Κωνσταντίνου. καὶ παμψηφὶ ἔδοξ ev ἀναϑεματι-
"σϑῆναι αὐτὸν καὶ τὴν ἀσεβῆ αὐτοῦ δόξαν χαὶ τὰ ῥήματα καὶ τὰ
"νοήματα αὐτοῦ τὰ βλάσφημα οἷς ἐκέχρητο βλασφημῶν τὸν υἱὸν
"τοῦ ϑεοῦ, “λέγον ἐξ οὐχ ὄντῶν εἶναι καὶ πρὶν Fferumdnvar μὴ εἶναι
»χαὶ ἢν πότε ὅτε οὐχ ἢν καὶ αὐτεξουσιότητι κακίας χαὶ ἀρετῆς
-δεχτικὸν τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ λέγοντος καὶ Φτίοσμα ὀνομάζοντος͵ χαὶ
"ποίημα. ταῦτα πάντα ἀνεϑεμάτισεν ἡ ἁγία σύνοδος, οὐδὲ ὅσον
"ἀκοῦσαι τῆς ἀσεβοῦς δόξης καὶ τῆς ἀπονοίας καὶ τῶν βλασφήμων
ῥημάτων αὐτοῦ ἀνασχομένη. καὶ τὰ μὲν zart ἐχεῖνον οἵου τέλους
»τετύχηχε πάντως ἢ ἀκηχύατε ἢ ἀχούσεσϑε, ἵνα μὴ δόξωμεν
"ἐπεμβαίνειν ἀνδρὶ δι᾿ οἰχείαν ἁμαρτίαν ἄξια τἀπίχειρα χομισα-
>UEVO. τοσοῦτον δὲ ἴσχυσεν αὐτοῦ ἡ ἀσέβεια, ὡς καὶ παραπολέσαι
-Θεωνᾶν τὸν ἀπὸ Μαρμαρικῆς καὶ Σεκοῦνδον τὸν ἀπὸ Πτολεμαΐδος"
»τῶν γὰρ αὐτῶν κἀκεῖνοι σὺν τοῖς ἄλλοις τετυχήκασιν.

τ ἐπειδὴ ἡ τοῦ ϑεοῦ χάρις τῆς μὲν χαχοδοξίας ἐχείνης καὶ
»τῆς βλασφημίας καὶ τῶν προσώπων τῶν τολμησάντων διάστασιν καὶ
«διαίρεσιν ποιήσασθαι τοῦ εἰρηνευομένου ἄνωϑεν λαοῦ ἠλευϑέρωσε
»τὴν Αἴγυπτον, ἐλείπετο δὲ τὸ κατὰ τὴν προπέτειαν “Ἥελιτίου καὶ
"τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ χειροτονηϑέντοων; καὶ περὶ τούτου τοῦ μέρους ἃ
»ἔδοξε τῇ συνόδῳ ἐμφανίξομεν ὑμῖν, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί. ἔδοξεν
»οὺν διᾶελίτιον μὲν φιλανϑρωπότερον κινηϑείσης ὌΠ συνόδου (κατὰ
"γὰρ τὸν ἀχριβῆ λόγον οὐδεμιᾶς συγγνώμης ἄξιος ἢ») μένειν ἐν τῇ
καὐτοῦ πόλει καὶ μηδεμίαν ἐξουσίαν ἔχειν μήτε ΖΕ οτ ΟΣ τη μήτε
"χειρίζειν μήτε χειροϑετεῖν μήτε ἐν χώρᾳ μήτε ἐν πόλει ἑτέρᾳ
"φαίνεσϑαι ταύτης τῆς “προφάσεως ἕνεχα, ψιλὸν δὲ τὸ ὄνομα τῆς
-τιμῆς κεχτῆσϑαι. τοὺς δὲ ὑπ᾽ αὐτοῦ κατασταϑέντας μυστιχωτέρᾳ

ΑΗ ViP3 M>P!P?

3 ἁπάντων > P? | tiv? > V!P3 4 ὑπὸ A!H ἐπὶ ἃ. übr. HSS > Pa-
σιλέως > P3 | ἔδοξαν Υ1Ρ'ὶ δὲ ἀναϑεματίζειν ἩΜΞΡΙΡΣ 8 ϑεοῦ -[- χαὶ P!,
Rasur M2, nachträglich eingefügt ΡΣ [| καὶ πρὶν --- εἶναι > P? 10 δεχτι-
κὸν > P? 101 ὀνομάζοντος καὶ ποίημα > P3 13 ἐχείνου ΜΞΡΊΡΣ | τέλους
> A! (aber von späterer Hd. nach τετύχηχε Z.14 nachgetragen) 14 ἀχηχόετε H
16 ἴσχυσε δὲ (δ corr. aus») »H | 7>P3 ὡς >P! 17 βαρβαρικῆς V'
20 τῆς > M?P!P2V1P3 21 εἰρηνευνομένου] εἰρημένου M2P!P2 22 δὲ +xalH
24 ἡμῖν HV! 25 Μελίτιον] βέλτιον V!P3 | μὲν > P?

σι

122 Gelasius

"χειροτονίᾳ βεβαιωϑέντας κοινωνηϑῆναι ἐπὶ τούτοις ἐφ᾽ ᾧ τε ἔχειν
"μὲν αὐτοὺς τὴν τιμὴν καὶ λειτουργεῖν, δευτέρους δὲ εἶναι ἐξάπαντος
"πάντων τῶν ἐν ἑἕχάστῃ παροιχίᾳ καὶ ἐκκλησίᾳ ἐξεταζομένων τῶν
οὐπὸ τὸν τιμιώτατον χαὶ συλλειτουργὸν ἡμῶν ᾿Αλέξανδρον προχεχει-
»οισμένων. ὡς τούτοις μὲν μηδεμίαν ἐξουσίαν εἶναι τοὺς ἀρέσκοντας
"αὐτοῖς προχειρίζεσθαι ἢ ὑποβάλλειν ὀνόματα ἢ ὅλος ποιεῖν τι χωρὶς
γνώμης τοῦ τῆς χκαϑολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ἐκκλησίας ἐπισκόπου
τῶν ὑπὸ ᾿Αλέξανδρον τελούντων, τὸν ὁσιώτατον συλλειτουργὸν
εἡμῶν. : τοὺς δὲ χάριτι ϑεοῦ καὶ εὐχαῖς ὑμετέραις ἐν μηδενὶ oylo-
"ματι εὐρεϑέντας, ἀλλὰ ἀκηλιδώτους ἐν τῇ καϑολικῇ καὶ ἀποστολικῇ
»"ἐχκλησίᾳ ὄντας ἐξουσίαν ἔχειν καὶ προχειρίζεσϑαι καὶ ὀνόματα ἐπι-
»λέγεσϑαι τῶν ἀξίων τοῦ χλήρου χαὶ ὅλως πάντα ποιεῖν καὶ κατὰ
»γόμον χαὶ ϑεσμὸν τὸν ἐχχλησιαστιχόν. εἰ δέ τινα συμβαίη ἀνα-
-παύσασϑαι τῶν ἐν τῇ ἐχκλησίᾳ τηνικαῦτα προσαναβαίνειν εἰς τὴν
»τιμὴν τοῦ τετελευτηχότος τοὺς ἄρτι προσληφϑέντας μόνον εἰ ἄξιοι
"φαίνοιντο χαὶ ὃ λαὸς αἱροῖτο συνεπιψηφίζοντος αὐτῷ καὶ ἐπι-
-ὐφραγίζοντος τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρείας ἐπισχόπου. τοῦτο δὲ τοῖς
»μὲν ἄλλοις ἅπασι συνεχωρήϑη" ἐπὶ δὲ τοῦ Μελιτίου προσώπου
»οὐχέτι τὰ αὐτὰ ἔδοξε διὰ τὴν ἀνέχαϑεν αὐτοῦ ἀταξίαν καὶ διὰ τὸ
"πρόχειρον καὶ προπετὲς τῆς γνώμης, ἵνα μηδεμία ἐξουσία ἢ αὐϑεντία
αὐτῷ δοϑείη, ἀνθρώπῳ δυναμένῳ πάλιν τὰς αὐτὰς ἀταξίας ἐμ-
»ποιῆσαι. ταῦτά ἐστι τὰ ἐξαίρετα καὶ διαφέροντα Αἰγύπτῳ καὶ τῇ
"ἁγιωτάτῃ ᾿Αλεξανδρέων ἐχχλησίᾳ. εἰ δέ τι ἄλλο ἢ ἐχανονίσϑη ἢ
᾿ἐδογματίσϑη συμπαρόντος τοῦ χυ giov καὶ τιμιωτάτου συλλειτουργοῦ
»χαὶ ἀδελφοῦ ἡμῶν ᾿Αλεξάνδρου, αὐτὸς παρὼν ἀκριβέστερον ἀνοίσει
»ταῦτα πρὸς ὑμᾶς, ἅτε δὴ καὶ κύριος καὶ κοινωνὸς τῶν γεγενημένον
"τυγχάνων.

»Εὐαγγελιζόμεϑα δὲ ὑμᾶς χαὶ περὶ τῆς συμφωνίας τοῦ ayıo-
>TETOV πάσχα, ὅτι ὑμετέραις εὐχαῖς κατωρϑώϑη καὶ τοῦτο τὸ
"μέρος, ὥστε πάντας τοὺς ἐν τῇ Ewa ἀδελφούς, τοὺς μετὰ τῶν

A'H ΥιΡ8. M>P!P2

2 μὲν > A! 3 τῶν] τὸν Vi 4 τιμιώτατον + ἡμῶν H 5 μηδεμίαν]
οὐδὲ μίαν P2 | ἐξουσίαν >V! ὁ ὀνόματα V!P3 ὀνόματι ΑἸΗΜΞΡΙΡΞ 8 ἀλε-
ξάνδρου H 9 ἡμετέρας H 91 σχήματι P!V!P3 (wo aber von späterer Hd.
eorr. in σχίσματι), oylouarı aber ἰσματι auf Rasur M? 10 ἀλλὰ + χαὶ ἘΣ
+ χαὶ Vi 15 προσληφϑέντας HM?P!P? Soer. Thdt. προσληφϑέντας A! προ-
ληφϑέντας Υ1Ρ8 24 χυρίου A! χυροῦ HM?P!P?V!P3 26 τῶν yeyernusvor]
ἡμῖν M2Pt ὑμῖν (aber statt v ursprüngl. 7) ΡΞ 28f ἁγίου V!PE 29 χατορϑώϑη
HM?’P!P?2

Kirchengeschichte II 84, S—35, 3 133

>Tovdaimv τὸ πρότερον ποιοῦντας, συμφώνως Ῥωμαίοις καὶ ὑμῖν καὶ
»πᾶσιν ἡμῖν τοῖς ἐξ ἀρχαίου weg ὑμῶν φυλάσσουσι τὸ πάσχα ἐκ τοῦ
δεῦρο ἄγειν τὴν αὐτὴν ἁγιωτάτην ἑορτὴν τοῦ πάσχα. χαίροντες
>ovv ἐπὶ τοῖς κατορϑώμασι καὶ ἐπὶ τῇ κοινῇ εἰρήνῃ καὶ συμφωνίᾳ,
»καὶ ἐπὶ τῷ πᾶσαν αἵρεσιν ἐκκοπῆναι, ἀποδέξασϑε μὲν μετὰ μείζονος
»τιμῆς καὶ πλείονος ἀγάπης τὸν συλλειτουργὸν ἡμῶν, ὑμῶν δὲ ἐπί-
»όχοπον Αλέξανδρον τὸν εὐφράναντα ἡμᾶς τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ καὶ
»ἐἐν ταύτῃ τῇ ἡλικίᾳ τοσοῦτον πόνον ὑποστάντα ὑπὲρ τοῦ εἰρήνην
»γενέσϑαι παρά τε ὑμῖν καὶ πᾶσιν. εὔχεσϑε δὲ χαὶ περὶ ἡμῶν ἁπάντων,
{va τὰ χαλῶς ἔχειν δόξαντα, ταῦτα βέβαια μένοι κατ᾽ εὐδοχίαν
"γεγενημένα ὡς πιστεύομεν διὰ τοῦ παντοχράτορος ϑεοῦ καὶ τοῦ
»μονογενοῦς υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ χυρίου ἡμῶν καὶ τοῦ
"ἁγίου πνεύματος, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ἀμήνκ«.

»᾽Εγκύχλιος ἐπιστολὴ γραφεῖσα παρὰ Εὐσεβίου ἐπισχόπου Καισαρείας τῆς ἐν
»Παλαιστίνῃ.

»Τὰ περὶ τῆς ἐχκλησιαστικῆς πίστεως πραγματευϑέντα χατὰ τὴν
"μεγάλην σύνοδον τὴν ἐν Νικαίᾳ συγχροτηϑεῖσαν εἰχὸς μὲν ὑμᾶς,
»ἀγαπητοί, καὶ ἄλλοϑεν μεμαϑηχέναι, τῆς φήμης προτρέχειν εἰωϑυίας
»τὸν περὶ τῶν πραττομένων [πραγμάτων] ἀληϑῆ λόγον. ἀλλ᾽ ἵνα μὴ
»ἐκ τοιαύτης ἀκοῆς τὰ τῆς ἀληϑείας ἑτεροίως ὑμῖν ἀπαγγέλληται,
»ἀναγκαίως διεπεμψάμεϑα ὑμῖν πρῶτον μὲν τὴν ὑφ᾽ ἡμῶν προτε-
»ϑεῖσαν περὶ τῆς πίστεως γραφήν, ἔπειτα δὲ τὴν δευτέραν, ἣν ταῖς
"ἡμετέραις φωναῖς π προσϑήκας ἐπιβαλόντες ἐχδεδώχασι. τὸ μὲν οὖν
"παρ᾽ ἡμῶν γράμμα ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ϑεοφιλεστάτου ἡμῶν βασιλέως
"ἀναγνωσϑὲν εὖ TE ἔχειν καὶ δοκίμως ἀποφανϑὲν τοῦτον ἔχει τὸν
"τρόπον"

>H ὑφ᾽ ἡμῶν ἐκχτεϑεῖσα πίστις. καϑὼς παρελάβομεν παρὰ τῶν
»πρὸ ἡμῶν ἐπισκόπων καὶ ἐν τῇ πρώτῃ κατηχήσει καὶ ὅτε τὸ λουτρὸν
»ἐλαμβάνομεν καὶ χαϑὼς ἀπὸ τῶν ϑείων γραφῶν μεμαϑήχαμεν καὶ
»ος ἐν τῷ πρεσβυτερίῳ ἐν αὐτῇ τῇ ἐπισχοπῇ ἐπιστεύομέν TE καὶ

14---5.197,90 vgl.Soer.18,35—54p.48ff. Athanas. (Montfaucon)1238. Thdt.112
p- 488

AH V:!P3 M?P1!P2

1 ὑμῖν corr. von 1. Hd. aus ἡμῖν A! 5 ἀποδέξασϑαι M?P3 8 τῇ --- ΜΖ
9 περὶ] ὑπὲρ M’P!P2 10 ἔχει] ἄγειν ῬῈ 11 διὰ] παρὰ P2V!P3 12 τοῦ χυρίου
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ wo V!P3 14 ἐπισχόπου >H 19 corr. nach Socer. Thdt.
90 ἡμῖν ΑΊ' 21 ὑφ) ἐφ᾽ P3 91 προτεϑεῖσαν A!P3 προταϑεῖσαν HM?P!P?V!
Thdt. 23 ἐπιβάλλοντες ΑἹ ἐπιβαλλόντες (so!) V! (Thdt.-Überlieferung gespalten)
29 xai! > P2 (vgl. Thdt.)

551

σι

[80]

124 Gelasius

-«ἐδιδάσχομεν, οὕτω καὶ νῦν πιστεύοντες τὴν ἡμετέραν πίστιν ὑμῖν
"προαναφέρομεν. ἔστι δὲ αὕτη"

Πιστεύομεν εἰς Eva ϑέον, πατέρα παντοχράτορα, τὸν τῶν
ἁπάντων ὁρατῶν. τε χαὶ ἀοράτων ποιητήν" καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν
"Χριστόν, τὸν τοῦ ϑεοῦ “λόγον, ϑεὸν ἐκ ϑεοῦ, φῶς ἔχ φωτύς, ‚som
>&X Sons, υἱὸν μονογενῆ, πρωτότοχον πάσης κτίσεως, πρὸ πάντων
"τῶν αἰώνων Ex τοῦ πατρὸς γεγεννημένον, δι᾿ οὗ καὶ ἐγένετο τὰ
-πάντα, τὸν διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν σαρχωϑέντα καὶ ἐν ἀνϑρώποις
-“πολιτευσάμενον καὶ παϑόντα χαὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ καὶ
-ἀνελϑόντα πρὸς τὸν πατέρα καὶ ἥξοντα πάλιν ἐν δόξῃ κρῖναι-ζῶντας
"καὶ γνεχρούῦς. πιστεύομεν καὶ εἰς ἕν πνεῦμα ἅγιον ἀληϑῶς πνεῦμα
ἅγιον, χκαϑὼς χαὶ ὁ κύριος ἡμῶν ἀποστέλλων εἰς τὸ κήρυγμα τοὺς
-ξαυτοῦ μαϑητὰς eine »πορευϑέντες μαϑητεύσατε πάντα τὰ
E0vN, βαπτίξοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὁ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ
υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματοςς, περὶ ὧν καὶ διαβεβαιούμεϑα οὗ-
»tos ἔχειν χαὶ οὕτω φρονεῖν καὶ πάλιν οὕτως ἐσχηκέναι χαὶ μέχρι
-ϑανάτου ὑπὲρ ταύτης ἐνίστασϑαι τῆς πίστεως, ἀναϑεματίζοντες
"πᾶσαν ἄϑεον αἵρεσιν" ταῦτα ἀπὸ καρδίας καὶ ψυχῆς πάντοτε πεφρο-
»γηχέναι, ἐξ οὗπερ ἴσμεν ξαυτούς, χαὶ νῦν φρονεῖν τε καὶ λέγειν ἐξ
"ἀληϑείας ἐπὶ τοῦ ϑεοῦ τοῦ παντοχράτορος χαὶ τοῦ κυρίου ἡμῶν
"Ιησοῦ Χριστοῦ μαρτυρόμεϑα, δεικνύναι ἔχοντες καὶ δι᾿ ἀποδείξ Ev
»χαὶ πείϑειν ὑμᾶς, ὅτι χαὶ τοὺς παρεληλυϑότας χρόνους οὕτως ἐπι-
>OTEVOUEV TE καὶ ἐχηρύσσομεν.

"Ταύτης ὑφ᾽ ἡμῶν ἐκτεϑείσης τῆς πίστεως οὐδενὶ παρῆν ἀντι-
"λογίας τόπος. ἀλλ᾽ αὐτός τε πρῶτος ὃ ϑεοφιλέστατος ἡμῶν βασιλεὺς
εὀὐρϑότατα περιέχειν αὐτὴν ἐμαρτύρησεν οὕτω τε καὶ ἑαυτὸν φρονεῖν
"συνωμολόγησε, καὶ ταύτῃ τοὺς πάντας συγκατατίϑεσϑαι ὑπογράφειν
.τε τοῖς δόγμασι καὶ συμφωνεῖν τούτοις αὐτοῖς παρεχελεύετο, ἑνὸς

13 Matth. 28, 19

AıH VıP3 M2P1!P?

2 προσαναφέρομεν Socr. Thdt. 9 ἡμέρᾳ > ἘΣ 10 χαὶ vor ἥξοντα
nachträgl. eingefügt P? 11 χαὶξ > H | ἅγιον! + τούτων ἕχαστον εἶναι καὶ
ὑπάρχειν πιστεύοντες, πατέρα ἀληϑῶς πατέρα καὶ υἱὸν ἀληϑῶς υἱὸν καὶ πνεῦμα
ἅγιον M2P!P2 nach Thdt. oder Socr. 16 ἔχειν — οὕτως > P? | πάλω)] πάλαι
Athan. Soer. eod. A 18 πάντως P3 πάντα Socr. > Thdt. 19 ἴσμεν)
ἴωμεν V! ἴωμεν, aber am Rand von späterer Hd. ἴσμεν und von einer andern
ἔγνωμεν P? 91 μαρτυρώμεϑα At μαρτυρούμεϑα H | δι] ἐξ ΑἹ 22 χαὶ
ἘΞ Al 235 τόπος) τύπος H | πρῶτος > P?

“ι

N Ze rt ἄρ ἃ δ»

“ὦ Yan

Kirchengeschichte II 35, 3—9 125

»μόνου προσεγγραφέντος ῥήματος τοῦ ὁμοουσίου, ὃ καὶ αὐτὸ ἡρμή-
νεῦσε, λέγων, ὅτι μὴ χατὰ τὰ τῶν σωμάτων πάϑη λέγοιτο τῷ πατρὶ
"ὁμοούσιος οὐτε χατὰ διαίρεσιν οὔτε χατά τινα ἀποτομὴν ἐκ τοῦ
»πατρὸς ὑποστῆναι: μηδὲ γὰρ δύνασϑαι τὴν ἀὔῦλον καὶ νοερὰν καὶ
»ἀσώματον φύσιν σωματικόν τι πάϑος ὑφίστασϑαι, ϑείοις δὲ καὶ
-ἀπορρήτοις λόγοις προσήχειν τὰ τοιαῦτα νοεῖν. καὶ ὃ μὲν σοφώτα-
»τος ἡμῶν χαὶ εὐσεβέστατος βασιλεὺς τὰ τοιάδε ἐφιλοσόφει, οἱ δὲ
"προφάσει τῆς τοῦ ὁμοουσίου προσϑήκης τήνδε τὴν γραφὴν πε-
»ποιήκασιν.
>H ἐν τῇ συνόδῳ ὑπαγορευϑεῖσα πίστις.

»Πιστεύομεν εἰς ἕνα ϑεόν, πατέρα παντοχράτορα, πάντων ὁρατῶν
>TE χαὶ ἀοράτων ποιητήν" καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν
ουἱὸν τοῦ ϑεοῦ, γεννηϑέντα ἐκ τοῦ πατρὸς μονογενῆ, τουτ᾽ ἔστιν ἐκ
»τῆς οὐσίας τοῦ πατρός, ϑεὸν ἐκ ϑεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, ϑεὸν ἀληϑινὸν
5 >22 ϑεοῦ ἀληϑινοῦ, γεννηϑέντα οὐ ποιηϑέντα, ὁμοούσιον τῷ πατρί,
"δε οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τά τε ἐν οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ" τὸν δὲ
"ἡμᾶς τοὺς ἀνϑρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελϑόντα
»χαὶ σαρχωϑέντα, ἐνανϑρωπήσαντα, παϑόντα, ταφέντα καὶ ἀναστάντα
»τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, ἀνελϑόντα εἰς τοὺς οὐρανούς, ἐρχύμενον κρῖναι
"ζῶντας καὶ γεχρούς" καὶ εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα. τοὺς δὲ λέγοντας >10
>NOTE ὅτε οὐκ ἢνς καὶ »πρὶν γεννηϑῆναι, οὐχ ἦν-« καὶ ὅτι »ἐξ 00% ὃ»-
"τῶν ἐγένετος ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας φάσχοντας εἶναι ἢ
»χτιστὸν ἢ τρεπτὸν ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ ἀναϑεματίζει ἡ
»ἀποστολικὴ καὶ καϑολικὴ ἐκκλησία.

»Καὶ δὴ ταύτης τῆς γραφῆς ὑπ᾿ αὐτῶν ὑπαγορευϑείσης, ὅπως
"εἴρηται αὐτοῖς τὸ »ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς« καὶ τὸ »τῷ πατρὶ
εὁμοούσιονε, οὐκ ἀνεξέταστον αὐτοῖς χατελιμπάνομεν. ἐπερωτήσασι
»τοιγαροῦν καὶ ἀποκρίσεις ἐντεῦϑεν ἀνεχινοῦντο, ἐβασάνιζέ τε ὁ λόγος
»τὴν διάνοιαν τῶν εἰρημένων. καὶ δὴ τὸ »ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς -«

A'H ViPps M>PıPp2

1f ξἑρμήνευσε A! 2 σωμάτων) ἀσωμάτων H 3 vor διαίρεσιν ist τὴν
zugefügt P? | τοῦ ΕΗ 56: re A! 6 προσήκει HM?P!P? (Thdt. codd. AHN)
11 πιστεύω A!H 16 zei + τὰ V!P3 21 χαὶ πρὶν ---ἦν > M’P!P2 |
γεννηϑῆναι]) γενέσϑαι Vi 22f ἢ χτιστὸν > H Thdt. 23 τὸν τοῦ ϑεοῦ
υἱὸν «ὦ Μ2 94 χαϑολιχὴ + ἁγία HM2P!P? 27 χατελιμπάνομεν A'M2P!P?2
(vgl. Thdt.) χαταλιμπάνομεν HV! χαταλαμβάνομεν P3| ἐπερωτήσεις Athan.
"Socr. ἐρωτήσεις Thdt. 28 xai βασανίζε (ΞΞ- βασανίζετο), aber eine spätere Hd.

hat ε vorgesetzt P®

Όι

120 Gelasius

»ομολογεῖτο πρὸς αὐτῶν δηλωτικὸν εἶναι τοῦ ἐκ μὲν τοῦ πατρὸς
"εἶναι, οὐ μὴν ὡς μέρος ὑπάρχειν τοῦ πατρός. ταύτῃ δὲ καὶ ἡμῖν
"ἐδόχει χαλῶς ἔχειν συγκατατίϑεσθϑαι τῇ διανοίᾳ, τῆς εὐσεβοῦς δι-
»δασχαλίας ὑπαγορευούσης ἐκ τοῦ πατρὸς εἶναι τὸν υἱόν, οὐ μὴν
»μέρος αὐτοῦ τῆς οὐσίας τυγχάνειν. διόπερ τῇ διανοίᾳ καὶ αὐτοὶ
»συνετιϑέμεϑα, οὐδὲ τὴν φωνὴν παραιτούμενοι, τοῦ τῆς εἰρήνης σκο-
"ποῦ πρὸ ὀφϑαλμῶν ἡμῖν κειμένου καὶ τοῦ μὴ τῆς ὀρϑῆς ἐχπεσεῖν
»διανοίας.

»Κατὰ τὰ αὐτὰ δὲ καὶ τὸ »γεννηϑέντα καὶ οὐ ποιηϑέντας κατε-
»δεξάμεϑα. ἐπειδὴ τὸ ποιηϑὲν κοινὸν ἔφασχον εἶναι πρόσρημα τῶν
"λοιπῶν κτισμάτων τῶν διὰ τοῦ υἱοῦ γενομένων, ὧν οὐδὲν ὁμοιον
"ἔχειν τὸν υἱόν. διὸ δὴ μὴ εἶναι αὐτὸν ποίημα τοῖς δι᾿ αὐτοῦ γενο-
»μένοις ἐμφερές, κρείττονος δὲ ἢ κατὰ πᾶν ποίημα τυγχάνειν οὐσίας,
»ἣν 2x τοῦ πατρὸς γεγεννῆσϑαι τὰ ϑεῖα διδάσκει λόγια, τοῦ τρόπου
τῆς γεννήσεως ἀνεκφράστου καὶ ἀνεπιλογίστου πάσῃ γενητῇ φύσει
-τυγχάνοντος.

τούτω δὲ καὶ τὸ ὁμοούσιον εἶναι τοῦ πατρὸς τὸν υἱὸν ἐξεταζό-
μενος ὁ λόγος συνίστη, οὐ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων τρόπον, οὐδὲ
»τοῖς ϑνητοῖς ζῴοις παραπλησίως" οὔτε γὰρ κατὰ διαίρεσιν τῆς οὐ-
"σίας οὐτε χατὰ ἀποτομήν, ἀλλ᾽ οὐδὲ κατὰ τι πάϑος ἢ τροπὴν ἢ
«ἀλλοίωσιν τῆς τοῦ πατρὺς δυνάμεως. τούτων γὰρ πάντων ἀλλο-
»τρίαν εἶναι τὴν ἀγέννητον τοῦ πατρὸς φύσιν" παραστατικὸν δὲ εἶναι
»τὸ ὁμοούσιον τῷ πατρὶ τοῦ μηδεμίαν ἐμφέρειαν. πρὸς τὰ γενητὰ
»χτίσματα τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ φέρειν, μόνῳ δὲ τῷ πατρὶ τῷ γεγεννη-
-χότι κατὰ πάντα τρόπον ἀφωμοιῶσϑαι καὶ μὴ εἶναι ἐξ ἑτέρας τινὸς
εὐποστάσεώς τε καὶ οὐσίας ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ πατρός. ᾧ καὶ αὐτὸ τοῦτον
»ἑρμηνευϑέντι τὸν τρόπον καλῶς ἔχειν ἐφάνη συγκαταϑέσϑαι" ἐπεὶ
»χαὶ τῶν παλαιῶν τινας λογίους καὶ ἐπιφανεῖς ἐπισκόπους καὶ συγ-
-γραφέας ἔγνωμεν ἐπὶ τῆς τοῦ πατρὸς καὶ υἱοῦ ϑεολογίας τῷ τοῦ
εὐμοουσίου χρησαμένους ὀνόματι" ταῦτα μὲν οὖν περὶ τῆς ἐκχτε-
-Jelons εἰρήσϑω πίστεως 7] συνεφωνήσαμεν οἱ πάντες οὐχ ἀνεξετά-

ΑἸ V!P3 M?P!P?

1 μὲν fehlt im Text, steht aber am Rand V! | τοῦ >H 6 συντιϑέμεϑα
HM?P!P? Socr., Thdt.-HSS außer A 1 ὀφθαλμοῦ H 9 χαὶΞ- ΗΠ 10 τὸ -Ἐ οὐ
13 χρεῖττον ΑἹ χρείττων H 15 γεννητῆ HM?P!P? und die Mehrzahl der Thdt.-HSS
18 συνίστησιν M2P!P? (die Thdt.-Überlieferung gespalten) 23 τοῦ corr. aus τὸ
A! (vgl. Thdt.) τὸ ἃ. übr. HSS | γεννητὰ M2P1P2 25 ἀφομοιῶσϑαι H ἀφω-
μοιοῦσϑαι V!P3 (vgl. Thdt.) 26 αὐτῷ H Soer., Thdt.-HSS außer L | τοῦτο
ΝΣ 27 συγχατατίϑεσϑαι M?P!P? Thdt.

Kirchengeschichte II 35, 9—18 127

-στῶς, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀποδοϑείσας διανοίας ἐπ᾿ αὐτοῦ τοῦ ϑεοφιλε-
»στάτου βασιλέως ἐξετασϑείσας καὶ τοῖς εἰρημένοις λογισμοῖς συνομο-
»λογηϑείσας.

-Καὶ τὸν ἀναϑεματισμὸν δὲ τὸν μετὰ τὴν πίστιν πρὸς αὐτῶν
-ἐχτεϑέντα ἄλυπον εἶναι ἡγησάμεϑα διὰ τὸ ἀπείργειν ἀγράφοις χρῆσϑαι
"φωναῖς, δι ἂς σχεδὸν ἡ πᾶσα γέγονε σύγχυσις καὶ ἀκαταστασία τῆς
"ἐκκλησίας. μηδεμιᾶς γοῦν ϑεοπνεύστου γραφῆς τῷ ἐξ οὐκ ὄντων-«
-χαὶ τῷ 2» ποτε ὅτε οὐχ ἦνκ« χαὶ τοῖς ἑξῆς ἐπιλεγομένοις κεχρημέ-
»γης, οὐκ εὔλογον ἐφάνη ταῦτα λέγειν καὶ διδάσχειν. a χαὶ αὐτῷ
"καλῶς δόξαντι συνεϑέμεϑα. ἐπεὶ μηδὲ ἐν τῷ πρὸ τούτου χρόνῳ
»τούτοις εἰώϑαμεν συγχρῆσϑαι τοῖς ῥήμασι.

»Ἔτι μὴν τὸ ἀναϑεματίξεσϑαι τὸ "πρὸ τοῦ γεννηϑῆναι οὐχ ἦνς
"οὐχ ἄτοπον ἐνομίσϑη τῷ παρὰ πᾶσιν ὁμολογεῖσϑαι εἶναι αὐτὸν υἱὸν
»τοῦ ϑεοῦ πρὸ τῆς χατὰ σάρχα γεννήσεως. ἤδη δὲ ὁ ϑεοφιλέστα-
τος ἡμῶν βασιλεὺς καὶ αὐτὸς τῷ λόγῳ κατεσχεύαζεν, ὡς χαὶ κατὰ
τὴν ἔνϑεον αὐτοῦ γέννησιν τὴν πρὸ πάντων αἰώνων εἶναι αὐτό».
"ἐπεὶ καὶ πρὶν ἐνεργείᾳ γεννηϑῆναι, δυνάμει ἦν ἐν τῷ πατρὶ ἀγεννή-
τος, ὄντος τοῦ πατρὸς ἀεὶ πατρὸς ὡς καὶ βασιλέως ἀεὶ καὶ σωτῆρος
"ἀεὶ δυνάμει πάντα ὄντος, ἀεί τε κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχον-
τος. ταῦτα ὑμῖν ἀναγκαίως διεπεμψάμεϑα, ἀγαπητοί, τὸ χεκχριμέ-
>vov τῆς ἡμετέρας ἐξετάσεώς τε χαὶ συγχαταϑέσεως φανερὸν ὑμῖν
-χαϑιστῶντες, καὶ ὡς εὐλόγως τότε μὲν καὶ μέχρις ὑστάτης ὥρας
»ἐνιστάμεϑα, ὅτε ἡμῖν τὰ ἑτεροίως γραφέντα προσέκχοπτε, τότε δὲ
»ἀφιλονείκως τὰ μὴ λυποῦντα κατεδεξάμεϑα, ὅτε ἡμῖν εὐγνωμόνως
»τῶν λόγων ἐξετάζουσι τὴν διάνοιαν ἐφάνη συντρέχειν τοῖς ὑφ᾽ ἡμῶν
-αὐτῶν ἐν τῇ προεχτεϑείσῃ πίστει ὡμολογημένοις.

A!H V!P3 ΜΡΡῚΡΣ

"»

2f χαὶ ---συνομολογηϑείσας > A!HP3 5 ἄλυπον A!HV!P3 Athan. Socr.
ἄλυτον M2P!P? Socr. cod. T δεκτὸν Thdt. 7. 8 τῷ At corr. aus τό, τὸ HM?P!P?
γ1839 9 αὐτῷ] αὐτὸς ΑἹ 11 συγχρησϑῆναι A!H χρῆσϑαι V! 13 πᾶσιν]
πάντων ΑἹ 14 ϑεοῦ + zei H 16 Am Rand von späterer Hd. ζήτησον περὶ
τούτου, οὐ γὰρ δοχεῖ ἔχειν ὀρϑῶς M?. Am Rand wohl sicher von 1. Hd. cH,
ζήτει περὶ τούτου" οὐδὲ γὰρ doxer ἔχειν χαλῶς P?. Entsprechende, nur längere
und z. T. schwer lesbare Randbemerkungen dogmatischen Inhalts in Αἴ und H
19 πάντων Al | ὄντως P? | τὰ nachträgl. von 2. Hd. eingefügt M? > V!
αὐτὰ] αὐτοῦ P3 20f χεχριμμένον ΑἹ 91 τε > Αἱ Thdt. SDL | vum]

. er \ © LE Ὁ 6 " ’ ς »
ἡμῖν H 22 τότε] ποτὲ Μ3 23 ἡμῖν] μὴν Η 23 τὰ ἑτεροίως — 24 ἡμῖν

ἘΞ Vi | τότε δὲ] re zei H 26 ὡμολογησαμένοις ΑἹ ὁμολογησαμένοις H

128 Gelasius

> 4 co = x - 2, a6. 2 ’ > - Ἐἴ.
»σπαζομεϑα υμᾶς σὺν τῇ παρ vulv ἀδελφότητι. ἐρρῶσϑαι υμᾶς
‚ Du, 2
»ἂν χυρίῳ εὐχόμεϑα, ἀδελφοὶ τιμιώτατοικ«.

»Νιχητὴς Κωνσταντῖνος Μέγιστος Σεβαστὸς ἐπισχόποις καὶ λαοῖς.

»Τοὺς πονηροὺς καὶ ἀσεβεῖς μιμησάμενος ᾿Αρειος δίκαιός ἐστι
»τὴν αὐτὴν ἐχείνοις ὑπέχειν ἀτιμίαν. ὥσπερ τοίνυν Πορφύριος ὁ
»τῆς ϑεοσεβείας ἐχϑρὸς συντάγματα ἄττα παράνομα κατὰ τῆς ϑρη-
-σχείας συστησάμενος ἄξιον εὕρατο μισϑόν, καὶ τοιοῦτον ὥστε ἐπο-
»γείδιστον μὲν αὐτὸν πρὸς τὸν ἕξῆς γενέσϑαι χρόνον καὶ πλείστης
"ἀναπλησϑῆν αι κακοδοξίας, ἀφανισϑῆναι δὲ τὰ ἀσεβῆ αὐτοῦ συγγράμ-
»Σματα, οὕτω καὶ νῦν ἔδοξεν Agsıov Te xal τοὺς αὐτῷ ὁμογνώμονας
»Πορφυριανοὺς μὲν καλεῖσϑαι, ἵν᾿ ὡνπερ τοὺς τρόπους μεμίμηνται,
"τούτων ἔχωσι καὶ τὴν προσηγορίαν" πρὸς δὲ τούτῳ καὶ εἴ τι σύγ-
>yoauua ὑπὸ ᾿Δρείου συντεταγμένον εὐρίσχοιτο, τοῦτο πυρὶ παραδί-
ὅοσϑαι, ἵνα μὴ μόνον τὰ φαῦλα αὐτοῦ τῆς διδασκαλίας ἀφανισϑείη,
»ἀλλὰ μηδὲ ὑπόμνημα αὐτοῦ ὅλως ὑπολείποιτο. ἐχεῖνο μέντοι
»προαγορεύω, οἰς εἴ τις σύγγραμμα ὑπὸ ᾿Αρείου συνταγὲν φωραϑείη
»χρύψας zul μὴ εὐθέως προσενεγκὼν καὶ πυρὶ καταναλώσας, τούτῳ
»ϑάνατος ἔσται ζημία. παραχρῆμα γὰρ ἁλοὺς ἐπὶ τούτῳ κεφαλῆς
εὐποστήσεται τιμωρίαν. ὃ ϑεὸς ὑμᾶς διαφυλάξει, ἀδελφοὶ ἀγαπητοίκ.

Καὶ ἄλλας δὲ ἐπιστολὰς ὁ βασιλεὺς χατὰ Apsiov χαὶ τῶν
ὁμοδόξων αὐτοῦ πανηγυρικώτερον γράψας πανταχοῦ χατὰ πόλιν
προέϑηκεν.

᾿Επιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς Ἀλεξανδρεῖς χατὰ ᾿Αρείου καὶ
πρὸς πάντας ὀρϑοδύόξους.
a \ - - ) \ ’
» Κωνσταντῖνος Σεβαστὸς τῇ χκαϑολικῇ Αλεξανδρέωον καὶ παντῶν
- > , , ‚ > x > ’
»τῶν ὀρϑοδοξων ἐκκλησίᾳ" χαίρετε, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί.

3—19 vgl. Soer. I 9, 808 9.69 — 20—22 vgl. Socr. 19, 64 p.85 — 25—
S.130, 6 vgl. Socr. I 9, 17—25 p. 64. Der Brief ist auch in den Athanas.-HSS
überliefert (vgl. Rh. Mus. LIX, 459). Die im Auftrag Justinians angefertigte latei-
nische Übersetzung liegt in Photographie nach cod. Paris. Lat. 1682 (= Lat.) vor

A'H V:Ps M2P1P2

1 ὑμῖν] ἡμῖν H 3 λαοῖς AIHM2P!P? λαϊχοῖς V!P3 6 ϑεοσεβείας] εὐσε-
βείας ΜΞΡΙΡΣ 9 ἀφανισϑῆναι, aber davor kleine Rasur A! 10 αὐτῷ >H,
steht nach ὁμογνώμονας ΜΞΒΡΊΡΣ 11 μὲν nachträglich eingefügt ΡΖ 16 ovr-
ταγὲν] συντεταγμένον Ai 18 ἔσται + ἡ P2_ 19 διαφυλάξει von späterer Hd.
corr. in διαφυλάξοι Al φυλάξει V!P®_ 98} Als Überschrift am Rand: τοῦ αὐτοῦ
ἐπιστολὴ πρὸς ᾿Αλεξανδρεῖς usw. H

36 1

“-

371

σι

Kirchengeschichte U 35, 18 — 37, 8 129

»Τελείαν παρὰ τῆς ϑείας προνοίας εἰλήφαμεν χάριν, ἵνα πάσης
"πλάνης ἀπαλλαγέντες μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐπιγινώσκωμεν πί-
»στιν. οὐδὲν λοιπὸν τῷ διαβόλῳ ἔξεστι za’ ἡμῶν" πᾶν ὅτι
»δὰν χαχοτεχνησάμενος ἐπεχείρησεν, ἐκ βάϑρων ἀνήρηται" τὰς διχονοίας
"τὰ σχίσματα τοὺς ϑορύβους ἐκείνους χαὶ τὰ τῶν διαφωνιῶν, iv’
οὕτως εἴπω, ϑανάσιμα φάρμακα ὴ τῆς ἀληϑείας κατὰ ϑεοῦ κέλευσιν
"ἐνίκησε λαμπρότης. ἕνα τοιγαροῦν ἅπαντες καὶ τῷ ὀνόματι προσχυ-
»γοῦμεν καὶ εἶναι πεπιστεύχαμεν.: ἵνα δὲ τοῦτο γένηται ϑελήσει
»ϑεοῦ συνεχάλεσα εἰς τὴν Νιχαέων πόλιν τοὺς πλείστους τῶν ἐπισχό-
"πῶν, μεϑ᾽ ὧν καὶ αὐτὸς ἐγὼ καϑάκπερ εἷς τις ἐξ ὑμῶν συνϑεράπων
εὐμέτερος καϑ'΄ ὑπερβολὴν εἶναι χαίρων καὶ αὐτὸς τὴν τῆς ἀληϑείας
"ἐξέτασιν ἀνεδεξάμην. ἠλέγχϑη γοῦν ἅπαντα καὶ ἀχριβῶς ἐξήτα-
σται ὅσα ἀμφιβολίας καὶ διχονοίας προφάσεις ἐδόκει γεννᾶν, καὶ
»φεισάσϑω ἡ ϑεία μεγαλειότης, ἡλίκα καὶ ὡς δεινὰ περὶ τοῦ ἡμετέρου
-σωτῆρος, περὶ τῆς ἐλπίδος καὶ ζωῆς ἡμῶν ἀπρεπῶς ἐβλασφήμησάν
τινες, τἀναντία ταῖς ϑεοπνεύστοις γραφαῖς καὶ τῇ ἁγίᾳ πίστει φϑεγ-
»γόμενοί τε καὶ πιστεύειν ὁμολογοῦντες.

»Ἱριακοσίων γοῦν χαὶ πρός ἐπισχύπων ἐπὶ σωφροσύνῃ τε zul
»ἀγχινοίᾳ ϑαυμαζομένων μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν, ἢ καὶ ταῖς ἀλη-
»ϑείαις ἀχριβὴς τοῦ ϑείου νόμου πέφυχξε πίστις, εἶναι βεβαιούντων,
»μόνος ᾿άρειος ἐφωράϑη τῆς διαβολικῆς ἐνεργείας ἡττημένος χαὶ τὸ
»χαχκὸν τοῦτο πρῶτον μὲν παρ᾽ ὑμῖν, ἔπειτα δὲ καὶ παρ᾽ ἑτέροις ἀσε-
>Bei γνώμῃ διασπείρας. ἀναδεξώμεϑα τοιγαροῦν ἣν ὁ παντοχράτωρ
»ϑεὸς παρέσχε πίστιν, ἐπανέλϑωμεν ἐπὶ τοὺς ἀγαπητοὺς ἡμῶν ἀδελ-
»φούς, ὧν ἡμᾶς τοῦ διαβόλου ἀναιδής τις ὑπηρέτης ἐχώρισεν, ἐπα»-
είωμεν ἐπὶ τὸ κοινὸν ἡμῶν σῶμα καὶ τὰ γνήσια ἡμῶν μέλη, σπουδῇ
>raon ἴωμεν. τοῦτο γὰρ καὶ τῇ ἀγχινοίᾳ καὶ τῇ πίστει καὶ τῇ
»οὐσιότητι τῇ ὑμετέρᾳ πρέπει, ἵνα τῆς πλάνης ἐλεγχϑείσης ἐκείνου, ὃν
»καὶ τῆς ἀληϑείας ἐχϑρὸν εἶναι συνέστηκε, πρὸς τὴν ϑείαν ἐπανέλϑητε
"χάριν. 0 ὁ γὰρ τοῖς ἁγίοις ἤρεσεν ἐπισχόποις, οὐδέν ἐστιν ἕτερον 7
»μόνου τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ γνώμη, μάλιστα ὕπου γε καὶ τὸ ἅγιον
"πνεῦμα τοιούτων χαὶ τηλικούτων ἀνδρῶν ταῖς διανοίαις ἐγκείμενον

AH Υιρ8. Mapıp2
3 χαϑ᾽ ue$’ Υ18 ὅ τὰξ Σ- ΜΖ 6 ϑεοῦ] χυρίου H 7 ἅπαντες + ϑεὸν

ΜΈΡΊΡΣ 14 ὡς δεινὰ] ὠδινὰ H ὅσα δεινὰ ΜὩΡΊΡΣ 18 πρός (adv.) A!V!P3 πλειόνων
M?P!P? ἥοου. pluribus Lat. γοῦν χαὶ πρός > H 24 ἀγαπητοὺς ἡμῶν > P3

26 zai + ἐπὶ M?P!P2 27 ἴωμεν] idowusv, am Rand von anderer Hd. F zei

ἴωμεν A! 29 ἐπανέλϑητε)] ἐπανέστηχε P2 30 τοῖς + τριαχοσίοις ViP3 (Socr.,

wo aber ἁγίοις fehlt) ἕτερόν ἐστιν w ΑἹ
Gelasius. 9

ΓΘ
or

190 Gelasius

»τὴν ϑείαν βούλησιν ἐξεφώτισε. διὸ μηδεὶς ἀμφιβαλλέτω, μηδεὶς 9

c > x ’ ’ x
οὑὐπερτιϑέσϑω, ἀλλὰ προϑύμως πᾶντες εἰς τὴν ἀληϑεστάτην ὁδὸν
r 2 \ a 2 \ -

»ἐπανίητε, ἵν ἐπειδὰν 0009 οὐδεπώποτε πρὸς ὑμᾶς ἀφίκωμαι, τὰς
> - ’ - > c - «ς ’ G
»ὐφειλομένας τῷ παντεφορῷ ϑεῷ μεϑ' υμῶν ομολογήσω χαριτας,
Ω - , > ‚ > >
>otıreo τὴν εἰλικρινῆ πίστιν ἐπιδείξας τὴν εὐχταίαν ἡμῖν ἀγάπην
2 , ἰς x € - BZ > x > ,
>anodedwxev. ὁ ϑεὸς υμᾶς διαφυλάξει, ἀδελφοὶ ἀγαπητοίκ.

᾿Επιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, ἣν ἀπὸ τῆς Νικαέων ἀπέστειλε τοῖς
ἀπολειφϑεῖσι τῆς συνόδου ἐπισχόποις.

» Κωνσταντῖνος Σεβαστὸς ἐχκλησίαις καὶ ἐπισκόποις τοῖς τῆς ἁγίας
»χαὶ μεγάλης ἐν Νικαίᾳ συνόδου ἀπολειφϑεῖσι χαίρειν.

»Πεῖραν λαβὼν ἐκ τῆς τῶν κοινῶν εὐπραξίας, ὅση τῆς ϑείας δυνά-
»μεως πέφυχε χάρις, τοῦτον καὶ πρὸ πάντων ἔχρινα εἶναί μοι σχοπὸν προῦ-
NEID, ὅπως παρὰ τοῖς μαχαριωτάτοις τῆς καϑολικῆς ἐκκλησίας πλή-
>9E01 πίστις μία καὶ εἰλικρινὴς ἀγάπη “ὁμογνώμων τε εὐσέβεια “περὶ τὸν
»παντοχράτορα ϑεὸν τηρῆται. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοῦτο ἑτέρως οὐχ οἷόν TE
"ἦν ἀχλινῆ καὶ βεβαίαν τάξιν λαβεῖν, εἰ μή, εἰς ταυτὸν πάντων ὁμοῦ
"ἤγουν τῶν πλειόνων ἐπισκόπων συνελϑόντων, ἑχάστου τῶν προση-
»χόντων τῇ ἁγιωτάτῃ Honoxsia διάχρισις γένοιτο, τούτου ἕνεχεν
-πλείστων ὅσων συναϑροισϑέντων ἐν ταύτῃ τῇ Μικαέων πόλει ϑεο-
-φιλεστάτων ἐπισκόπων (χαὶ αὐτὸς δὲ ἐγὼ καϑάπερ εἷς ἐξ ὑμῶν
τυγχάνων συμπαρών, οὐ γὰρ ἀρνήσοιμι av, ἐφ᾽ ᾧ μάλιστα χαίρω
᾿συνϑεράπων ὑμέτερος πεφυκέναι) ἄχρι τοσούτου ἅπαντα τῆς προση-
»χούσης τετύχηκεν ἐξετάσεως, ἄχρις οὗ ἡ τῷ παντεφόρῳ ϑεῷ ἀρέ-
»σχουσα γνώμη πρὸς τὴν τῆς ἑνότητος συμφωνίαν εἰς φῶς προήχϑη, ὡς
"μηδὲν ἔτι πρὸς διχόνοιαν 7 πίστεως ἀμφισβήτησιν [τι ὑπολείπεσϑαι.

ἜΈνϑα καὶ περὶ τῆς τοῦ πάσχα ἁγιωτάτης ἡμέρας γενομένης
ζητήσεως, ἔδοξε κοινῇ γνώμῃ καλῶς ἔχειν ἐπὶ μιᾶς ἡμέρας ἅπαντας
"τοὺς ἁπανταχύόσε Χριστιανοὺς τὴν σωτήριον ἑορτὴν ἐπιτελεῖν

9—8. 133, 24 vgl. That. 110 p. 428: Eus.V. C. II, 17—20. Socr. 19, 32—46 p. 101
A!ıH ViP3 M?P1P2

3 ἐπάνιμτε At (| = Rasur), ἐπάνιτε (durch Rasur aus ἐπάνυτε) M?, Pt ἐπαν-
iete P2 | ὑμᾶς] ἡμᾶς P2 4 παντευφόρῳ M?P!, durch Rasur corr. in neavre-
φόρῳ P? 5 ὕτιπερ] ὅτι περὶ P3 6 ἀπέδωχεν HM?PiP2? | φυλάξει 158 |
ἀγαπητοὶ ἀδελφοί co HM?P!P? (Socr.) 7 ἀπέστειλεν ἀπὸ τῆς Νικαέων «ὦ H ἐπέ-
στειλε ΑἸΜΞὩΡΊ 8 τῇ συνόδῳ V!IPS 14 re] δὲ P2 106 ταυτὸ P2 18 ἁγιωτάτῃ)
ἁγίᾳ ΜΞὩΡΊΡΣ | τούτου] τούτων P? 91 ἀρνήσοιμι AYHV!P3 ἀρνησαίμην M2P!P?
Eus. Soer. Thdt. 25 [τ α. 1. 27 ἡμέρας bis auf -ς auf Rasur ΡΣ 28 20g-
τὴν nachträgl. eingefügt P?

Kirchengeschichte II 37, 8---1ῦ 131

"τοῦ ἁγιωτάτου πάσχα. τί γὰρ ἡμῖν χάλλιον, τί δὲ σεμνότερον
"ὑπάρξαι δυνήσεται τοῦ τὴν ἑορτὴν ταύτην, παρ᾽ ἧς τὴν τῆς
»ἀληϑείας εἰλήφαμεν ἐλπίδα, μιᾷ τάξει καὶ φανερῷ λόγῳ παρὰ
"πᾶσιν ἀδιαπτώτως φυλάττεσϑαι; καὶ πρῶτον μὲν ἀνάξιον ἔδοξεν
>eivaı τὸ τὴν ἁγιωτάτην ἑορτὴν ἐχείνην τῇ τῶν Ἰουδαίων ἑπομένους
-συνηϑείᾳ πληροῦν, οἱ τὰς ἑαυτῶν χεῖρας ἀϑεμίτῳ πλημμελήματι
»χράναντες εἰχότως τὰς ψυχὰς οἱ μιαροὶ τυφλώττουσιν. ἔξεστι γὰρ
»τοῦ ἐχείνων ἔϑους ἀποβληϑέντος ἀληϑεστέρᾳ τάξει, ἣν ἐκ πρώτης
"τοῦ πάϑους ἡμέρας μέχρι. τοῦ παρόντος ἐφυλάξαμεν, καὶ ἐπὶ τοὺς
»μέλλοντας αἰῶνας τὴν τῆς ἐπιτηρήσεως ταύτης συμπλήρωσιν ἐγγίνε-
-»σϑαι. μηδὲν τοίνυν ἔστω * ἡμῖν μετὰ τοῦ ἐχϑίστου τῶν Ἰουδαίων
>0440v. εἰλήφαμεν παρὰ τοῦ σωτῆρος ἑτέραν ὁδόν. πρόχειται δρό-
"μος τῇ ἱερωτάτῃ ἡμῶν ϑρησχείᾳ καὶ νόμος πρέπων. τούτου συμ-
»φώνως ἀντιλαμβανόμενοι, τῆς αἰσχρᾶς ἐκείνης συνειδήσεως ἑαυτοὺς
-ἀποσπάσωμεν, ἀδελφοὶ τιμιώτατοι. ἔστι γὰρ ἀληϑῶς ἀτοπώτατον
»"ἐχείνους αὐχεῖν καϑ᾽ ἡμῶν, ος ἄρα παρεχτὸς τῆς αὐτῶν διδασκαλίας
"ταῦτα φυλάττειν οὐκ ἦμεν ἱχανοί. τί δὲ φρονεῖν ὀρϑῶς ἐκχεῖνοι
"δυνήσονται, οἱ μετὰ τὴν χυριοχτονίαν ἐκείνην ἐχστάντες τῶν φρε-
>»vov ἄγονται ἰοὐν)] οὐ λογισμῷ τινι ἀλλ᾽ ὁρμῇ ἀκατασχέτῳ, ὕπου
»ἂν αὐτοὺς ἡ ἔμφυτος αὐτῶν ἀπάγοι μανία; ἐκεῖϑεν τοίνυν καὶ ἐν
"τούτῳ τῷ μέρει τὴν ἀλήϑειαν οὐχ ὁρῶσιν, ος ἀεὶ κατὰ τὸ πλεῖστον
»αὐτοὺς πλανωμένους ἀντὶ τῆς προσηχούσης ἐπανορϑώσεως ἐν τῷ
»αὐτῷ ἔτει δεύτερον αὐτοὺς τὸ πάσχα ἐπιτελεῖν. τίνος οὖν χάριν
»τούτοις ἑπόμεϑα τοῖς δεινὴν πλάνην ὡμολογημένως ἔχουσι; δεύτερον
»γὰρ τὸ πάσχα ἐν Evi ἐνιαυτῷ οὐκ ἂν ποτε ποιεῖν ἀνεξόμεϑα. ἀλλ᾽
"εἰ χαὶ ταῦτα μὴ προὔχειτο, τὴν ὑμετέραν ἀγχίνοιαν ἐχρῆν x πάντοτε

NIE γιρον 7 M2P1P2

1 τί δὲ] ἢ τί At ὃ. ἧς + χαὶ P2 ὃ ἀληϑείας] ἀϑανασίας Eus. Socr. Thdt.
6 συνηϑείᾳ z. T. auf Rasur Ρ2 8. ἔϑους A'THM>P!P?P3 (in diesem von späterer
Hd. corr. aus &$vovs) wie Thdt. codd. SL Eus. cod. J ἔϑνους nur V! wie die Mehr-
zahl der HSS des Eus. Socr. 'Thdt. (vgl. u. verb. Parmentiers Apparat) | ἀλη-
ϑέστερον PP 10 ταύτην A!H ταύτης corr. aus αὕτης (so!) PP 11 ἔστω + χοι-
γὸν M?P!P? wie Eus. Socr. und einige Thdt.-HSS (s.u.26) 14 ἀντιλαμβανόμενος H
17 ἦμεν] ἴσμεν VIP3 εἴημεν Thdt. 19 οὖν -- ΜΞΡΙΡΣ 90 μανία + (19) ἀλλ᾽
ὁρμῇ — (20) αὐτῶν aber von 1. Hd. durch Punkte getilgt P! 21 πλεῖον H

22 πλανωμένους > P? | προσηχούσης + αὐτοῖς M?P!P2 24 ἑπόμεϑα] ἐσό-
μεϑα H 96 ἡμετέραν A!M2P!P?2P3 | ἐχρῆν + χαὶ διὰ σπουδῆς χαὶ δι᾿ εὐχῆς

᾿ ἔχειν Μ3Ρ1Ρ2 — Eus. Soer. That. > ΑἸΗΥ1Ρ8 d.h. in der Vorlage des Gel. (8. a.

S. 132, 7f), M?P!P? sind interpoliert
9*

132 Gelasius

ἐν μηδενὸς ὁμοιότητι ἐκείνων τὸ χαϑαρὸν τῆς ὑμετέρας ψυχῆς κοινω-
"νεῖν δοχεῖν ἀνϑρώπων αἰσϑήσει παγκάκων.

»Πρὸς τούτοις κἀκεῖνο πάρεστι συνορᾶν, ὡς ἐν τηλικούτῳ πράγ-
"ματι καὶ τοιαύτης ϑρησχείας ἑορτῇ διαφωνίαν ὑπάρχειν ἐστὶν ἀϑέ-
"μίτον. Ὁ μίαν γὰρ ἡμῖν τὴν τῆς ἡμετέρας ἐλευϑερίας ἡμέραν, τοῦτ᾽
>EOTL τοῦ AYIOTATOV πάϑους, ὁ ἡμέτερος παρέδωχε σωτήρ, μίαν εἶναι
"τὴν χαϑολιχὴν αὐτοῦ ἐκκλησίαν βεβούληται" εἰ καὶ τὰ μάλιστα εἰς
»πολλούς τε χαὶ διαφόρους τόπους τὰ μέλη συνάγοιτο, ἀλλ᾽ ὅμως ἐν
"ἑνὶ πνεύματι, τοῦτ᾽ ἔστι τῷ ϑείῳ βουλήματι, ϑάλπεται. λογισάσϑω
ἢ ἡ τῆς ὑμετέρας ὁσιότητος ἀγχίνοια, ὕπως ἐστὶ δεινόν τε καὶ
"ἀπρεπὲς κατὰ τὰς αὐτὰς ἡμέρας ἑτέρους μὲν ταῖς νηστείαις σχολά-
>Leww, ἑτέρους δὲ συμπόσια ἐπιτελεῖν χαὶ μετὰ τὰς τοῦ πάσχα ἡμέρας
»ἄλλους μὲν ἐν ἑορταῖς zal ἀνέσεσιν ἐξετάζεσθαι, ἄλλους δὲ ταῖς
εὁρισμέναις ἐχδίδοσθαι νηστείαις. διὰ τοῦτο γοῦν τῆς προσηκούσης
᾿ἐπανορϑώσεως τυχεῖν καὶ πρὸς μίαν διατύπωσιν ἄγεσϑαι τοῦτο ἡ
»ϑεία πρόνοια βούλεται, ὡς ἔγωγε ἅπαντας ἡγοῦμαι συνορᾶν.

ἔθϑεν ἐπειδὴ τοῦτο οὕτως ἐπανορϑοῦσϑαι προσῆκεν, ὡς μηδὲν
"μετὰ τῶν πατροχτόνων τε καὶ κυριοχτόνων ἐκείνων εἶναι ἡμῖν κοι-
»νόν, ἔστι δὲ τάξις εὐπρεπής, ἣν ἅπασαι αἱ τῶν δυτικῶν καὶ μεσημ-
»βρινῶν καὶ ἀρχτώων τῆς οἰχουμένης μερῶν φυλάττουσιν ἐκκλησίαι,
"ἦν τινες τῶν κατὰ τὴν ἑώαν τόπων οὐ προσίενται, ὧν ἕνεκεν ἐπὶ
"τοῦ παρόντος καλῶς ἔχειν ἅπαντες ἡγήσαντο καὶ αὐτὸς δὲ τῇ ὑμε-
»τέρᾳ ἀγχινοίᾳ ἀρέσχειν ὑπεσχόμην, ἵν᾽ ὅπερ δὰν κατὰ τὴν Ῥωμαίων
»πόλιν Ἰταλίαν τε χαὶ “ἐφριχὴν πᾶσαν Σπανίαν τε καὶ Γαλλίαν,
»Βρεττανίας Αἴγυπτόν τε χαὶ Διβύας Ἑλλάδα τε ὅλην ᾿Δσιανήν τε
"διοίκησιν χαὶ Ποντικὴν χαὶ Κιλικίαν μιᾷ, καὶ τῇ αὐτῇ συμφώνῳ φυ-
»λάττεται γνώμῃ, ἀσμένως τοῦτο καὶ ἡ ὑμετέρα προσδέξηται σύνεσις,
»λογιζομένη ος οὐ μόνον πλείων ἐστὶν ὃ τῶν κατὰ τοὺς προειρη-

ΑἸΉ V:P3 M?P!P? (bis Ζ. 6 τοῦ)

1 ἡμετέρας HSS 2 δοχεῖ Ῥ2 Ταῦ. cod. AF | αἐσϑήσει AYHV!P3 ἤϑεσι P?
ἔϑεσι M2P! — Eus. Socr. Thdt. 5 ἡμετέρας > P? 6 ἁγιωτάτου --- ὃ. 133, 20
ὠμότητα > aber zwischen τοῦ und ὑπὸ ein /und am Rand von 1. Hd. Asır&ı): P2

βεβούληται + ἧς M?Pt = Eus. Socr. 8 μέλη] μέρη Eus. Soer. Thdt. |
συνάγοιτο] διήρηται M2Pt = Eus. Soer. Thdt. 9 τῷ ϑείῳ >V! 12 ἐπι-
τελεῖν corr. aus τελεῖν H 16 ἔγωγε] ἔγω τε M? 18 ἐχείνων > Vt |
εἶναι > A1HV!P3 | ἡμῖν εἶναι oo M2P! (vgl. Thdt) 21 οὐ προσίενται Zusatz
des Gele 22f ἡμετέρᾳ H 23 ὑπεσχόμην ἀρέσχειν o MP! | ἵν ἣν ΜΞΡΙ
24 ionaviav A! σπανίαν von späterer Hd. corr. in ἱσπανίαν PP | γαλλίαν M?
γαλίαν ἃ. übr. HSS + χαὶ .A!M?Pi 25 βρετανίας AIHV! βρετανίαν M2Pt |
λ[1 At λιβύην HM2P! 26 συμφώνῳ > H συμφώνως MP!

σι

Kirchengeschichte II 37, 15—23 133

"μένους τύπους ἐχκλησιῶν ἀριϑμός, ἀλλὰ καὶ ὡς τοῦτο μάλιστα κοινῇ

“πάντας ὁσιώτατόν ἐστι βουλεύεσθαι, ὅπερ καὶ ὃ ἀχριβὴς λογισμὸς
ἀπαιτεῖν δοχεῖ, τὸ μηδεμίαν μετὰ τῆς Ἰουδαίων ἐπιορχίας σχεῖν κοι-
‚vovian. ἵνα de To κεφαλαιωδέστατον συντόμως εἴπω, χοινῇ πάν-
τῶν ἤρεσε κρίσει τὴν ἁγιωτάτην τοῦ πάσχα ἑορτὴν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ
»ἡμέρᾳ συντελεῖσθαι" οὐδὲ γὰρ πρέπει ἐν τοσαύτῃ ἁγιότητι εἶναί τινα
"διαφοράν, καὶ κάλλιον ἕπεσϑαι τῇ γνώμῃ ταύτῃ ἐν ἡ οὐδεμία ἐστὶν
«ἀλλοτρίας πλάνης χαὶ ἁμαρτήματος ἐπιμιξία.

»Ἱούτων οὕτως ϑείᾳ χρίσει διὰ τῶν τοσούτων καὶ τηλικούτων
"ἁγίων ἐπισκύπων διατυπωϑέντων ἀσμένως δέχεσϑε τὴν οὐράνιον
χάριν χαὶ ϑείαν ος ἀληϑῶς ἐντολήν. πᾶν γὰρ ὅ τι δὰν ἐν τοῖς
>ayloıs τῶν ἐπισχόπων συνεδρίοις ἐπράχϑη, τοῦτο πρὸς τὴν ϑείαν
"βούλησιν τὴν ἀναφορὰν ἔχει. διὸ πᾶσι τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν ἀδελ-
»φοῖς ἐμφανίσαντες τὰ προγεγραμμένα ἤδη χαὶ τὸν προειρημένον τῆς
"καϑολικῆς πίστεως λόγον καὶ τὴν παρατήρησιν τῆς ἁγιωτάτης τοῦ
»πάσχα ἡμέρας ὑποδέχεσϑαί τε καὶ διατάττειν ὀφείλετε, ἵν᾿ ἐπειδὰν
"πρὸς τὴν πάλαι uor ποϑουμένην τῆς ὑμετέρας διαϑέσεως ὄψιν ἀφί-

- - 2. “ c \ c > « - N
»χώμαι, ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τὴν ayiav μεϑ' ὑμῶν ἑορτὴν Enı- 22

τελέσαι δυνηϑῶ καὶ πάντων ἕνεχεν μεϑ᾽ ὑμῶν εὐδοχήσω, συνορῶν
»τὴν διαβολικὴν ὠμότητα ὑπὸ τῆς ϑείας δυνάμεως διὰ τῶν ἡμετέρων
»πράξεων ἀνῃρημένην, ἀκμαζούσης δὲ πανταχοῦ τῆς ἡμετέρας. πίστεως
»καὶ εἰρήνης καὶ ὁμονοίας, εὐχαριστηρίους ὕμνους UP ὑμῶν ἀνα-
"πέμψω τῷ πανευεργέτῃ καὶ σωτῆρι ϑεῷ. ὃ ϑεὸς ὑμᾶς διαφυλάξει,
»ἀδελφοὶ ἀγαπητοίκ.

-ὕ x 3 = > = - ’ 5) n u Ἢ
Ταῦτα μὲν οὐν τοῖς ἀπολειφϑεῖσι τῆς συνόδου ἐπέστειλε" τους

4 τι ‚ , τ ’ N \
δὲ συνεληλυϑότας ἐφιλοφρονήσατο χαὶ λόγοις καὶ δώροις, πολλὰς

95--5. 184,12 vgl. Τηαῦ. I 11, 1—2 p. 40
A!H V!P3 M?P!P? (von Z. 20 ὑπὸ an)

2 ὁσιώτατον MP! Eus. Socr. Thdt. ὁσιωτάτους A'HV!P3 | βουλεύεσθαι corr.
von 1. Hd. aus βούλεσϑαι ΑἹ βουλεύσασθαι V! βούλεσθαι Eus. Socr. Thdt. 4 τὸ
χεφαλαιωδέστατον HP!M? (wo aber τον auf Rasur), τὸ χεφαλαιοδέστατον A! To
χεφαλαίω δεύτερον Vi τὸ κεφαλαιωδέστερον Ῥ3 (vgl. Thdt.) 7 χάλλιον] χρεῖττον A!
9 Anders Eus. Soer. Thdt. 16 διατάττειν ΑΗ — Eus. Soer. Thdt. διαπράττειν d.
übr. HSS 17 πρὸς > ViP® 18 αὐτῇ] αὐτοῦ P3 ἡμῶν H | ἕορτὴν ue$'
ὑμῶν > M’Pt 90 ἡμετέρων] ὑμετέρων A! Eus. εἰρημένων M2P!P? ἡμετέρων, aber
von späterer Hd. corr. in ὑμετέρων PP 21 δὲ und 22 εὐχαριστηρίους --- 23 ϑεῷ
> Eus. Socr. Thdt. 22 μεϑ᾽ ὑμῶν > V! 23 παντευεργέτῃ. HM’P!P?2 | δια-

᾿φυλάξοι At φυλάξει Vi 24 ἀγαπητοὶ ἀδελφοί «ο M2P!P? | ἀδελφοί + μου A!

25 οὖν > P2 Thdt. cod. A | ἀπέστειλε ΑἹ

Ὁ

134 Gelasius

δὲ στιβάδας εὐτρεπισϑῆναι κελεύσας, κατὰ ταὐτὸν ἑστίασεν ἅπαντας,
τοὺς μὲν ἐπισημοτέρους ὁμοτραπέζους λαβών, τοὺς δὲ ἄλλους διελὼν
εἰς τὰς ἄλλας τραπέζας. ϑεασάμενος δέ τινας τοὺς δεξιοὺς ὀφϑαλ-
μοὺς 00x ἔχοντας, ἀλλ᾽ ἐκχεχομμένους καὶ μαϑὼν ὡς τὸ περὶ τὴν
εὐσέβειαν τὴν εἰς Χριστὸν ἑδραῖον τοῦ πάϑους ἐγένετο αἴτιον, τὰ
χείλη τοῖς τραύμασι προσενηνοχὼς ἕλκύσειν ἐχεῖϑεν τῷ φιλήματι τὴν
εὐλογίαν ἐπίστευε, τέλος δὲ τοῦ συμποσίου λαβόντος ἕτερα πάλιν
αὐτοῖς προσενήνοχε δῶρα. καὶ μέντοι καὶ γράμματα πρὸς τοὺς
τῶν ἐθνῶν προστατεύοντας δέδωκεν ἄρχοντας, καϑ᾽ ἑχάστην πόλιν
χορηγεῖσϑαι παρεγγυῶν ἀειπαρϑένοις καὶ χήραις χαὶ τοῖς τῇ ϑείᾳ
λειτουργίᾳ ἀφιερωμένοις ἐτήσια σιτηρέσια, φιλοτιμίᾳ μᾶλλον ἢ χρείᾳ
ταῦτα μετρήσας. περὶ ὧν καὶ Εὐσέβιος ὁ Παμφίλου διαλαμβάνων
ὧδέ πως λέγει" οὕτω δὴ τοὺς ἁγίους ἐπισκόπους μετὰ πλείστης ὅσης
εὐλαβείας διαναπαύσας ὁ πανεύφημος καὶ πιστότατος βασιλεὺς Κωνσταν-
τῖνος συνταξάμενός τε σφᾶς ἐπανιέναι οἴχαδε τοὺς πάντας ἠφίει.
οἱ δὲ ἐπανήεσαν σὺν εὐφροσύνῃ πολλῇ, ἐκράτει τε λοιπὸν μία γνώμη
παρὰ τοῖς πᾶσι παρ᾽ αὐτῷ βασιλεῖ συμφωνηϑεῖσα, συναπτομένων
ὥσπερ ἕν σῶμα τῶν ἐκ μαχροῦ διῃρημένων. χαίρων δῆτα ὁ βα-
σιλεὺς ἐπὶ τῷ κατορϑώματι, τοῖς μὴ παρατυχοῦσι τῇ συνόδῳ ἐπι-
σχύποις καρπὸν εὐϑαλῆ δι᾿ ἐπιστολῶν ἐδωρεῖτο, λαοῖς τε πᾶσι τοῖς
τε κατ᾽ ἀγροὺς καὶ τοῖς ἀμφὶ τὰς πόλεις οἰκοῦσι χρημάτων ἀφϑόνους
διαδύσεις ποιεῖσϑαι παρεκελεύετο, ὧδέ πὴ γεραίρων τὴν ἑορτὴν τῆς
εἰχοσαετοῦς αὐτοῦ βασιλείας, ξξκαιδεκάτῳ μὲν ἔτει καὶ μησὶν ἕξ τῆς
βασιλείας αὐτοῦ, καϑὼς καὶ ἀνωτέρω ὁ λόγος ἀπέδειξε κατὰ τὰ παλαιὰ
διηγήματα, τὴν ἁγίαν τῶν ἐπισκόπων συναϑροίσας σύνοδον. εἰκοστῷ
δὲ ἔτει διαλυσάντων τὸ τῆς συνόδου συνέδριον, ἀνέλυσεν ἕκαστος εἰς
τὰς ἰδίας παροικίας, καϑὼς προανατέταχται.

Ἐγὼ δὲ τὰ ἐν αὐτῇ τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ περὶ τῆς καϑολικῆς καὶ
ὀρϑοδόξου πίστεως τῆς τε σεβασμίου ἑορτῆς τοῦ ἁγίου πάσχα τῶν

12 Gelasius eitiert Eus. VC III 21 (am Ende), 22, benutzt aber 15—23 Thdt.
113, 88 p.55 als Vorlage — 24 vgl. S. 44, 5

A'H V:ip3 M?P!P2

1 ἑστίασεν A!V!P3 εἱστίασεν ἃ. übr. HSS (vgl. That.) 4 χαὶΞ- ΡΣ τοῦ
πάϑους Ebontovw A! 9 τῶν >M?P!P? 11 φιλοτιμίας H 12 ταῦτα > M?P!P?
16 ἐπανίεσαν H wie Thdt. An | μία λοιπὸν w Ati 18 dire] de At 19 τῷ]
τῶν M? 31 ve >,P2 91 διαδόσεις ἀφϑόνους wo ΑἹ 94 χαϑὼς] καϑὰ
ΜΏΡΙΡΣ 25 συναϑροισϑεῖσαν ΜΞὩΡΙΡΣ 26 τῆς > ΜΈΡΙΡΣ | ἕχαστος HM:P!P?
ἕχαστον ἃ. übr. HSS 27 ἰδίας] οἰχείας ΜΞΡΊΡΣ 28 αὐτῇ > P?

᾿
᾿
'
᾿

Kirchengeschichte II 37, 29 -- 35, 2 1599

τε τῆς ἐκκλησιαστικῆς ϑείας λειτουργίας διατυπώσεων τῶν τε τῆς
ἐν αὐτῇ εὐταξίας κανόνων χριϑέντα καὶ ὁρισϑέντα ἐντάξας κατὰ
δύναμιν τῇδε τῇ ἐκκλησιαστικῇ ἱστορίᾳ, πρὸς πληρεστάτην ἀσφάλειαν
τῶν ἐντευξομένων τῷδε τῷ συγγράμματι. ἐνταῦϑα καταπαύσω τὸν λόγον,
τὰ λοιπὰ τοῦ πανευφήμου καὶ πιστοτάτου βασιλέως εὐσεβῆ ὑπὲρ τῆς
πίστεως σπουδάσματα ἐν τρίτῳ χατατάξαι συνιδὼν συντάγματι, εἰς
δόξαν τοῦ πάντων ἡμῶν. σωτῆρος Χριστοῦ καὶ εἰς ἐναργεστάτην
ἀπόδειξιν τῆς τοῦ πιστοτάτου βασιλέως εὐσεβείας. Ἔχεῖνο μόνον
προσϑεῖναι ἐνταῦϑα ἀναγκαῖον φήϑην (un πάρεργον ἡγησάμενος,
ἀλλὰ καὶ λίαν ἁρμόδιον)" τὰ τῶν ἐπισκόπων ὀνόματα τῶν ὑπὸ τοῦ
χοινοῦ πάντων τῶν ἐπισκόπων εἰς τὰς ἁπανταχοῦ γῆς ἐπαρχίας
σταλέντων, δι’ ὧν τὰ ὑπὸ τῆς συνόδου κριϑέντα διὰ συνοδικῶν ἐπι-
στολῶν καὶ τῶν τοῦ πανευφήμου βασιλέως γραμμάτων πάσαις διεπέμ-
ψατο ταῖς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησίαις εἰς δόξαν

ῦ τοῦ ϑεοῦ καὶ πατρὸς χαὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου

ἡμῶν χαὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος. ἀμήν.

Κατάλογος τῶν ἁγίων ἐπισκόπων, di ὧν n σὺν αὐτοῖς ἐν Νικαίᾳ ἁγία καὶ μεγάλη
καὶ οἰκουμενιχὴ σύνοδος ταῖς ἀνὰ τὴν οἰκουμένην ἐχκλησίαις τοῦ ϑεοῦ διεπέμψατο
τὰ ἐν αὐτῇ δι᾽ αὐτῶν χεχριμένα ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος.

Ὅσιος ἐπίσκοπος Κουρδούβης ταῖς χατὰ Ῥώμην καὶ Iraviav καὶ
Ἰταλίαν πᾶσαν καὶ ταῖς Ev τοῖς λοιποῖς ἔϑνεσι τοῖς ἐπέχεινα κατ᾽
ἐμὲ οὖσιν ἕως τοῦ Ὠχεανοῦ ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίαις διὰ τῶν σὺν
αὐτῷ πρεσβυτέρων Ῥώμης Βίτωνος καὶ Βικεντίου.

Aktgavdgos ᾿Αλεξανδρείας σὺν ᾿Αϑανασίῳ τότε ἀρχιδιακόνῳ ὄντι
ταῖς κατ᾿ Αἴγυπτον πᾶσαν χαὶ Πιβύην καὶ Πεντάπολιν καὶ τὰ ὅμορα
τούτοις ἕως τῶν τῆς Ἰνδίας ἐπαρχιῶν.

20—8. 187, 7 vgl. 8. 104, 21-106, 6 (— 661.)

A:H ViP3 M>P!P2

2 χριϑέντων At 4 συγγράμματι H γράμματι ἃ. übr. HSS 5 εὐσεβῆ >H
6 σπουδάσματα)] συγγράμματα At 9 προσϑῆναι M2P!P?P3 ἀναγκαῖον ":- H 11yas
>H 13f διεπέμψαντο A! 17 σὺν αὐτοῖς ἡ «ο A! 17f χαὶ οἰχουμενικὴ
χαὶ μεγάλη co HM?P!P? 18 ταῖς ἐχχλησίαις corr. a. τῆς --- ἐχχλησίας At τῆς
ἐχχλησίας V!P3 19 χεχριμμένα ΑἹ 20 Vor Ὅσιος noch ὁ HM?P! |
χουὐρδρούβης A κορδούβης Μ2, über χουρδούβης von späterer Hd. χουρδού Ῥϑ
| ταῖς At τῆς HM2P!P2V!P3 90} χαὶ ἐταλίαν καὶ σπανίαν πᾶσαν V!P3 vor σπα-
νίαν von späterer Hd. ἐ vorgesetzt P® 22 οὖσι μέχρι ΑἹ 25 zalt = Gel.!]
> HSS, aber λιβύην τε H

381

[
οι

136 Gelasius

Μακάριος Ἱεροσολύμων σὺν Εὐσεβίῳ τῷ Παμφίλου ἐπισκόπῳ
Καισαρείας ταῖς κατὰ Παλαιστίνην καὶ Apapiav καὶ Φοινίκην.

Τύστάϑιος ᾿Αντιοχείας τῆς μεγάλης ταῖς κατὰ Συρίαν κοίλην καὶ
Διᾶεσοποταμίαν πᾶσαν καὶ Κιλικίαν ἑκατέραν.

Ἰωάννης Πέρσης ταῖς ἐν Περσίδι πάσῃ καὶ τῇ μεγάλῃ Ἰνδίᾳ.

“εόντιος Καισαρείας Καππαδοχίας, τὸ τῆς ἐκκλησίας τοῦ κυρίου
καλλώπιοσμα, ταῖς κατ᾽ αὐτὴν Καππαδοχίαν Γαλατίαν Πόντον Διοσ-
πόντου Παφλαγονίαν Πόντον Πτολεμαϊχὸν ᾿Αρμενίαν μικρὰν καὶ
μεγάλην.

Θεωνᾶς Κυζίκου ταῖς κατὰ τὴν ᾿Δσίαν καὶ Ἑλλήσποντον Avdiav
τε καὶ Καρίαν διὰ τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν ἐπισκόπων Εὐτυχίου Σμύρνης καὶ
Megivov Τρωάδος.

᾿Αλέξανδρος Θεσσαλονίχης διὰ τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν τελούντων ταῖς
κατὰ Maxsdoviav πρώτην καὶ δευτέραν σὺν ὅλῃ Ἑλλάδι τήν τε Εὐ-

- ’ - νι ’ @ r x & x ΝΕ 9 a \ c ’
ρῶπην πασαν Σχυϑίαν ἑκατέραν καὶ ταῖς κατὰ τὸ IA)voıxov αἀπα-

, ἌΡ» W7
σαις Θεσσαλίαν TE χαὶ Ayalar.
T ’ = x ‚ x
Novveyıos Aaodızeias ταῖς κατὰ τὴν Φρυγίαν πρώτην καὶ dev-
τέραν.

΄ ς r ’ « τὰ
Πρωτογένης ὁ ϑαυμαάσιος πολεῶς Σαρδικῆς ταῖς ἐν Aaxia Καλα-

’ , \ = c 4 ’
βρίᾳ Δαρδανίᾳ καὶ ταῖς ὁμοροις τοῦτοις.
\ ’ > Ei x ΄ \
Kexılıarog nolemg Καρϑαγένης ταῖς κατὰ nacag Tag ἐπαρχίας
᾿ ) x x \ τ > ’
τὰς τε Agoızas καὶ τὰς Novundias καὶ Mavoıraviag ἀμφοτέρας οὔσαις
« - - n
αγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐχκχλησίαις.
7 ’ ὃς » x ἥ -
Πιστὸς Μαρχιανουπόλεως ταῖς κατὰ τὴν Πιυσίαν καὶ τὰ τῶν
> - x ΞΡ Er y x es: = ’ ’ ’
Ayıwov za Γαλλωῶν ἔϑνη καὶ ταῖς πλησιοχώροις τούτων πόλεσιν.
> [25 7 ’ τς ’ Ὑ ὟΝ
“λέξανδρος Κωνσταντινουπόλεως τοτὲ πρεσβύτερος ἕτι ον εἰς

A'H ΥὙ1Ρ8 M?P1P2

1 Μαχάριος an siebenter Stelle Gel! 2. 3. 5. 19 ταῖς] τῆς HSS 2 ἀρ-
ραβίαν HP!M? > io5 P3 6 λέοντος aber d. Corrector am Rand λεόντιος Pi
τῇ διοσπόντον M’P!P2 | πόντον παφλαγονίαν διοσπόντον H 8 πόντου
πτολεμαϊκοῦ ΑἸΥΊΡΒΞ | πολεμαϊχὸν H | ἀρμενίαν + no ΑἹ 10 &47-
onovrov At ἑἕλήσποντον V! ξλλήσποντον Ῥ8 11 αὐτῶν P? 14 ὁλῃτῇ Gel.!
15 χατὰ + φρυγίαν ἃ καὶ $, aber nachträglich wieder gestrichen und durch τὸ
ersetzt H | ἰλυριχὸν P3 17 τὴν > HM2PtP2 19 ταῖς > P2 191 χαλαυ-
oig A! χαλαβρίαν Vi zahaBor P3 20 τοῖς HM?P!P? 21 πόλεως > Gel! |
χαϑαργαίνης At χαϑαργένης M? (aber am Rand von späterer Hd. χαρϑαγένης),
P!V!P3 χαρϑαγένης corr. aus χαϑαργένης P? 22 ἀμφοτέραις A! vgl. 5. 105, 23
25 ἀϑηνῶν von späterer Hd. gestrichen P3_| γάλων HSS vgl. das zu S. 105, 26
Angemerkte 26 χωγνσταντινουπόλεως + (24) ταῖς κατὰ τὴν μυσίαν --- (26) κων-
σταντινουπόλεως wiederholt ΑἹ, + ταῖς χατὰ τὴν μυσίαν aber wieder gestrichen P?

b)
6

Kirchengeschichte II 98, 3—14 131

ὕστερον δὲ καὶ τῆς ἐπισκοπικῆς ἱερατείας τῆς αὐτόϑι ἐκκλησίας λαχὼν
σὺν Παύλῳ ἔτι τότε ἀναγνώστῃ övrı καὶ νοταρίῳ αὐτοῦ ταῖς ἐν
ταῖς νήσοις πάσαις Κυχλᾶσιν.

Οὗτοι πάντες οἱ ἅγιοι καὶ ἀποστολικοὶ ἄνδρες πάσαις ταῖς ὑπὸ
τὸν οὐρανὸν ἁγίαις τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησίαις τὰ ἐν τῇ Νικαέων ἁγίᾳ
μεγάλῃ καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ χεκχριμένα διαπορϑμεύσαντες, παν-
ταχοῦ γῆς παρέδωκαν, καϑὰ ἀρτίως ὁ λόγος ἀπέδειξεν.

ΑἸΉ V:!P3 M?P!P? (bis Ζ. 3 Κυχλάσιν)

1 τῆς ἐπισχοπῆς ἱερατείας corr. in τὴν ἐπισκοπὴν ἱερατείαν Ai 2 ἐν ταῖς
> ΜΞ2Ρ1ΡΣ 4ff und der Anfang des in der HS folgenden Briefes (= Bch. 11119)
fehlen, doch sind anderthalb Seiten frei gelassen und am Rand steht von 1. Hd.

2217 |: P2 5 ἁγίᾳ + zei H 6 οἰχουμένῃ M? (aber am Rand von späterer
Hd. οἰκουμενιχῇ) χκεχριμμένα Al 7 χατὰ (aber von späterer Hd. corr. in

χαϑὰ) M2 | χαϑὰ-- ἀπέδειξεν > Gel. | ἀρτίως: ἃ. h. 8. 135,10 | ἀπέδειξεν
+ ἐπληρώϑη λόγος β τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας A'V!P3 (in V!P3 ist δεύτερος
ausgeschrieben) + τέλος τοῦ β λόγου τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας H

AOTOS T

Τάδε ἔνεστιν Ev τῷ τρίτῳ λόγῳ τῆς ἐχκλησιαστικῆς ἱστορίας"

α΄ Περὶ τῶν μετὰ τὴν μεγάλην σύνοδον πραγματευϑέντων.

β΄ Περὶ τῆς ἀνενδότου τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου
περὶ τὰ ϑεῖα σπουδῆς.

γ΄ Ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως πρὸς Εὐσέβιον τὸν Παμφίλου περὶ τῆς
τῶν ἐχκλησιῶν οἰκοδομῆς.

δ΄ Ἐπιστολὴ τοῦ αὐτοῦ περὶ τῆς τῶν ἱερῶν βίβλων κατασκευῆς.

ε΄ Ἐπιστολὴ τοῦ αὐτοῦ πρὸς Μακάριον ἐπίσχοπον Ἱεροσολύμων
περὶ τοῦ σωτηρίου τάφου.

ς΄ Περὶ τῆς ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα ὁδοιπορίας τῆς μακαρίας Ἑλένης.

ζ΄ Περὶ τῆς εὑρέσεως τοῦ ἁγίου σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ.

η΄ Περὶ τοῦ φόρου τοῦ εὐσεβοῦς Κωνσταντίνου.

ϑ' Περὶ τοῦ Φρουμεντίου καὶ Aideoiov χαὶ τῶν ἐν τῇ ἐνδοτάτῃ
Ἰνδίᾳ.

ει Περὶ Ἰβήρων καὶ Λαζῶν καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς αἰχμαλώτου ἁγίας
γυναιχός.

ια΄ Ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς Σαβώριον τὸν τῶν
Περσῶν βασιλέα περὶ τῆς τοῦ λαοῦ τοῦ ϑεοῦ προνοίας.

1- 5. 189. 24 Das dritte Buch des Gelasius ist nur in A?, aber auch hier
nicht vollständig überliefert. Der Capitelindex ist erhalten, die Capitelzahlen
stehen innerhalb des Textes am Rand. Der Schreiber bricht nach ı7' ab und ver-
weist durch ein Randzeichen auf den Brief ı9’, der in den HSS zusammen mit
zwei weiteren Konstantinbriefen (s. Anhang) hinter Buch II folgt. Hingegen ist in
A? hinter ın7’ die Konstantinrede S. 46ff, die an ihrer Stelle in A! fehlt, nach-
getragen. Die letzten drei im Index aufgeführten Capitel sind nirgends erhalten.

Die editio princeps des dritten Buches nach dem Ambrosianus gab Ceriani
(Cer.) im ersten Band der Monumenta sacra et profana (1861) S. 129 ff.

19 Mit περὲ fälschlich Anfang eines neuen Capitels bezeichnet A? corr. Cer.

Kirchengeschichte II 139

r 4 ῃ - - -
ιβ΄ Περὶ Kovoravriag τῆς ἀδελφῆς τοῦ πανευφήμου βασιλέως Kov-
σταντίνου καὶ τοῦ παρατεϑέντος αὐτῷ παρ᾽ αὐτῆς ᾿Αρειανοῦ πρε-
σβυτέρου.
ιγ΄ Βιβλίον ἐπιπλάστου μετανοίας Εὐσεβίου τοῦ Nixounmdelag καὶ
Θεογνίου Νικαίας.
ιδ΄ Μέρος τῆς πρὸς ᾿Αϑανάσιον ἐπιστολῆς τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου.
) x - , ᾿ x > ’
ιε΄ Enıotoin τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Kovoravrivov πρὸς AARE-
ξανδρον ἐπίσκοπον ᾿Αλεξανδρείας.
τ - Ξ: ’ , x 2 ,
ıs Τέλος ἐπιστολῆς τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου ὑπὲρ ᾿Αϑανασίου
γραφείσης τῇ ἐκκλησίᾳ ᾿᾿λεξανδρέων.
’ ΟΣ ΣΙ N - , , x x 2 γι’
ιζ΄ ErıotoAn τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς τὴν Ev Ἰύυρῳ συνα-
ϑροισϑεῖσαν σύνοδον.
ιη΄ Ἐπιστολὴ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς τοὺς
ἐν Ἰύρῳ ἀπὸ τῆς Αἰλίας ἀναζεύξαντας ἐπισκόπους.
ιϑ'΄ Ἐπιστολὴ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς ἄρειον
χαὶ ᾿Αρειανούς.
x Προσευχὴ τοῦ νικηφόρου καὶ ϑεοφιλοῦς βασιλέως Κωνσταντίνου
\ - ’ - 2 ΄
περὶ τῆς αἰσχίστης τελευτῆς Agelov.
κα΄ Ἐπιστολὴ Κωνσταντίνου βασιλέως πρὸς Πίστον ἐπίσκοπον Mag-
χιανουπόλεος.
χβ΄ "Ἄλλη ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς τὸν αὐτὸν ἐπί-
σχοπον.
, = 2 - c ΄ , Ν x 8 x ’ ’
λόγος τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας τρίτος" Ta μετὰ τὴν μεγαλὴν σὺν-
odov τὴν ἐν Νικαίᾳ σπουδασϑέντα τῷ εὐσεβεῖ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ.

2 αὐτῇ (corr. aus αὐτῷ) παρ᾽ αὐτοῦ A2, die Verbesserung nach der Über-
schrift im Text Cer. 10 γραφεῖσα A? corr. A. Mai 14 Αἰλίας corr. Cer.]
Ἰταλίας A?

Τὸν μὲν πρῶτον καὶ δεύτερον λόγον τῆς ἐχκλησιαστιχῆς ἱστορίας 11
χκαϑεξῆς ὃ λόγος ἡμῖν ἐποιήσατο, ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τῶν (πρώτων)
χρόνων τῆς βασιλείας τοῦ χριστοφόρου καὶ νικηφόρου [τοῦ] βασιλέως
Κωνσταντίνου, διοδεύσας δὲ τὰ πάντα, τὰ ἐν τῷ μέσῳ ἕως τοῦ παντὸς
συμπεράσματος τῆς πραγματείας τῆς κατὰ τὴν Νικαέων ἁγίας συνόδου
ὡς εἰχόνα τῶν γεγενημένων παρέστησε τῶν τε ἐκκλησιῶν τοῦ ϑεοῦ
τὴν ὑπὸ τῶν ϑεομισῶν τυράντων κινηϑεῖσαν κατ᾽ αὐτῶν πολιορκίαν
τήν τε τῶν αὐτῶν ἀσεβῶν τυράννων αἰσχίστην καταστροφήν, καὶ
ὅπως ὁ τῆς ἐχχλησίας νυμφίος Χριστὸς τὸν αὐτοῦ ἄξιον ϑεράποντα
10 Κωνσταντῖνον τοῖς τοῦ τιμίου (σταυροῦ) αὐτοῦ ὅπλοις γενναιότατα
φράξας κατ᾿ αὐτῶν τῶν ἀσεβῶν ἐξεγήγερχε, καὶ ὡς τὰ τρόπαια τῆς κα
γίχης αὐτῷ κατ᾽ αὐτῶν τῶν τυράννων ἐχαρίσατο, πάντας αὐτοὺς
παγγενῇ κτείνας ὑπὸ τοῖς Κωνσταντίνου τοῦ ϑεοφιλεστάτου ποσί,
βαϑεῖαν εἰρήνην ἄνωϑεν di αὐτῶν ταῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην

15 αὐτῶν ἐκκλησίαις πρυτανεύσας, καὶ τὴν μετὰ ταῦτα πάλιν κατ᾽ αὖ- 4
τῆς ὑπὸ τοῦ μισαγάϑου ἐχϑροῦ δαίμονος διὰ τοῦ παμμιάρου ᾿Δρείου
κινηϑεῖσαν μηχανήν, καὶ ὡς αὐτοῦ ἕνεχα καὶ τῶν ἀσεβῶν αὐτοῦ 5
βλασφημιῶν, ὧν κατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ϑεοῦ ἐβλασφήμησεν, ἡ ἐν Νικαίᾳ
ἁγία καὶ μεγάλη καὶ οἰχουμενικὴ σύνοδος ἐκ κελεύσεως τοῦ ϑεοῦ διὰ

20 τοῦ αὐτοῦ ϑεράποντος τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου
γεγένηται τά τε ἐν αὐτῇ ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος διὰ τῶν ἐκχεῖσε 6
ἁγίων ἀρχιερέων τριαχοσίων τὸν ἀριϑμὸν ὀρϑοδόξων ὑπὲρ τῆς
ἀποστολικῆς χαὶ ὀρϑοδόξου πίστεως πραγματευϑέντα ὁ λύγος ἡμῖν
κατὰ δύναμιν Χριστοῦ τοῦ ϑεοῦ ἡμῶν χάριτι τρανῶς παρέδωκε.

25 Βαδιῶ δὲ ἐντεῦϑεν ἑξῆς ἐπὶ τὴν τῆς βασιλικῆς εὐσεβείας διή-
γησιν, καὶ ὅπως ἄληχτον εἶχε τὴν ὑπὲρ τῶν ἐχκλησιῶν τοῦ ϑεοῦ
μέριμναν.

δι

-1

Περὶ τῆς ἀνενδότου τοῦ βασιλέως περὶ τὰ ϑεῖα σπουδῆς.
x Ὑ - > - c x x
Πολὺς χαὶ ἄφατος ἐνῆν αὐτῷ ὁ περὶ τὸν χριστιανισμὸν πυρσὸς 21
’ r x \ τι \ \ > - - - - -

πᾶντας ἄγειν χαὶ τοὺς ἔξω ἐπὶ τὴν ἀληϑῆ τοῦ ϑεοῦ τοῦ ζῶντος

22 vol. 8. 45, 9
A?

2 τῶν (πρώτων) Hei. ὃ [τοῦ] Hei. 4 τὰ wieder getilgt A? 10 corr. A. Mai

Kirchengeschichte II 1, 1—3, 4 141

ἐπίγνωσιν. πᾶσι γὰρ τοῖς ὑπὸ τὴν Ῥωμαίων τελοῦσιν ἡγεμονίαν
ἐπέστελλε δήμοις, τῆς μὲν προτέρας αὐτοὺς ἀπαλλαγῆναι ἀπάτης
παρεγγυῶν, ἐπὶ δὲ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ϑεοῦ διδασκαλίαν ἕ ἑαυτοὺς
μεταϑεῖναι προτρέπων καὶ ἐπὶ ταύτην ἅπαντας τὴν ἀλήϑειαν ἀπιέναι

5 παρεκάλει, ἀποστολικῷ μᾶλλον ἢ βασιλικῷ χρώμενος σκοπῷ. τοὺς 3
δὲ κατὰ πόλιν ἐπισκόπους ἐπὶ τὰς τῶν ἐκκλησιῶν οἰκοδομὰς διήγειρε,
χαὶ οὐ γράμμασι μόνοις ἐπὶ τοῦτο προτρέπον, ἀλλὰ καὶ χρήματα
φιλοτίμως δωρούμενος καὶ τὰ τῆς οἰκοδομῆς “δαπανήματα ἅπαντα
χορηγῶν. δηλοῖ δὲ καὶ τὰ γραφέντα παρ᾽ αὐτοῦ, τοῦτον ἔχοντα τὸν

10 τρόπον"

Ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς Εὐσέβιον τὸν Παμφίλου περὶ τῆς τῶν
ἐχχλησιῶν οἰκοδομῆς.

»Nı ικητὴς Κωνσταντῖνος Μέγιστος Σεβαστὸς Εὐσεβίῳ. 51
"Eos τοῦ παρόντος χρόνου τῆς ἀνοσίου βουλήσεως καὶ τυραννίδος
15 ᾿διωκούσης τοὺς τοῦ ϑεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν ὑπηρέτας πεπίστευχα
»χαὶ ἀκριβῶς ἐμαυτὸν πέπειχα πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν τοὺς ϑείους
>olxovs ἢ ὑπὸ ἀμελείας διεφϑάρϑαι ἢ φόβῳ τῆς ἐπικειμένης ἀδικίας
»ἐλάττονας τῆς ἀξίας γεγενῆσϑαι, ἀδελφὲ προσφιλέστατε᾽ νυνὶ δὲ τῆς 2
»ἐλευϑερίας ἀποδοϑείσης καὶ τοῦ δράκοντος ἐκείνου ἀπὸ τῆς τῶν
20 "κοινῶν διοικήσεως τῇ τοῦ παντουργοῦ ϑεοῦ προνοίᾳ ἡμετέρᾳ δὲ
οὑὐπηρεσίᾳ διωχϑέντος, ἡγοῦμαι πᾶσι “φανερὰν γεγενῆσϑαι τὴν ϑείαν
"δύναμιν καὶ τοὺς ἢ φόβῳ ἢ ἀπιστίᾳ ἢ “ἁμαρτήμασί τίσι περιπεσόντας
"ἐπιγνόντοϊς τε τὸν ὄντως ὄντα ϑεὸν ἤξειν ἐπὶ τὴν ἀληϑῆ καὶ ὀρϑὴν
»πίστιν καὶ κατάστασιν τοῦ βίου. 060» τοίνυν ἢ αὐτὸς προΐστασαι 8
25 -ἐχχλησιῶν ἢ ἄλλους τοὺς κατὰ τύπον προϊσταμένους ἐπισκόπους
"πρεσβυτέρους τε ἢ διακόνους οἶσθα, ὑπόμνησον σπουδάζειν περὶ τὰ
ἔργα τῆς οἰχοδομίας τῶν ἐκκλησιῶν, N ἐπανορϑοῦσϑαι τὰ ὄντα ἢ καὶ
"εἰς μείζονα αὔξει» ἢ ἔνϑα ἂν ἡ χρεία ἀπαιτῇ καινὰ ποιεῖν. αἰ- 4
᾿τήσεις δὲ χαὶ αὐτὸς χαὶ διὰ σοῦ οἱ λοιποὶ τὰ ἀναγκαῖα παρά TE τῶν
30 "ἡγεμονευόντον καὶ τῆς ἐπαρχικῆς τάξεως. τούτοις γὰρ ἐπεστάλη
»πάσῃ σπουδῇ ἐξυπηρετήσασϑαι τοῖς ὑπὸ τῆς σῆς ὁσιότητος λεγομέ-
»γοις. ὃ ϑεός σε διαφυλάξει, ἀδελφὲ ἀγαπητέκ.

18 τ46 7 vgl. Thdt. 114, 12 p. 68, 17—I18, 1 p. 64, 3

,
κράτορος

14 βουλήσεως Thdt.] βουλίδος A? 90 παντουργοῦ A? 99. nach ἁμαρτή-
μασι ist μασι wiederholt, aber von 1. Ηά. gestrichen Α2 306 πρεσβυτέρους τε ἢ δια-
χόνους-- Thät.] πρεσβυτέρων τε ἢ διαχόνων A? 88 διαφυλάξει corr. in διαφυλάξαι A?

ΓΦ
οι

142 Gelasius

χη

Ταῦτα μὲν οὐν περὶ τῆς τῶν ἐχκλησιῶν οἰχοδομίας πρός τε τὸν
DEN > ’ x ‚ x x > ‚
αὐτὸν Evosßıov τὸν Παμφίλου καὶ τοὺς καϑ' ἕχαστην ἐπαρχίαν προ-
᾿ ‚ ß ς = \ - -

στατευοντας ἐπισκόπους ἐπέστελλεν. ὁποῖα δὲ καὶ περὶ τῆς τῶν
ς - , - \ \ > Dh \ \
ἱερῶν βιβλίων κατασχευῆς πρὸς τὸν αὐτὸν Evosßıov τον Π]αλαιστινον
r > - - ’ %.
ἔγραψεν, ἐξ αὐτῶν τῶν γραμμάτων καταμαϑεῖν εὐχερές.

Ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου περὶ τῆς τῶν ἱερῶν χατασχενῆς βιβλίων.

»Nıxntns Κωνσταντῖνος Meyıoros Σεβαστὸς Εὐσεβίῳ ἐπισκόπῳ.

»Κατὰ τὴν ἐπώνυμον ἡμῶν πόλιν, ϑεοῦ συναιρομένης προνοίας,
»μέγιστον πλῆϑος ἀνϑρώπων τῇ ἁγιωτάτῃ ἐχκλησίᾳ ξαυτοῦ ὁ Χριστὸς
»ἀνατέϑειχεν, Os πάντων ἐκεῖσε πολλὴν λαμβανόντων τὴν αὔξησιν
"σφόδρα ἄξιον ἡμῖν καταφαίνεσθϑαι καὶ ἐκκλησίας ἐν αὐτῇ κατασκευα-
εσϑῆναι πλείους. τοιγάρτοι δέδεξο προϑυμότατα τὸ δόξαν τῇ ἡμε-
»τέρᾳ προαιρέσει. πρέπον τοῦτο κατεφάνη ἡμῖν δηλῶσαι τῇ σῇ συ-
»γέσει, ὅπως ἂν πεντήκοντα σωμάτια ἐν διφϑέραις ἐγχατασκεύοις
»εὐαναγνωστά TE καὶ πρὸς τὴν χρῆσιν εὐπαρακόμιστα ὑπὸ τεχνικῶν
»χαλλιγράφων καὶ ἀχριβῶς τὴν τέχνην ἐπισταμένων γραφῆναι χελεύ-
σειας, τῶν ϑείων μάλιστα, ὧν τήν τε ἐπισχευὴν καὶ τὴν χρῆσιν τῷ
»τῆς ἐχχλησίας “λόγῳ ἄνα ιγκαίαν εἶναι γινώσκεις. ἀπέσταλται δὲ
γράμματα παρὰ τῆς ἡμετέρας ἡμερότητος πρὸς τὸν τῆς διοικήσεως
»χαϑολιχόν, ὅπως ἅπαντα τὰ πρὸς τὴν ἐπισχευὴν αὐτῶν ἐπιτήδεια
»παρασχεῖν φροντίσῃ. ἵνα γὰρ ὡς τάχιστα τὰ γραφέντα σωμάτια
»χατασκευασϑείη, τῆς σῆς ἐπιμελείας ἔργον τοῦτο γενήσεται, καὶ γὰρ
"δύο δημοσίων ὀχημάτων ἐξουσίαν εἰς διακομιδὴν ἐκ τῆς αὐϑεντίας
»τοῦ γράμματος ἡμῶν λαβεῖν σε προσήχει. οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα τὰ
»χαλῶς γραφέντα καὶ μέχρι τῶν ἡμετέρων ὄψεων ῥᾷστα διακομισϑείη,
»ἑγὸς δηλαδὴ τοῦτο πληροῦντος τῶν dx τῆς σῆς ἐχκλησίας διακόνων,
>05 ἐπειδὰν ἀφίκοιτο πρὸς ἡμᾶς, τῆς ἡμετέρας πειραϑήσεται φιλαν-
»ϑρωπίας. 6 ϑεὸς διαφυλάξει σε, ἀδελφὲ ἀγαπητέκ.

Ἱκανὰ μὲν οὐ ὶ ταῦ 9 D6 ἄλλον δὲ διδάξαι σαφῶς
χανὰ μὲν 00» καὶ ταῦτα τεχμηριῶσαι, μᾶλλον δὲ διδαξαι σαφῶς,
u ς ’ ΄ ς xy, 22 ‚ DER: =
ὁπῶς 0 πανεύφημος βασιλεύς, ὡς καὶ ἀνωτέρω εἰρήχαμεν, πᾶσαν εἰς
\ 24 N ,
τὰ ϑεῖα μετατέϑεικε τὴν σπουδὴν.
’ x σ ΕΣ > n ° \ x 72 2 Ξ;
Προσϑήσω δὲ ὁμῶς τοῖς εἰρημένοις τὰ περὶ τον σωτήριον αὐτῷ
’ x x « = \ x
τάφον χατωρϑωμένα. μαϑὼν γὰρ ὡς οἱ χορυβαντιῶντες καὶ περὶ
30 vol. 8. 140, 988

A2
5 γραμμάτων Thdt. πραγμάτων A? 8 πόλιν am Rand nachgetragen A? 9 ὁ

von späterer Hd. A? 11 χαταφαίνεσϑαι Thdt.] zarapaiveraı A2 14 σωμάτια von
1. Hd. corr. aus σωματεῖα A? 15 τεχνικῶν vom Korrektor beanstandet A? τεχνιτῶν
Thdt. 17 ϑείων +yoepovThdt. 24 r&>A?vgl.Thdt. 28 von 1. Ηα. διαφυλάξειεν,

von 2. Hd. εν getilgt und oe übergeschrieben Α2 32 αὐτῷ von 2. Hd. aus αὐτοῦ A?

Kirchengeschichte III 8, 5—5, 4 143

τὴν τῶν εἰδώλων ϑεραπείαν βεβαχχευμένοι τὸν μὲν δεσποτικὸν τοῦ
κυρίου χατέχωσαν τάφον, λήϑῃ παραδοῦναι φιλονεικοῦντες τῆς τῶν
ἀνθρώπων σωτηρίας τὴν μνήμην, ἐπὶ τούτῳ δὲ τῆς ἀκολάστου δαί-
μονος ᾿Αφροδίτης ἐδομήσαντο οἶχον, καταλυϑῆναι μὲν δὴ ὡς τάχιστα
τὸ μυσαρὸν ἐκεῖνο προσέταξεν οἰχοδόμημα ὃ πιστότατος βασιλεύς,
τὸν δὲ χοῦν ἐκεῖνον τὸν ἐναγέσι μολυνϑέντα ϑυσίαις ἐκφορηϑῆναι
καὶ πόρρω που ῥιφῆναι τοῦ ἄστεος, εἶτα ναὸν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν
ϑεοῦ οἰκοδομηϑῆναι μέγιστον καὶ κάλλιστον προστάττει. δηλοῖ δὲ
ταῦτα σαφέστερον ἡ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως ἐπιστολή, ἣν πρὸς
τὸν πρόεδρον τῆς ἐκκλησίας ἐκείνης, τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις λέγω, ἐπέ-
στειλε. Μακάριος δὲ ἣν τότε, οὗ καὶ ἔμπροσϑεν ἐμνήσϑημεν, ὃς χαὶ
τῇ μεγάλῃ τῇ κατὰ Νίκαιαν κεκοινωνήκει συνόδῳ καὶ τὴν τῆς ᾿Αρείου
σὺν τοῖς ἄλλοις βλασφημίας κατέλυσε φλόγα.

Ἐπιστολὴ Κωνσταντίνου τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως τῷ (ἐπισχόπῳν) Ἱεροσολύμων
περὶ τοῦ σωτηρίου τάφου.

» Νικητὴς Κωνσταντῖνος Meyıorog Σεβαστὸς Μακαρίῳ ἐπισχόπῳ
«Ἱεροσολύμων.

»Τοσαύτη τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἡ χάρις, ὡς μηδεμίαν λόγων χορη-
»γίαν ἀξίαν τοῦ παρόντος οἶμαι ϑαύματος δοχεῖν. τὸ γὰρ γνώρισμα
»τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου τάφου ὑπὸ γῆν πάλαι κρυπτόμενον τοσαύταις
"ἐτῶν περιόδοις οὐ λαϑεῖν δεδύνηται, ἄχρις οὗ διὰ τῆς τοῦ σωτῆρος
"ἡμῶν ϑεοῦ χάριτος ἡ τοῦ κοινοῦ πάντων ἡμῶν ἐχϑροῦ τυραννὶς
»ἀνῃρέϑη" ἧστινος τυρανγίδος τοῖς ἑαυτοῦ ϑεράπουσιν ὁ παμβασιλεὺς
»Χριστὸς τὴν ἐλευϑερίαν παρασχὼν τὴν τοῦ ἁγιωτάτου τόπου γνῶσιν
»χατέλαμψεν, ος ἀληϑῶς πᾶσαν ἔχπληξιν ὑπερβαίνειν. εἶ γὰρ πάν-
"τες οἱ διὰ πάσης τῆς οἰχουμένης εἶναι δοκοῦντες σοφοὶ εἰς ἕν καὶ τὸ
"αὐτὸ συνελϑόντες ἀξιόν τι τοῦ πράγματος τούτου ἐϑέλουσιν εἰπεῖν,
"οὐδὲ κἂν πρὸς τὸ βραχύτατον ἁμιλληϑῆναι δυνήσονται, ἐπείπερ το-
σοῦτον πᾶσαν ἀνϑρωπίνην λογισμοῦ χωρητιχὴν φύσιν ἡ τοῦ ϑαύματος
»τούτου πίστις ὑπερβαίνει, ὅσον τῶν ἀνϑρωπίνων τὰ οὐράνια δυνα-
»τώτερα εἶναι συνέστηκε. διὰ τοῦτο γοῦν οὗτος ἀεὶ χαὶ πρῶτος
"χαὶ μόνος ἐστί μοι σχοπός, ἵν ὥσπερ ἑαυτὴν ὁσημέραι χαινοτέροις
»ϑαύμασιν ἡ τῆς ἀληϑείας πίστις ἐπιδείχνυσιν, οὕτως χαὶ αἱ ψυχαὶ
"πάντων ἡμῶν περὶ τὸν ἅγιον νόμον σωφροσύνῃ καὶ ὁμογνώμονι
᾿προϑυμίᾳ σπουδαιότεραι γένωνται. ὅϑεν ἐπειδὴ πᾶσι φανερὸν εἶναι
»γομίζω, ἐχεῖνο μάλιστα πεπεῖσϑαί σε βούλομαι, ὡς ἄρα μοι πάντων
»μᾶλλον μέλει τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον τόπον, ὃν ϑεοῦ προστάγματι αἰσχί-
τστης εἰδώλου πλάνης ὥσπερ τινὸς ἐπικειμένου βάρους κουφισϑῆναι
᾿»σροσέταξα, ἅγιον μὲν ἐξ ἀρχῆς ϑεοῦ κρίσει γεγενημένον, ἁγιώτερον
14 corr. Ltz.

ὧι

144 Gelasius

δὲ ἀποφανϑέντα, ἀφ᾽ οὗ τὴν τοῦ σωτηρίου πάϑους πίστιν εἰς φῶς
"προήγαγε, τοῦτον κάλλει οἰκοδομημάτων κοσμῆσαι.

»Προσήκχει τοίνυν τὴν σὴν ἀγχίνοιαν οὕτως διατάξαι τε καὶ ἕκά-
στου τῶν ἀναγκαίων ποιήσασϑαι πρόνοιαν, ὡς οὐ μόνον τὴν βασι-
»λικὴν τοῦ αὐτοῦ ἁγιωτάτου τύπου τῶν ἁπανταχοῦ βελτίονα γενέσϑαι,
"ἀλλὰ χαὶ τὰ λοιπὰ τοιαῦτα ἀναδειχϑῆναι, ὡς πάντα τὰ ἐφ᾽ ἑκάστης
"πόλεως καλλιστεύοντα ὑπὸ τῆς τοῦ χτίσματος τούτου νικᾶσϑαι λαμ-
»σερότητος. χαὶ περὶ τῆς τῶν τοίχων ἐγέρσεώς TE καὶ καλλιεργίας
»Δρακιλιανῷ τῷ ἡμετέρῳ φίλῳ τῷ διέποντι μέρη τῶν λαμπροτάτων
»ἐπαρχιῶν καὶ τῷ τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντι ἐγκεχειρίσϑαι παρ᾽ ἡμῶν τὴν
>poovride γίνωσκε. κεκέλευσται “γὰρ ὑπὸ τῆς ἐμῆς εὐσεβείας τεχνί-
τὰς τὲ καὶ ἐργάτας καὶ πάντα 000 περὶ τὴν οἰχοδομὴν ἀναγκαῖα
τυγχάνει; ἃ παρὰ τῆς σῆς καταμάϑοιεν ἀγχινοίας, παραχρῆμα διὰ
»τῆς ἐχείνων. προνοίας ἀποσταλῆναι. περὶ δὲ τῶν κιόνων 7 τῶν
»μαρμάρων, ἃ δὰν νομίσειας εἶναι χρησιμώτερά τε καὶ τιμιώτερα,
-συνόψεως γενομένης πρὸς ἡμᾶς γράψαι σπούδασον, ἵνα ὅσων δὰν
>zal ὁποίων χρείαν διὰ τοῦ σοῦ γράμματος ἐπιγνῶμεν, ταῦτα παντα-
»χύϑεν μετενεχϑῆναι πρὸς τὴν τοῦ αὐτοῦ οἴχου λαμπρότητα δυνηϑῇ"
>TOV γὰρ τοῦ κόσμου ϑαυμασιώτερον τόπον κατ᾽ ἀξίαν φαιδρύνεσϑαι
»δίκαιον.

EN N > = > > Zn ‚ ,

»7]ὴν δὲ τῆς βασιλικῆς τοῦ αὐτοῦ οἴκου χαμαραν, πότερον λακο»-
»ναρίαν ἢ διά τινος ἑτέρας φαιδροτάτης ἐργασίας δοκεῖ γενέσϑαι, παρὰ
-σοῦ γνῶναι βούλομαι. εἰ γὰρ λακωναρία μέλλοι εἶναι, δυνήσεται καὶ
εχρυσῷ καλλοπισϑῆναι τὸ λειπόμενον. καὶ περὶ τούτων ἡ σὴ ὁσιό-
"τῆς τοῖς προειρημένοις δικασταῖς τὸ τάχος γνωρισϑῆν αι ποιήσει, ὅσων
>TE xal ἐργατῶν καὶ τεχνιτῶν καὶ ἀναλωμάτων χρεία" ἅτινα καὶ πρὸς
"ἐμὲ εὐθέως ἀνενεγκεῖν σπούδασον, οὐ μόνον περὶ τῶν μαρμάρων
-χαὶ κιόνων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν λαχωναριῶν, εἴ γε τοῦτο χάλλιον
-ἐπιχρίνειας. ὃ ϑεὸς σε διαφυλάξει, ἀδελφὲ ἀγαπητέςκ.

Περὶ τῆς εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα ὁδοιπορίας τῆς μακαρίας “Ἑλένης.

’ > ” ’ 3 > > -

Τούτοις τοῖς γραμμασιν οὐκ ἄλλος τις διηχονησεν ἀλλ αὐτοῦ

- ς , ’ \ ‚ -
τοῦ βασιλέως ἡ μήτηρ, ἡ καλλίπαις ἐχείνη καὶ παρὰ πάντων τῶν
εὐσεβῶν ἀδομένη, ἡ τὸν μέγαν τοῦτον φωστῆρα τῇ οἰκουμένῃ τεκοῦσα

33 vgl. Gen. 1, 16

9. λαμπροτάτων] λαματάτων A? 16 συνοψίσεως A? 29 διαφυλάξαι

corr. aus διαφυλάξει A?

[11

ee u re

|
|
|

Kirchengeschichte III 5, 4—7, 5 145

καὶ τὴν τῆς εὐσεβείας αὐτῷ ἐκ παιδόϑεν προσενεγκοῦσα τροφήν (00%
ἧττον γὰρ καὶ αὐτὴ τοῦ τοῦ παιδὺς πατρός, ἑαυτῆς δὲ ἀνδρὸς Κων-
σταντίου τοῖς ϑείοις αὐτὸν τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἀνεϑρέψατο
νόμοις)" αὕτη τῶν τῆς ὁδοιπορίας ἀνασχομένη πόνων καὶ τοῦ γήρως
οὐ λογισαμένη τὰ πάϑη -- πρὸ γὰρ ὀλίγου τῆς τελευτῆς ἑαυτῆς τὴν
ἀποδημίαν ταύτην ἐστείλατο. ὀγδοηκοντοῦτις γὰρ τοῖδε τοῦ βίου τὸ
τέρμα κατείληφεν.

Περὶ τῆς εὑρέσεως τοῦ ἁγίου σταυροῦ τοῦ Χριστοῖ.

᾿Ἐπιϑυμητῶς γοῦν ἔχουσα καὶ πυρὺς δίκην ἐκκαιομένη τῇ καρδίᾳ
τῆς τῶν ἁγίων τόπων καταλήψεως ἕνεχα καὶ τῆς τε τοῦ σωτηρίου
πάϑους καὶ τῆς τοῦ τιμίου ξύλου τοῦ τοῦ Χριστοῦ σταυροῦ ἀναζη-
τήσεως φϑόώνει τὰ Ἱεροσύλυμα. ἐπειδὴ δὲ τὸ χωρίον εἶδεν ἐκεῖνο,
τὸ τῆς κοινῆς σωτηρίας τὰ πάϑη δεξάμενον, εὐϑὺς μὲν τὸν μυσαρὸν
ἐκεῖνον ναὸν καταλυϑῆναι εἰς ἔδαφος καὶ τὸν χοῦν ἐχεῖνον τὸν ἐναγῆ
πόρρω που ἐχριφῆναι προσέταξε. δήλου δὲ τοῦ χεχρυμμένου τόπου
γεγενημένου, ὥφϑησαν παρὰ τὸ δεσποτικὸν μνῆμα τρεῖς κατακεχωσμέ-
vor σταυροί. καὶ ὅτι μὲν εἷς ἐκ τούτων ὃ τοῦ δεσπότου καὶ σω-
τῆρος ἡμῶν ἐτύγχανεν ὧν, οἱ δὲ ἕτεροι τῶν σὺν αὐτῷ προσηλωϑέν-
τῶν λῃστῶν, ἀναμφισβητήτως ἐπίστευον ἅπαντες" ἠγνόουν δὲ ὅμως
τὸν τῷ δεσποτικῷ ἐκείνῳ καὶ ἁγίῳ πελάσαντα σώματι καὶ τοῦ τιμίου
αἵματος τὴν λιβάδα δεξάμενον.

AR No σοφώτατος ἐχεῖνος καὶ ϑεῖος ὀντῶς Μακάριος, ὁ τῆς ἐχ-
κλησίας ἐκείνης πρόεδρος, τοιῷδε πόρῳ τὴν ἀπορίαν διέλυσε. γυναιχὶ
περιφανεστάτῃ τῆς ἐχεῖσε πόλεως, νόσῳ κατεχομένῃ μαχρᾷ καὶ ὁρώσῃ
πρὸς ϑάνατον τὰ ξύλα προσενεχϑῆναι σκοπήσας, ἔγνω τοῦ σωτηρίου
σταυροῦ τὴν δύναμιν, τοιᾷδε προσευχῇ πρὸς τὸν ϑεὸν χρησάμενος"

\ ’ \ \ - ’ ΄ - ’,
“κλίνας τὰ γονατα πρὸς τὸ τοῦ γυναίου σκιμποδιον, φωνῇ μεγάλῃ

ἐβόησε, συνούσης αὐτῷ καὶ τῆς ϑεοφιλεστάτης Ἑλένης καὶ πλήϑους
ἀνϑρώπων πολλῶν" -σύ, δέσποτα ϑεὲ παντοχράτορ, ὁ διὰ τοῦ μονο-
γενοῦς σου παιδὸς Ἰησοῦ Χριστοῦ τῷ τῶν ἀνϑρώπων γένει τὴν
σωτηρίαν ἐν τῷ τοῦ σταυροῦ ξύλῳ ἐργασάμενος, ὁ καὶ νῦν ἐπ᾿ ἐσχά-
τῶν τῶν χρόνων τῇ σῇ ϑεραπαινίδι ἐμπνεύσας σὺν τῷ ταύτης παιδί,
σῷ δὲ ϑεράποντι, ἐπιζητῆσαι τὸ μακάριον ξύλον, ἐν ᾧ ὁ σωτὴρ πάν-

12—26 vgl. Thdt. 1 18, 2—4 p. 64, 3-17 — 26-5. 146, 21 vgl. Rufin
Χ τώ ἃ. E. und 8 p. 970, 71}
ΑΔ

21 Κωνσταντίνου A? 6 γὰρ A?) δὲ Thdt. 15 τόπου A2] τάφου Thdt.
23 nach γυναιχὶ + γὰρ von späterer Hd. A2_ 32 von späterer Hd. ϑεραπαίνη A?
Gelasius. 10

146 Gelasius

τῶν ἀνϑρώπων, μάλιστα πιστῶν, Χριστὸς καϑηλώϑη σαρκί, ἀνάδειξον
ἡαῖν, κύριε, ποῖον ἐκ τούτων τῶν τριῶν ξύλων ἐστὶν ὁ σταυρὸς τοῦ
Χριστοῦ, ὃς διὰ τῆς προσψαύσεως αὐτοῦ τῆς di ἡμῶν γινομένης ἐπὶ
ταύτην τὴν ἀσϑενῆ καὶ ἡμιϑανῆ πρὸς ὑγείαν αὐτῆς καὶ ἐξανάστασιν
χειραγωγὸς γένηται-. ὡς δὲ ἐπαύσατο προσευξάμενος, προσφέρει
τὸ πρῶτον ξύλον καὶ ἐπιτίϑησιν ἐπὶ τὴν ἀσϑενῆ" ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτὴν
ὥνησεν. εἶτα προσάγει καὶ τὸ δεύτερον᾽ ἀλλὰ χαὶ αὐτὸ ἄπρακτον
ἐδείχϑη. ὅτε δὲ ἐξέτεινε τὴν χεῖρα ἐπὶ τὸ τρίτον, αὖϑις τῇ σχιάσει
τὸ ξύλον τῇ ἀσϑενεῖ προσήγγισε καὶ ϑαῦμα μέγιστον γέγονεν. ἄφνω
γὰρ ἡ ἡμιϑανὴς τοὺς ὀφϑαλμοὺς διήνοιξεν" εἶτα ἐπιταϑέντος αὐτῇ
τοῦ τιμίου χαὶ δεσποτικοῦ σταυροῦ, εὐθέως ἀνεπήδησε, καὶ στᾶσα
ἐπὶ τοὺς πόδας τῷ ϑεῷ δόξαν ἀνέπεμπε, τοσούτῳ κρείσσων ἑαυτῆς
γενομένη, καὶ πάντα τὸν οἶκον περιπορευομένη χαίρουσά TE πανοιχὶ
μεγαλοφώνως εὐηγγελίζετο τοῦ ϑείου σταυροῦ τὴν δύναμιν.

Οὕτως ἡ εὐσεβεστάτη βασίλισσα, ἡ τοῦ πανευφήμου καὶ ϑεοφι-
λεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου μήτηρ, εἰλικρινῶς ἐπιστήσασα τὸν
γοῦν χαὶ πιστωϑεῖσα περί TE τοῦ σωτηρίου τάφου καὶ τοῦ τιμίου
σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, εὐχτήριον οἶχον εὐθέως ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ
ἐγείρει κατὰ τὰς τοῦ εὐσεβεστάτου παιδὸς Κωνσταντίνου προστάξεις,
καὶ μαρτύριον αὐτὸν προσαγορεύσασα, εἰσέτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον τῇ
πίστει προέκοπτε.

: Ξ: ; A N πόνοις ὃ

Διόπερ τοῦ ποθουμένου τυχοῦσα, λοιπον καὶ περὶ τὴν τῶν ἡλῶν
ἀναζήτησιν ἀδιστώόχτως ἑαυτὴν ἐπιδίδωσιν, ἐν οἷς τὸ κυριακὸν σῶμα
ἐν τῷ τοῦ σταυροῦ ξύλῳ χαϑήλωτο. καὶ εὑροῦσα τὰ μὲν εἰς τὸ βα-
σιλικὸν ἐνέβαλε κράνος, τῆς τοῦ παιδὸς προμηϑουμένη κεφαλῆς, ἵνα
τὰ τῶν πολεμίων ἀποχρούηται βέλη" ὕπερ χρώνος ἅτε ϑεῖον δῶρον
πρὸς τὸν υἱὸν μετεκόμισε. τὰ δὲ λοιπὰ τῶν ἥλων τῷ τοῦ βασιλικοῦ
ἵππου χαλκεύσασα ἀνέμιξε χαλινῷ, ἀσφάλειαν μὲν μηχανωμένη τῷ
βασιλεῖ, καὶ παλαιᾷ προφητείᾳ πέρας ἐπιϑήσασα. πύρρωϑεν γὰρ
Ζαχαρίας ὁ προφήτης ἐβόα" »καὶ ἔσται τὸ ἐπὶ τοῦ χαλινοῦ ἅγιον
τῷ κυρίῳ παντοχράτορικ. τοῦ δὲ σωτηρίου σταυροῦ μοῖραν
μέν τινα τοῖς βασιλείοις ἀπένειμε" τῷ δὲ λοιπῷ ϑήκην ἐξ ὕλης ἀρ-
γυρᾶς ποιησαμένη τῷ τῆς πόλεως ἐχείνης δέδωκεν ἐπισκύπῳ, τῷ
ϑείῳ ἐχείνῳ Μακαρίῳ, οὗπερ καὶ ἀνωτέρω ἐμνήσϑημεν, φυλάττειν
παρεγγυήσασα ταῖς μετέπειτα γενεαῖς τὰ τῆς σωτηρίας μνημό-
συνα. πάντοϑεν δὲ παντοδαπῆς ὕλης τεχνίτας ἀγείρασα ἅμα Ma-
καρίῳ τῷ τῆς ἐχεῖσε ἐκκλησίας προέδρῳ κατὰ τὰ ὑπὸ τοῦ βασιλέως
τοῦ ταύτης υἱοῦ Κωνσταντίνου προσταχϑέντα τοὺς μεγίστους ἐκεί-

22—S.147,5 vgl. That. 118, ὅ---ἰ p. 048 --- 30 Zachar. 14, 20 — 34 5. 5. 143,11

A2
29 παλαιᾷ Thdt.) πάλαι de A?

Kirchengeschichte III 7, 5—14 u. 8 147

γους καὶ λαμπροτάτους ναοὺς ϑαυμασίως φκοδόμησεν, ὧν τὸ κάλλος
καὶ τὸ μέ εϑὸς περιττὸν ἄγαν ὑπείληφα ἐντάξαι τῷδε τῷ γράμματι.
πάντων ὡς ἔπος εἰπεῖν τῶν φιλοχρίστων τῶν ἐκ πάσης τῆς ὑπὸ
τὸν οὐρανὸν ἐκεῖσε συρρεόντων χαὶ ϑεωμένων τῶν ἔργων τὴν
πολυτέλειαν.

: Ἐποίησε δὲ καὶ ἕτερον. μνήμης ἄξιον ἡ πανεύφημος ἐκείνη καὶ
ἀξιαγαστος βασίλισσα, ἡ τοῦ πιστοτατου βασιλέως μήτηρ. τᾶς γὰρ
διὰ βίου τὴν παρϑενίαν ἀσχούσας συναγείρασα πάσας καὶ ἐπὶ στιβά-
do» πολλῶν χατακλίνασα, αὐτὴ δι᾿ ἑαυτῆς ϑεραπαινίδος ἔργον ἐπλή-
ρου, διακονοῦσα αὐταῖς χαὶ ὄψα παρατιϑεῖσα καὶ χκύλιχας ὀρέγουσα
καὶ οἰνοχοοῦσα καὶ πρόχοον ἐπὶ λέβητος φέρουσα καὶ ὕδωρ ταῖς
ἐκείνω» χερσὶν ἐπιχέουσα.

Ἰαῦτα καὶ τὰ τούτοις ὑμοια δράσασα ἑπανῆλϑε μὲν πρὺς τὸν
παῖδα χαίρουσα. μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ μετ᾽ εὐθυμίας ἁπάσης εἰς τὸν
ἀνόλεϑρον μετέστη βίον, πλεῖστα τῷ παιδὶ περὶ τῆς εὐσεβοῦς πολι-
τείας ἐντειλαμένη καὶ ταῖς ἐξιτηρίοις αὐτὸν στεφανώσασα εὐλογίαις.
ἐκείνη μὲν 00V καὶ μετὰ τὴν τελευτὴν τιμῆς τετύχηκεν, ὁποίας
τυχεῖν ἐχρῆν τὴν οὕτως ἐπιμελῶς καὶ ϑερμῶς τὸν τῶν ὅλων ϑερα-
πεύσασαν ϑεόν. ϑυγατέρα δὲ καταλέλοιπεν ὀνόματι Κωνσταντίαν
τὴν τοῦ ἀσεβοῦς Λικιννίου γενομένην γυναῖκα.

Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς μαχαριωτάτης καὶ εὐσεβεστάτης καὶ
ϑεοφιλεστάτης Ἑλένης, σμικρὰ ἐκ τῶν πολλῶν αὐτῆς καὶ μεγάλων
ἀρετῶν κατὰ ϑεὸν τὸν σωτῆρα ἡμῶν, τῷδε τῷ ἱστορικῷ παρατέ-
ϑεικα γράμματι.

Περὶ τοῦ φόρου τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου.

Ara πάλιν ἐπὶ τὸν ϑεῖον τοῦ χριστοφύρου βασιλέως τοῦ ταύτης
υἱοῦ Κωνσταντίνου ζῆλον τρέφω τὸν λόγον, ὕστις τοσοῦτον ὕπεραν-
ἔβη τὸν πατρῷον χαὶ μητρῷον περὶ τὸν τοῦ Χριστοῦ σωτήριον
ζῆλον, ὥστε τὸ παρὰ τῆς μητρὸς ἐνεχϑὲν αὐτῷ τοῦ δεσπότου Χριστοῦ
κατὰ σάρκα πάϑους σωτηρίου σταυροῦ σύμβολον, πιστεύσας ὡς ἀεὶ
σωϑήσεται ἡ πόλις ἡ ἐπώνυμος αὐτῷ, ἐὰν ἐκεῖνο ἐν αὐτῇ φυλάττη-
ται, χατέχρυψεν αὐτό, ἐνθεὶς τῷ ξαυτοῦ ἀνδριάντι τῷ ἐν τῇ ἐπι-
λεγομένῃ ἀγορ ἤτοι φόρῳ Κωνσταντίνου καὶ ἐπὶ τοῦ πορφυροῦ
χαὶ μεγάλου χίονος ἱδρυμέγῳ.

6—19 vgl. That. 1 18, 8ὲ p.65 — 191 vgl. Rufin X 12 p. 976. Soer. I 25
p- 136. That. II 3 p. 96 — 39-- 84 vgl. Socr. 117,8 p. 100; vgl. auch S. 12, 151
A?

4 τὸν aus τῶν A? | χαὶ Thädt.] > A?
10*

148 Gelasius

Περὶ Φρουμεντίου καὶ Αἰδεσίου χαὶ τῶν ἐν τῇ ἐνδοτάτῃ ᾿Ινδίᾳ.

Ὁ μὲν οὖν ϑεοφιλέστατος βασιλεὺς εὐσεβείᾳ τε καὶ πίστει τοιαύτῃ 91
πρὸς τὸν ϑεὸν συνεσφιγμένος, πάμπολλα καὶ ἄλλα βάρβαρα ἔϑνη εἰς
εἰρήνην τὴν πρὸς αὐτὸν ἐλϑεῖν παρεσχεύασε, τοῦ ϑεοῦ αὐτῷ ταῦτα
καϑυποτάξαντος πολλὰ πάλαι Ῥωμαίοις διαστασιάσαντα. ὅσον γὰρ
ἑαυτὸν di εὐλαβείας τῷ ϑεῷ ἐταπεινοῦτο, τοσοῦτον, μᾶλλον δὲ πολλῷ
πλεῖον αὐτῷ ὁ ϑεὸς πάντα κατηύϑυνε. κατὰ δὲ τὸν καιρὸν ἐκεῖ- 2
vov πολλαὶ προσϑῆκαι τοῖς ἀποστολικοῖς ἐγίνοντο κηρύγμασιν. εἰ
γὰρ καὶ Ματϑαῖος Πάρϑοις ἐκήρυξε καὶ Βαρϑολομαῖος «ἰϑίοψι καὶ
10 Θωμᾶς τοῖς τῆς μεγάλης Ἰνδίας "Ir δοῖς, ἀλλὰ τοῖς πόρρω Ἰνδοῖς Πάρ-

FO» καί τισιν ἔϑνεσι πλησιοχώροις αὐτῶν οὐπῶ ἣν ὃ περὶ Χριστοῦ
λόγος γνώριμος. γίνεται οὺν πρὸς ἀπομίμησιν Δητροδώρου τοῦς 3
σόφου TInog, Ex regen οστήσαν τος πάντα σχεδὸν τὰ ἔϑνη ἱστορίας ἕνεχα,
Megozuov Tovvoua τινὰ ἄνδρα Τύριον, ἐν φιλοσόφοις ἐπίσημον, τὴν
10 αὐτὴν τοῦ Mntoodagov ἱστορίας χάριν ὑπεισελϑεῖν πραγματείαν, ὃς
ἐπήγετο παῖδας συμφυεῖς δύο, μεμυημένους μὲν εἰς ἄγαν πᾶσαν τὴν τῶν
πραγμάτων παιδείαν, σπουδὴν δὲ ἔχοντας (εἰς) ἱστορίας ἁπάσης φιλο-
μάϑειαν, παραχαλ ἕσαντας αὐτὸν τὸν φιλόσοφον Megozıov μεϑ᾽ ἑαυτοῦ
αὐτοὺς παραλαβεῖν" ὧν ὁ μὲν εἷς “Φρουμέντιος τούνομα, ὁ δὲ ἕτερος
20 Αἰδέσιος. ἐπειδὴ δὲ ἔϑος καὶ νόμος ἢν τοῖς ἐκεῖσε βαρβάροις τοὺς 4
σπονδαῖς τῆς εἰρήνης τῆς πρὸς αὐτοὺς μὴ στοιχοῦντας Ῥωμαίους τοὺς
ἀφ᾽ ἡμῶν παρ᾽ αὐτοῖς εὑρισχομένους ἀναιρεῖν, συνέβη καὶ τότε κατὰ
χράτος λελύσϑαι τὰς σπονδὰς ἑκατέρων, ἐν ᾧ καιρῷ ὁ Μερόπιος τὴν
ἐνδοτάτην Iwdiev ἱστόρησεν ἅμα Φρουμεντίῳ καὶ Aldeoim. στενῶ- 5
25 ϑέντες γοῦν τῇ τῶν ἀναγχαίων λήψει, μάλιστα ὕδατος, ἀπάραντες
ἐκ τῆς χώρας καὶ τῇ ϑαλάσσῃ προσπλέοντες, προσορμίζονται τοῖς
κατὰ τοὺς: Ἰνδοὺς ἐχείν vg τοὺς ἐνδοτάτους διαφέρουσι τόποις, μὴ
δυνηϑέντες προβῆναι ἀνέμων ἐναντιότητι κολυϑέντες. καὶ δὴ ἐπὶ
ἡμέρας τινὰς λανϑάνοντες ἦσαν ἐχεῖσε, ἐκ τῆς αὐτόϑε γῆς ποριζό-
80 μενοι τὰς χρείας τοῦ σώματος. ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν (τῶν) παίδων
ὑπὸ τι δένδρον ἐπαδολεσχούντων ἀναγνώσμασιν, ἐπιστάντες οἱ βάρ-
βαροι κατέσφαξαν σὺν τῷ Μεροπίῳ ἅπαντας πλὴν τῶν προρρηϑέν-
τῶν παίδων Φρουμεντίου καὶ Αἰδεσίου, οὔς ἰδόντες καὶ εἰς οἶκτον
ἐλϑόντες ος ἅτε παίδων ἐφείσαντο, χαὶ δῶρον αὐτοὺς τῷ οἰχείῳ
βασιλεῖ προσήγαγον: ὧν εὐϑὺς τὸν Φρουμέντιον, αἰσϑόμενος αὐτοῦ

σι

ῷ9
[271

—7 vgl. Rufin X 8 p. 971 2.5ff — 8—S. 150, 22 vgl. Rufin X 9f p. 971ff
(erweitert)
A?
6 ξαυτῷ A? se deo subiecerat Rufin 17 corr. Hei. 28 ἐναντιότητι an
dem Wort ist mehrfach herumcorrigiert A? 30 corr. Holl

Kirchengeschichte III 9, 1—14 149

τῆς εὐφυίας ὁ βασιλεὺς ἐπίτροπον αὐτοῦ καϑίστα ἐπὶ τοῖς οἴκοι γινο-
μένοις ἀναλώμασι, τὸν δὲ «ἰδέσιον οἷν Ὀχοεῖν αὐτῷ διετύπωσεν. ἐν
τούτοις ὄντων αὐτῶν καὶ προχοπτόντων αὐτῶν ὁσημέραι γίνεται
τὸν βασιλέα τὸν ἀνθρώπινον ὑπεξελϑεῖν βίον, ἀφέντα υἱὸν N
νήπιον, τῆς οἰχείας βασιλείας διάδοχον νεύματι τοῦ μεγάλου τῶν
δῶν βασιλέος. γίνονται τοίνυν οἱ περὶ Φρουμέντιον ἐφεξῆς
πάσης τῆς βασιλείας τοῦ παιδὸς ἐπίτροποι, τῆς μητρὸς αὐτοῦ πάντων
αὐτοὺς προϑεμένης τὴν ἐξουσίαν ἔχειν διὰ τρόπων γνησιότητα καὶ
πεῖραν πραγμάτων θιωτικῶν. εἶχον γὰρ σὺν τῇ φύσει καὶ γνῶσιν,
προτριβέντες μάλιστα παιδείᾳ τε καὶ ξενιτείᾳ, δ ὧν μάλιστα καὶ
τοῖς νέοις κατάστασις πρεσβυτέρων προσγίνεται. ἐπειδὴ τοίνυν
ἤσαν καὶ εὐσεβεῖς, πίστει τε τῇ πρὸς τὸν ϑεὸν διαπρέποντες ἁπάσῃ
τε φιλανϑρωπίᾳ τοὺς πολλοὺς ὑπερακοντίζοντες, γῆν TE καὶ ϑάλαο-
σαν ἐπήεσαν, τὰ τῆς βασιλείας τοῦ παιδὸς ἐν ον ἘΕε πράγματα τοῖς
τε ᾿πλησιοχοροις προσέταττον, ἵνα τοὺς ἐπιξενουμένους Ῥωμαίων
πρὸς αὐτοὺς φέρωσιν, ἐπίγνωσιν τοῦ ϑεοῦ di αὐτῶν τοῖς Ἰνδοῖς
ἐγκατασπεῖραι προμηϑούμενοι. εἶχον γὰρ χαὶ τὸν καιρὸν προσυπ-
αἀκούοντα᾽ τότε δῆτα ἀνευρόντες τινὰς προτρέπονται τοῖς ἔϑεσι Ῥω-
μαίων χρησαμένους εὐχτήρια ποιεῖν καὶ οἴχους ἐχκλησιῶν δείμασϑαι
πρὸς συναϑροισμὸν τῶν τὴν τοῦ ϑεοῦ ἐπίγνωσιν ὑποδεχομένων, εἰ
χαὶ μὴ δύναιντο ϑυσιαστήρια πηγνύναι τῷ μὴ παρεῖναι αὐτοῖς αὐὖϑεν-
τίαν ἱερωσύνης. γίνεται γοῦν ἐκ τούτου πρόφασις τοῖς ἐπέκεινα
Ἰνδοῖς ϑεογνωσίας λίαν τοῦ Φρουμεντίου εὐεργεσίαις καὶ ϑωπείᾳ καὶ
zaggepegeı φιλοτίμως αὐτοῖς προσιόντος.

25 ὁὲ ἡνδρύν ϑη τὸ βασιλικὸν παιδίον, οὗπερ τὴν ἐπιτροπείαν
τῆς βασιλείας ἐποιοῦντο, εἰς αὔξησιν μεγίστην ἐπιδόντος αὐτοῦ, αἰ-
τοῦσιν αὐτοὶ χάριν αὐτὸν τὴ» ἐπὶ τὰ οἰχεῖα ἐπάνοδον αὐτοῖς χαρί-
σασϑαι. τοῦ δὲ βασιλέως σὺν 7} μητρὶ πολλαῖς παρακλήσεσι λιπα-
ροῦντος χαὶ χρατοῦντος χαὶ μὴ ἀπολύοντος, ὁ Φρουμέντιος ἔφαῦκε
σφόδρα λυπεῖσϑαι αὐτοὺς περὶ τούτου" διὸ κατηνάγκασαν τὸν TE
βασιλέα χαὶ τὴν τούτου μητέρα ἐπιδοῦναι τὸ ἀπολυϑῆναι αὐτούς" οἱ
δὲ μετὰ πλείστης ὅσης ϑλίψεως ἐπένευσαν, ὡς δεσπότῃ γὰρ τῷ De
μεντίῳ ἀντειπεῖν οὐχ ἐβούλοντο. οἱ de παραδεδωκότες ἅπαντα τῷ
παιδὶ χαὶ τῇ τούτου μητρὶ τὰ ἐγχειρισϑέντα αὐτοῖς τῆς θασιλείας
πράγματα, ἐξήεσαν τῆς Ἰνδίας σὺν τιμῇ πολλῇ τὴν ἐπὶ τὰ οἰχεῖα
πορείαν ποιούμενοι. τύτε οὖν ὁ μὲν Αἰδέσιος τὴν Τύρον κατείλη-

5 οἰχείας Cer.] οἰχίας A? 17 χαιρὸν am Rand von 2. Hd. A? 25 nv-
δρύνϑη corr. von 1. Hd.(?) aus ἐδρύνϑη A? 36 οὖν + τότε A?

ῳ

150 Gelasius

pev, ὁ δὲ Doovpeverne, eig AkSavdgeuan παραγίνεται, λογισάμενος os
ἀκόλουϑον εἴη τὸ γενόμενον παρὰ τοῖς βαρβάροις ἔργον ϑεῖον μὴ
περιϊδεῖν" καὶ προσελϑὼν τῷ ἐπισκόπῳ τῆς “Ἱλεξανδρέων ἐκκλησίας

᾿Ιϑανασίῳ --- αὐτὸς γὰρ ἦν τότε τῆς ἐκεῖσε ἀρχιερωσύνης κατέχων
τοὺς οἴακας — ἕχαστα αὐτῷ ὁ Φρουμέντιος τῶν γεγενημένων ὕφη-
γησάμενος ὑπομιμνήσκει ἐπισχύπους αὐτοῖς ἀποσταλῆρναι. τότε

δῆτα ὁ μέγας ᾿Αϑανάσιος σφόδρα σοφῶς καὶ συνετῶς τοῖς εἰρημένοις
προσέχων, λέγει τῷ Φοουμευτίω »καὶ τίνα εὑρήσομεν ἄλλον τοιοῦτον
ἄνδρα, ἐν ᾧ πνεῦμα ϑεοῦ ἐν αὐτῷ κατὰ σὲ, ἀδελφέ, τὸν δυνάμενον
ταῦτα ὀρϑῶς διαχελεύσασϑαι καὶ τὰς ἐκκλησίας ὡς ἔνι μάλιστα τὰς
ἐχεῖσε ἰϑύνειν«; καὶ χειροτονήσας αὐτὸν ἐπίσκοπον κελεύει πάλιν εἰς
Ἰνδοὺς ἀποδημῆσαι καὶ τὰς ἐχεῖσε ἐχκλησίας καϑιερῶσαι καὶ τοῦ
αὐτόϑι λαοῦ προμηϑεῖσϑαι.

Πλείστη δὲ τοῦ ϑεοῦ χάρις προσετέϑη μετὰ τὴν χειροτονίαν τῷ
ἀνδρί, τὰς ἀποστολιχὰς ἀφιέντι ἀκτῖνας. φϑάσας γὰρ τὴν προρρη-
ϑεῖσαν ἐνδοτάτην ἸΙ»δίαν, ἐπὶ σημείοις καὶ δυνάμεσι τὸ τοῦ Χριστοῦ
βεβαιῶν εὐαγγέλιον, πολλὰ πλήϑη τῶν »δῶν ἐπὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ
ἀληϑῆ πίστιν ἐφείλκυσε, γνησιώτατα αὐτῶν τὸν ϑεῖον δι᾿ αὐτοῦ παρα-
δεξαμένων λόγον. διὸ καὶ ἐκκλησίαι καὶ χειροτονίαι εἰς πλῆϑος
ηὔξησαν ἐν ἐκείνοις τοῖς ἔϑνεσι. ταῦτα ἡμῖν ὁ Αἰδέσιος ἐν τῇ
Τύρῳ παραμεῖ» ας διηγήσατο" πρεσβύτερος γὰρ τῆς αὐτόϑι ἐκκλησίας
γενόμενος ἐν αὐτῇ παρέμεινεν ἕως τῆς τοῦ βίου τελευτῆς.

Περὶ Ἰβήρων καὶ Δαζῶν καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς αἰχμαλώτου ἁγίας γυναικός.

Κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ οἱ πρὸς τῇ κατὰ Πόντον γῇ
᾿Ιβηρές te χαὶ Δαζοὶ τὸν τοῦ ϑεοῦ ἐδέξαντο λόγον, μήπω ‚700 Tov-
του εἰς αὐτὸν πεπιστευκότες. τοῦ de μεγίστου ἀγαϑοῦ τούτου αἰτία
κατέστη γυνή τις παρ᾽ αὐτοῖς αἰχμάλωτος οὖσα, ἄκρον δὲ βίον μετερ-
χομένη δι ἐγχρατείας τε καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ἔργων πάντας αὐτοὺς
εἰς ἔχστασιν ἤγεν. og δὲ τὴν αἰτίαν διεπυνϑάνοντο τῆς τοσαύτης
αὐτῆς ἀσκήσεως, ἁπλότητι μὲν ἡ ἁγία ἐκείνη γυνὴ λέγει" » διὰ Χρι-
στὸν τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦς. οὐδένα μέντοι ἐκ τούτου εἰς πίστιν ἔφερεν
τῆς εὐσεβείας, ἐθαύμαζον δὲ μόνον τὴν γυναῖκα, καὶ τῷ ξένῳ βίῳ
αὐτῆς προσέχοντες πολλὰ ἐλογίζοντο. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἔϑος ἢν αὐτοῖς,
εἴπερ νήπιον εἶχον ἀσϑενείᾳ περιπεσόν, περιτρέχοντας αὐτοὺς πρὸς

20 auch die Quellenangabe wörtlich bei Rufin — 94-- 85. 154,19 vgl. Rufin

een:
42

2 εἴη Ltz εἶναι A? | γινόμενον A? | zu ϑεῖον vgl. opus dominieum Ruf.
ϑεὸν A? 23 γυναικὸς + χατὰ τοῦ ϑεοδωρίτον A? 951 τούτου aus τού-

τους, ς von 1. Hd. gestrichen A?

Kirchengeschichte III 9, 14—10, 9 531]

τοὺς ἐγχωρίους ἅπαντας ἑἕχάστοϑεν πορίζεσϑαι βοήϑημα, γέγονε διὰ
τούτου ἐχπεριελϑοῦσαν τινα πάντας ἐλϑεῖν χαὶ πρὸς τὴν αἰχμάλω-
τον. ἡ δὲ πρὸς τῇ ϑύρᾳ ἑστώσῃ σὺν τῷ παιδαρίῳ τῇ γυναικὶ ἔφη"
»οὐδὲν ἐγὼ τῷ παιδαρίῳ dur ἤσομαι βοηϑῆσαι, τὸν δὲ Χριστόν, ὃν
ὑμῖν εἶπον πολλάκις, οἶδα δυνατὸν εἶναι καὶ νεχροὺς ἀνιστᾶν καὶ τοῖς
ἀπηγορευμένοις χαρίζεσϑαι ἴασιν«κ. ἡ δὲ τοῦ παιδὸς μήτηρ καϑιχέ-
TEVE τὴν αἰχμάλωτον. τότε οἴχτῳ τῆς δεομένης κινηϑεῖσα τὸ νήπιόν
τε τῷ σάκχῳ τῷ ἑαυτῆς περιβαλοῦσα, προσευξαμένη τῷ ϑεῷ ἀπέ-
δωχεν αὐτὸ τῇ μητρὶ ὑγιές. διέδραμε δὲ εἰς πολλοὺς τὸ γενόμενον
καί γε ἄχρι τῆς βασιλίδος ἔφϑασεν, ἥτις κατέκειτο βαρυτάτῃ νόσῳ
κατεχομένη" καὶ γὰρ χρόνον ἱκανὸν ἀσϑενήσασα, av ιάτως εἶχε λοιπὸν
τὰ περὶ τῆς φϑασάσης αὐτὴν χαλεπωτάτης νόσου. ἀξιοῖ μὲν οὖν τὴν
αἰχμάλωτον» ἀποστείλασα διὰ τῶν οἰκείων πρὸς αὐτὴν παραγενέσϑαι.
ἡ δὲ δέει καὶ εὐλαβείᾳ ἀνανεύει τοῦ πρὸς τὴν βασιλίδα διαβῆναι,
εἰδυῖα τὸν ἐκ τῆς ἀνϑρωπίνης δόξης παρεισδύνοντα ὀλισϑον. διά
τοι τοῦτο ἀπρὶξ ἔχουσαν αὐτὴν τοῦ μὴ ἐλϑεῖν ἐπιγνοῦσα ἡ βασίλισσα
χελεύδξι σὺν τῷ σχιμποδίῳ πρὸς αὐτὴν ἀπαχϑῆναι. ἧστινος δυσω-
πηϑεῖσα τὴν ταπείνωσιν ἡ μακαρία αἰχμάλωτος τὸν αὐτὸν τρόπον
περιβαλοῦσα τὴν βασιλίδα τῷ σάκχῳ, ἐφ᾽ © γόνυ κλίνασα τὰς εὐχὰς
τῷ ϑεῷ προσέφερε τῇ συνήϑει πρὸς τὸν Χριστὸν εὐχῇ, ὑγιῆ οἴχαδε
ἀποπέμπει χαίρουσαν καὶ πορευομένην τοῖς οἰχείοις ποσί, νέον καὶ
ξένον ϑαῦμα τοῖς ἐντοπίοις παρεχομένην, τοῦ Χριστοῦ τὴν χάριν
ὁμολογοῦσαν, καϑὼς παρὰ τῆς αἰχμαλώτου γυναικὸς ἐδιδάχϑη. τρα-
νῶς TE ἀπεφϑέγγετο πορευομένη" »δόξα σοι Χριστέ, φησί, δέσποτα
τῆς αἰχμαλώτου: σοὶ χάρις καὶ σοὶ πᾶσα τιμή, σωτὴρ ἡμῶν τῶν
εἰς σὲ πιστεύειν ἠξιωμένων«. ἀλλὰ καὶ τῷ συμβίῳ ξαυτῆς ἡ βασί-
λισσα διηγήσατο ἕκαστα, παρώρμησε δὲ αὐτὸν εἰς ἀμοιβὴν ἀξιόπιστον
χρήμασι βουληϑῆναι ἀμείψασϑαι τὴν αἰχμάλωτον τῆς εὐεργεσίας τῆς
εἰς τὴν σύμβιον αὐτοῦ ἕνεκα. ἡ de βασίλισσα πρὸς αὐτὸν ἔφη »ἡ
αἰχμάλωτος αὕτη, ὦ βασιλεῦ, οὐχ ὀρέγεται ἀργυρίου οὔτε χρυσίον
περιποιεῖται" δῶρον δὲ ἀπαιτεῖ παρ᾽ ἡμῶν ἀξιόχρεων. τὸ μόνον ἡμᾶς
πιστεῦσαι, ὅτι ὁ Χριστὸς υἱός ἐστι τοῦ ϑεοῦ τοῦ ὑφίστου" ἡ γὰρ ὁ
πᾶς βίος νηστεία χαὶ ἐγκράτεια, περιττοὶ ϑησαυροὶ χρυσίου καὶ ἄργυ-
ρίου, καὶ γὰρ ἀπεπειράϑην τῆς εὐσεβοῦς. τἀλεϑῆ διηγοῦμαί σοι, ὦ
βασιλεῦ. ἀλλ᾽ εἴ μου παρὰ σοὶ φροντίς ἐστι σωτηρίας, ἀμειψώμεϑα
καινότερον τὴν γυναῖχα, τὸν Χριστὸν αὐτῆς παραδεχόμενοι εἰς προυῦ-
κύνησιν«. ὁ δὲ τέως ὀκνηρότερον διετέϑη, καίτοι πολλάκις ὑπο-

12 οὖν von 2. Hd. übergeschrieben A? 33 περιττοὶ aus περιττὸν corr. A?

®
>

1%]
Όι

152 Gelasius

μιμνησκόμενος πρὸς τῆς γαμετῆς ὑπερετίϑετο ἐχλύων ταῖς evayye-
λίαις τὴν αἴτησιν καὶ χαιρὸν πρόσφορον ἐλπίζων αὐτῷ περὶ τούτου
λυσιτελεῖν [ἔλεγεν]. ὃ καὶ γέγονε κατὰ πρόνοιαν ϑεοῦ τοῦ ϑέλοντος
»πάντας ἀνϑρώπους σωϑῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληϑείας
ἐλϑεῖνκ«. συνέβη γὰρ αὐτὸν ἐν ϑήρᾳ περισπώμενον περὶ ὕλην
κάταλσον καὶ βαϑυτάτην ἐν ἡμέρᾳ σταϑηρᾷ ὑποστῆναι νύχτα ἀπροσ-
δόκητον. ἄφνω γὰρ ἐν μεσημβρίᾳ κατὰ “πάσης τῆς ὕλης περιεχύϑη
σχότος βαϑύτατον, ἔνϑα nv ὁ βασιλεύς. ὡς δὲ καὶ οἱ συνόντες αὐτῷ
τῇδε χἀχεῖσε πρὸς τὴν ϑήραν διασπώμενοι εὕρηνται, φόβος συνέσχε
τὸν βασιλέα μέγιστος ἥκιστα λογιζόμενον, ὅπως διαφύγῃ τὴν ἔφοδον.
ἐπεὶ δὲ καὶ πάντες οἱ συνόντες αὐτῷ τὴν αὐτὴν ὑπέμενον ἀνάγκην
(ἕχαστον γὰρ τῶν πρὸς αὐτὸν ἐληλυϑέναι σπευδόντων ἐν ᾧ κατεί-
ληφε τόπῳ τὸ σχότος ἐστήλωσε, προβῆναι μὴ συγχωρῆσαν εἰς ἀλλή-
λῶν παράκλησιν) τότε ὑπομνησϑεὶς ὁ βασιλεὺς τῆς γαμετῆς καὶ
τῆς ταύτην ἀνιάτως ἔχουσαν ἰασαμένης αἰχμαλώτου, ἐβόησε λέγων"
» Χριστέ, ὁ τῆς αἰχμαλώτου κύριος, παράστηϑί μοι τὰ νῦν, ἵνα φύγω
τὴν ἐπιχειμένην ἀνάγκην" ἔχο γὰρ σαφεστάτην πεῖραν τῆς ϑείας σου
δυνάμεως τὴν ἐμὴν σύμβιονκ. καὶ ἅμα τῷ τελέσαι τὴν εὐχὴν εὐϑὺς
περιαιρεϑέντος τοῦ σκότους τὸ φῶς τῆς ἡμέρας ἐπεχύϑη μᾶλλον ἢ
τὸ πρότερον χατὰ πάσης τῆς ὕλης, ἔνϑα ἤσαν ἐστηλωμένοι. καὶ
παραγενόμενοι οἴχοι ὑγιεῖς παραχρῆμα εὗρον τὸν βασιλέα κελεύοντα τὴν
αἰχμάλωτον (εὐϑγέως πρὸς αὐτὸν γενέσϑαι, μηκέτι ϑεὸν ἕτερον προῦ-
κυνεῖν ἐπαγγελ λόμεν ov ἢ ᾿Ιησοῦν Χριστόν, ὃν ἡ γυνὴ σέβεται. ἔρχε-
ται οὖν ἡ γυν ὴ ἡ αἰχμάλωτος, καὶ γίνεται τοῦ βασιλέως διδάσκαλος
πάντα τὸν τύπον τῆς πίστεως αὐτῷ ἐπιστήσασα. © δὲ χαίρων οὐκ
ηἠδεῖτο πρὸς εὐτελοῦς γυναικὸς ϑεοσέβειαν ἐκμανϑάνων" τοὐναντίον
δὲ ἐπ᾽ αὐτῇ σεμνυνόμενος εἰς μέσον αὐτὴν ἄγεσϑαι ἐπὶ τοῦ πλήϑους
ἐκέλευσε παρρησιαζόμενος ἐπ᾽ αὐτῇ λέγων" »oTı μου ἡ γαμετὴ ϑάνα-
τον διὰ τῆς προσευχῆς ταύτης διέδρα Χριστοῦ τοῦ παμβασιλέως τῇ
yagırıc. ἔπειϑέ τε τοὺς ὑπηκόους, εἰ ϑέλοιεν σώζεσϑαι, καὶ τὰ αὐτὰ
φρονεῖν χαὶ τὴν εἰς Χριστὸν αἱρεῖσϑαι προσκύνησιν τῶν εἰδώλων
χαταφρονοῦντας.

Ἐπειδὴ δὲ ἔμαϑε πρὸς τῆς ἁγίας γυναικὸς ὅτι ἐκκλησίας χρὴ
ἱδρύσασϑαι εἰς προσκύνησιν τοῦ Χριστοῦ, ὁμοῦ προΐει ἐπὶ τὴν χρείαν
σπουδαίως. ὡς δὲ τοῦ οἴχου τὸν περίβολον ἤγειραν οἰκοδομήσαντες,

4 1 Tim. 2, 4

22 (εὐϑ)έως Hei] ἕως A? 34 idevcaosaı: ὑσ übergeschrieben A? 35 am
Rand © A?

Kirchengeschichte III 10, 9—18 159

ἔδει δὲ λοιπὸν τοὺς κίονας στῆσαι ἐν μέσῳ τοῦ οἴχου πρὸς διαίρεσιν
τῶν συνερχομένων ἀνδρῶν τε χαὶ γυναικῶν, ϑέλων ὁ ϑεὸς πάγιον
γνώμην ἐνθεῖναι τῷ τε βασιλεῖ καὶ πᾶσι τοῖς ὑπ᾿ αὐτοῦ ὑπηχόοις
περὶ τοῦ διὰ τῆς αἰχμαλώτου γυναικὸς κηρυχϑέντος εὐαγγελίου Ἰησοῦ
Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, ποιεῖ τὸν τρίτον xiova εἰς μέσον ὀρϑωϑέντα
ἔτι τε πλάγιον ὄντα μὴ γενέσϑαι εἰς τέλος ὄρϑιον χαϑάπερ καὶ οἱ
δύο ἕτεροι: χαὶ πολλὰ χαμόντες οἱ τεχνῖται ta τε ἱστία σὺν ταῖς
μηχαναῖς ἁπάσαις διαρρήξαντες καὶ συντρίφαντες ὑπεξαναχωροῦσι
φεύγοντες, δεδιότες μὴ ἐναπολειφϑέντες χαμαὶ ὑπὸ τὸν κίονα ἀπο-
ϑάνωσιν" ἵστατο γὰρ ὁ κίων ἐν τῷ. ἀέρι κρεμάμενος πλάγιος, μηδε-
vos ὡς ἔϑος τοῖς τεχνίταις ἐπινοουμένου παρ᾽ αὐτῶν τινος βοηϑή-
ματος. ἀκούει ταῦτα ἢ αἰχμάλωτος καὶ δέει πολλῷ συσχεϑεῖσα, μὴ
ἀνάπαλιν τὸ πλῆϑος ἐπιδῷ ἑαυτὸ πρὸς τὰ εἴδογλα, ἔρχεται δύνοντος
τοῦ ἡλίου χατὰ τὸν τόπον καὶ κλίνασα γόνυ πρὸς τὸν ϑεὸν ἕως
πρωὶ ἤγειρε διὰ τῆς εὐχῆς τὸν χίονα, οὐκ ἐπὶ τὴν βάσιν ἑστῶτα,
ἀλλ᾽ 0090» μὲν ἠρτημένον ἐπάνω τῆς βάσεως ὅσον ἀπὸ πήχεως ἕνός,
olxovo μοῦντος τοῦ ϑεοῦ μὴ ἀπιέναι τὴν αἰχμάλωτον οἴχοι ἕως τῆς
τοῦ πλήϑους ἀφίξεως, ἵνα γνῶσιν αὐτῆς τὴν ἐν τῷ ὑπ᾽ αὐτῆς κηρυτ-
τομένῳ ἀληϑινῷ ϑεῷ πίστιν. ἦλθον οὖν ἕωϑεν σὺν τῷ βασιλεῖ,
χαὶ ἰδόντες ὀρϑιον ἠρτημένον τὸν τηλικοῦτον χίονα ἐξίσταντο. τότε
τῆς αἰχμαλώτου πᾶσι γενομένης καταφανοῦς διὰ τὸ γεγονύς, ἀναστά-
σης αὐτῆς ἐκ τῆς εὐχῆς εὐϑέως ὃ κίων, οἷά τινων τεχνιτῶν τῇ οἰχεία
βάσει αὐτὸν προσαρμοζόντων DJ ἔνε μάλιστα ἀπετέϑη, πλείστην ὅσην
παρὰ τοὺς ἔμπροσϑεν καὶ τοὺς μετ᾽ αὐτὸν κίονας ἔχων εὐπρεπῆ τὴν
ἀσφάλειαν. ἐκ τούτου γέγονε χαὶ τοὺς λοιποὺς τοῦ πλήϑους συν-
ελϑεῖν καὶ συνομολογῆσαι τὴν τοῦ βασιλέως πίστιν ϑαυμάζοντας
Χριστόν" τοῦτο γὰρ αὐτοῖς ἡ αἰχμάλωτος ἐκείνη ἁγία γυνὴ διεμαρ-
τύρατο᾽ ἐδεδοίκει γὰρ τοῦ πλήϑους τὴν ἁπλότητα, μήποτε ἄρα ὑπὸ
τῆς πατρῴας δεισιδαιμονίας νυττόμενοι εἰς αὐτὴν τὸ εἰς Χριστὸν
σέβας ἀπενέγκοιντο, ἤγουν δόξαν περὶ αὐτῆς σχῶσι μὴ συντείνουσαν
πρὸς εὐσέβειαν. διὰ τοῦτο καὶ κοινωνῆσαι αὐτοὺς τῆς εὐχῆς προ-
ετρέψατο, ἡνίχα τὸν κίονα ἠρτημένον τῷ οἰχείῳ τόπῳ προσαρμο-
σϑῆναι πεποίηκε, συσχιάζουσα διὰ τούτου τὴν οἰκείαν ὑπόληψιν, τὴν
de τοῦ σωτῆρος Χριστοῦ ἐνέργειαν λέγουσα εἰς πάντας ἀνθρώπους
τοὺς εἰς αὐτὸν εὐσεβοῦντας διαβαίνειν ἐν ταῖς ὑπὲρ ἄνϑρῶπον
πράξεσι.

22 οἰκία A? corr. Cer. 24 nach τὴν (τ) Raum für zwei Buchstaben A?

32 οἰχίω A2 corr. Cer.

)

154 Gelasius

Μετὰ δὲ τὸ τελειωϑῆναι τὴν ἐκκλησίαν ὑποτίϑεται τῷ τε βασι-
λεῖ χαὶ τῇ βασιλίδι ἡ αἰχμάλωτος πέμψαι αὐτοὺς πρὸς τὸν τῆς εὐσε-
βείας σύντροφον τὸν ϑεοφιλέστατον βασιλέα Κωνσταντῖνον πεμφϑῆς
ναι αὐτοῖς παρ᾽ αὐτοῦ αἰτουμένους τὸν τὴν ἐχκλησίαν» ἐχείνην χα-
ϑιερώσοντα. τότε ὑπό τε τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ χοινοῦ τῶν Ἰβήρων
οἱ σταλέντες πρεσβευταὶ καταλαμβάνουσι τὴν Κωνσταντινούπολιν.
ἀναγγέλλοντες τῷ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ τὴν ἐκεῖσε χρατυνϑεῖσαν
τοῦ Χριστοῦ πίστιν, ἐπίσκοπον αἰτοῦντες δοϑῆναι αὐτοῖς παρ᾽ αὐτοῦ
εἰς τὴν τῶν παρ᾽ αὐτοῖς ἐκκλησιῶν καϑιέρωσιν ὁμοῦ καὶ διατύποω-
σιν. οὺς προσηνῶς δεξάμενος ὃ εὐσεβὴς καὶ φιλόχριστος βασιλεὺς
Κωνσταντῖνος, χαίρων ἐν τῷ κυρίῳ παρέσχε τὴν αἴτησιν, τὸν τῆς
Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον ᾿4λέξανδρον παρορμήσας χειροτονῆ-
σαι τῶν Ἰβήρων ἐπίσχοπον, ὁμοῦ συνορῶν ϑεοῦ νεῦμα εἶναι τοῦ τοὺς
ἀλλοφύλους αὐτῷ καϑυποτάσσοντος. τούτων ἡμῖν ὁ πιστότατος
Βαχχούριος ὑφηγητὴς γέγονεν, ἀνὴρ εὐλαβέστατος καὶ τοῦ βασιλικοῦ
γένους τῶν παρ᾽ αὐτοῖς Ἰβήρων περιφανέστατος, (ὃς) σατράπης Ῥω-
μαίων καταστὰς καὶ ταῖς ἀκρωρείαις τῆς Παλαιστίνης κατὰ τῶν Zaga-
κηνῶν βαρβάρων ἐπιστρατεύσας πόλεμον ἄχρως ὅτι μάλιστα τὴν κατ᾽
αὐτῶν νίκην ἤρατο.

AIR ἐπανιτέον εἰς τὸ ἐγχειρισϑὲν τῆς βασιλείας τῆς ἱστορίας"
ὁ γάρ τοι βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἐπιμελέστερος ὧν περὶ τὸν χρι-
στιανισμὸν καὶ ἀποστολικῷ εἰς τὸν Χριστὸν ἐχκαιόμενος πόϑῳ,
ἑτέρας καὶ αὖὐϑις ἐκκλησίας κατὰ πόλεις ἐποίει καὶ μίαν μὲν ἐν τῇ
καλουμέν δρυὶ τῇ Μαμβρῇ, ὑφ᾽ ἣν τοὺς ἀγγέλους ξενισϑῆναι πρὸς
τοῦ Apgazu οἱ ἱεροὶ λόγοι μηνύουσι, κατεσχεύασε. μαϑὼν γὰρ ὃ
τὰ πᾶντα ἄριστος χαὶ ϑεοφιλέστατος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ὑπὸ
τῇ δρυὶ ἐκείνῃ βωμὸν ἱδρῦσϑαι καὶ ϑιυισίας Ἑλληνικὰς ἐπ᾿ αὐτῷ τε-
λεῖσϑαι, μέμφεται μὲν δ ἐπιστολῆς Βυσεβίῳ τῷ Καισαρείας τῆς
Παλαιστίνης ἐπισκόπῳ παριδόντι τὸ τοιοῦτον μυσαρὸν τόλμημα,
κελεύει δὲ τὸν μὲν βωμὸν ἀνατραπῆναι, πρὸς δὲ τῇ δρυὶ ἐκκλησίαν
τοῦ ϑεοῦ τοῦ ζῶντος κατασχευασϑῆγαι. ἔτι καὶ ἐν ᾿Πλιουπόλει
τῆς Φοινίκης μαϑὼν αὐτοὺς ἀσεβῶς βιοῦντας καὶ αἰσχρὰν ἀγωγὴν
μετιόντας, νόμῳ σεμνῷ τὸν αἰσχρὸν αὐτῶν ἀνεῖλε βίον, ἐκκλησίαν
δὲ χτίσας ἐν τῇ αὐτῇ πόλει χαὶ ἐπίσκοπον χειροτονηϑῆναι παρα-
σχευάσας κλῆρόν τε ἱερὸν σὺν αὐτῷ ἐν αὐτῇ τῇ ἐκκλησίᾳ καϑιερω-

14 Quellenangabe fast wörtlich so bei Rufn -- 20—S.155, 11 vgl.
Socr. 1 18, 5ff p. 110 — 24 vgl. Gen. 18, 11

A2
1 ᾧ in τῷ undeutlich A? 16 corr. Holl 22 ἐχκαιόμενος: αἱ durch Cor-

rectur A2 30 im Text ἀνατραπῆ, darüber von 2. Hd. εἶναι A2

Kirchengeschichte III 10, 19-—11, 1 155

ϑῆναι προστάξας, οὕτως τὰ λιουπολιτῶν κακὰ μετριώτερα ἀπειργά-
σατο, οὐ μὴν ἀλλὰ γὰρ καὶ ἄρχοντας πολιτιχοὺς Χριστιανοὺς καὶ ἐπὶ
βίῳ σεμνῷ μαρτυρουμένους ἐπιλεξάμενος προσχατέστησε τῇ πόλει
χαὶ τῇ περιχώρῳ πάσῃ, ϑάνατον αὐτοῖς ἀπειλήσας, εἰ μὴ τῆς πρό-
5 τερον προσούσης αὐτοῖς αἰσχρουργίας καὶ τῆς περὶ τὰ μυσαρὰ εἴδωλα
δεισιδαιμονίας αὐτῶν ὡς τάχιστα ἑαυτοὺς μεταβάλοιεν. ἔτι τε τὸν 25
ἔν ᾿Αφάχοις τῆς ᾿ἀφροδίτης κα ἀρρητοποιίας ἀνέτρεψε, καὶ τὸν ἐν τῇ
Κιλικίᾳ Πυϑωνικὸν ἀπήλασε δαίμονα, τὸν ναὸν ἐν ᾧ ἐφώλευεν ἐκ
ϑεμελίων ἀνατραπῆναι χελεύσας. τοιαῦτα ὁ πιστότατος βασιλεὺς
Κωνσταντῖνος πανταχοῦ γῆς εἰργάζετο χρηστά.

Παραϑήσω δὲ καὶ ἕτερον τεχμήριον τῇδε τῇ ἐχκλησιαστικῇ ἷστο- 26
ρίᾳ τῆς τοῦ αὐτοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου εἰς τὸν
τῶν ὕλων ϑεὸν πίστεως. τοσοῦτος γὰρ αὐτῷ ἢν ὁ περὶ τὸν Χρι-
στὸν πόϑος καὶ ζῆλος, εἰς καὶ εἰς Πέρσας σκεπτόμενος ὑπὲρ τῶν
15 ἐχεῖσε Χριστιανῶν διαβῆναι κελεῦσαί τε κατασχευασϑῆναι σκηνὴν ἐκ

ποικίλης ὀϑόνης ἐκκλησίας τύπον ἀποτελοῦσαν, ὡς καὶ Mwons ἐν
τῇ ἐρήμῳ πεποίηκε καὶ ταύτην φέρεσϑαι ἐν τῇ ὁδῷ, ἵνα ἔχῃ κατὰ
τοὺς ἐρήμους τόπους εὐχτήριον εὐπρεπές, ἐν ᾧ τὰς εὐχὰς τῷ ϑεῷ
ἀναπέμπει. ἀλλὰ τὴν μὲν ἐπὶ τὴν Περσίδα πορείαν διανύσαι αὐτὸν 3
20 τότε κατὰ γνώμην αὐτῷ οὐχ ὑπήντησε, τῆς τῶν ἐχκλησιῶν τοῦ ϑεοῦ
προμηϑουμένῳ εἰρήνης" ὁ δ᾽ ἐκεῖσε, τῶν Περσῶν λέγω, βασιλεὺς ὑπὲρ
τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν τῆς εὐσεβείας τροφίμων τὴν πρόνοιαν ποιούμενος,
μαϑὼν αὐτοὺς ὑπὸ τῶν ἐχεῖσε ἀσεβῶν ἐλαυνομένους καὶ αὐτὸν δὲ
τοῦτον τὸν ἐχε(ίνων.) βασιλέα τῇ πλάνῃ δεδουλωμένον παντοδαποὺς
αὐτοῖς καττύειν ἐπιβουλάς, Σαβώριος δὲ ἦν, ἐπέστειλεν αὐτῷ καὶ
εὐσεβεῖν παραινῶν καὶ τοὺς εὐσεβεῖς καὶ Χριστιανοὺς τιμῆς ἀπολαύειν
αἰτῶν. σαφῆ δὲ τὴν τοῦ φιλοχρίστου βασιλέως σπουδὴν αὐτὰ δείξει

je
σ--

x ’
τὰ γραμματα.

᾿Ἐπιστολὴ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς Σαβύριον τὸν τῶν Περσῶν βασιλέα περὶ
90 τῆς τοῦ λαοῦ τοῦ ϑεοῦ προνοίας.
νυν , - - ) ; \
» Tv ϑείαν πίστιν φυλάττων τοῦ τῆς ἀληϑείας φῶτος μετα- 11 1
G - - 2 x c ’ x
-λαγχάνογ᾽ τῷ τῆς ἀληϑείας φωτὶ odnyovusvos τὴν ϑείαν πίστιν ἐπι-

11—21 Quelle Johannes? -- 16f vgl. Exod. 35 — 22—28 vgl. That. I
24, 128 νη. 76 — 31—8. 157, 11 vgl. Thdt. 125, 1—13 p. 76ff
A?

7 Αφάχοις Socr.] ἀράτοις A? | x erg. nach Socr. etwa: ναὸν χαϑελὼν
τὰς ἐκεῖ γιγνομένας ἀνέδην 18 τοσοῦτον A? 17 ἔχῃ Ltz. ἔχει. A? 24 ἐχεί-

νων Thdt.] ἐχεῖ (entgegen d. Sprachgebrauch) A? 26 ἀπολαύειν corr. aus ὦπο-
λάβειν A?

156 Gelasius

γινώσκω. τοιγάρτοι ὡς τὰ πράγματα βεβαιοῖ, τὴν ἁγιωτάτην ϑρη-
"σκείαν γ» οὠρίξω διδάσκαλον οὖσαν τῆς γνώσεως τοῦ ἁγιωτάτου ϑεοῦ,
ταύτην τὴν λατρείαν ἔχειν ὁμολογῶ. τούτου τοῦ ϑεοῦ μου τὴν
εδύναμιν ἔχων σύμμαχον, ἐκ τῶν περάτων τοῦ ὠχεανοῦ ἀρξάμενος
"πᾶσαν ἐφεξῆς τὴν οἰκουμένην Beßeialıc) σωτηρίας ἐλπίσι διήγειρα,
-ος ἅπαντα ὅσα ὑπὸ τοσούτοις τυράννοις ἐϑνὴ δεδουλωμένα ταῖς
»χαϑημεριναῖς συμφοραῖς τρυχόμενα ἐξίτηλα γέγονε, ταῦτα νῦν προῦ-
"λαμβάνοντα τὴν τῶν κοινῶν ἐκδικίαν, ὥσπερ ὑπὸ πολλῆς τινος ϑερα-
»πείας ἀναξζωπυρηϑέντα, αὐχοῦσι τε καὶ ἀγάλλονται χαὶ πανηγυρικὰς
»τῷ ϑεῷ ἐπιτελοῦσιν ἑορτάς. τοῦτον τὸν ϑεὸν ἐγὼ πρεσβεύο, οὗπερ
»τὸ σημεῖον ὃ αὐτῷ ἀναχείμενός μοι στρατὸς ὑπὲρ τῶν ὦμων φέρει,
-χαὶ ἐφ᾽ ἅπερ ἂν ὁ τοῦ δικαίου λόγος παραχαλεῖ, κατευϑύνεται. ἐξ
»αὐτῶν δ᾽ ἐχείνων περιφανέσι τροπαίοις αὐτίκα τὴν χάριν λαμβάνο».
"τοῦτον τὸν ϑεὸν ἀκραιφνεῖ καὶ καϑαρᾷ διανοίᾳ ἐν τοῖς ἀνωτάτο,
»τυγχάνειν ὑπεραυγάζομαι.

»Τοῦτον δὲ τὸν ϑεὸν ἐπικαλοῦμαι γόνυ κλίνας, φεύγων μὲν πᾶν
"αἷμα βδελυκτὸν καὶ ὀσμὰς ἀηδεῖς καὶ ἀποτροπαίους, πᾶσαν δὲ λαμ-
»πηδόνα ἐχκλίνων, αἷς ἡ παμμίαρος καὶ ἀϑέμιτος πλάνη χαίρουσα
"πολλοὺς τῶν ἐϑνῶν xal ὅλα γένη χράνασα χατέρριψε, τοῖς κατω-
>TATO παραδοῦσα μέρεσιν. ἃ γὰρ ὁ ϑεὸς τῶν ἀνθρώπων πρόνοιαν
»διὰ φιλανϑρωπίαν οἰκείαν ποιούμενος χρείας ἡμῶν ἕνεκα εἰς τοὺμ-
»φανὲς παρήγαγε, ταῦτα πρὸς τὴν ἑχάστου ἐπιϑυμίαν κακῶς ἀνέρ-
πχεται καϑαρὰν δὲ μόνην διάνοιαν καὶ ψυχὴν ἀκηλίδωτον παρὰ
»ἀνϑρώπων ἀπαιτεῖ, τὰς τῆς ἀρετῆς καὶ εὐσεβείας πράξεις ἐν τούτοις
»σταϑμώμενος. ἐπιεικείας γὰρ καὶ ἡμερότητος ἔργοις ἀρέσχκεται πρᾷους
»αιλῶν, μισῶν τοὺς ταραχώδεις, ἀγαπῶν τὴν πίστιν, ἀπιστίαν κολᾶ-
ζῶν, πᾶσαν μετὰ ἀλαζονείας δυναστείαν καταγνοὺς καταβάλλει, ὕβριν
"ὑπερηφάνων τιμωρεῖται, τοὺς ὑπὸ τύφου ἐπαιρομένους ἐκ βάϑρων
»ἀναιρεῖ. οὗτος καὶ βασιλείαν δικαίαν περὶ πολλοῦ ποιούμενος ταῖς
"παρ᾽ αὐτοῦ ἐπιχουρίαις χρατύνει, σύνεσίν τε βασιλικὴν τῷ γαληναίῳ
»τῆς εἰρήνης διαφυλάττει.

»Διὸ χαίρων ἄγαν ὑπεραγάλλομαι, ἀδελφέ, τοῦτον ϑεὸν εἶναι
-ὁμολογῶφν) πάντων ἀρχηγὸν καὶ σωτῆρα, ὃν πολλοὶ τῶν τῇδε βασιλευ-

9 Interpolation des Gelasius — 27 vgl. Jes. 13, 11

> βεβαίαις Thdt.] βεβαία A? 6 τυράννοις aus τυράννης A? 7 συμφο-
οραῖς A? 10 Am Rand noch kenntlich ὑπερ... αλλ von späterer Hd. A?
11 αὐτῷ corr. aus αὐτοῦ A? 16 μὲν übergeschrieben von späterer Hd. A?

21 οἰκίαν A? 27 ἀλοζοτείας A? 33 ὁμολογῶν 'Thdt.] ὁμολογῶ A?

Kirchengeschichte ΠῚ 11, 1—12 151

-σάντον, μανιώδεσι πλάναις ὑπαχϑέντες, ἐπεχείρησαν ἀρνήσασϑαι.
"ἀλλ᾽ ἐκείνους ἅπαντας τοιοῦτον τιμωρὸν τέλος κατανάλωσεν, ὡς
"πᾶν τὸ μετ᾽ ἐκείνους ἀνϑρώπων “γένος τὰς ἐκείνων συμφορὰς οὐκ
"ἀντ᾽ ἄλλου παραδείγματος ἢ ταύτας παρὰ τοῖς τὰ ὅμοια ζηλοῦσι
»τίϑεσϑαι. τούτων ἐχεῖνον ἕνα ἡγοῦμαι γεγογέναι, ὃν χαϑάπερ τις
-σχηπτὸς ἡ ϑεία dien τῶν τῇδε ἀπελάσασα τοῖς ὑμετέροις μέρεσι
"παραδέδωκε, τῆς ER αὐτῷ αἰσχύνης πολυϑρύλλητον τὸ παρ᾽ ὑμῖν
"τρόπαιον ἀποφήναντα.

> A12@ γὰρ ἔοιχεν εἰς χαλὸν προκεχωρηχέναι. τὸ χαὶ ἐν τῷ za
»ἡμᾶς αἰῶνι τὴν τῶν τοιούτων τιμωρίαν περιφανῆ δειχϑῆναι. ἐπεῖ-
»dov γὰρ καὶ αὐτὸς ἐκείνων τὰ τέλη, τῶν ἔναγχος ἀϑεμίτοις
"προστάγμασι τὸν τῷ ϑεῷ ἀνακείμενον ἐχταραξάντων λαόν. διὸ δὴ
»χαὶ πολλὴ χάρις τῷ ϑεῷ, ὅτι τελείᾳ προνοίᾳ πᾶν τὸ ἀνϑρώπινον
γένος, τὸ φυλάττον τὸν ϑεῖον αὐτοῦ νόμον, ἀποδοϑ είσης αὐτῷ τῆς
"εἰρήνης, ἀγάλλεται zei γαυριᾷ. ἐντεῦϑεν καὶ ἡμῖν αὐτοῖς πεπεισ-
"μένον, ὅτι κάλλιστα καὶ ἀσφαλέστατα ἔχειν ἡμᾶς ἅπαντα συνέστηκεν,
»υὑπότε διὰ τῆς τούτων, τῶν τοῦ ϑεοῦ λέγω λαῶν, καϑαρᾶς καὶ
᾿δοχίμου ϑρησκείας ἐκ τῆς περὶ τὸ ϑεῖον συμφωνίας πάνταζς) εἰς αὐτὸν
»ἀγείρειν ἄξιον.

.«Ἰούτου τοῦ καταλόγου τῶν ἀνϑρώπων τῶν ἐμῶν συν»ϑεραπόν-
»τῶν, 2a δὴ τῶν Χριστιανῶν (ὑπὲρ γὰρ τούτων» ὁ πᾶς μοι λόγος)
»πῶς οἴει μὲ ἡδεσϑαι ἀκούοντα, ὅταν χαὶ τῆς Περσίδος τὰ χράτιστα
"ἐπὶ πλεῖστον ὥσπερ ἔστι μοι βουλομένῳ χοσμῆται; σοί τε our, ὡς
ἅτε πρεπῶδες τὰ κάλλιστα νέμειν ἐκείνοις ἐπινεύσειας, ὑπάρξοι
ὡσαύτως τὰ χάλλιστα, ὁ τι σοὶ κἀκείνοις. οὕτως γὰρ ἕξεις τὸν
τῶν ὅλων δεσπότην καὶ ϑεὸν πρᾷον, ἵλεων καὶ εὐμενῆ. τούτους
»τοιγαροῦν, ἐπειδὴ τοσοῦτος εἶ, σοὶ παρατίϑημι, ὅτι καὶ εὐσεβείᾳ
»ἐπίσημος εἶ, ἐγχειρίξ ἴων τὴν τούτων διακυβέρνησιν, τῶν Χριστιανῶν
"λέγω, τοῖς τῆς εἰς τὸν ϑεὸν ϑρησχείας εὐσεβοῦς ἐν αὐτοῖς προστα-
>TEVOVOL' τούτους ἀγάπα ἁρμοδίως τῆς σαυτοῦ φιλανϑρωπίας. σαυτῷ
>TE γὰρ za ἡμῖν ἀπερίγραπτον δώσει(ς) διὰ τῆς πίστεως τὴν χάρινκ«.

Τοσαύτην ὁ τὰ πάντα ἄριστος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος τῶν ἐν
τῇ εἰς Χριστὸν εὐσεβείᾳ κοσμουμένων ἐποιεῖτο φροντίδα, οὐ μόνον

4 ἀντ᾽ ἄλλου corr. aus ἀντάλου A? συμφοράς ἀντ᾽ ἄλλου παραδείγματος
ἐπαράτους τοῖς τὰ ὕμοια ζηλοῦσι Thdt. 5 ἐχεῖνον corr. aus ἐχείνων A?
6 ὑμετέρες A? 11 Nach αὐτὸς Rasur oder Flecken, worauf von 3 Buchstaben
kenntlich &< A2 18 πάντας Thdt.] πάντα A? 24 über ἐχείνοις übergeschrieben
ει (Ὁ) A2 25 corr. nach Thdt. σὺ zazeivor A? 31 δώσεις Thdt.]) δώσει A!

158 Gelasius

- «ς ’ ’ > x \ - « -
τῶν ὑπηκόων ἐπιμελούμενος, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑφ᾽ ἕτερα σχῆπτρα TE-
, ’ r \ > 4 DRS =
λούντων εἰς δύναμιν προμηϑούμενος. διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς τῆς ἄνο-
, , 2 ’ \ ΄ - - τς
ϑὲεν ϑείας χηδεμονίας ἀπήλαυσε, καὶ πάντων τῶν Ev τῷ Ῥωμαίων
r > \ KR ee I, R δ , \ Er "
κόσμῳ οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τῶν βαρβάρων τὰς ἡνίας κατέχων E,uvovg
- „ Nu ᾿ τ = = = =
ὅ εἶχε τοὺς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους καὶ τῷ χαλινῷ τοῦ αὐτοῦ νεύ-
σις - r \ \ Ἢ ’ ,
ματος μεϑ' ἡδονῆς πειϑομένους. καὶ γὰρ καὶ οἱ βάρβαροι ἕκοντες 13
\ EXT , P ’ > ’ , \ _
λοιπὸν (N) φόβῳ πολέμου χρατούῦμενοι ἐδούλευον, dedıores τον Κων-
’ ’ - \ , N
σταντίνῳ συμπαρόντα HEov. πανταχοῦ γὰρ TOORAA ἵσταντο, καὶ
’ x , > \ - x \
γιχηφύρος ὁ βασιλεὺς κατὰ πάντων ἐδείχνυτο. ἀλλὰ ταῦτα μὲν καὶ
᾿ 2 a > , > no - - a - >
10 ἄλλοι πλεῖστοι 0001 ἀχριβέστερον εἰς δόξαν τοῦ τῶν ολῶν ϑεοῦ εὐφη-
> ; < ἐπ ἷν \ > "Ἢ -
μοῦντες συνέγραψαν, ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὴν ἀκολουϑίαν τῆς προχειμένης
’ ’ x » > ’
ἱστορίας παλιν τὸν λόγον ayaymuerv.

Περὶ Κωνσταντίας τῆς ἀδελφῆς τοῦ πανευφήμου βασιλέ
r - 2 - -
παρατεϑέντος αὐτῷ παρ αὐτῆς ᾿Αἀρειανοῦ πρεσβυτέρου.

ὡς Κωνσταντίνου καὶ τοῦ

15 Ὁ μὲν οὖν πιστότατος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος τῆς τῶν ἐχκλη- 12 1
σιῶν εἰρήνης προμηϑούμενος τὰς τούτων φροντίδας κατὰ τὸν ἀπό- )
στολον, ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν, ἐν τῇ ψυχῇ περιέφερεν. οἱ δὲ τῷ
δοκεῖν ἱερεῖς λεγόμενοι, ὅσοι τὴν Agsiov λώβην εἰσεδέξαντο, ἠρεμεῖν
οὐκ ἠνείχοντο, ἄσπονδον τὸν κατὰ τῆς ἀληϑείας ἀναδεξάμενοι πόλε-

20 μον, ποικίλας μηχανὰς κατὰ τῆς ὀρϑῆς ἐπιτεχνώμενοι πίστεως. Kor- 2
σταντίᾳ γὰρ τῇ ἀδελφῇ τοῦ ϑεοφιλοῦς βασιλέως Κωνσταντίνου, Ya-
μετῇ yeyovvig τοῦ ἀσεβοῦς Λικιννίου, ἧς καὶ ἔμπροσϑεν ἐμνήσθημεν,
συνέβη ἐν συντυχίᾳ γενέσϑαι πρεσβύτερόν τινα ὁμόφρονα τῶν τῆς
’Avsiov βλασφημίας χοινωνῶν, ϑῶπα ἀχροϑίνιον τούνομα Evro-

25 zıov. χαὶ τὰ μὲν πρῶτα προσεφϑάρη τισὶ τῶν τῆς Κωνσταντίας 3
ϑεραπευτῶν, αὐτίκα δὲ καὶ αὐτῇ τῇ Κωνσταντίᾳ εἰς ὄψιν ἔρχεται.
καὶ δὴ πλείστης ὅσης πρὸς αὐτῆς ἀπολαύων παρρησίας ὁμοῦ χαὶ
κηδεμονίας διὰ τῶν συχνοτέρων συντυχιῶν προὐχώρει αὐτῷ καὶ ἡ
περὶ ᾿Ἱρείου πρὸς αὐτὴν ὁμιλία. ϑαρρήσας δὲ λοιπὸν συνήρπαζεν 4

80 αὐτὴν διὰ τῶν ἀπατηλῶν αὐτοῦ λόγων, ὡς φϑόνος, φησί, μόνος τὰ
χατὰ Aoslov εἰργάσατο. ἔπειϑέ τε αὐτὴν διὰ τούτων καὶ τῶν τοι-
ούτων ἀπατηλῶν αὐτοῦ λόγων, ὡς τὰ αὐτά φησι φρονεῖ καὶ διδάσκει

15—S. 160, 7 aus Johannes? Gelasius bietet mehr als die Parallelrecen-
sionen Soer. 1 25, Thdt. II 3, Rufin X12 — 22 5. SS. 13, 6f. 18,16. 147,19 —
94 der Name nur hier überliefert
A?

zu 7 vgl. Thdt. 8 ἵστατο Thdt. 17 τῷ Holljroö A? 27 ἀπολαύων:
v auf Rasur (vgl. 8.155,27) ΑΖ 31 Ἄρειον A? 82 λόγον A?

Kirchengeschichte III 11,12---12,9 159

"4osios ὁμοίως ᾿Αλεξάνδρῳ καὶ τοῖς ἀνὰ τὴν οἰκουμένην ἐπισχό-
ποις. ἡ δὲ Κωνσταντία ἐπίστευσε τοῖς λεγομένοις αὐτῇ παρ᾽ αὐτοῦ,
μάλιστα ἀχούσασα παρ αὐτοῦ ὁμόφρονα εἶναι τὸν Agsıor Alsgar-
ὅρου τοῦ ἐπισκόπου ᾿Δλεξανδρείας, ζήλε 0) de τῆς παρὰ τῶν πολλῶν
εὐχληρίας μάτην αὐτῷ ἐναντιοῦσϑαι τὸν πάπαν ᾿Αλέξανδρον. γίνεται
οὖν εἰσδεξαμένην τὴν Κωνσταντίαν τὰ τῆς τοῦ κατὰ ἄρειον πρεσβυ-
τέρου ἀπάτης ῥήματα ἡσϑῆναι μὲν αὐτὴν ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις καὶ
πλείονος τὸν “πρεσβύτερον ἐκεῖνον ἀξιῶσαι τιμῆς καὶ ἐν τοῖς οἰχειοτά-
τοις ἔχειν αὐτόν.

Μετ᾿ οὐ πολὺ δὲ ἀσϑενείᾳ χαλεπωτάτῃ περιέπεσεν, ἐν ἢ καὶ
ἐτελεύτησε. γνοὺς τοίνυν ὁ εὐσεβέστατος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος
παρεγένετο σπουδαίως πρὸς αὐτὴν ἐπισχεψόμεγος αὐτήν. καὶ γὰρ
μετὰ τὴν τοῦ ἀσεβοῦς ἀνδρὸς αὐτῆς τελευτὴν καὶ τὴν τῆς ϑεοφιλε-
στάτης χαὶ ἀοιδίμου “Βλένης τῆς um τρὸς αὐτῶν εἰς τὸν ἄλυπον βίον
μετάστασιν πάσης αὐτὴν κηδεμονίας ἠξίου ὃ πανεύφημος οὗτος χαὶ
πιστότατος βασιλεύς, καὶ τῶν τῆς χηρείας ἢ ὀρφανίας ὀδυνηρῶν
πεῖραν αὐτὴν λαβεῖν οὐχ ἀφῆκεν. οὗ καὶ χάριν καὶ παρ᾽ αὐτὴν τὴν
τελευτὴν τὴν ἁρμόττουσαν αὐτῇ καὶ ἀπὼν καὶ παρὼν παρεῖχε ϑερα-
πείαν. μετὰ γοῦν πολλὴν συνομιλίαν τοῦ TE βασιλέως χαὶ τῆς
Κωνσταντίας λέγει πρὸς αὐτὸν ἡ Korotavtia ἅτε πρὸς γνήσιον
ἀδελφὸν ϑαρροῦσα' »μίαν μοι χάριν δός, ὦ παρνεύφημε βασιλεῦ,
ἀπερχομένῃ πρὸς τὸν ϑεόνε. ὁ δὲ βασιλεὺς πρὸς αὐτήν" »ποίαν,
φησί, ταύτηνς; ἡ δὲ Κωνσταντία πρὸς αὐτὸν ἔφη" »δέομαί σου, φησί,
βασιλεῦ, ἵνα τὸν Ἄρειον ἀνεϑῆναι τῆς ἐξορίας κελεύσῃς καὶ τὴν ἀπὸ
συσχευῆς ἐπαναστᾶσαν αὐτῷ συμφορὰν καταστείλῃς, μηδὲ ἐν βραχεῖ
ἀϑώοις αἵμασι κηλίδα τῇ εὐσεβεῖ σου βασιλεία προσάψῃςς. ἠνέσχετο
οὗν τῆς ἀδελφῆς ὃ βασιλεὺς Κωνσταν τῖνος, νομίσας αὐτὴν ἀδελφιχῇ
διαϑέσει ταῦτα λέγειν πρὸς αὐτὸν καὶ μὴ παραπεισϑεῖσαν ὑπὸ τοῦ
κατὰ "ἄρειον πρεσβυτέρου, σύμβουλον ἀσφαλῆ νομίσας αὐτῷ εἶναι τὴν
ἀδελφήν. καὶ τέως μὲν ἐπιβῆναι τὸν Agsıov τῇ Αλεξανδρείᾳ καὶ
τῇ Αἰγύπτῳ ἐχώλυσεν, ἀνεϑῆναι δὲ αὐτὸν εὐϑέως τῆς ἐξορίας ἐκέ-
λευσε διὰ τὴν τῆς Κωνοσταντίας τῆς αὐτοῦ ἀδελφῆς παράκλησιν.
παρέϑετο δὲ αὐτῷ ἡ Κωνσταντία καὶ τὸν πρεσβύτερον ἐχεῖνον τὸν
κατὰ "άρειον πείϑεσϑαι αὐτῷ τὸν βασιλέα παρακαλέσασα καὶ τοῖς ὑπ᾽
αὐτοῦ λεγομένοις ἥδεσθαι" »ὡς ἔχουσα πεῖραν αὐτοῦ τῆς ὀρϑότητος,
σοὶ τοῦτον, εὐσεβέστατε βασιλεῦ, παρακατατίϑημικ.

12—17 vgl. Thdt. II 3, 2£ p. 96

ΟΥ̓ πρεσβύτερον A? 25 συσχευῆς corr. aus σχευῆς A?

160 Gelasius

Καὶ δὴ ἡ μὲν Kovorarria τὸν ἀνϑρώπειον ὑπεξέρχεται βίον" 010

γε μὴν πρεσβύτερος ἐκεῖγιος ἐν τοῖς βασιλείοις εἰσέδυ, ὁ γὰρ δὴ ἡμε-
οὗτατος καὶ ϑεοφιλέστατος βασιλεὺς τῇ Κωνσταντίᾳ αἰτησαμένῃ
τοῦτο ποιεῖν ὑποσχόμενος, μετὰ ταῦτα πεπλήρωκε τὴν ὑπόσχεσιν
καὶ ϑαμὰ φοιτᾶν παρ᾽ αὐτὸν ἐχελεύετο, παρρησίας τε ὅτι μάλιστα
πλείστης αὐτῷ ὁ βασιλεὺς μετέδωκε, καὶ λίαν ἐν τοῖς οἰχειοτάτοις
τοῦ χριστοφύρου βασιλέως Κωνοταντίνου ὑπῆρχε. “7

Ταῦτα ἀχούσαντες Εὐσέβιος ὁ “Δικομηδείας καὶ Θεόγνιος ὁ Νικαίας
ἔτι ἐν τῇ ἐξορίᾳ διάγοντες, ϑαρρήσαντες γράφουσι βιβλίον μετανοίας
δῆϑεν καὶ πέμπουσι τοῖς κορυφαιοτάτοις τῶν ἐπισκόπων ἀνακληϑῆναι
τῆς ἐξορίας αἰτοῦντες, διαβεβαιούμενοι λόγῳ, οὐ τρόπῳ, ὡς καὶ τὸ
πρότερον, δέχεσϑαι καὶ χρατεῖν τὴν ἐν Nixeia πίστιν. καὶ δὴ
χρηστευσαμένων εἰς αὐτοὺς τῶν ἐπισκόπων τῶν τὸ βιβλίον τῆς ἐπι-
πλάστου μετανοίας αὐτῶν δεξαμένων, καὶ τῆς ἐξορίας. κατὰ παρά-
cn ἀνεκλήϑησαν ἐκ βασιλικοῦ προστάγματος καὶ τὰς ἐχκλησίας
ἐξ ὧν ἐξηλάϑησαν, ἀπειλήφασι, τοὺς εἰς τὸν αὐτῶν τόπον χειροτο-
γνηϑέντας ἐπισχόπους ἐξωϑήσαντες, Aupiova μὲν Εὐσέβιος, Χρῆστον
δὲ Θεύγνιος.

Καλὸν δ᾽ ἂν εἴη καὶ αὐτοῦ τοῦ βιβλίου τῆς νόϑου αὐτῶν μετα-
νοίας τὸ ἀντίγραφον ἐντάξαι τῇδε τῇ συγγραφῇ. ἔστι δὲ οὕτως"

Βιβλίον ἐπιπλάστου μετανοίας Εὐσεβίου τοῦ Νικομηδείας καὶ Θεογνίου Νικαίας.

Ἤδη u: "ηῃφισϑέντε ρὰ τῆς 0010 "μῶν ἐν ἡσυγί
»”Hön μὲν καταψηφισϑέντες παρὰ τῆς ὁσιότητος ὑμῶν ἐν ἡσυχίᾳ
x - ᾿ « - ‚ > ’
"φέρειν τὰ χεχριμένα παρὰ τῆς αγίας υμῶν ἐπιχρίσεως ὀφείλομεν.
"ἀλλ ἐπειδὴ τόπον δίδομεν καϑ' ἑαυτῶν διὰ τῆς σιωπῆς, τούτου

> -ἕγεχεν ἀναφέρομεν ἐπὶ τὴν ἁγιότητα ὑμῶν, ὅτι ἡμεῖς καὶ τῇ ἁγίᾳ

οὑμῶν συνόδῳ συνεδράμομεν καὶ τὴν ἔννοιαν ἐξετάσαντες ἐπὶ τῷ
»ὁμοουσίῳ 0401 ἐγενόμεϑα τῆς εἰρήνης, μηδαμοῦ τῇ αἱρέσει ἐξακολου-
᾿ϑήσαντες. ὑπομνήσαντες δὲ ἐπὶ ἀσφαλείᾳ τῶν ἐχκλησιῶν ὅσα τὸν
"λογισμὸν ἡμῶν ὑπέτρεχε, καὶ “πληροφορήσαντες καὶ πληροφορηϑέν-
τες τοὺς δι ἡμῶν πεισϑῆναι ὀφείλοντας ὑπεσὴμ μηνάμεϑα τῇ πίστει"
»τῷ δὲ ἀναϑεματισμῷ οὐχ ὑπεγράψαμεν, οὐχ ος τῆς πίστεως κατη-
»γοροῦντες, μὴ nor ἀλλ᾽ εἰς ἀπιστοῦντες τοιοῦτον εἶναι τὸν
»κατηγορηϑέντα ἐχ τῶν ἤδη παρ᾽ αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς διά τε ἐπιστολῶν

4—6 vgl. Thdt. II 8, 6 p. 97 — 8—20 vgl. Socr. 114,1 p. 97. Philostorg. 19
p. 10, 2ff (Bidez) — 11 5. 5. 104,13 — 22—S. 161, 26 vgl. Socr. I 14, 21 p. 97
A?

16 1. αὐτῶν] αὐτὸν A? 17 χριστὸν A? vgl. S. 119,16 22 ἤδη Soer.]
ἔδει A? 33 ἤδη] ἰδίᾳ Socr.

Bi.

Kirchengeschichte II 12, 10---18, 8 161

"αὐτοῦ χαὶ τῶν εἰς πρόσωπον διαλέξεων. πεπληροφορημένοι μὴ τοι-
τοῦτον εἶναι αὐτόν. εἰ δὲ ἐπείσϑη ἡ ἁγία ὑμῶν σύνοδος, οὐχ ἀντι- ἃ
»τείνομεν, ἀλλὰ συγκατατιϑέμενοι. τοῖς παρ᾽ ὑμῶν κεχριμένοις πληρο-
"φοροῦμεν, καὶ διὰ τοῦδε τοῦ γράμματος τὴν συγκατάϑεσιν διδόντες,
5 -οὐ τὴν ἐξορίαν βαρέως φέροντες, ἀλλὰ τὴν ὑπόνοιαν τῆς αἱρέσεως
-τἀποδυρόμεγοι. εἰ γὰρ καταξιώσητε νῦν γοῦν εἰς πρόσωπον ὑμῶν 4
»ἐπαναλαβεῖν ἡμᾶς, ἕξετε ἐν ἅπασι συμῳφύχους ἀχολουϑοῦντας τοῖς
"παρ᾽ ὑμῶν κεχριμένοις. εἰ γὰρ αὐτὸν τὸν ἐπὶ τοῖς τῆς αἱρέσεως
>evayousvov ἔδοξε τῇ ὑμῶν ἁγιωσύνῃ χρηστευϑῆναι παρὰ τοῦ εὐσε-
10 -βεστάτου ἡμῶν βασιλέως καὶ φιλανϑρωπίας ἀξιωϑῆναι, καὶ τῆς
"ἐξορίας τοῦτον ἐλευϑερωϑῆναι ἐπρεσβεύσασϑε, πόσῳ μᾶλλον ἡμᾶς
»τοὺς ἀνευϑύγους δίκαιον ἀξιωϑῆναι καὶ τῆς ἐκ τῆς ἐξορίας ἐλευϑε-
"ρίας καὶ τῆς πρὸς τὴν ὑμετέραν ὁσιότητα ἀναζεύξεως. ἄτοπον 5
»γὰρ ἂν εἴη τοῦ δοχοῦντος ὑπευϑύνου ἀνεϑέντος ἡμᾶς ἐπισιωπᾶν,
15 "διδόντας χκαϑ' ἑαυτῶν διὰ τῆς σιωπῆς, ὡς προειρήκαμεν, ἐναργεῖς
»τοὺς ἐλέγχους. χαταξιώσατε ovv, παραχαλοῦμεν, ος ἁρμόζει τῇ
»φιλοχρίστῳ ὑμῶν ὁσιότητι, ὑπομνῆσαι περὶ τούτου τὸν ϑεοφιλέστα-
>Tov ἡμῶν βασιλέα καὶ τὰς δεήσεις ἡμῶν ἐγχειρίσαι καὶ ϑᾶττον
»βουλεύσασϑαι περὶ ἡμῶν τὰ ὑμῖν ἁρμόζοντα ἐφ᾽ ἡμῖν, ἁγιώτατοικς.

20 Ἰοῦτο μὲν τῆς παλινῳδίας τὸ βιβλίον Εὐσεβίου χαὶ Θεογνίου 6
τῶν προρρηϑέντων ἐστίν. ἀπὸ μὲν τῶν ῥημάτων αὐτῶν φαίνονται,
ὅτι τῇ μὲν ὑπαγορευϑείσῃ ἐν τῇ Νιχαέων ὑπὸ τῆς ἐκεῖσε ἁγίας συν-
ὁδου πίστει ὑπεσημήναντο χειρὶ μόνῃ, οὐ προϑέσει, χκαϑὼς καὶ
προαποδέδεικται" τῇ δὲ κατὰ Apsiov καϑαιρέσει χαὶ τῷ κατ᾽ αὐτοῦ
25 ἀναϑεματισμῷ σύμψηφοι γενέσϑαι τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ οὐχ ἠϑέλη-
σαν. τῆς μέντοι ἐξορίας ἐκ σπουδῆς τῶν τὰς δεήσεις αὐτῶν δεξα- 7
μένων ἐπισχύπων ἀπελύϑησαν, καὶ τὰς πρότερον παροικίας αὐτῶν,
καϑάπερ καὶ ἀνωτέρω μοι εἴρηται, καταλαβόντες καὶ μόνον ὡς εἰπεῖν
ταύτας ϑεασάμενοι, σπουδῇ ὅτι μάλιστα πλείστῃ χρησάμενοι ἐπὶ τὸ
80 στρατόπεδον ὥρμησαν καὶ φϑάσαντες τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰσπη-
dav εἰς τὰ βασίλεια κατεϑάρρουν, πεποιϑότες ταῖς τοῦ πρεσβυτέρου
ἐχείγου προστασίαις, οὗπερ ἡ Κωνσταντία τῷ ϑεοφιλεστάτῳ Κων-
σταντίνῳ ὡς γνησία αὐτοῦ ἀδελφὴ παρέϑετο, πλείστης ὅσης ϑερα-
πείας χαὶ τιμῆς ἀξιουμένου παρὰ τοῦ βασιλέος. ἀλλ᾽ ὅμως καὶ 8
23 5. S. 104,13 --- 90--3. 162, 20 Johannes? — 28 vel. S. 160, 168 — 32

vgl. 8.159, 33 f
A2

10 φλανϑρωπίας A? 12 das ὦ in ἀνευϑύνους von 1. Hd. nachträglich zuge-
fügt, das Wort am Rand von anderer Hd. wiederholt A? 20 τὸ βιβλίον Socr.] τοῦ
βιβλίου A? 94 χατὰΞϑοον. | zer’ αὐτοὺς A? 32 οὗπερ attrahiert statt ὅνπερ

Gelasius. 11

DD
Όι

162 Gelasius

οὗτος οὐχ ἐθάρρει, ὡς ἤδη προέφην, ἀποχαλύπτειν τὴν ἔνδοϑεν
ἐγκειμένην αὐτῷ ᾿Αρειανὴν αἵρεσιν, ϑεωρῶν ϑερμοτάτην περὶ τὰ ϑεῖα
καὶ τὴν τῆς ἀληϑοῦς πίστεως ἀκρίβειαν τὴν τοῦ βασιλέως ψυχήν. τὸν
μέντοι Εὐσέβιον σὺν Θεογνίῳ πρὸς τὸν βασιλέα εἰσήγαγε, κρύψαι
αὐτοῖς παρεγγυήσας ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν τῆς ἀσεβοῦς ᾿Αρείου αἷρέ-
σεως νόσον, πολλά τε ὑπὲρ αὐτῶν τὸν βασιλέα ἐδυσώπησε μεταδιδό-
γαι αὐτοῖς παρρησίας, μάλιστα Evoeßio, τὰ ἐν τῇ συνόδῳ λεχϑέντα
φρονεῖν αὐτοὺς μαρτυρόμενος.

Καὶ δὴ τὴν ἀλήϑειαν ὁ τῆς ἀληϑείας ἀληϑῶς ἐχϑρὸς ἔλεγεν. ἃ
γὰρ ἐκεῖ δυσφημοῦντες ὑπεγόγγυζον, ταῦτα ὁ ϑώπαξ φρονεῖν αὐτοὺς
ἔλεγεν. ὁ δὲ βασιλεὺς ἔμφυτον ἔχων τὸ καλοχαγαϑὲς χαὶ πολλὴν
πρὸς τοὺς ἱερωμένους αἰδῶ καὶ τὴν ἀμνησίκακον καρδίαν τοῦ μεγά-
λου βασιλέως ὁμοῦ καὶ προφήτου Δαυὶδ κεκτημένος καὶ μήτε ἐν νῷ
λαβεῖν ἀνασχόμενος τὰς κατ᾽ αὐτοῦ τετολμημένας ὑπὸ Εὐσεβίου ἐπι-
βουλὰς ἐπὶ τοῦ ἀσεβοῦς Λικιννίου, προσεδέξατο αὐτοὺς εὐμενῶς καὶ
εὐλαβῶς οἰς ἱερεῖς τοῦ ϑεοῦ, καὶ τιμῆς πλείστης ὅσης αὐτοὺς καὶ
ἀσπασμοῦ ἠξίωσε, καὶ συχνότερον ἥκειν αὐτοὺς πρὸς αὐτὸν ἐκέ-
λευσε. τῶν δὲ ὁσημέραι προχοπτόντων εἰς τὴν (πρὺς) τὸν τὰ πάντα
ἄριστον βασιλέα Κωνσταντῖνον παρρησίαν, δυσωποῦσι τὸν πρεσβύ-
τερον ἐκεῖνον τὸν κατὰ ἄρειον ἄρξασϑαι αὐτὸν εἰς τὰς ὑπὲρ Agsiov
πρὸς τὸν βασιλέα παρακλήσεις τοῦ ἀξιῶσαι αὐτὸν τῶν αὐτοῦ Open»,
συστῆναι αὐτῷ δυνάμενον καὶ δεῖξαι τὰ τῶν ἐν Νικαίᾳ ἁγίων πατέ-
ρῶν φρονοῦντα.

Ὁ δὲ πρεσβύτερος, εἴξας ταῖς Εὐσεβίου καὶ Θεογνίου παρακλή-
σεσιν, ἄρχεται τῶν ὑπὲρ ᾿Αρείου πρὸς τὸν βασιλέα λόγων, ὡς ἐκ
προσώπου τῶν προρρηϑέντων τὰ πλεῖστα λέγων, ὅτι πᾶσι τοῖς ἐν
τῇ συνόδῳ συντίϑεσϑαι αὐτὸν φάσχουσι χαὶ τῇ Exeioe ἐκφωνηϑείσῃ
πίστει ἀρέσχεσϑαι. τῷ δὲ βασιλεῖ ξένα κατεφαίνετο τὰ περὶ τοῦ
᾿Αρείου παρὰ τοῦ πρεσβυτέρου λεγόμενα. τοῦτο δὲ ἐποίει ἐπὶ πλεί-
στας ἡμέρας, τοῦτο μὲν κατ᾽ ἰδίαν τοῦτο δὲ καὶ παρόντος τὰ πλεῖστα
Εὐσεβίου τοῦ Νικομηδείας" συχνότερον γὰρ αὐτὸν ὁ βασιλεὺς μετε-
πέμπετο, οὐ γὰρ ἐμέμνητο τῶν πάλαι κατ᾽ αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ἀσεβοῦς
Εὐσεβίου τούτου ὁραματουργηϑέντων ὁ πιστότατος βασιλεύς. τῇ
τοίνυν εὐτεχνία τῶν ἀπατηλῶν αὐτοῦ λόγων ὁ Βυσέβιος πείϑει διά
τε τοῦ πρεσβυτέρου καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ τὸν φιλανϑρωπότατον καὶ ἐπιει-
κέστατον βασιλέα κληϑῆναι κελεῦσαι παρ᾽ αὐτὸν τὸν ᾿ἄρειον, διαβε-

1 vgl. S. 1088. — 12 vgl. 5. 40,1 — 21—S. 163, 26 Johannes? teilweise
bei Soer. I 25, 5f. 9-11 p. 137 f — 32 vgl. o. S. 13

8 uaotvoöusvog corr. aus μαρτυράμενος A? 9 ἐχϑρὸς am Rand von spä-

terer Hd. nachgetragen A? 18 corr. Cer. 21 τοῦ Holl] καὶ A?

Kirchengeschichte III 13, 8---Ἱ. 163

βαιούμενος ἐλϑόντα αὐτὸν εἰς πρόσωπον τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως Κων-
σταντίνου συντίϑεσθϑαι καὶ αὐτὸν πᾶσι τούτοις, οἷς καὶ ἡ σύνοδος
καὶ ἡμεῖς, φησί, συνεϑέμεϑα. ἄπιστα καταφαίνεται ταῦτα τῷ βα-
σιλεῖ, ἀλλ ὑπὸ τῆς προσούσης αὐτῷ ϑεοφιλοῦς ἐπιεικείας χαὶ τῆς
περὶ τῶν ἐχκλησιῶν ὁμονοίας σπουδῆς ἡπτημένος, ὡς ἱερεῦσιν
πιστεύσας, Tade ἔφη πρὸς αὐτούς »εἰ "Agsıog συντίϑεται τῇ συνόδῳ
καὶ ἀληϑῶς τὰ ἐχείνης φρονεῖν ἕλοιτο, δέξομαί τε αὐτὸν εἰς πρόσω-
πον καὶ σὺν τιμῇ ἐχπέμψω εἰς ᾿Αλεξάνδρειανε. ταῦτά τε ἔλεγε καὶ
διὰ γραμμάτων μετάπεμπτον αὐτὸν ἐπὶ τὸ χομιτάτον γενέσϑαι ἐχέ-
λευσεν.

Ὁ δὲ "Agsıos τῶν τοῦ βασιλέως ἀξιωϑεὶς γραμμάτων αὖϑις φϑά-
σαι τὴν Κωνσταντινούπολι» ἔσπευσε. συμπαρῆν δὲ αὐτῷ καὶ Εὐζώ-
ἴος, ὃν σὺν αὐτῷ χαϑεῖλεν ὁ ϑεῖος ΕΣ ὁ τῆς χατὰ ᾿Αλεξάν-
ὅρειαν ἐκκλησίας ἐπίσκοπος. ἀναφέρεται δῆτα ἐπὶ τὸν εὐσεβῆ βασιλέα
διὰ τοῦ πρεσβυτέρου ἐκ σπουδῆς τῶν περὶ Εὐσέβιον τὸν Νιχομηδέα
παρεῖναι τὸν ᾿ἄρειον. δέχεται οὖν αὐτὸν σὺν Εὐζοωΐῳ εἰς πρόσω-
πον καὶ διεπυνϑάνετο παρ᾽ αὐτῶν ὁ βασιλεύς, εἰ τῇ ἐν τῇ Νικαέων
παρὰ τῶν τριακοσίων ἁγίων πατέρων ἐκτεϑείσῃ πίστει συντίϑεν ται͵
ὁ δὲ Ἄρειος ἐνωμότως ἔλε) γεν οὔ τως ἀεὶ πεπιστευκέναι καὶ πιστεύειν,
καϑὼς καὶ οἱ ἐν Νικαίᾳ ἅγιοι ἡμῶν πατέρες, καὶ πάντες δὲ οἱ σὺν
ἡμῖν οὕτως πιστεύουσιν --- ἔλεγε δὲ τοὺς περὶ Εὐσέβιον τὸν Δικομη-
dla καὶ Θεόγνιον τὸν αὐτῆς Nixaias, ὥσπερ εὐορχῶν πρὸς ἀπάτην
χαὶ πειϑὼ τῆς τοῦ φιλοχρίστου βασιλέως ἁπλότητος. ταῦτα ἐνο»-
μότως τοῦ Agsiov εἰπόντος, εἰς ἔχστασιν τὸν ϑεοφιλέστατον καὶ
ἐπιεικέστατον βασιλέα ἤγαγεν, ὥστε αὐτὸν εὐϑὺς χαὶ παραχρῆμα εἰς
᾿Αλεξάνδρειαν μετὰ τιμῆς ἐκπέμψαι τὸν Agsıov. καταλαβόντα οὖν
αὐτὸν τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν ὃ ἐπίσκοπος οὐχ ἐδέχετο αὐτόν, παρορμῶ»ν-
τος αὐτὸν ᾿Αϑανασίου, ὡς μῦσος γὰρ αὐτὸν ἐξετρέπετο. τότε δὴ
οἱ περὶ Εὐσέβιον αὐτοί τε ἔγραφον ὑπὲρ ᾿Δρείου καὶ τὸν βασιλέα
γράφειν ἐπιπλ ηκτικώτερον ᾿ἡλεξάνδρῳ καὶ ᾿Αϑανασίῳ παρεσχεύα-
ζον. ᾿Αϑανάσιος μὲν our πάντη τὸ δέξασϑαι᾽ ἄρειον καὶ τοὺς σὺν
αὐτῷ ἀπηγόρευε χαὶ τὸν βασιλέα γράφων σὺν τῷ ἐπισκόπῳ 2di-
δασκεν, ἀδύνατον εἶναι λέγων τοὺς ἅπαξ τὴν πίστιν ἀϑετήσαντας
καὶ ὑπὸ τοσαύτης ἁγίας συνόδου καὶ τῆς σῆς ϑεοφιλοῦς εὐσεβείας
ἀναϑεματισϑέντας καὶ χαταχριϑέντας αὖϑις ἐξ ἐπιστροφῆς προσλαμ-

23—S. 104, 12 vgl. Vita Athan. 2 p. ΟΧΧΧΎΤΙΡ Montf. — 26—S. 164,10
vgl. Soer. I 27, 1—4 p. 143f

A2
5 möglich auch die Lesung ἡττημένος A? ἱερεῦσιν Klosterm. nach S. 173, 2]

ἱερεὺς εἴη A? 90 ἡμῶν am Rand von späterer Hd. A? 27 ὁ Eniozonog]

᾿Αϑανάσιος Socr.
11:

164 Gelasius

’ ’ ς 4 ’ 2 x x b) > x c x -
βανεσϑαι. tote ὁ βασιλεὺς βαρέως ἑνεγκῶν καὶ εἰς ὀργὴν ὑπὸ τῶν
\ , \ > ’
περὶ τὸν Εὐσέβιον τὸν Νικομηδέα κινηϑεὶς τάδε αΑϑανασίῳ γράφων

>
ῃπείλησεν"

μέρος τῆς πρὸς ᾿Αϑανάσιον ἐπιστολῆς τοῦ βασιλέως.

» ἔχων τοίνυν τῆς ἐμῆς βουλῆς τὸ γνώρισμα, πᾶσι τοῖς βουλο-
"μένοις εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰσελϑεῖν ἀκώλυτον πάρασχε τὴν εἴσοδον.
"ἐὰν γὰρ γνῶ, ὡς κεκώλυχας τινὰς τῆς ἐκκλησιαστικῆς μεταποιουμέ-
γοὺς πίστεως ἢ ἀπεῖρξας τοὺς τοιούτους τῆς εἰσόδου, ἀποστελῶ
“παραχρῆμα τὸν καϑαιρήσοντά σε ἐξ ἐμῆς κελεύσεως καὶ τῶν τόπων
»μεταστήσοντακ.

Ὁμοίως δὲ καὶ ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ ἐπισκόπῳ ὑπὲρ Agsiov τὰ ἴσα
ἔγραφεν"

Ἐπιστολὴ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς ᾿Αλέξανδρον ἐπίσκοπον
Ἀλεξανδρείας.

» Νικητὴς Κωνσταντῖνος Meyıoros Σεβαστὸς πατρὶ ᾿Αλεξάνδρῳ
»ἐπισχύπῳ.

»Καὶ νῦν ἄρα ὁ παμμίαρος φϑόνος ἀνοσίοις ὑπερϑέσεως sopisue-
σιν ἀνϑυλαχτήσει᾽ τί οὖν πρὸς τὸ παρόν; ἕτερα παρὰ τὰ ὑπὸ τοῦ
"ἁγίου πνεύματος δ ὑμῶν κεχριμένα δογματίξομεν, ἀδελφὲ τιμιώ-
»τατε; "Ἄρειον ᾿άρειον ἐκεῖνον λέγω πρὸς ἐμὲ τὸν Σεβαστὸν ἐλϑεῖν
»ἐκ παρακλήσεως πλείστων 000», ἐχεῖνα φρονεῖν περὶ τῆς χκαϑολικῆς
"πίστεως ἡμῶν ἐπαγγελλόμενον, ἅπερ ἐν τῇ κατὰ Δδίχαιαν συνόδῳ
δι ὑμῶν ὡρίσϑη καὶ ἐχκρατύνϑη, παρόντος καὶ συνορίζοντος κἀμοῦ
»τοῦ ὑμετέρου συνϑεράποντος. παραχρῆμα οὖν οὗτος ἅμα σὺν Εὺ-
Laie, yv όντες δηλονότι τὴν τοῦ βασιλικοῦ προστάγματος βούλησιν,
"ἀφίκοντο πρὸς ἡμᾶς. διελέχϑην οὺν αὐτοῖς παρόντων πλειόνων
"περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς. ἐγώ εἰμι ὃ ἄνϑρωπος ἐκεῖνος, ὃς τὸν
»γροῦν τὸν ἐμαυτοῦ μετὰ πίστεως εἰλικρινοῦς ἀνέϑηκα τῷ ϑεῷ" ἐγώ
»εἰμι ὁ ὑμέτερος συνϑεράπων, ὃς πᾶσαν τὴν περὶ τῆς ἡ ... καὶ ὁμον οίας
»ἐπαν ἤρημαι φροντίδα. καὶ μεϑ’ ἕτερα᾽ ἀπέστειλα τοιγαροῦν οὐ
»μόνον ἀναμιμνήσκων, ἀλλὰ καὶ ἀξιῶν ὑποδέξασθαι τοὺς ἀνϑρώπους
-ἰκετεύοντας. εἴπερ οὖν τῆς ἐν δικαίᾳ ἐκτεϑείσης ὀρϑῆς καὶ εἰς ἀεὶ
"ζώσης ἀποστολικῆς πίστεως ἀντιποιουμένους αὐτοὺς εὕρητε — τοῦτο
»γὰρ καὶ ἐφ᾽ ἡμῶν φρονεῖν διεβεβαιώσαντο — προνοήσατε πάντων,

15---3. 165, 6 Johannes? vgl. Rbein. Mus. LXI, 44 ff
A2

2 γράφων Socr.] γράφειν A? 29. Unleserliche Stelle; etwa ἡμετέρας εἰρή-
νης A2, vgl. 165,5 33 εὕρηιτε mit iota adser. A?

Kirchengeschichte IH 13, 21—15, 11 165

"παρακαλῶ. ἐὰν ‚rag τούτων ποιήσητε πρόνοιαν, τὰ μίση τῇ ὁμο-
»»οίᾳ νικήσητε ἄν. ἐπικουρήσατε οὖν, παρακαλῶ, τῇ ὁμονοίᾳ,
»συνεισενέγχατε τὰ τῆς φιλίας καλὰ πρὸς τοὺς τὰ τῆς πίστεως μὴ
»διαχρινομένους, ποιήσατέ μὲ ἀκοῦσαι ταῦτα, ἅπερ βούλομαι χαὶ ἐπι-
-ϑυμῶ, τὴν τῶν πάντων ὑμῶν εἰρήνην καὶ ὁμόνοιαν. ὁ ϑεός σε
"διαφυλάξει, πάτερ τιμιώτατεκ.

= Er ς , “- τ: , a x

Ταῦτα Eyoapev 0 βασιλευς, τοῦ λυσιτελοῦς γινόμενος χαὶ um
βουλόμενος τὴν ἐκκλησίαν διασπᾶσϑαι, τοὺς γὰρ πάντας ἐπὶ τὴν
ὁμόνοιαν ἄγειν ἐσπούδαζε. ;

Δεξάμενος δὲ ὁ ϑεῖος ᾿4λέξανδρος τὰ τοῦ βασιλέως γράμματα
καὶ ὀλίγον ἐπιβιώσας χρόνον μακαρίῳ τέλει μεταλλάττει τον βίον,
ἐπισκοπήσας τὴν ἐν ᾿Δλεξανδρείᾳ τοῦ ϑεοῦ ἐκχλησίαν τὰ 04a ἔτη DEE
πρὸ μὲν τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου ἔτη 8ϑ' μῆνα Eva καὶ τὰ ἐν τῇ συν-
ὁδῳ ἔτη τρία μῆνας ς΄ καὶ μετὰ τὴν σύνοδον ἔτη y μῆνας ε΄, ὁμοῦ
τὰ πάντα ἔτη ıs. ᾿Αϑανάσιος δὲ τῆς ἱερωσύνης τὴν λειτουργίαν
ὑπεδέξατο" οἷος δὲ ἣν νουνεχείᾳ καὶ τῇ εὐσεβείᾳ καὶ τῇ κατὰ τὴν
ἐχκλησίαν διατυπώσει, τὰ ἑξῆς ἡμῖν δηλώσει. γνόντες τοίνυν οἱ
αἱρετικοί, ὅτι τῆς ἐκκλησίας ἐξάρχει ὃ ϑεῖος ᾿Αϑανάσιος, τὰ μὲν πρῶτα
συνέπεσον, αὖϑις δὲ οὕτως αὐτῷ μιῷ γνώμῃ συμβάλλουσιν, ὥστε, εἰ χρὴ
λέγειν, τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ ἐκ τῆς γῆς περιελεῖν, καϑὼς οἱ Ἰουδαῖοι
κατὰ τοῦ Χριστοῦ ἐλογίσαντο. παραχρῆμα γὰρ βασιλικαῖς κατ᾽ αὐτοῦ
διατάξεσι χρήσασϑαι τὸν ϑεοφιλέστατον βασιλέα πείϑειν ἐσπούδαζον.

Χρὴ δὲ ἡμᾶς πρῶτον περὶ τῆς ἐκ παιδὸς διαγωγῆς τοῦ ἀνδρὸς
μικρὰ διηγήσασθαι. τοῦ γοῦν μαχαρίου ᾿Δλεξάνδρου μετὰ τὸν μακά-
ριον ᾿Αχιλλᾶν τὴν ἀρχὴν τῆς ἱερωσύνης ἐγχειρισϑέντος καὶ τὸν κλῆ-
00» μετὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πέτρου τοῦ ἐπισχόπου καὶ μάρτυρος σύνα-
ξιν τῆς ἀϑλήσεως αὐτοῦ εἰς ἑστίαν προτρεψαμένου χαὶ περιμένοντος
ἕως ἂν συναϑροισϑῶσιν, ἑστὼς ἐξ ἀπόπτου ὁρᾷ παῖδας ἐχκλησιαστικῷ
χανόνι παίγνιον ὑπεισελϑόντας. nv δὲ ὃ οἶκος πρὸς ϑάλασσαν
τετραμμένος, ἧς παρὰ τὰς ὀχϑας ἔπαιζον οἱ ἱεροὶ παῖδες, ἐν οἷς ἣν
ἐπίσχοπος ᾿Αϑανάσιος καὶ συνήλυδες ἄλλοι πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι,
οἱ χαὶ προσῆγον αὐτῷ παῖδας κατηχουμένους ἐπὶ τῷ βαπτισϑῆναι
αὐτοὺς ὑπ᾿ αὐτοῦ: οῦς πάντας τύπῳ ἐκκλησιαστικῷ βαπτίσας οἧς
ἐπίσχοπος ὁ ᾿ϑανάσιος ἠβούλετο λόγον αὐτοῖς διδασκαλιχὸν προσ-

7—9 vgl. Socr. 127,5 p.144 — 7—17 vgl. VitaAthan.2 p. CXXX VIII Montf. —
10—22 Die Datierung weicht von den Angaben des Socrates, Theodoret, Rufin ab;
vgl. S.44,5 und 134,24. Quelle Jobannes? — 21 vgl. Mark. 15,2 — 23—S. 166, 29
vgl. Rufin X 15 p. 980ff. Vita Athan.1 p. CXXXVIIb Montf.

A2
1f τῆς ὁμονοίας A? 6 διαφυλάξαι A? 90 Ἰουδαῖοι + οἱ A?, eorr. Holl

ει

100 Gelasius

3 \ mn ς ΡΞ 2
ἐνεγκεῖν. ἐχστὰς οὐν ἐπὶ τοῖς γινομένοις ὁ ϑεῖος Αλέξανδρος, 13

ἄγεσϑαι πρὸς αὐτὸν χελεύει τοὺς παῖδας" καὶ ἐπιγνοὺς ἅπαντα ὡς
ἐγένοντο γνώμῃ τῶν σὺν αὐτῷ κληρικῶν τοὺς μὲν βαπτισϑέντας
παῖδας σφραγίσας τῇ ἐν Χριστῷ σφραγίδι καὶ ἐπιχρίσας τοῖς ἁγίου
τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος συμβόλοις ἐτελείωσε. τὸν δὲ ᾿Αϑανάσιον
τοῖς γονεῦσιν αὐτοῦ Adavaoiov συγκαλέσας παρέϑετο, παιδεῦσαι
γράμματα κελεύσας καὶ ἐν χυρίῳ προβιβάζειν ὅτι μάλιστα, προβάντα
δὲ αὐτὸν ἀποδοῦν γαι αὐτῷ, μᾶλλον δὲ τῇ ἐκχλησίᾳ ἐκέλευσεν, ὡς ἡ
"Ἄννα φησὶ τὸν “Σαμουὴλ προσήγα) Ἔν. προβάντος οὖν τοῦ καιροῦ
προσφέρουσιν οἱ γονεῖς τῷ ἐπισκόπῳ ᾿᾿λεξάνδρῳ τὸν ᾿᾿ϑανάσιον,
ᾧπερ εὐϑέως ὁ ἐπίσχοπος τὸ ἱερατικὸν ἐφοὺδ περιτίϑησι, νέον αὐτὸν
Σαμουὴλ τῇ ἐκκλησίᾳ προβιβάζων εἰς ἄμυναν τῶν ἀληϑῶς ἀλλοφύ-
λων. καὶ γὰρ πολλοὺς ἀγῶνας ὑπέμεινεν ὑπὲρ τῶν αἱρετικῶν, οἵτινες
καὶ συνωμοσίαν ποιήσαντες (ἦσαν) οὐ τεσσαράχοντα ardoss μόνον κατὰ
τὸν ἱερὺν ἀπόστολον Παῦλον, ἀλλὰ πᾶν τὸ “πλῆϑος τῶν αἱρετικῶν,
μάλιστα τῶν ᾿Αρειομανιτῶν, τὸ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, τοῦ Ada-
νασίου μετὰ τοῦ Δαυὶδ φψάλλοντος καὶ λέγοντος" »ἐὰν παρατάξη-
ται ἐπ᾿ ἐμὲ παρεμβολή, οὐ φοβηϑήσεται ἡ καρδία μου ἐὰν
ἐπαναστῇ ἐπ᾽ ἐμὲ πόλεμος, ἐν ταύτῃ ἐγὼ ἐλπίζω στέφανον
νίκης περιϑέσϑαις, δηλαδὴ ποϑήσας λαβεῖν παρὰ κυρίου τοῦ καὶ
πρὸς αὐτὸν εἰρηχότος" »ϑάρσει, καὶ μὴ φοβοῦ" ὅτι ἐγώ εἰμι
μετὰ σοῦ, καὶ οὐ προσϑήσει τις τοῦ κακῶσαί σεκ.

᾿Επειδὴ οὖν τὰ πολλὰ τῶν συμβεβηκότων αὐτῷ ὑφηγήσασϑαι
φεύγομεν, μήπως κόπον ἐμποιήσωμεν τοῖς ἐντευξομένοις τῷδε τῷ
γράμματι, τὸν λόγον μηκύγνοντες (ἄπειρα γάρ εἶσιν ἅπερ ὑπέστη διω-
χόμενος ὑπὸ τῶν ἀσεβεστάτων αἱρετικῶν) ταῖς ἐπισημοτέραις αὐτοῦ
πράξεσιν ἀρκεσϑησόμεϑα, αἱ καὶ παρὰ πᾶσι τοῖς γν ορίμοις τοῦ ἀνδρὸς
ἄδονται. παραυτὰ γὰρ εὐϑὺς προστάντος αὐτοῦ, ὥσπερ ἔφαμεν,
τῆς ἐχκλησίας, οἱ περὶ Εὐσέβιον τὸν Δικομηδείας ἀπεχϑῶς λίαν πρὸς
αὐτὸν τὸν Αϑανάσιον ἔχοντες, τότε δὴ καιρὸν εὐχαιρον τοῦ ἰδίου
σκοποῦ τὴν τοῦ βασιλέως κατὰ τοῦ μεγάλου Adavaoiov λύπην λα-
βόντες, ὡς ἐνόμιζον, πάντα κατ᾽ αὐτοῦ τολμῶντες ἐκύχων ἀποκινῆ-
σαι αὐτὸν τῆς ἐπισχοπῆς σπουδάζοντες, καταψηφιζόμενοι τοῦ ἀνδρὸς
ὡς ἀναξίως ὑπεισελϑόντος τὴν ἱερωσύνην. οὕτω γὰρ μόνως ἤλπι-
ζον τὴν ᾿Αρειανὴν δόξαν κρατήσειν, εἰ ᾿ϑανάσιον ἐκποδὼν ποιήσουσι.

9 vgl. IKön. 1,24 — 14 vgl. Act. 23,12 --- 17 Psal. 26,3 — 21 II Kön.

7,10 — 28—8. 167, 32 vgl. Vita Athan. III 2 p. CXXXVlIlle Montf. — 30—8.
167, 25 vgl. Soer. I 27, 6ff p. 145ff

3 conloeutus cum concilio celericorum stalwisse traditur Ruf. 14 erg. Hei

Kirchengeschichte III 15, 11—22 167

Συμφράττονται οὖν κατ᾽ αὐτοῦ οἱ προρρηϑέντες τῆς ᾿Αρειανικῆς
ἀσεβοῦς αἱρέσεως Ὁσίωνα Εὐδαίμονα Karlirızov, καὶ διαφόρους κατη-
γορίας κατὰ τοῦ ϑείου ᾿Αϑανασίου di αὐτῶν ἐκίνησαν. καὶ πρῶτον
μέν, ὅτι ᾿Αϑανάσιος, φησί, ὑπεισελϑὼν τὴν ἐπισχοπὴν λινῆν ἐσϑῆτα
τελεῖν τοὺς Αἰγυπτίους τῇ Δλεξανδρέων ἐκκλησίᾳ ἐκέλευσε᾽ δευτέραν
ἐπισυρράπτουσιν διαβολὴν τῆς προτέρας χείρονα, ὅτι ᾿ϑανάσιος ἐπι-
βουλεύων τοῖς τοῦ βασιλέως προστάγμασι Φιλουμένῳ τινί, φησί,
γλωσσόχομον treue πλῆρες χρυσίου πρὸς ἀντίστασιν τοῦ βασιλέως
Κωνσταντίνου: τρίτον ᾿Ισχύρας τις οὕτω καλούμενος πρᾶγμα ὑπέδυ
πολλῶν ϑανάτων ὄξιον᾽ οὐδέπω γάρ ποτε ἱερωσύνης τυχὼν τὸ τοῦ
πρεσβυτέρου ὄνομα ἑαυτῷ περιϑεὶς τὰ ἱερέων πράττειν ἐτόλμησεν ἐν
ταῖς κώμαις τοῦ λεγομένου Παρεώτου. ἐν τούτῳ δὴ καὶ ὁ ἅγιος
᾿Αϑαγάσιος ὁ ἐπίσκοπος, καταλαβὼν τὸν Πῆᾶ͵αρεώτην, τὰς ἐκεῖσε &xxın-
σίας ἐπεσχέπτετο, καὶ μαϑὼν τὰ περὶ ἸΙσχύραν ἀποστέλλει Μακάριον
τὸν πρεσβύτερον ἐποπτεῦσαι, εἰ ἀληϑῆ εἰσὶ τὰ λεγόμενα, ὅϑεν φωρα-
ϑεὶς ὁ Ἰσχύρας, ἀποδρὰς ἐκεῖϑεν φυγῇ τε εὐτόνῳ χρησάμενος, κατα-
λαμβάνει τὴν Νικομήδειαν καὶ προσφεύγει τοῖς περὶ Πυσέβιον. οἱ
δὲ μίσει τῷ πρὸς ᾿Αϑανάσιον δέχονται μὲν αὐτὸν οὑς πρεσβύτερον,
ἐπαγγέλλονται δὲ καὶ τῇ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξίᾳ «τιμῆσαι, εἴγε κατηγορίαν
ἐνστήσασϑαι κατὰ ᾿Αϑανασίου ἀνέξεται. ὁ δὲ καττύει ταῦτα. ὅτι
Μακάριος ὡς πρεσβύτερος ᾿Αϑανασίου ἀποσταλείς, φησί, παρὰ Ada-
vaolov, ἔφοδον ποιήσας [Ev] τῇ ἐχκλησίᾳ ἡμῶν ἐν τῷ Μαρεώτῃ καὶ
εἰσπηδήσας εἰς τὸ ϑυσιαστήριον, ἀνέτρεψε μὲν τὴν τράπεζαν τὴν
ἁγίαν ποτήριόν τε κατέαξε μυστικὸν χαὶ τὰ ἱερὰ βιβλία κατέ-
καῦσξ. ταῦτα χαὶ τὰ τοιαῦτα τὸν βασιλέα διδάσκουσιν οἱ προρ-
ρηϑέντες κατήγοροι διὰ τῶν περὶ Εὐσέβιον τὸν Νικομηδείας, εἰς
ὀργὴν κινοῦντες αὐτὸν κατὰ ᾿Αϑανασίου, καὶ ὅτι τὸ ϑεῖον γράμμα
δεξάμενος οὐ προσήκατο καὶ ἄρειον οὐκ ἐδέξατο ὁμολογήσαντα ἐπὶ
τῆς οῆς εὐσεβείας τὴν πίστιν, ὡς ἀχούσαντα τὸν βασιλέα τὰ κατὰ
᾿Αϑανασίου λεγόμενα ἐκπλαγῆναι αὐτόν, ὥστε παρευϑὺς κελεῦσαι
αὐτὸν ἥχειν τάχιστα πρὺς αὐτὸν ᾿Αϑανάσιον τὸν ἐπίσχοπον εἰς τὴν
Κωνσταντινούπολιν. ὁ δὲ ἀφιχόμενος καὶ τὸν βασιλέα ϑεασάμεν Ὃς,
διήλεγξε τῶν συχοφαντῶν τὸ ψεῦδος καὶ τὸν βασιλέα. ᾿ἐπληροφό-
ρησε. καὶ yocuuacı βασιλικοῖς ὀχυρωϑεὶς μετὰ τιμῆς ὅτι μάλιστα
πλείστης ὑπὸ τοῦ πιστοτάτου βασιλέως ἐπὶ τὴν ,4λεξάνδρειαν πέμπεται,

25—32 Johannes? — 32—S. 108, 3 vgl. Thdt. 1 20, ὅ p. 81
A2

2 Ἰσίονα Vita Ath. διὰ Ἰσίωνος od. σσίωνος Soer. 7 πράγμασι Socr.
11 ἱερέως Vita Ath. Socr. 15 πρεσβύτερον Vita Ath. vgl. u.Z. 21] Enioxonov A?
20 ἀναδέξεται VitaAth. 21 17]. ὁ πρεσβ. ἀποσταλεὶς Vita Ath. 22 ἐν > Vita Ath.
24 τε A?) δὲ Socr. χαὶ . .. δὲ Vita Ath.

jo
σι

108 Gelasius

καὶ τὴν ϑεόϑεν αὐτῷ ἐγχειρισϑεῖσαν ἐκκλησίαν κατέλαβε. δηλοῖ δὲ
ταῦτα καὶ τὰ τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως γράμματα, ἃ πρὺς τὴν ᾿“λεξαν-
δρέων ἐκκλησίαν ἐ ἐπέστειλεν, ὧν τὰ τελευταῖα ἐνθήσω τῇδε τῇ συγγραφῇ.

᾿4λλ᾽ ἐμοὶ μηδεὶς τῶν ἐντυγχανόντων τῷδε τῷ συγγράμματι
Οὐ ταὶ ὡς τὴν ὅλην ἐπιστολὴν τῷ τῆσδε τῆς ἐχκλησιαστικῆς
ἱστορίας λόγῳ μὴ συνάψαντι. τοὺς γὰρ περὶ τούτων πᾶντας συγ-
γραφεῖς διερευνησάμενος οὐχ εὗρον ὅλην ὑπ᾽ αὐτῶν ne
οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ γὰρ καὶ ἄλλας πλείστας ὅσας ἐπιστολὰς ος ἐν ἐπι-
τόμῳ φανεράν τινὰ μοῖραν αὐτῶν ἐν ταῖς ὑπ’ αὐτῶν ὁπουδασϑείσαις
ἱστορίαις ἐγράψαντο. ὅϑεν πλεῖον πάντων ὑμῶν ὑπεραλγῶ περὶ τού-
του. ἀλλ. ἐπὶ τὸ προχείμενον ἐπανέλθωμεν, τὸ τέλος τῆς προρ-
ρηϑείσης ἐπιστολῆς τῇδε τῇ ἱστορίᾳ ἐγχαράττοντες, ὡς ὃ λόγος

ἐπήγγελται. ἐγράφη δὲ οὕτως"

Τέλος ἐπιστολῆς τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου ὑπὲρ ᾿ϑανασίου συγγοαφείσης τῇ
Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίᾳ.

Ira Υ ς \ \ - > ’ ς - 2 \
»Ουδὲν ἴσχυσαν οἱ πονηροὶ κατὰ τοῦ ENLOXKONOV τπυμῶν, Euol

’ > ΠΕ Ion car > [4 No r
»πιστεύσατε, ἀδελφοί" οὐδὲν ἕτερον ἐσπουδαχασιν ἢ ἵνα κατατρίψαντες

x c [4 , ’ - -

»τοὺς ἡμετέρους χρόνους μηδεμίαν χώραν ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ μεταμε-
= - , Ὁ: RR“ =
"λείας σχεῖν δυνηϑῶσιν. ἐπικουρησατξε τοίνυν υμῖν αὐτοῖς, παρακαλῶ,
»τὸ ἅγιον. φίλτρον τὸ ὑμέτερον, ἀγαπήσατε ἑαυτοὺς παντὶ σϑένει,
»χαὶ τὸν ὑμέτερον ἐπίσκοπον ᾿ϑανάσιον ἀπλήστῳ εὐφροσύνῃ ὑπο-
"δέξασϑε, ἀγαπητοί, εἰ καὶ τὰ μάλιστα εὖ οἶδα, ὡς οὐ τοσαύτην
ὑμῖν λύπην ἐνεποίησεν ὃ αὐτοῦ χωρισμός, ὅσην ἔχετε χαρᾶς ὑπερ-

"βολὴν ἐπὶ τῇ τούτου πρὸς ὑμᾶς ἐπαναζεύξει. διώξατε τοὺς τὴν"

»τῆς ἡμετέρας ὁμονοίας χάριν ἀφανίζειν ἐπιϑυμοῦντας, καὶ πρὸς τὸν
᾿ϑεὸν ἀπιδόντες ὑμᾶς αὐτοὺς ἀγαπήσατε, παρακαλῶ. ἐγὼ γὰρ τὸν
"ὑμέτερον ἐπίσκοπον ᾿ϑανάσιον ἀσμένως προσηκάμην, οὕτως τε προσ-
᾿ἐφϑεγξάμην, ὡς ἄνϑρωπον αὐτὸν εἶναι τοῦ ϑεοῦ πεπεισμένος. ὁ
»ϑεὸς ὑμᾶς διαφυλάξει, ἀδελφοὶ ἀγαπητοίς.

Ταῦτα τὰ γράμματα λαβὼν παρὰ τοῦ βασιλέως ὃ μέγας Adavc-
σιος καταλαμβάνει τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν. ὃν ἅπας ὅ τε κλῆρος καὶ ὃ
λαὺς ἀσμένως ἀποδεξάμενοι ἐ ἔχαιρον, ἰδόντες τὸν ἑαυτῶν νομέα (πρὸς)
τὰ ϑρέμματα ἐπανελϑόντα μετὰ τιμῆς ὅτι μάλιστα πλείστης. καὶ τὸν

4. -11 vgl. zu der Zwischenbemerkung G. Loescheke im Rhein. Mus. LX,

613 und Parmentier in der Vorrede zu Theodoret p. LXIVf — 16—29 vgl.
Thdt. 1 27 p. 82 — 30—S. 169, 14 Johannes?
A2

14 συγγραφεῖσα A? 29 διαφυλάξαι A? 32 corr. Holl

161

Kirchengeschichte III 15, 22—16, 10 169

’ [4 x ° , Ἵ - -Ξ
ϑεὸν ἐδόξασαν ἅπαντες zul τὸν τὰ πᾶντα agıorov βασιλέα Kov-
= NE: ri > \ - ἂν N ς
σταντῖνον εὐφήμοις φωναῖς ἐγέραιρον. ἄλλα ταῦτα τοῖς μὲν ἡμε-
> z DJ} - \ \ = us,
τέροις εὐφροσύνην παρεῖχεν ἄφατον, τοῖς δὲ δυσμενέσι καὶ τοῖς τῷ
- - - > 207 \ ’ 2
υἱῷ τοῦ ϑεοῦ πολεμεῖν ἠσχημένοις ὀδύνην καὶ αἰσχύνην ἀπέραν-
> »0o 4 “ - - -
τον. ἀλλ ὁμῶς καὶ 0UTOS τὴν αἰδῶ πᾶσαν τοῦ οἰκείου προσώπου
> ’ ’ N > x ’ 2 -
ἀποδυσάμενοι, μορφιζόμενοι τὴν εὐσέβειαν, τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς
> ’ ς 2 , \ ’ ’ x , > \
ἠρνημένοι οἱ περὶ Πυσέβιον τὸν Νικομηδείας μάλιστα καὶ δέον αὐτοὺς
- -" » x > > >
εἰς γῆν καταδῦναι, πολλὴν ἄγαν τὴν ἀναισχυντίαν ἡμφιεσμένοι ἐφ
) ΓΝ ‚ 5... ὧν =
ἕτερον πύργον εὐσεβείας τὴν παγχάλεπον καὶ κακιστον αὐτῶν ἐπὶ τοῖς
= u 2 ;
πονηροῖς δράμασιν εὐτεχνίαν ETOEWAPTO.
- « ’ - - ’ ’ὔ
Ἣν δὲ τούτων ἁπάντων τῶν πονηρῶν βουλευμάτων γεννῆτοῶῦρ
xy = ’ c x , ΞΡ ΣΕ ἘΔ \ ar „ >)
χαὶ ἔξαρχος ἐξοχώτατος ὁ Νικομηδείας EvoEßıos, 60905 ayav ὧν εἰς
x - c c x > - ς ’ > x x c ΄
τὸ κακοποιῆσαι ος ὃ πατὴρ αὐτοῦ ὁ διάβολος. αὐτὸς γὰρ τὰς ἡνίας
- = = I ΣῊΝ De πὶ “2 “-
οὐ τῆς τοῦ ϑεοῦ ἐχκλησίας, ἀλλὰ τοῦ ἀσεβοῦς τοῦ Δρειανῶν ἐργαστη-
’ x - ΄ ’
olov ἐκράτει. ἐγχρονίζων de τῇ Κωνσταντινουπολει καὶ συχνοτερον
\ ‚ \ - vor , , \ x
τὸν βασιλέα διὰ τοῦ κατὰ ἄρειον πρεσβυτέρου ϑεώμενος χαὶ πολλὴν
\ \ DEN ’ ΡΞ δ , -
τὴν πρὸς αὐτὸν παρρησίαν αὐξήσας ἐφόδιον τῆς οἰκείας κακοτεχνίας
ΩΣ \ = < ’ Γ' \ » —
εὐράμενος τὴν τοῦ βασιλέως ἁπλότητα, ῥαδίως τὰς κατὰ τῶν τῆς
Er ‚ Die , = 5 > S
ἀληϑείας προμαχῶν χατεσχευαζε μηχανας. τῆς οὐν καχίστης αὐτοῦ
- - \ - ‚ 2 ‚ > rc , «ον
σπουδῆς τῆς κατὰ τοῦ μεγάλου Αϑανασίου ἐλπίδος φευσϑείς, 0dov
2 ’ - - ᾿ ) - - >
εὐπρόσωπον τῆς κατὰ τοῦ ϑείου Εὐσταϑίου. τοῦ τῆς ᾿Αντιοχέων
r {2 - ΄
ἐχχλησίας προέδρου ἐσοφίσατο ἔφοδον, καὶ προσεισι τῷ φιλαγαϑῳ
% ς - 2 \ » ) 2 -
βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ ὡς δῆϑεν εὐνούστατος χαὶ τοῖς παρ αὑτοῦ
’ x \ x c DR «ς ᾿ - \
πραττομένοις χαίρων τὴν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα οδοιπορίαν ἐξαιτῶν καὶ
= = > > - - - =
τῆς τῶν ἐχεῖσε παρ᾽ αὐτοῦ δομηϑέντων ἱερῶν τοῦ ϑεοῦ οἴχων ϑέας
‚ ‚ 3 > Ὁ BOR \ -
ἱμειρόμενος, τοῦτοις τοῖς ἀπατηλοῖς λογοίς τὴν τοῦ βασιλέως δαυιτι-
, , \ r a DER \
κὴν βουχολήσας ψυχὴν, μετὰ πλείστης 0075 ano τῆς Κωνσταντινου-
fi τς ἘΞ τῷ ᾿Ξ 3er ee) > ‚
πόλεως ἀπῆρε τιμῆς, τοῦ βασιλέως αὐτῷ καὶ ὀχηματα ἀπονείμαντος
x N B3 - ᾿ - N > - ’
καὶ τὴν ἄλλην πᾶσαν ϑεραπείαν. συναπῆρε δὲ αὐτῷ χαὶ Θεογνίος
c ΄ 2 - c \ -
ὁ Nızaias χοινωνὸς αὐτοῦ ὧν, ὡς καὶ ἔμπροσϑεν ἔφαμεν, τῶν πο-
- Na = SE, ,
γηρῶν καὶ ἀσεβῶν αὐτοῦ βουλευματῶν.
>” , \ ER, SI , \ \ - ,
Agızousvoı δὲ καταλαμβανουσι τὴν Αντιοχειαν καὶ τὸ τῆς φιλίας
’ ’ ς ’ τῇ
περιϑέμενοι πρόσωπον, χαϑά φησιν ὁ Θεοδώρητος --- εἰ καὶ τὰ πάμ-
= DEE Be ἘΞ
πολλα τῶν γεγενημένων παρεὶς δι ὀλίγων λίαν τὴν τῆς ἱστορίας
‚ ‚ > \ ἄς \ > =
ποιησάμενος προγοιαν συνέγραψεν, ἀλλὰ τοῖς πρὸ αὑτοῦ συγγρα-

6 vgl. II Tim. 3,5—13 vgl. Joh. 8,44 — 15—33 vgl. Τπαῦ. 121,1fp. 70 —
30 vgl. S. 160,8 u.ö. — 33—S. 170, 3 Zwischenbemerkung des Verfassers

9 ἀσεβείας A? corr. Hei 14 Am Rand οὕτως χατὰ Θεοδωρίτου A?
33 προσωπεῖον Thdt.

σι

170 Gelasius

φεῖσιν ἡμεῖς ἐντυχόντες ἀχριβῶς ἅπαντα τάξει τε καὶ εἱρμῷ ἱστορή-
σασι, τὴν ἀκολουϑίαν συντάττω. τὰ γὰρ ἐκείνων πογήματα, ὡς μοι
προείρηται, ἐξ ἑκατέρων ἀναλεξάμενοι ἐνταῦϑα συντάττομεν.

"472 ἐπὶ τὸ προχείμενον ἐπανέλθωμεν" καταλαβόντων τοίνυν
τῶν ἀλιτηρίων τὴν ᾿Αντιόχου πόλιν, μετὰ πλείστης ὅσης χαρᾶς ὑπὸ
τοῦ ἐχεῖσε προέδρου τοῦ μεγάλου Βυσταϑίου πνευματικῶς ὑπεδέχ-
ϑησαν᾽ ἦν γὰρ ἀχηχοὼς περὶ τῆς ἐπιπλάστου αὐτῶν μετανοίας @g
ἀληϑοῦς, φησί, καὶ ἔχαιρεν ἐπ᾽ αὐτοῖς, φιλοφρόνως δὲ αὐτοὺς ὑπο-
δεξάμενος τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἕνεχα ὁ μέγας Εὐστάϑιος, πλεί-
στης ὅσης ϑεραπείας ἠξίωσε. μετὰ ὁὲ ταῦτα ἐκ τῆς ᾿Αντιοχείας
ἀπάραντες, τοὺς ἱεροὺς τόπους τῶν Ἱεροσολύμων κατέλαβον εὑρόν
τε ἐχεῖ τινας τῶν ὁμοφρόνων, ἐφ᾽ οἷς παρεκλήϑησαν οὐ μετρίως διὰ
τὸ καττυϑὲν παρ᾽ αὐτῶν δρᾶμα κατὰ τοῦ τῆς ἀληϑείας προμάχου ---

2 2er x ‚ - 5 ’ > =
οὐχ Evogßıov τὸν Καισαρέα τῆς Παλαιστίνης, καϑὰ Θεοδώρητος δοχεῖ

Ὃς ᾿ ” vu x > - ’ 5 τ ’
συχοφαντεῖν τὸν ανόρα ψευδῆ περὶ αὐτοῦ γραψαμενος᾽ οὕτινος πᾶν-
[4] c - ΄ x - > ΄
tes οἱ ayıoı ἡμῶν πατέρες ἐπὶ τῇ 00900050 διαπρέψαντος πίστει
\ - - N τ ’ c x - «ς
μέμνηνται, καὶ τῶν ἐν τῇ κατὰ Νίκαιαν συνόδῳ ὑπὲρ τῆς αγίας καὶ
«ς [Τὺ ’ > - > ” ”
ὁμοουσίου τριάδος πόνον καὶ ἀγώνων τοῦ ἀνδρὸς ἄδουσι τοὺς ἀϑλους,
x - 2 - « ’ ’
καϑὰ zal τοῦ ϑείου Maxapiov τοῦ ἐν Te0000AvuoLs ἐπισχόπου καὶ
b) — TR Dan ’ SEN AR N
Εὐσταϑίου τοῦ μεγάλου καὶ AlsSardoov τοῦ ΑΙ λεξανδρείας καὶ Asov-
r ‚ 7 ‚ \ ı? r Tan x ,
τίου Καισαρείας Καππαδοχίας χαὶ Ευψυχίου Tvavov καὶ Πρωτογένους
= ‚ ’ « Ξ - - ’ )
Σαρδιχῆς καὶ πρὸ γε πάντων Οσίου τοῦ Κουρδουβης Αϑανασίου τε
DET \ , «9 RL — ‚ =, 14 =
ArsSardoeiac καὶ AleSardoov Κωνσταντινουποόλεῶς χαὶ τῶν λοιπῶν
« ’ - ‚ - - x c ’ « - 2
ἁπάντων τῶν ἐν Exelvn τῇ ἱερᾷ καὶ αγίᾳ συνοδῳ ὑπὲρ τῶν ἀποστο-
- - 2 a -
λικῶν ἀγωνισαμένων δογμάτων, οὕτως ἐπιμέμνηνται καὶ τοῦ ϑαυ-
> 5 = = ὩΣ
μασίου Βυσεβίου τοῦ Παμφίλου Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης ἐπι-
’ > \ - x 2 © ς \ DIE x τ΄ ‚
σχόπου --- ἀλλὰ τοῦτον μὲν οὐχ εὑρον οἱ περὶ Βυσέβιον τον Νικομηδείας,
>) \ \ ς ’ ὉΠ , x Any \
ἀλλὰ τοὺς OUOPooVaSs εὐροντες, Πατροφιλον τον Σχυϑοπολίτην καὶ
N 2 > x ®. x ”
τὸν Δύδδης Δέτιον καὶ τὸν “αοδιχκείας Θεοδοτον καὶ τοὺς ἄλλους
σ΄“ - 2 2 T ’ τ ΜΞ x
ὅσους τῆς ἀσεβείας AgEoV εὗρον χκοινώνοῦς, οἷς συμμίξαντες καὶ TO
Yu \ Er: > ‚ > =
παρ᾽ αὐτῶν τυρευϑὲν χατὰ τοῦ ἁγίου Ευσταϑίου καταδηλον αὑτοῖς
’ x > = -_ c ΞΕ) , \ > ’
ποιήσαντες σὺν αὐτοῖς τῶν Ἰεροσολύμων ἐξῃξσαν καὶ τὴν Avtiogov
a ERS
aua αὑτοῖς κατέλαβον.

3 vgl. 5. ὅ,81 — 4—11 Thdt. 1 21,3 erweitert -- 12—27 Polemik gegen
Theodoret 121,4 p. τὸ — 27—8. 171, 34 vgl. Thdt. 121, 4ff p. TO

91 Πρωτογένους nach S. 85,17] ξρμογένους A2, ein Name, der in der Liste
von Nieaea nicht vorkommt 30 ὕσον von 1. Hd. ὅσοι von 2. Hd. A? corr. Cer.

Kirchengeschichte III 16, 10—21 ya!

AIG τὸ μὲν πρόσχημα τῆς τῶν ἄλλων ἐπιδημίας προπόμ-
πιος ἣν ὅδῆϑεν τιμή, τὸ δὲ παρ᾽ αὐτῶν σπουδαζόμενον ὃ κατὰ
τῆς εὐσεβείας τῆς εἰς Χριστὸν πόλεμος ἢν. γύναιον γὰρ ἕταιρι-
χὸν χρυσίου μισϑωσάμενοι καὶ τὴν γλῶτταν αὐτῆς μίαν ὥραν
δοῦναι αὐτοῖς πείσαντες, συνέδριον τε σὺν τῷ μεγάλῳ Evore-

[7 & \ EEE: , ‚ 27 Mn
ϑίῳ aua τοῖς σὺν αὐτῷ ayloıs ἐπισχόποις συστήσαντες, εἶτα τοὺς

ἄλλους ἅπαντας ἔξω γενέσϑαι κελεύσαντες, οἵ χατὰ τοῦ ἀρχιερέως
δρᾶμα συντεϑεικότες ἄγεσθαι WS τάχιστα τὸ τρισάϑλιον γύναιον εἰς
τὸ συνέδριον παραχελεύονται. οἱ δὲ τῆς παρανομίας αὐτῶν ὑπουρ-
γοὶ ἄγουσιν αὐτῶν μέσον τὸ γύναιον. ἡ de ἔστη παιδίον ὑπομάζιον
ἐπιδεικνύουσα καὶ λέγουσα ἐκ τῆς Βυσταϑίου συνουσίας τοῦτο συν-
εἰληφέναι καὶ τετοκέναι καὶ ἀνέδην ταῦτα ἐπέμενε βοῶσα. τὸ δὲ
τῆς συκοφαντίας προφανὲς ἐγνωχὼς 0 μέγας Βυστάϑιος, εἴ τινα ἔχοι
τούτου συνίστορα, ἄγειν εἰς τὸ μέσον ἐκέλευεν. ἐκείνης δὲ μηδένα
ἔχειν λεγούσης, ὅρκον αὐτῇ προέτειναν τῇ ἑταιρίδι οἱ τὴν συχοφαν-
τίαν ὑφήναντες, καίτοι τοῦ ἀποστολικοῦ ϑείου κανόνος διαγορεύυντος
μὴ δεῖν κατὰ πρεσβυτέρου κατηγορίαν παραδέχεσϑαι παρεχτιχτὸν δύο
ἢ τριῶν μαρτύρων. ἀλλὰ τῶν ϑείων οὕτως νόμων καταφρονή-
σαντες χαὶ τὴν χατὰ τῶν συκοφαντῶν χεχριμένην ἀπόφασιν τοῦ
ϑεοῦ εἰς οὐδὲν “λογισάμενοι, ἀμάρτυρον κατὰ ἀνδρὸς τοσούτου χατη-
γορίαν διὰ τοῦ ἑταιρικοῦ γυναίου ἐξύφηναν καὶ ἐδέξαντο, @s δικασταὶ
κατάδικοι. ἐπειδὴ δὲ χαὶ ὕρχον, ὃν αὐτοὶ ἐπέϑεντο, τὸ τρισάϑλιον
προστέϑειχε γύναιον, “βοῶσα Βὐσταϑίου εἶναι τὸ βρέφος, ος κατὰ
μοιχοῦ λοιπὸν οἱ πάσης αἰσχρότητος ἔμπλεοι τὴν ψῆφον ἐξήνεγ-
χαν. τῶν δὲ ἄλλων ἀρχιερέων (πολλοὶ γὰρ ἦσαν τῶν ἀποστολι-
χῶν σὺν Βυσταϑίῳ τῷ μεγάλῳ ὑπερμαχοῦντες δογμάτων (καὶ
ἀγνοοῦντες ἅπαντα τὰ τυρευϑέντα) προφανῶς ἀντέλεγον τοῖς παρα-
νόμοις χαὶ τὴν ἄδικον ψῆφον ἐχείνην δέξασϑαι τὸν ἐπίσκοπον Ev-
στάϑιον διεκώλυον, οἱ δὲ τὸ δρᾶμα συντεϑεικότες τάχιστα πρὸς τὸν
βασιλέα ἀνέδραμον (zal) πείσαντες αὐτόν, ος ἀληϑῆ τὰ λεχϑέντα
διερευνηϑέντα εὕρηνται χαὶ δικαία ἡ τῆς καϑαιρέσεως ψῆφος, ὡς
μοιχὸν ὁμοῦ καὶ τύραννον ἐξελαϑῆναι τῶν ἱερῶν περιβόλων καὶ εἰς
᾿Ιλλυρικὴν πόλιν διὰ τῆς Θράκης πορρωτέρω ἐξορίᾳ ἀπαχϑῆναι παρα-
σχευάζουσι τὸν τῆς εὐσεβείας καὶ σωφροσύνης ἀγωνιστήν.

AIR ὁ μὲν τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων πολέμιος καὶ τὰς κατὰ

17 vgl. I Tim. 5, 19 — 8ὅ--Α, 172,4 Johannes?
A2

23 βρέφος Thdt. γύναιον ΑΖ 26 corr. nach Thdt. 27 ἀντέλεγον: anako-

luthisch. Die bei Thdt. durchgeführte Partieipialkonstruktion ist aufgegeben
30 corr. nach Thdt.

172 Gelasius

τῶν τῆς ἀληϑοῦς πίστεως κηρύχων συκοφαντίας δραματουργεῖν ἐ ἐπι-
στάμενος, ὃ τῆς Νικομηδείας Βὐσέβιος ἅμα Soon τῇ Kovortavrı-
νουπόλει ἐπεχωρίαζον, εἶχον δὲ ἐάσαντες ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τοὺς τῆς
οἰκείας μοχϑηρίας κοινωνούς, οἱ ἀντὶ τοῦ ϑείου Βυσταϑίου χειροτο-
γοῦσιν Πυλάλιον. τούτου δὲ ὀλίγον λίαν ἐπιβιώσαντος χρόνον
Εὐφρόνιον τινὰ προεβάλοντο. καὶ τούτου δὲ τάχιστα τελευτήσαντος
(ἐνιαυτὸν γὰρ ἕνα καὶ μῆνας ὀλίγους μετὰ τὴν χειροτονίαν ἐβίωσε)
Φλακίτῳ τῆς ἐκκλησίας ἐχείνης τὴν προεδρίαν δοϑῆναι παρασχευᾶ-
ζουσι. πάντες δὲ οὗτοι ὁμοίως τὴν ᾿Δρείου ἀσέβειαν εἶχον ἐγκε-
χκρυμμένην" ὅϑεν ἅπαντες οἱ τῆς ὀρϑῆς καὶ εὐσεβοῦς πίστεως ἀντι-
ποιούμενοι, οἵ Te τῶν ἱερωμένων καὶ τῶν τοῦ λαοῦ, τοὺς ἐχκλη-
σιαστικοὺς καταλιπόντες συλλόγους καϑ' ξαυτοὺς συνηϑροίζοντο.
Εὐσταϑιανοὺς δὲ τούτους ονόμαζον πάντες, ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἐκεί-
γου συνέστησαν ἔξοδον. τὸ μέντοι. τρισάϑλιον ἐχεῖνο γύναιον νόσῳ
χαλεπωτάτῃ καὶ “μαχροτάτῃ μετ᾽ οὐ πολὺ περιπεσὸν ἐξέφηνε τὴν
ἐπιβουλὴν καὶ τὴν συκοφαντίαν ἐγύμνωσεν, οὐ δύο ἢ τρεῖς ἀλλὰ
πολλοὺς τῶν ἱερέων προσχαλεσαμένη καὶ τὰ τυρευϑέντα παρὰ τῆς
ϑαυμαστῆς τῶν ἀσεβῶν συμμορίας διδάξασα. ἔφη γὰρ ἐπὶ χρήμασι
τὴν συχοφαντίαν ἐκείνην τετολμηκέναι, τὸν μέντοι ὕρχον μὴ πολὺ
εἶναι ψευδῆ ἔλεγεν" Εὐσταϑίουγάρ τινος χαλκέως τὸ βρέφος εἶναι ἐβόα.

Ταῦτα μὲν οὖν ἐν “Ἀντιοχείᾳ παρὰ τοῦ ἀσεβοῦς Εὐσεβίου καὶ
τῶν aup αὐτὸν τετόλμηται τότε. ἀλλ᾽ οὐδὲ οὕτως οἱ ἀσεβεῖς ἐνε-
τράπησαν τότε οὐδὲ κύρον ἐλάμβανον τῶν κατὰ τῆς ἀληϑείας προ-
μάχων συκοφαντιῶν, ἀλλ᾽ ἑωρακότες ὡς κατὰ γνώμην αὐτοῖς τὰ
κατὰ τοῦ μεγάλου Πυσταϑίου ὑπήντησεν, ἕτερον πάλιν δρᾶμα κατὰ
τοῦ ϑείου ᾿ϑανασίου συρράπτουσιν, ᾧ προσύμοιον οὐδεὶς τῶν κχκα-
χίστων ἀνδρῶν πώποτε κατετόλμησε. κατηγόρους γὰρ πάλιν τινὰς
ἐκ τῆς αὐτῆς Ληεελιτίου συμμορίας μισϑωσάμενοι προσάγουσι τῷ βασι-
λεῖ κατὰ ᾿Αϑανασίου βοῶντας ἀνοσιουργίας αἰσχρὰς τετολμηκέναι
πολλὰς τὸν τῆς ἀρετῆς ἀϑλητήν. ἡγεῖτο δὲ τούτων Βυσέβιός TE καὶ
Θεόγνιος καὶ Θεόδωρος ὁ “Πρακλεώτης τῆς Θρᾷκης, 00% ἀνεχτὰ ταῦτ᾽
εἶναι λέγοντες οὐδὲ ἀκοαῖς φορητά. πείϑουσι δὴ οὖν τὸν βασιλέα
σύνοδον ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τῆς Συρίας συναϑροισϑῆναι κελεῦσαι, ἔνϑα

4. 91 vol. That. 122,1 9.72 — 16 vgl. 8. 171,16} — 22—8. 178, 1ὅ vgl.
Thät. 128 p. 8928 — 283 vgl. That. I 25,15 p. 80 Ζ. 1
A2

10 χαὶ εὐσεβοῦς am Rand von 1.Hd. A? 19 πολὺ] πάμπαν Thdt.
28 Meleriov A? 33 Nach Theodoret a. a. Ο. und Soxomenos II 25,1 sollte
die Synode ἐν Καισαρείᾳ τῆς Παλαιστίνης stattfinden

Kirchengeschichte III 16, 21—17, 3 173

πλείους ἦσαν οἱ δυσμενεῖς, κἀχεῖσε τὸν ᾿ϑανάσιον κριϑῆναι. πεισϑεὶς
δὲ ὡς ἱερεῦσιν ὃ βασιλεὺς (ἠγνόει γὰρ παντελῶς τὰ παρ᾽ αὐτῶν
τυρευόμενε) „FEPEODCE τοῦτο προσέταξεν. ἀλλ ὁ τῆς ἀληϑείας
ὑπέρμαχος, ὃ μέγας Adar 0102 , τὴν τῶν προρρηϑέντων ἀσεβῶν δυσ-
μένειαν ἐπιστάμενος, οὐχ ἧχεν εἰς τὸ 001 ᾿ἔόριον. ἐντεῦϑεν τοίνυν
μείζονα πρόφασιν εἰς συχοφαντίαν λαβόντες, anag τὸν κατὰ τῆς
ἀληϑείας ἀναδεξάμενοι πόλεμον, τυραννίδος αὐτὸν καὶ ϑρασύτητος
ἐπὶ τοῦ βασιλέως διὰ γραμμάτων φηφίζονται. ἐχ δὲ τούτου εἰς
ὀργὴν κατὰ ᾿Αϑανασίου ἐξαφϑεὶς 0 πραύτατος βασιλεὺς ἐπέστειλεν
αὐτῷ τὴν ὀργὴν ὑποφαίνων καὶ τὴν Τύρον καταλαβεῖν παρεγγυῶν"
ἐκεῖσε γὰρ μετατεϑεῖσαν ἀϑροισϑῆναι τὴν σύνοδον προσέταξεν, ὑπ-
οπτεύσας ὑφορᾶσϑαι τὴν ᾿Αντιοχέων τὸν ᾿Αϑανάσιον διὰ τὸ πολλοὺς
εἶναι κατὰ τὴν ἀνατολὴν τοὺς τὴν ᾿Δρείου λώβην εἰσδεδεγμένους.
ἔγραψε δὲ καὶ τῇ συνόδῳ ἅπερ ἐχρῆν ἐπιστεῖλαι τὸν εὐσεβείᾳ κοσμού-
μενον. ἔστι δὲ ταῦτα"

> - r \ U -
Ἐπιστολὴ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς τὴν ἐν Τύρῳ συναϑροισϑεῖσαν
σύνοδον.

» Κωνσταντῖνος Νικητὴς Μέγιστος Σεβαστὸς τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ τῇ
»ἂν Τύρῳ συναϑροισϑείσῃ.

Ὧν μὲν ἴσως ἀκόλουθον χαὶ τῇ τῶν χαιρῶν εὐπραγίᾳ μάλιστα
"πρέπον ἀστασίαστον εἶναι τὴν χαϑολικὴν ἐκκλησίαν χαὶ πάσης λοι-
-δορίας τοὺς τοῦ Χριστοῦ νῦν ἀπηλλάχϑαι ϑεράποντας. ἐπειδὴ δὲ
»τοίνυν οὐχ ὑγιῶς φιλονεικίας οἴστρῳ τινὲς ἐλαυνόμενοι (οὐ γὰρ ἂν
"ἄλλο τι εἴποιμι) βιοῦντες ἑαυτῶν ἀναξίως τὰ πάντα συγχέειν ἐπι-
᾿χειροῦσιν, ὕπερ πάσης «συμφορᾶς κεχωρηκέναι μοι δοκεῖ ἐπέχεινα,
»τούτου χάριν ϑέοντας ὑμᾶς, τὸ τοῦ λόγου, προτρέπομαι χωρίς τινος
οὐπερϑέσεως ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνδραμεῖν zal πληρῶσαι τὴν σύνοδον
"πνευματικῆς πανηγύρεως ἐπαμῦναί τε τοῖς χρήζουσιν ἐπιχοτιρίας,
"τοὺς δὲ ἀδελφοὺς ἰατρεῦσαι κινδυνεύοντας εἰς ὁμόνοιαν ἐπαναγαγεῖν
"τὰ τῶν μελῶν διεστῶτα διορϑώσασϑαί τὲ τὰ πλημμελούμενα, οὡἧς
»χαιρὸς ἐπιτρέπει, ἵνα ταῖς τοσαύταις ἐπαρχίαις τὴν πρέπουσαν ἀπο-
-δῶτε συμφωνίαν, ἥν, φεῦ τῆς ἀτοπίας, ἐλαχίστων ἀνϑρώπων ἀπώ-
"λεσαν ὑπεροψίαι. ὅτι δὲ τοῦτο καὶ τῷ δεσπότῃ ϑεῷ ἐστὶν ἀρεστὸν
>zal ἡμῖν πᾶσιν εὐχῆς ὑπέρτερον καὶ ὑμῖν γε αὐτοῖς, ἐάν γε τὴν εἰρή-

20--8. 174, 23 vgl. That. I 29 p. 898
A?
1 χἀκεῖσε 'Thdt.] zaxer A? 8 wngisera A? 12 Καισαρέων Thdt.

23 τοίνυν von 1. Hd. durchstrichen A? > Thdt. | ὑγιῶς ceorr. von späterer Hd.

in ὑγιοῦς A? (Thdt.)

171

169)

174 Gelasius

"γὴν ἀνακαλέσησϑε, οὐ τῆς τυχούσης ἄξιον εὐδοξίας, πάντας ἀνϑρώ-
»ποῦυς συνομολογεῖν ἡγοῦμαι. μὴ τοίνυν μέλλετε λοιπόν, ἀλλ᾽
>ERLTEIVAVTEG ἐντεῦϑεν ZN τὰ τῆς προϑυμίας, ὅρον τοῖς προχειμέγοις
»ἐπιϑεῖναι σπουδύόσατε τὸν προσήκοντα, μετὰ πάσης εἰλικρινείας dn-
»λαδὴ καὶ πίστεως συνελϑόντες, εἰρήνην (T’) ἐκείνην ἐν ἅπασι -πρυτανεὺ-
»ϑῆναι ὑμῖν TE καὶ πᾶσι προνοήσατε. ἀπέστειλα πρὸς οὕς ἠβουλή- 5
»ϑητε τῶν ἐπισχόπων, ἵνα παραγενόμενοι. κοι» ᾿ὠνήσωσι» μαν τῶν
»φροντισμάτων. ἀπέστειλα Διονύσιον τὸν ἀπὸ ὑπατικῶν, ὃς καὶ τοὺς
"ὀφείλοντας ἀφικέσϑαι εἰς τὴν σύνοδον us) ὑμῶν ὑπομνήσει, καὶ
»τῶν πραττομένων ἐξαιρέτως δὲ καὶ τῆς εὐταξίας κατάσκοπος παρ-
»έσται. ἐὰν γάρ τις, ὡς ἔγωγε 00x οἶμαι, τὴν ἡμετέραν κέλευσιν
»χαὶ νῦν διακρούσασϑαι πειρώμενος μὴ βουληϑῇ παραγενέσϑαι ἐν τῇ
"συνόδῳ, ἐντεῦϑεν παρ᾽ ἡμῶν ἀποσταλήσεται, ὃς ἐκ βασιλικοῦ προσ-
"τάγματος ἐχβαλὼν (αὐτὸν διδάξ) εἰ, οἐἼς οὐ προσῆκεν 00015 αὐτοκράτορος
"ὑπὲρ τῆς ἀληϑείας ἐξεν ἐχϑεῖσιν ἀντιτείνειν ποτέ. λοιπὸν ἔσται τῆς
"ὑμετέρας ὁσιότητος ἔργον, ὁμογνώμονι χρίσει, μήτε πρὸς ἀπέχϑειαν
»μήτε πρὺς χάριν, ἀχολούϑως δὲ μᾶλλον τῷ τε ἐχκλησιαστικῷ καὶ
εἀποστολικῷ κανόνι, τοῖς πλημμεληϑεῖσιν ἤγουν κατὰ σφάλμα συμβε-
»"βηχόσι τὴν ἁρμόττουσαν ϑεραπείαν ἐπινοῆσαι, ἵνα καὶ πάσης
»βλασφημίας ἐλευϑερώσητε τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὰς ἐμὰς ἐπικουφίσητε
»φροντίδας καὶ τὴν τῆς εἰρήνης χάριν [ἐν] τοῖς νῦν στασιαζομένοις
»ἀποδόντες, μεγίστην εὐχληρίαν ὑμῖν αὐτοῖς προξενήσητε. ὁ ϑεὸς
εὐὑμᾶς διαφυλάττοι, ἀδελφοὶ ἀγαπητοίκ.

Τὴν μὲν οὖν σύνοδον ἐν Τύρῳ γενέσϑαι προστάξας ταῦτα γε-
γράφηχεν. Ss γὰρ ἱερεῦσι τοῖς συκοφάνταις ἐπείϑετο, εἰ καὶ τὸν
τῆς εὐσεβείας τόνον εἶχεν ἀχαύνωτον, ἀλλὰ διὰ τὸ νομίζειν αὐτὸν
ἠδικῆσϑαι τοὺς ἐναντίους, ὡς κριτὴς δίκαιος ἠνέσχετο καὶ ταύτης
τῆς κελεύσεως, προστύώξας μέντοι μετὰ τὴν τῆς συνόδου ἐχπλήρωσιν
διευχρινησάσης ἕκαστα καταλαβεῖν πᾶσαν τὴν σύνοδον τὰ Ἱεροσόλυμα
τῶν ἐγκαινίων τῆς ἐχεῖσε ὑπ᾿ αὐτοῦ δομηϑείσης ἐκκλησίας ἕνεχα.

Toapeı de χαὶ ἑτέραν ἐπιστολὴν. τῇ συνόδῳ, παρεγγυῶν ὥστε μὴ
μόνο» τὸν ᾿᾿ϑανάσιον ἀπαντῆσαι τῇ συνόδῳ, ἀλλὰ γὰρ χαὶ ᾿ἥρειον
καὶ γυμνασϑῆναι εἰλικρινῶς τὰ παρ᾽ ἑκάστου γενόμενα, iva εἰ, καϑὼς
λέγει "Ageıos, φϑόνῳ τὴν διαίρεσιν ὑπέστη τῆς ὀρϑῆς ἐντὸς ὧν
πίστεος, πρότερον ἑαυτοῦ καταγνοὺς ἐπὶ τοῖς παρ᾽ αὐτοῦ τετολμη-
μένοις κατὰ τῆς ἀληϑείας σιωπήσῃ --- εἰ μὴ ἄρα ἄμυναν κατὰ τοῦ

16 vgl.8.180,5 —24—8.175,19 Johannes? vgl. Vita Athan. 3p. CXXXIXeMontf.

A?
14 erg. nach Thdt. unleserlich A? 18 ἤγουν] εἴτ᾽ οὖν Thdt. 19 ἐπινοῆσαι

Thdt.]) ἐπινοήσατε A? 21 ἐν > Thdt. 22 εὔχλειαν Thdt. 33 γινόμενα A?

Kirchengeschichte III 17, 3—16 175

ἰδίου ἐπισκόπου ᾿᾿Ιϑανασίου σοφιζόμενος ἐπανείλετο τὴν διόρϑοωσιν,
πλέχων κατ᾽ αὐτοῦ ὑπονοίας παρεχβράσματα --- καὶ εἰ μὲν φϑόνος
αἴτιος εὑρεϑῇ, σπουδὴ αὐτοῖς τοῖς ἐν τῇ συνόδῳ ἐπισκόποις γένηται
τοῦ εἰς εἰρήνην ἀμφοτέρους συνάψαι, εἰ δὲ πλαστῇ τινι μεταμελείᾳ
κέχρηται Agpsıos, καταλάβοι πάλιν τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν κἀκεῖ περὶ τού-
του χρίνοιτο.

δον τ δον τ τῇ \ ς , = = er <

Ταῦτ ἔγραφε βασιλεὺς ὁ πανεύφημος τῆς τῶν ἀπαντῶν OUO-
γοίας προμηϑούμενος, ὅπως ἂν ἐκεῖσε πάσης ἐρεσχελίάς ἐκποδὼν
γενομένης, εἰρηνικώτερον τὰ ἐγκαίνια τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις ἐκκλησίας
ἐχτελέσωσι, καϑιεροῦντες αὐτὴν τῷ ϑεῷ. ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἀν ὁσιος᾿ Ἄρειος
ἀπαντῆσαι ἐν τῇ συνόδῳ ἐν τῇ Ἰύρῳ οὐχ ἠνείχετο, ᾿Αϑανάσιος δὲ ὁ
μέγας ταύτην σὺν Τιμοϑέῳ καὶ Μακαρίῳ τοῖς αὐτοῦ πρεσβυτέροις
καὶ πλείστοις ἄλλοις συνεπομένοις αὐτῷ κληρικοῖς χαὶ αἰδεσίμοις
ἀνόράσι τὴν Τυρίων κατέλαβε σὺν προϑυμίᾳ πολλῇ. οὕτω δῆτα
συνελϑόντων ἐπισχύπων εἰς τὴν Τύρον χαὶ ἅμα πάντων σὺν τῷ
ὑπατιχῷ Διονυσίῳ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ ἐξοχωτάτοις ἀνδράσιν ἀξιώ-
μασι τετιμη μένοις καὶ τῷ τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντι ἐπὶ τὸ αὐτὸ γενο-
μένων ἀπεδόϑησαν ὑπὸ τοῦ ἀπὸ ὑπατικῶν Διονυσίου τῇ τῶν ἐπισκό-
πῶν συνόδῳ τὰ τοῦ βασιλέως γράμματα. ἀφίκοντο δὲ καὶ ἄλλοι
τινὲς ἐπίσχοποι δογμάτων διαφϑορὰν ἐγκαλούμενοι. ὧν εἷς ἦν ᾿Ἵσκλη-
πᾶς ὁ Γαζεύς. βούλομαι δὲ πρῶτον τὰς τῆς “κατὰ τοῦ ἁγίου Ada-
vaolov χατηγορίας τραγῳδίας ἐνθεῖναι τῇδε τῇ συγγραφῇ, εἶϑ᾽ οὕτως
τὰ χατὰ τὸ πολυϑρύλλητον δικαστήριον διηγήσασϑαι. ᾿Ἡρσένιός
τις πρῶτον μὲν γενόμενος ᾿Αϑανασίου ἀναγνώστης ἐπὶ ἐγκλήμασί τισι
ἐναγόμενος καὶ μέλλων ὑπὸ τοῦ πλήϑους διαφϑζείρε)σϑαι, ἐπειδὴ
ἔγνω τοῦτο ὁ μέγας ᾿Αϑανάσιος (dısvevr ησάμενος γὰρ ἣν τὴν ὑπό-
ϑεσιν), τοῦτον τὸν τρόπον διεσώϑη" μαϑὼν γὰρ συκοφαντεῖσϑαι τὸν
᾿Ἰρσένιον, ἐπιστὰς νυχτὸς διασώζει τὸν ἀνδρα, φυγῇ τὸν φόνον ἀπο-
δρᾶναι τοῦτον παρασχευάσας. ὅντινα μετὰ ταῦτα οἱ Μελιτίου
χοινωγοὶ εὑρόντες κατὰ τὴν Alyurrov, τὸ τῆς ἐπισκοπῆς αὐτῷ
παρασκευάζουσι δοϑῆναι ὄνομα. μετὰ ὁὲ χρόνον τινὰ καϑ' ὑπόϑεσιν
Evorpiov τοῦ Δικομηδείας (αὐτὸς γὰρ ἢν ὃ πανταχοῦ χατὰ τῶν
εὐσεθῶν πολυπλόχους συκοφαντίας ἐπιτεχνώμενος) αὐτὸν τοῦτον τὸν
᾿Ἡρσένιον καταχρύψαντες οἱ τῆς Μελιτίου συμμορίας λαϑεῖν αὐτὸν

19—23 vgl. That. 129,7 p.85 — 98- 84 Johannes? vgl. Rufin X 18 p. 988 —
84. 5. 179,10 vel. Thdt. I 30-31, 3 p. Söff (erweitert)

16 ὑπατικῷ aus ὑπατικῶν corr. A? 17f γενομένῳ A? 25 verdorbene
Stelle in A? 34 corr. aus Melsriov A?

170 Gelasius

ἐπὶ πλεῖον ἠξίωσαν. ἔπειτα χεῖρα δεξιὰν ἀπό τινος σώματος ἔκτε-
μόντες νεχροῦ χαὶ ταύτην ἐν λάρνακι ξυλίνῃ τεταριχευμένην ἀπο-
ϑέμεγοι, πανταχοῦ περιέφερον, πεφονεῦσϑαι χαὶ κατατετμῆσϑαι λέ-
γοντες ὑπὸ ᾿Αϑανασίου τὸν Ago8viov, μιαιφόνον TE ἀπεχάλουν τὸν
᾿ϑανάσιον. ἀλλ᾽ ὁ πάντα ἐφορῶν ὀφϑαλμὸς τοῦ ϑεοῦ οὐκ εἴασεν
ἐπὶ πλεῖστον λανϑάνειν τὸν “ρσένιον, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἐν Αἰγύπτῳ
καὶ Θηβαΐδι δῆλος γέγονεν ὅτι ζῇ, ἔπειτα ἐνέβαλεν αὐτῷ ὁ ϑεός, ὡς
αὐτὸς ἐς ὕστερον διηγήσατο, τὴν παρὰ τοῦ ᾿Αϑανασίου παρὰ πᾶσαν
ἐλπίδα πρυτανευϑεῖσαν αὐτῷ σωτηρίαν διαλογίσασϑαι ἔτι τε καὶ
ἀδικεῖν αὐτὸν καὶ παρανομίαν μεγίστην ἐργάξεσϑαι, εἰ τὸν εὐεργέτην
παρίδοι ϑανάτῳ ἕνεχεν αὐτοῦ ὑποβληϑῆναι χαὶ μὴ μᾶλλον αὐτὸν
ὑπὲρ ἐκείνου τεϑνάναι. ἄγει οὖν αὐτὸν ὁ τῶν ὅλων πρύτανις ἐν τῇ
Τύρῳ, ἔνϑα ἡ τραγῳδουμένη χεὶρ ὑπὸ τῶν συχοφαντῶν ἐπὶ τῶν
χριτῶν προεφέρετο. τοῦτον οἱ ᾿᾿Αϑανασίου ϑεασάμενοι σύνοικοι
ἤγαγον ἐν τῇ αὐτῶν καταγωγῇ. καὶ μαϑόντες παρ᾽ αὐτοῦ τὰ τε τῆς
τοῦ ϑεοῦ οἰχονομίας καὶ τὰ τῆς αὐτοῦ προϑυμίας, λανϑάνειν αὐτὸν
ἐν τῷ τέως παρεκάλεσαν.

Ὁ δὲ μέγας ᾿Αϑανάσιος ὑπὸ τὴν ἕωϑεν κατέλαβε τὸ συνέδριον
ἅμα Τιμοϑέῳ καὶ Μαχαρίῳ τοῖς ἑαυτοῦ πρεσβυτέροις καὶ τοῖς σὺν
αὐτῷ ἀπὸ τῆς ᾿᾿λεξανόρείας ἐκεῖσε παραγενομένοις. καὶ πρῶτον μὲν
γύναιον εἰσήγαγον ἀκολασίᾳ συνεζηκός. ἡ δὲ ἀνέδην ἐβόα παρϑενίαν
μὲν ἐπαγγέλλεσϑαι λέγουσα, τὸν δὲ Adaraoıov ἐπιξενωϑέντα εἰς τὴν
αὐτῆς καταγωγὴν βιάσασϑαι αὐτὴν χαὶ ἄχουσαν διαφϑεῖραι. τούτων
ὑπ᾽ ἐκείνης λεγομένων εἰσῆλθεν ὁ χκατηγορούμενος, συνὴν δὲ αὐτῷ
ἅμα τοῖς ἄλλοις Τιμόϑεος ὁ πρεσβύτερος, ἀνὴρ ἀξιάγαστος. τῶν
δὲ δικαστῶν ἀπολογήσασϑαι πρὸς τὴν κατηγορίαν τὸν Adaraoıov
προσταττόντων ὁ μὲν ᾿ϑανάσιος 201) γήσεν, ὡς οὐκ ὧν αὐτὸς ὁ κατη-
γορούμενος, ὁ δὲ Τιμόϑεος ἔφη πρὸς τὴν γυναῖκα »ἐγώ σοι, ὦ γύ-
ναι, συνέτυχον πώποτε; εἰς δὲ τὴν σὴν οἰκίαν εἰσελήλυϑά ποτες; ἡ
δὲ ἀναιδέστερον ἐβόα, διαμαχομένη τῷ Τιμοϑέῳ καὶ πρὸς αὐτὸν τὴν
χεῖρα ἐξάγουσα καὶ κατεπέχουσα χαὶ λέγουσα αὐτῷ τῷ Ἰιμοϑέφῳ᾽" »σύ
μου τὴν παρϑενίαν ἀφείλου" σύ μὲ τῆς σωφροσύνης ἐγύμνωσας" σύ
μου τὸ σεμηὸν τῆς ψυχῆς ἠχρείωσας« καὶ τὰ ἄλλα ὅσα λέγειν εἰώ-

182)
[τ

> > ’ « ἀν > r x - x 3
ϑασιν αἱ dr ἀκολασίας ὑπερβολὴν οὐχ Eyovoaı τὴν αἰδῶ. καὶ nv 23

” ‚ x ν \ x ἘΣ; “ >
ὄντως ἔχπληξις (Ta δ)ρώμενα καὶ παντὸς ϑαύματος μεῖζον, orı Ada-

\ = τ ’ x 2 u \ - \
γάσιος μὲν κατηγορεῖτο, Tıuodeog δὲ ἐνεχαλεῖτο. οὐτῶ δὴ τῶν To
A?

18 ξἕωϑεν nachträglich corr. in ἕω A? 91 παρϑενίαν Thdt.] παρϑενίας A?
35 nach τ Raum für 2 Buchstaben; von späterer Hd. r.. ρώμενα A? erg. Ltz.

Kirchengeschichte III 17, 17—30 177

δρᾶμα συντεϑειχότων καταισχυνϑέντων, ἐρυϑριασάντων δὲ καὶ τῶν
δικαστῶν ὅσοι συνίστορες ἦσαν, ἐχβληϑῆναι τὸ γύναιον προσέταξαν.
Tote δὴ ὁ ϑεῖος ᾿ϑανάσιος ἔλεγε μὴ χρῆναι ἀφεϑῆναι τὸ γύναιον,
ἀλλ᾽ ἐξετάσαι καὶ μαϑεῖν. οἱ δὲ συκοφάνται ἐβόων ἕτερα εἶναι
κατηγορήματα χαλεπώτερα, οὐδαμῶς τέχνῃ τινὶ καὶ δεινότητι δια-
λυϑῆναι δυνάμενα" ὄψις γὰρ καὶ οὐχ ἀκοὴ δικάσει τοῖς δεικνυμένοις.
ταῦτα εἰπόντες τὴν πολυϑρύλλητον ἐκείνην ὑπέδειξαν λάρνακα καὶ
τὴν τεταριχευμένην ἐγύμνωσαν χεῖρα. τῶν de ἐν τῷ συνεδρίῳ
ϑεασάμενος ἕχαστος ἐβόησεν, οἱ μὲν τῶν συχοφαντῶν συνίστορες
ἀληϑὲς εἶναι τὸ μῦσος λέγοντες, οἵ. δὲ τὸ μὲν ψεῦδος εἰδότες, χε-
κρύφϑαι δὲ τὸν ᾿ρσένιον ἔτι ζῶντα λέγοντες κατεγέλων. μεγίστης
δὲ ταραχῆς πεπληρωμένου τοῦ συνεδρίου καὶ μόλις βραχείας ἡσυχίας
γεγενημένης, ἤρετο τοὺς δικαστὰς ὃ κατηγορούμενος ᾿᾿ϑαγάσιος, εἴ
τις ἐν αὐτοῖς εἴη ἐπιστάμενος τὸν ᾿Ἰρσένιον. πολλῶν δὲ εἰρηκότων
ἀχριβῶς εἰδέναι τὸν ἄνδρα ἐκέλευσεν ὁ ᾿Αϑανάσιος τοῦτον ἀχϑῆ-
va. τοῦ δὲ εἰσελϑόντος καὶ στάντος ἐν τῷ μέσῳ τοῦ συνεδρίου
ἤρετο πάλιν ὁ ᾿Αϑανάσιος, εἰ οὗτός ἐστιν ᾿Ἰρσένιος ὃ παρ᾽ ἐμοῦ μὲν
ἀνῃρημένος, παρὰ δὲ τούτων μετὰ σφαγὴν ὑβρισμένος καὶ τῆς δεξιᾶς
χειρὸς ἐστερημένος. συνομολογησάντων δὲ πλείστων 0009 τῶν ἐν
τῇ συνόδῳ αὐτὸν εἶναι τὸν ᾿ἡρσένιον, τῆς ἐφεστρίδος αὐτὸν γυμνο-
σας ὁ ϑεῖος ᾿Ιϑανάσιος, ὑπέδειξεν ἄμφω τὰς “χεῖρας τοῦ “ρσεγίου,
δεξιάν TE καὶ εὐώνυμον" »ἄλλην dee, ἔφη, »ζητείτω μηδείς" δύο γὰρ
ἀνϑρώπων ἕχαστος παρὰ τοῦ ποιητοῦ τῶν ὅλων ἐδεξάμεϑα χεῖραςς.
Ara καὶ τούτων οὕτως δειχϑέντων zolosı τοῦ τὰ πάντα ἐφο-
ρῶντος ϑεοῦ, δέον καταδύεσθαι τοὺς κατηγόρους χαὶ τῶν δικαστῶν
τοὺς συνειδότας καὶ εὐχεσϑαι χῆναι καὶ αὐτὴν τὴν γῆν ἐπ᾽ αὐτοὺς
καὶ ἄρδην λαβεῖν αὐτούς, τοὐναντίον ἐποίησαν. ϑορύβου γὰρ καὶ
στάσεως ἐνέπλησαν τὸ συνέδριον γόητα ἀποκαλοῦντες τὸν ᾿Αϑανάσιον
καί τισι μαγγανείαις ἀπατᾶν αὐτὸν λέγοντες τῶν ἀνϑρώπων τὰς
5
σφάττειν τὸν τῆς εὐσεβείας ὑπέρμαχον, κινοῦντες, ὡς εἰπεῖν, καὶ
αὐτὴν τὴν γῆν καὶ κονιορτὸν βάλλοντες εἰς τὸν ἀέρα κατ᾽ ἐκείνους
τοὺς κατὰ τοῦ ϑείου ἀποστόλου Παύλου ποτὲ κράζοντας καὶ λέγοντας"
»αἴρετε αὐτὸν ἐν τάχει" οὐ γὰρ καϑήκχει αὐτὸν ζῆν. ἀλλ᾽ οἱ παρὰ
31 vgl. Archimedes bei Simplieius 424 — 32 vgl. Act. 22,23 — 34 vgl.
Act. 22,22
A?
10 uioog A? corr. Cer. (vgl. S. 178, 32) 12 ἡσυχίας am Rand von 1. Hd.
nachgetragen A? 18 τούτων ἐπιζητούμενος, μετὰ σφαγὴν δὲ ὑβρισμένος Thdt.

26 χῆναι mit iota subser. A?
Gelasius. 12

% > > \ -
οψεις. καὶ ἐπαναστάντες ἐπ᾿ αὐτὸν διασπᾶν ἐπεχείρουν καὶ κατα- 9

19
n

178 Gelasius

τοῦ βασιλέως τὴν τῆς εὐταξίας πρόνοιαν πιστευϑέντες τὸν φόνον
ἐκώλυσαν. ἐξαρπάσαντες γὰρ τὸν νικηφόρον καὶ σχάφους ἐπιβῆναι
παρασχευάσαντες τὴν σωτηρίαν προὐξένησαν». ὁ δὲ ϑεῖος ᾿Αϑανάσιος
ἐπιβὰς τοῦ σχάφους ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ὥρμησεν ἐκφυγὼν τῶν
μιαιφόνων τὰς χεῖρας.

Αὐτοὶ δέ, ὡς εἶχον, ἐπὶ τὸν δαρεώτην τινὰς τῶν ὁμοφρόνων
ἐπισκόπους ἀπέστειλαν, Θεόγνιον τὸν Νικαίας, Μάριν Χαλκηδόνος,
Θεόδωρον τὸν Ἡρακλεώτην τῆς Θρῴκης, Naoxı000v τὸν Κίλικα,
Οὐρσάκιον καὶ ἄλλους τιν ἃς τοὺς αὐτῶν ὁμόφρονας, ἐπὶ τῷ κατὰ
μονομέρειαν πρᾶξιν αὐτοὺς ὑπομνημάτων ἐχεῖσε κατὰ ᾿Αϑανασίου
συστήσασϑαι (ὁ δὲ Μαρεώτης ἐν τῇ Αλεξανδρείᾳ ἐστίν, ὁμώνυμος τῆς
λίμνης Μαρίας, πλησίον αὐτῆς ὧν) ἐντειλάμενοι αὐτοῖς, ὡς τάχιστα
καὶ τὸν τῶν καχῶν αὐϑέντην "ἄρειον στεῖλαι πρὸς αὐτοὺς εἰς τὴν
Αἰλίαν, τοῦτ᾽ ἔστιν εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, ἐχεῖσε ἀπὸ τῆς Τύρου ἐξορ-
μήσασι. σὺν τοῖς ἐν τῇ συνόδῳ ἐπισχύποις" τὴν γὰρ σύνοδον ἅπασαν
ἀπὸ τῆς Τύρου ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα συνελϑεῖν μετὰ τῶν ἁπάντων ὁ
βασιλεὺς ἁπανταχόϑεν ἐπισχύπων καὶ αὖϑις παρηγγύησεν, ὡς μοι καὶ
πρότερον εἴρηται, ἐπὶ τῷ τοὺς ἐχεῖσε ὑπ᾿ αὐτοῦ δομηϑέντας καϑιε-
ρῶσαι ναούς. συναπέστειλε δὲ καὶ τῶν εὐνουστέρων ἀρχόντων
τινάς, εὐσεβείᾳ καὶ πίστει λαμπρυνομένους, φιλοτίμως ἅπασι πάντα
δι αὐτῶν χορηγηϑῆγναι κελεύσας, οὐ μόνον ἀρχιερεῦσι καὶ ἱερεῦσι καὶ
τοῖς τούτοις συνεπομένοις, ἀλλὰ καὶ τοῖς δεομένοις ἅπασι τοῖς παν-
ταχόϑεν συντρέχουσιν, ἀφάτου πλήϑους συρρέοντος ἐκ πάσης, ὡς
ἔπος εἰπεῖν, τῆς κατὰ τὴν ἀνατολὴν γῆς ἐκεῖσε εἰς τὰ Eyxalvıa τῆς
νέας Ἱερουσαλήμ. διεκοσμεῖτο δὲ καὶ τὸ ϑεῖον ϑυσιαστήριον βασιλι-
χοῖς παραπετάσμασι καὶ κειμηλίοις λιϑοχολλήτοις χρυσοῖς.

Τοῦ δὲ ἀσεβοῦς Agsiov φϑάσαντος εἰς τὴν Αἰλίαν τῇ τῶν ἐγκαι-
viov ἡμέρᾳ σὺν προϑυμίᾳ πολλῇ, ἀκούσαντος μάλιστα ἀπολείπεσϑαι
τὸν ᾿Αϑανάσιον τῆς ἑορτῆς ἐκείνης, ἀσμένως ὑπὸ τῶν ὁμοφρόνων,
λέγω δὴ τῶν περὶ Εὐσέβιον τὸν Νιχομηδείας καὶ Πατρόφιλον τὸν
Σκχυϑοπολίτην, ὑπεδέχϑη. οἱ δὲ τῆς ὀρϑῆς ἀντιποιούμενοι, πίστεως,
ἰδόντες τὸν Ageıor, ὡς μῦσος αὐτὸν ἀπεστράφησαν καὶ τῆς ἑκκλη-
σίας ἐξήλασαν καὶ τῆς συνόδου διωχϑῆναι προσέταξαν, ἐπὶ τῇ κατὰ
᾿᾿λεξάνδρειαν αὐτοῦ ἀχουσϑήσεσϑαι συνόδῳ, ἐν 7 καὶ ξάλω, ὁρισά-

18 5. S. 174,29 — 27—S. 179, 2 Johannes?

1 τὸν φόνον im Text undeutlich, am Rand wiederholt A? 9 am Rand von
1. Hd. ὁμογνώμονας A? 14 f ἐξορμάσασι A? 80 τῶν Holl] τὸν A?

Kirchengeschichte ΠῚ 17, 30—18, 1 179

μενοι, καϑά, φασί, καὶ ὁ φιλόχριστος ἡμῶν βασιλεὺς Κωνσταντῖνος
ἐκέλευσεν.

Οὕτω δὴ τοῦ λυμεῶνος ἐχποδὼν γενομένου καὶ τῆς ἑορτῆς εἰρη-
γικωτάτης καὶ λαμπροτάτης γενομένης, ὁ πανεύφημος βασιλεὺς καὶ
λίαν πιστότατος τὴν τῆς πανηγύρεως λαμπρότητα καὶ πολυτέλειαν
μεμαϑηκώς. ϑυμηδείας € ὅτι μάλιστα πλείστης ἔμπλεως γέγονε καὶ τὸν
τῶν ἀγαϑῶν πρύτανιν ὑπερύμν σεν, ὅτι καὶ ταύτην αὐτῷ τὴν αἴτη-
σιν δέδωκε. τῆς μὲν οὖν τῶν ἐγκαινίων ἑορτῆς οὕτως ἐνδόξως
τελεσϑείσης, οἱ πλεῖστοι τῶν ἐπισκόπων ἐπὶ τὰς οἰκείας ἐπᾶν ἤλϑον
πατρίδας, ὅσοι μάλιστα τῇ ἐν Τύρῳ συνόδῳ γεγενημέν» n οὐ συν ἡδρευ-
σαν. οἱ δὲ τῆς φατρίας Βυσεβίου τοῦ Νικομηδείας, ὅσοι σὺν αὐτῷ

τὴν λώβην ᾿Αρείου εἰσεδέξαντο, οὺν αὐτῷ Εὐσεβίῳ καὶ τοῖς ἄλλοις
᾿ ἐπισχόποις τὴν Τύρον κατειλήφασι, περιμένοντες ἐκεῖσε τοὺς ὁμόφρο-
vac ἀπὸ τοῦ αρεώτου.

Ev δὲ τῷ μεταξὺ φϑάσας τὸ κομιτάτον ὁ μέγας ᾿Αϑανάσιος
πρόσεισι τῷ εὐσεβεστάτῳ zei ϑεοφιλεστάτῳ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ
καὶ πᾶσαν τὴν κατ᾽ αὐτοῦ τολμηϑεῖσαν ἐδίδαξε τραγῳόίαν. ὁ δὲ
συμπαϑέστατος καὶ χρηστότατος βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ὑπεραλγήσας
τὴν ψυχὴν ἐπὶ τοῖς κατὰ ᾿ϑανασίου τετολμημένοις καὶ κινηϑεὶς ἐπὶ
τῇ κατ᾽ αὐτοῦ ἀδίκῳ γεγενημένῃ κρίσει, μετὰ δακρύων μάλιστα ἐξαι-
τοῦντος τοῦ ᾿Αϑανασίου κληϑῆναι τούς Te κατηγόρους καὶ τοὺς δικα-
στὰς καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως ἀνανεώσασϑαι τὴν κρίσιν,
πέμπει τοῖς ἐν Τύρῳ ἀπὸ τῆς Αἰλίας ἀναζεύξασι γράμματα ὁ βασι-
λεύς, σημαίνοντα πρὸς αὐτῷ μὲν εἶναι τὸν ᾿Αϑανάσιον, αὐτοὺς δὲ οὑς
τάχιστα φϑάσαι εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. τὰ δὲ γραφέντα ἐστὶ
ταῦτα"

Ἐπιστολὴ τοῦ ϑεοφιλοῦς βασιλέως [Κωνσταντίνου πρὸς τοὺς ἐν Τύρῳ ἀπὸ τῆς
Αἰλίας ἀναζεύξαντας ἐπισκόπους.
x = y \ ’ ’
» Nıxntns Κωνσταντῖνος Meyıoros Feßaortog τοῖς Ev Τύρῳ παλιν
- ’
»συγελϑοῦσιν ἐπισχοποις.
> \ =, > 3 5 3 x VIREN - ς ’ ΄ \
>EyYo® μὲν ἀγνοῶ, τίνα ἐστὶ τὰ ὑπὸ τῆς υμετέρας συνόδου μετὰ
, ‚ =, = ‚ a ING Ἐπὴν
»τοσούτου ϑορύβου καὶ χειμῶνος χριϑέντα᾽ δοχεῖ δὲ πῶς ὑπὸ τινος
’ > er c 2 ’ ’ c - \ x x x
»ταραχώδους ἀταξίας ἢ ἀληϑεια διεόστραφϑαι, υμῶν δηλαδὴ διὰ τὴν
\ \ a 57:2 5 ’ =
»πρὸς τοὺς πλησίον ἐρεσχελίαν, ἢν ἀήττητον εἶναι βούλεσϑε, τὰ τῷ

3—10 vgl. Thdt. I 81,3 p 88 — 10—26 Johannes? — 29—S. 181, 34 Aus-
führlicher als Athan. apol. ad Ar. 80, der Quelle ist für Socr. 134 p. 158ff. Soz. II 28.
‚Johannes? (vgl. G. Loeschcke Rhein. Mus. LXI, 34 ff.)

A2
12”

181

180 Gelasius

>FED ἀρέσχοντα μὴ συνορῶντες. ἀλλ᾽ ἔστω τῆς ϑείας προνοίας
ἔργον τὸ τὰ τῆς φιλονεικίας ἤγουν μᾶλλον καχομαχίας ὑμῶν δεινὰ
"φανερῶς ἁλόντα διασχεδάσαι καὶ ἡμῖν διαρρήδην δεῖξαι, εἴ τινα τῆς
»ἀληϑείας συνελϑόντες αὐτόϑι ἐποιήσασϑε φροντίδα καὶ εἰ τὰ κεχρι-
»μένα χωρίς τινος χάριτος καὶ ἀπεχϑείας ἐκρίνατε. τοιγαροῦν
»ἠπειγμένως πάντας ὑμᾶς πρὸς τὴν ἐμὴν ἐλϑεῖν εὐλάβειαν βούλομαι,
>iva τὴν τῶν πεπραγμένων ὑμῖν ἀκρίβειαν di ἑαυτῶν ἐπ᾽ ἐμοῦ παρα-
»στήσητε. τίνος δὲ ἕνεχα ταῦτα γράψαι πρὸς ὑμᾶς ἐδικαίωσα καὶ
ὑμᾶς διὰ τοῦ γράμματος πρὸς ἐμαυτὸν ἐκάλεσα, ἐκ τῶν ἑπομένων
»γνώσεσϑε.

ες ᾿Αϑανάσιος, ὃ ἐπίσκοπος τῆς κατὰ ᾿Δλεξάνδρειαν ἐχκλησίας,
>) τοῦ ϑείου νόμου φοιτητής, πρὸς μέ ἐστιν, ὃς εἰσιόντε μοι ἀπὸ
»προχέσσου ἐπὶ τὴν ἐπώνυμον ἡμῶν καὶ πανευδαίμονα Κωνσταντι-
»γνούπολιν πρόσεισιν ἐν μέσῳ τῆς λεωφόρου μετὰ ἑτέρων τινῶν ὧν
»περὶ ἑαυτὸν εἶχε, πενϑῶν δὲ χαὶ ὀλοφυρόμενος, αἰφνίδιόν τε τὴν
"προέλευσιν ἐποιήσατο οὕτως, ὥστε καὶ ἐκπλήξεως ἀφορμὴν ἡμῖν
"παρασχεῖν. μαρτυρεῖ μοι γὰρ ὃ πάντων ἔφορος ϑεός, ὅτι οὔτε
"ἐπιγνῶναι αὐτόν, ὕστις ἣν, κατὰ τὴν πρώτην ὄψιν ἠδυνήϑην, εἰ μὴ
.τῶν ἡμετέρων τινές, ὅστις (ὴν) καὶ τὴν ἀδικίαν, ἣν πέπονϑε παρ᾽ ὑμῶν,
"διηγήσαντο πυνϑανομέγοις. οὕτως τεταπεινωμένον καὶ κατηφῆ τεϑεά-
»usda τὸν ἄνδρα, ὥστε ἡμᾶς εἰς ἄφατον οἶχτον ἐπ᾿ αὐτῷ περιπεσεῖν,
"γνόντας ἐχεῖνον εἶναι τὸν ᾿Αϑανάσιον, οὗ ἡ ἱερὰ ϑέα, ἱκανὴ πρὸς τὸ
"εἰς τὸν τῶν ὅλων ϑεὸν σέβας καὶ τοὺς ἐϑνικοὺς ἐφελκύσαι, ὅντινα
»πάλαι πονηροί τινες ἄνδρες καὶ τῆς εἰρήνης καὶ ὁμονοίας ἀλλότριοι
-συχοφαντίαις οὐ ταῖς τυχούσαις περιέβαλλον, ὥστε καὶ [εἰς] ἐμὲ αὐτὸν
»ἐἐκ τῆς ἐχείνων πολυτέχνου ἀπάτης συναρπαγέντα μέλλειν [με] ἁμαρ-
-τεῖν εἰς τὸν ἄγδρα, εἰ μὴ ϑείᾳ κρίσει κινηϑεὶς ἐκέλευσα αὐτὸν τότε
uno τῆς ᾿ΔΑλεξανδρέων ἐπὶ τὸ τῆς ἡμετέρας ἡμερότητος στρατόπεδον
»φϑάσαι τὸ τάχος. καὶ οὕτως ἀναχριϑεὶς παρὰ τῆς ἐμῆς εὐλαβείας
rel τῶν κατ᾽ αὐτοῦ ψευδῶς δραματουργηϑέντων, συστὰς ἐφ᾽ ἡμῶν
>) ἀνὴρ ἑαυτῷ ἤλεγξε μὲν τῶν κατηγορημάτων τὸ ψεῦδος, ἀϑῶος δὲ
»περὶ πάντων ἐχείνων ἀποφανϑεὶς μετὰ τιμῆς ὅτι μάλιστα πλείστης
“παρ᾽ ἡμῶν ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἀπεστάλη πατρίδα, ἀποδοϑεὶς ἐν εἰρήνῃ
>70 ὑπ᾽ αὐτοῦ ἰϑυνομένῳ ὀρϑοδόξῳ λαῷ.

5 vgl. Tacitus ann. I 1: sine ira et studio und S. 174, 16

15 δὲ von späterer Hd. getilgt A? 19 (7v) nach Athan. Ltz. 20 διη-
γήσαντο G. L.] διηγήσατο A? 23 nach ὅλων wiederholt: γνόντας ἐχεῖνον u.
wieder gestrichen, wonach die Zeilenlänge der Vorlage zu bestimmen A? 25 εἰς

von späterer Hd. beanstandet A? 25f corr. Ltz.

ὧι

]

Kirchengeschichte III 18, 1—13 181

εΝὺν δὲ πάλιν χείρονα τῶν πρώτων τὰ δεύτερα κατ᾽ αὐτοῦ τε-
“τὐλμῆσυαε βοᾷ μετὰ πλείονος παρρησίας, οὐδὲν ἕτερον παρ᾽ ἡμῶν
"αἰτῶν ἢ τὴν ὑμετέραν πρὸς ἡμᾶς ἄφιξιν, ἣν ἠξίωσεν αὐτῷ ὑπάρξαι,
ἵν᾽ ὑμῶν παρόντων ἃ πέπονϑεν ἀναγκαίως ἀποδύρασϑαι δυνηϑῇ. 0-
»περ ἐπειδὴ εὔλογον εἶναι καὶ τοῖς καιροῖς πρέπον ἡμῖν κατεφάνη,
»ταῦτα γραφῆναι πρὸς ὑμᾶς προσέταξα, ἵνα πάντες ὅσοι τὴν ἐν Τύρῳ
"σύνοδον γενομένην ἀνεπληρώσατε, ἀνυπερϑέτως εἰς τὸ στρατόπεδον
»τὸ ἡμέτερον φϑάσαι ἐπειχϑῆτε, τοῖς ἔργοις αὐτοῖς ἐπιδεικνύον τες τὸ
"τῆς ὑμετέρας κρίσεως χκαϑαρόν τε καὶ ἀδιάστροφον, ἐπ᾽ ἐμοῦ δηλαδὴ
"ὃν τοῦ ϑεοῦ εἶναι [με] γνήσιον ϑεράποντα οὐδ᾽ ἂν ὑμεῖς ἀρνήσησϑε τὰ
"χεχριμένα παρ᾽ ὑμῶν (ἀπολογούμενοι). τοιγαροῦν διὰ τῆς ἐμῆς πρὸς
τὸν ϑεὸν λατρείας τὰ πανταχοῦ εἰρηνεύεται χαὶ τῶν βαρβάρων αὐτῶν
‚ta πλεῖστα ἔϑνη τὸ τοῦ ϑεοῦ ὀνομαὰ γνησίως εὐλαβουμένοων, ἃ μέχρι
»»Ὸν τὴν ἀλήϑειαν ἠγνόουν --- δῆλον δὲ ὅτι ὁ τὴν ἀλήϑειαν ἀγνοῶν
»οὐδὲ τὸν ϑεὸν ἐπιγινώσκει -- πλὴν ὕμως, καϑὰ προείρηται, χαὶ οἱ
»βάρβαροι αὐτοὶ νῦν de ἐμέ, τὸν τοῦ ϑεοῦ ϑεράποντα γνήσιον, ἐπέ-
»γνῶσαν τὸν ϑεὸν καὶ εὐλαβεῖσϑαι μεμαϑήκασιν, ὃν ὑπερασπίζειν μου
»καὶ προνοεῖσϑαι πανταχοῦ τοῖς ἔργοις αὐτοῖς ἤσϑον to‘ ὅϑεν μάλιστα
»χαὶ ἴσασι τὸν ϑεόν, ὃν ἐχεῖ voL μὲν διὰ τὸν πρὸς ἡμᾶ- φόβον εὐλαβοῦν-
»ται. ἡμεῖς δὲ οἱ τὰ ἅγια μυστήρια τῆς εὐμενείας αὐτοῦ δοκοῦντες
᾿προβάλλεσϑαι, οὐ γὰρ εἴποιμι φυλάττειν, οὐδὲν i ἕτερον πράττομεν ἢ
»τὰ πρὸς διχόνοιαν καὶ μῖσος συντείνοντα καί, ἁπλῶς εἰπεῖν, τὰ πρὸς
»όλεϑρον τοῦ ἀνϑρωπείου γένους ἔχοντα τὴν ἀναφοράν.

AR, ἐπείχϑητε, χαϑὰ προείρηται, πρὸς ἡμᾶς τὸ τάχος, πεπεισ-
»μένοι, OS παντὶ σϑένει κατορϑῶσαι πειράσομαι, ὕπως ἐν τῷ γόμῳ
τοῦ ϑεοῦ ταῦτα ἐξαιρέτως ἀδιάπτωτα φυλάττηται, οἷς οὐτε ψόγος
>OUTE χαχοδοξία τις προσπλαχῆναι δυνήσεται, διασκεδασϑέντωον δη-
»λαδὴ καὶ συντριβέντων ἄρδην καὶ παντελῶς ἀφανισϑέντων τῶν
»ἐχϑρῶν τοῦ νόμου τοῦ ϑεοῦ, οἵτινες ἐπὶ προσχήματι τοῦ ἁγίου ὀνό-
“ματος ποιχίλας καὶ διαφόρους βλασφημίας πρὸς ἀπάτην τῶν ἁπλου-
»-στέρων προφέρουσιν, ἐπιποϑοῦντες ὡς οἷόν τε τὸ τῆς καϑολικῆς
"ἐχκλησίας καϑαρόν, ἥντινα ὃ ἡμέτερος σωτὴρ ἄσπιλον διαφυλάττει
»χαὶ ἁγίαν καὶ ἄμωμον, τῷ σωτηριοδει καὶ τιμίῳ αὐτοῦ αἵματι ἀγο-
»ράσας αὐτήν, καϑὸὼς οἱ ϑεῖοι αὐτοῦ καὶ ἀρραγεῖς διαγορεύουσι νόμοις

33 vgl. Ephes. 5, 20

3 αἰτῶν Cer.] αὐτῶν A? | ὑμετέραν Cer.] ἡμετέραν A? 10 ὃν Athan.]
ὄντος A? | ue > Athan. 10 ἀρνηϑείητε Athan. 10f τὰ---Αμῶν > Athan.
erg. etwa (ἀπολογούμενοι 12. 31 Enınodoüvres— 34 νόμοι > Soer.

182 Gelasius

nm \ ’ > , \ 2 - ’ ’
Ταῦτα Ta γράμματα εἰς ἀγωνίαν τοῦς ἕν τῇ συνοδῳ κατέστησαν, 14

μάλιστα τοὺς “περὶ Εὐσέβιον τὸν Δικομηδείας. οἱ μέντοι ἐν τῷ Ma-
ρεώτῃ ὑπ᾽ αὐτῶν σταλέντες καὶ τὰ ψευδῆ ος ἀληϑῆ ἐγγράψαντες,
πρᾶξιν» ὑπομνημάτων χατὰ ᾿Αϑανασίου τοῦ μεγάλου συστησάμενοι
χατὰ uor ομέρειαν πρὸ τῶν βασιλικῶν τούτων γραμμάτων, φϑάζξουσιν
ἐν τῇ Τύρῳ τῶν ϑαυμαστῶν ἐπισχύπων τὴν σύνοδον. ἀλλ᾽ οὐ
πᾶντες τὴν πλαστὴν ἐχείνην καὶ τῶν μυσαρῶν ἐκείρων συχοφαντίῶν
γέμουσαν. κατὰ Adaraolov πρᾶξιν προσεδέξαντο. ὅϑεν οἱ πλεῖστοι
αὐτῶν τὰ τοῖς βασιλικοῖς γράμμασι περιεχόμενα &x ng ἀναγνώσεως
μεμαϑηκότες ἐπὶ τὰ ἑαυτῶν δείσαντες ἀνεχώρησαν. οἱ δὲ περὶ
Εὐσέβιον τὸν Δικομηδείας καὶ Θεόγν» ιον καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς τέως
ἐν τῇ Τύρῳ ἐχρόνιζον, παρέλχοντες ἑχοντὶ τὸν καιρόν, ἔγραφον δὲ
τῷ εὐσεβεῖ βασιλεῖ ἄχοντας ἐπέχεσϑαι ἐκεῖσε, ἐπειγομένους ἐξορμᾶν
πρὸς αὐτὸν καὶ τὴν τῶν πλαστῶν ὑπομνημάτων πρᾶξιν, ἣν ὡς μῦσος
ἀπέρριψε καὶ οὐϑ' 0108 προσδέξασϑαι ἠνέσχετο βασιλεὺς ὃ πιστότα-
τος, ἥκειν ἅπαξ πρὸς αὐτὸν τοὺς ἀλιτηρίους κελεύσας.

’Ev δὲ τῷ μεταξὺ βραδυνάντων αὐτῶν, τῶν περὶ Ιὐσέβιον λέγω,
μετὰ τιμῆς ὅτι μάλιστα πλείστης τὸν ᾿Αϑανάσιον ἐπὶ τὴν ᾿Α4λεξάν-
ὅρειαν πάλιν ἀπέπεμψε, γράψας καὶ αὖϑις τῇ Δ4λεξανδρέων ἐκκλησίᾳ;
ὅτι ὁ αὐτῶν ἐπίσχοπος Αϑαγάσιος φευδῶς διεβέβλητο, καὶ ὡς ἡ
καϑαρότης αὐτοῦ ἐν πᾶσι τηλαυγῶς ἐξέλαμψεν. ἐν δὲ τῷ παρεῖναι
τὸν ᾿ϑανάσιον κατὰ τὴν ᾿Δλεξάνδρειαν καὶ συγκροτεῖσϑαι κατὰ τὰς
βασιλικὰς κελεύσεις καὶ τὰς τῶν ὀρϑοδύόξων ἐπισκόπων τῶν εἰς τὰ ἐν
Ἱεροσολύμοις ἐγκαίνια σὺ ναχϑέν τῶν προστάξεις (τὴν σύνοδον), ἀπαντᾷ
τὰ κατὰ τὸν “Ἄρειον, χαὶ πολλή τις ἣν τοῦ πλήϑους συνέλευσις καὶ ἐλπὶς
ἐπὶ ταλαντευούσῃ ἐκβάσει περιαγομένη, μάλιστα πάντων ὁρώντων τὰ
τοσούτοις καὶ τηλικούτοις ἐπισκόποις συμφώνως δόξαντα καὶ χκρι-
ϑέντα πάλιν διασκυλλόμενα. ὁρῶν τοίνυν ὁ ϑεῖος ᾿᾿ϑανάσιος
ταραττομένην τὴν ᾿Ἱλεξάνδρειαν καὶ πᾶσαν τὴν Alyuzrov οὐ παρε-
σιώπησεν, ἀλλὰ φανερὰ διὰ γραμμάτων ταῖς εὐσεβέσιν ἀκοαῖς τοῦ
BR ἀρίστου καὶ «ϑεοφιλοῦς βασιλέως κατέστησεν.

“ἧς de ἐγρῶ ὃ βασιλεὺς διεστρύφϑαι τὸν "Agsıov, πάλιν μετά-
NEUNTOV αὐτὸν ἐπὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἀχϑῆναι προσέταξε, δώ-
σοντα λόγον, ὧν ἀναχαινιεῖν» πάλιν ἐτόλμησε, γράψας αὐτῷ καὶ τοῖς
σὺν αὐτῷ ἐπιστολὴν τῆς κατ᾽ αὐτῶν ἀγανακτήσεως γέμουσαν. τὰ
δὲ γραφέντα ἐστὶ ταῦτα"

1 vgl. Socr. 1 80, 1 p. 108 — 3—35 Johannes? — 4 vgl. oben S. 178, 10
A? ΑἹ (von Z.7 σύνοδον an)

1 ἀγῶνα Soer. 14 πρᾶξιν (ἀπέστειλαν) wohl zu Unrecht Ceriani 24 corr. Ltz.

Kirchengeschichte ΠΙ 18, 14—19, 4 183

Ἐπιστολὴ τοῦ ϑεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς "Apsıov καὶ Ἀρειανούς.

» Κωνσταντῖνος Σεβαστὸς Aosim καὶ ᾿Αρειανοῖς. 191
»Κακὸς ἑρμηνεὺς αὐτόχρημα εἰκών τε καὶ ἀνδριάς ἐστι τοῦ διαβόλου.
"ὥσπερ γὰρ Exelvov οἱ δεινοὶ πλάσται πρὸς ἀπάτης δέλεαρ πλάττουσιν,

5 -οἷονεὶ κάλλους αὐτῷ εὐπρέπειαν προσμηχανώμενοι, αἰσχίστῳ καϑάπαξ
ὄντι τῇ φύσει, ὅπως ἂν τοὺς ταλαιπώρους ἀπολλύοι πλάνην αὐτοῖς
»προτείνων, τὸν αὐτὸν οὗτος ἂν οἶμαι τρόπον ποιήσειεν, ᾧ μόνον σπου-
»ὁῆς ἄξιον τοῦτ᾽ εἶναι δοχεῖ, τὸ τὰ τῆς οἰχείας ἰταμότητος δηλητή-
»ρέα ἀφειδῶς προβάλλεσθαι. τοιγάρτοι καὶ νῦν καὶ ἀφ᾽ οὗ γεγόνασιν 2

10 -ἄγϑρωποι οὐδεπώποτε φανεῖσαν ἀπιστίας εἰσάγει πίστιν, διόπερ
οὐδὲν τῆς ἀληϑείας ἄρα ἀπᾷδον ἐκεῖνο φαίνεται τὸ πάλαι τῇ ϑείᾳ
ῥήσει διηρϑρωμένον, ὅτι πρὸς τὸ χκαχόν εἰσι πιστοί. τί δ᾽ ἂν τις 8
»ἐχεῖνο λέγοιτο τὴν τοῦ βουλεύεσθαι χάριν αὐτὸν ἀπολωλεχότα μη-
»χέτι χουφισμοῦ τινα ἐπικουρίαν εὕρασϑαι ἐπιϑυμεῖν; τί τοίνυν φημί,

15 -Χριστὲ Χριστέ, κύριε κύριε; τί δήποτε ἡμᾶς τὸ λῃστήριον ὁσημέραι
»τιτρώσκει; ἕστηκεν ἐξεναντίας dern τις βιαία τόλμα, βρυχᾶται ἐπι-
»πρίουσα τὸν ὀδόντα δὀύσμορφος ὑπ᾽ ἀτιμίας καὶ παντοδαποῖς περι-
»τετρωμένη ἐγκλήμασιν. αὕτη μέντοι ἐν τῷ τόμῳ καὶ τῷ περὶ σοῦ 4
»χηρύγματι, ὥσπερ τισὶ ζάλαις καὶ τρικυμίαις κακῶν διαφορουμένη,

20 «ἐξερεύγεται μὲν ἐξώλεις λόγους, γράφουσα ὁὲ τούτους ἐχφαίνει, 005

2ff Der Brief ist vollständig außer bei Gelasius nur in der Urkundensamm-
lung der Athanasiushandschriften überliefert. Für den Athanasiustext liegt
G. Loeschekes Collation des cod. Paris. 474 saec. ΧΙ (= Athan. R) und des cod.
Basil. A III 4 saec. XIV —=Athan.B) vor (ihre Übereinstimmung — Athan.). Für
nähere Angaben vgl. G. Loescheke im Rhein. Mus. LXI, 3Sff — 12 vgl. Jerem. 4, 22

A!H ViPpP3 M>P! Athan. BR

1 Die Überschrift nach dem Index 2 Die Adresse am Fuß der Seite H |
Ἡρείῳ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ Athan. 3 τε > Athan. | ἀνδρείας Μ2 | ἐστι > Athan.
6 τὴν piow At | ἀπολλύη At ἀπολλοίη ἩΜ2Ρ' | πλάνας ἩΜΞΡΙ 7 προτεί-
vov] προπίνων Athan. B προπείνων Athan. R οὗτος V!P3, durch Rasur eorr.
aus οὕτως Athan. R οὕτως ἃ. übr. HSS | τρόπον > ΑἹ 9 προβαλέσϑαι A!
προβαλλέσϑαι Ν1Ρ8 προσβάλλεσϑαι Athan. R | χαὶ νῦν ΗΞ55] χαινὴν Athan.
10 φανεῖσα ἀπιστία anscheinend durch Rasur aus φανεῖσαν ἀπιστίας A! 11 οὐδὲ

. HM:®P! 18 λέγοιτο von späterer Hd. am Rand P3 Athan. λέγεσθαι AYHM2P!V!
15 τὸ + ἀσεβὲς τοῦτο Athan. 16f ἐπιτρίουσα Vi 17 f περιτετρωμένος H
19 χαὶ M?P!P3 (wo es von späterer Hd. eingeschoben) Athan. > ἃ. übr. HSS

σι

ὑπο

ὔ "τεύομεν" ἐπισχέτω γοῦν σε ἡ τῆς ᾿Αἀφροδίτης ὁμιλία. ἀλλὰ γὰρ εἴϑ'ε

184 Gelasius

»οοὐδέποτε σὺ τῷ ἀιδίῳ τῆς σαυτοῦ πηγῆς τῷ πατρὶ συνυπάρχοων ταῖς
“περὶ σαυτοῦ γνώσεσιν ἀφώρισας. συνάγει δὲ ὅλως καὶ συμφορεῖ
-δεινὰ ἄττα καὶ ἄνομα ἀσεβήματα, νῦν μὲν τὰς γλώττας χραδαίνουσα,
-νῦν δ᾽ αὐ πάλιν ταῖς τῶν ἀϑλίων σπουδαῖς ἐπαιρομένη, οὖς ἐπ᾽
ἀδείας αὐτὴ παρόντας ἐξαπατᾷ καὶ φϑείρει.

"Βούλομαι δὲ ἤδη τοῦ προέδρου αὐτῆς τὴν φύσι». ἐξετάσαι. τί γὰρ
δὴ λέγει; »} κατέχωμεν, φησίν, οὗ ἤδη ἐγκρατεῖς γεγόναμεν, ἢ γενέσϑω
εος αὐτοὶ βουλόμεϑα«. πέπτωχε, καὶ ταῦτα πέπτωκεν ἀναιρούμενος,
»»δόλῳ, φησίν, ἢ δεινότητι πανουργίας«" οὐδὲν διαφέρει. σεμνὸν
"μόνον ἡγεῖται, ὃ διὰ πονηρᾶς ἐπινοίας εἰς αὐτὸν εἰσερρύηἡ »πλή-
»ϑη, φησίν, Exousve. προβήσομαι δὴ μικρὸν αὐτὸς ἐπὶ τὸ πρό-
»ϑεν, ος ἂν τῶν τῆς μανίας πολέμων ϑεατὴς γένωμαι. αὐτός, ἔφην,
"ἐγὼ προβήσομαι, ὁ τοὺς τῶν ἀφρόνων πολέμους παύειν εἰωϑώς. "
"ἄγε δή, ges "Ageıs, ἀσπίδων χρεία. μὴ σύ γε τοῦτο ποιήσῃς, ἵκχε-

οὡς τοῖς ὄχλοις ἄριστα συνεχχροτεῖσϑαι δοκεῖς, οὕτω σοι τῇ περὶ τὸν
»Χριστὸν εὐσεβείᾳ προσῆν ἀκμάζειν. ἰδοὺ δὴ πάλιν αὐ ἱκέτης ἔρχο-
»μαι, καὶ τοῖς ὅπλοις πᾶν πλῆϑος ἰσχύων μάχεσϑαι μὲν οὐχ ἐϑέλω.
»τῇ δὲ τοῦ Χριστοῦ πεφραγμένος πίστει σέ τε ἰάσασϑαι καὶ τοὺς ἄλ-
ελους ϑεραπεῦσαι βούλομαι. τί οὐν φὴς ταῦτα πράττειν, ἃ μὴ τοῖς
»ἤϑεσι προσῆχε τοῖς σοῖς; ἀλλὰ μετὰ ποίας ἡσυχίας; εἰπέ μοι, ἢ τίνα
"περιουσίαν περιβεβλ ημένος, μᾶλλον δὲ ἐ ἐφ᾽ ὃ τι προπετείας ἐληλακώς;
ὦ τόλμης ὑπὸ κεραυνῶν ἀξίας καϑαιρεϑῆναι. ἀκούσατε γὰρ ἃ δεδή-
λωχε πρώην πρὸς μέ, ἰὸν ἀποστάζοντι γράφων τῷ καλάμῳ. ν»οὕτω.

14 vgl. Epiph. haer. 69,9 Homer 1]. E 31
A'H VıPp3 M2P!P2 (von Ζ. 22 περιουσίαν an) Athan. BR

1 σὺ τῷ Athan.] οὕτω A! οὐ τῶ H ὁ τῶ. ἃ. übr. HSS | σαυτοῦ Athan.]
αὐτοῦ A! (aber corr. in σαυτοῦ), HM2P!V!P3 (aber von späterer Hd. σ vorgesetzt) |
anyn(?) At 5 αὕτη Athan. 7 δὴ λέγει] & ἢ λέ aber von späterer Hd. ge-
71] ἡ A!HM2P! | χατέχωμεν Athan.]
χατεχομένη HSS | οὗ] ἧς At ἢ οὐ Athan. | γενέσϑαι M2P!V!P3 8 [ταῦτα πέπτω-
xev]| A [ἀναιρούμενος] καὶ ἀρνούμενος Athan. 9. δειλιότητι P3_ | οὐδὲ P3
11 [δὴ μικρὸν] At | δὴ] δὲ Μ2Ρ: 14 ἀσπίδων + ἢ oder 7 HSS + εἐὲ Αὔμϑῃ.,
beides falsch: ἡ ist Dittographie des vorhergehenden »; es fehlt bei Epiphanius

strichen und am Rand eingetrag

haer. 69, 9G.L. ποιήσεις H 15 γ᾽οὖν σε ἤγουν τῆς HSS (nur für σε τε Η] yovv
σε ἣ τῆς Athan., doch in R nach ἣ ein durch Rasur von etwa vier Buchst. ent-
standenes Spatium 16 συνεχροτῆσϑαι Athan. | Wr >H 17 δὴ ΞΞἪῸΠ 18 ὅπλοις)
ὄχλοις M2P! πᾶν τὸ πλῆϑος H παμπληϑὲς Athan. 90 μὴ A'H Athan. 21 us
ὁποίας Athan. 23 τόλμη P3 | ἀξίας V!P3 Athan. ἀξίως ΑἸ ΉΜΞΡΊΡΣ | ἃ οἷα
Athan. 24 ἰὼν (so!) Vi | ἀποστόζοντα HSS corr. G.L.

Kirchengeschichte IH 19, 4—13 185

᾿φησί, πιστεύομεν. εἶτ᾽, οἶμαι, προσϑεὶς οὐχ οἶδα ἅττα σοβαρῶς πῶς
»καὶ μάλα ἀκριβῶς ἐξησκημένα, προϊὼν πορρωτέρω οὐδὲν ὃ τι τῶν
»δεινῶν ἀπεσιώπησεν" ἀλλ ὅλον, ὡς ἂν εἴποι TIG, τὸν ns παρανοίας
»ἠνέφξε ϑησαυρόν. »ἀπελαυνόμεϑας, φησί, »καὶ τὴν τοῦ εἰσδεχϑῆναι
ἡμᾶς ἄδειαν ἀφαιροῦνται«" ἀλλ᾽ οὐδέν πῶ ταῦτα πρὸς τὸ πρᾶγμα"
»τοῖς δὲ ξξῆς προσέχετε τὸν νοῦν" αὐτοῦ γὰρ χρήσομαι τοῖς ῥήμασι.
»»δεόμεϑας, φησίν, »ἐὰν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπιμένῃ γνώμης ὃ τῆς ᾿Ἄλεξαν-
"δρείας ἐπίσχοπος, ἄδειαν ἡμῖν τοῦ λοιποῦ δοϑῆναι χατὰ τὴν τοῦ
»γόμου διάταξιν τὰς ἐνθέσμους χαὶ ἀπαραιτήτους ϑεραπείας τῷ ϑεῷ
»ἐπιτελεῖν«. @ δεινῆς ἀναιδείας. ἢ» σπουδῇ τῆς ἀληϑείας ἀπε-
»λέγξαι προσῆκεν. ὃ γὰρ αὐτῷ καϑ' ἡδονὴν ἐτύγχανεν ὃν, τοῦτο τῇ
»συντομίᾳ τῆς φράσεως ἀπετυπώσατο. τί φής, ἄτοπε; διάστασιν εὐ-
»πρόσωπον ἡμῖν τὸ σαϑρὸν τῆς κατ᾽ ἐμὲ ἀγρίας σου διανοίας ἐπιτει-
»χίζειν μηχανᾷῷ: καὶ τοὺς ἐπὶ κακῷ σοι προσπλαχέντας ἀπολέσαι σπεύ-

ὅ »δεις; »τί οὐνς, φής, "πράξω, εἰ μηδεὶς ἄξιον ἡγεῖταί us δέξασϑαις;

»τοῦτο γὰρ πολλάκις. ἐκ τῆς ἀνοσίας φάρυγγος ἐκβοᾷς" ἐγὼ δὲ Tov-
»ναντίον ἔρομαί 08° ποῦ δὲ σαφὲς γνώρισμα καὶ μαρτύριον τῆς σεαυτοῦ
»διανοίας ἐπεδείξω; ἣν ἐχρῆν σε διαπτύξαντα καὶ τοῖς ϑείοις καὶ τοῖς
"ἀνϑρωπίνοις σαφῆ καταστῆσαι, καὶ μάλισϑ᾽ ὅτι τὰ ἰοβόλα τῶν ἕρπε-
»τῶν τὸ τηνιχαῦτα μᾶλλον ἀγριαίνειν πέφυχεν, ὅταν ἑαυτὰ τοῖς τῶν
᾿φωλεῶν μυχοῖς ἐνηδρυνϑέντα αἴσϑηται.

"Ἐκεῖνο δέ γε λίαν ἀστεῖον αὐτοῦ τὸ σπουδαίως εὖ μάλα καϑά-
περ ὑπό τι προσωπεῖον αἰδοῦς σιγὴν πλάττεσθαι. τῇ μὲν τοῦ σχή-
»ματος τέχνῃ τιϑασσὸν σεαυτὸν καὶ χειροήϑη σύ γε παρέχεις, καχῶν
»δὲ μυρίων καὶ ἐπιβουλῶν ἔνδον γέμων τοὺς πολλοὺς λέληθας. ἀλλ᾽
"ὦ τῆς ἀϑλιότητος" ὡς ὃ πονηρὸς βεβούληται, οὕτως "Agsıov ἡμῖν
"ἀνομίας ἐργαστήριον κατεστήσατο. λέγε δὴ νῦν μοι παρελϑὼν τῆς

ΑἸΉ γ1Ρ8 M>P!P2 Athan. BR

1 εἶτ᾽ οἶμαι] eis(?) οἶμαι At, ὡς oiunı H 3 εἴπῃ V! | τὸν] τῶν M?Pt |
παρανοίας) παροινίας P? Athan.B 4 ἄνέωξε Athan. 5 οὐδέν πω] οὐδέπω P3
6 προσέχεται V! 7 γνώμης ἐπιμένῃ «ο H | ἐπιμείνη Athan.B [10 nach ἣν
scheint 7 oder 5 durch Rasur getilgt H 10f ἀπελέγξ τ (die Correetur von
späterer Hd.) P3 12 τῆς συντομίας H | ἀνετυπώσατο Athan.B 13 τῷ σαϑρῷ
Athan. | ἀγρίας σου διανοίας] ἀγνοίας σου, worauf διανοίας oder Entsprechendes
durch Rasur getilgt A! | χατ᾽ ἐμὲ ἀγρίας] κατεαγυίας Athan. 14 προσπλέ-
χοντας HP! (am Rand) 16 δὲ > P? 17 π΄ (so!) At | δὲ] μὲν οὖν
Athan.B | &avroö At 19 μάλιστα τότε τὰ Athan. 20 ἀγριαῖνον H 21 ἐνη-

δρυνϑέντα At ἐνηδρυϑέντα V!P3 ἐνιδρυνϑέντα Athan. B ἐνιδοωϑέντα H ἐνιδρυ-

ϑέντα d.übr. HSS 23 πλάττεσθαι VIP3 πλάττεται A1HM2P!P?2 Athan. 26 Aosıog
Athan. 27 δὴ A!P2 Athan. δὲ d.übr. HSS | νῦν nachträglich eingefügt H

156 Gelasius

"σεαυτοῦ πίστεως TO γνώρισμα καὶ μηδαμῶς γξε ἀποσιωπήσης, ὦ τὸ
"μὲν στόμα διάστροφον τὴν δὲ φύσιν ὀξύρροπον. πρὸς πονηρίαν κεκτη-
»μένε" »ἕνα λέγεις ϑεόν«; σύμψηφον ἔχεις κἀμέ, οὕτω φρόνει. »τῆς οὐσίας
>LÜTOD ἄναρχον καὶ ἀτελεύτητον λόγον" λόγον eiraı« φής; στέργω τοῦτο"
οὕτω πίστευε. εἴ τι περαιτέρω προσπλέκχεις, τοῦτ᾽ ἀναιρῶ" εἴ τι
"πρὸς ἀσεβῆ χωρισμὸν συγκαττύεις, τοῦτο οὔτε ὁρᾶν οὔτε νοεῖν
εὐμολογῶ" εἰ »τὴν τοῦ σώματος ξενίαν πρὸς olxovouiav τῶν ϑείων
ἐἐνεργειῶνς παραλαμβάνεις, οὐκ ἀποδοκιμάζο). εἰ »τὸ πνεῦμα τῆς ἀϊδιό-
"τητος ἐν τῷ ὑπερέχοντι λόγῳ γεγενῆσϑαις λέγεις, δέχομαι. tig ἔγνω
»τὸν πατέρα, εἰ μὴ ὁ ἐλϑὼν ἀπὸ τοῦ πατρύς; τίνα ἔγνω ὁ πατήρ, εἰ
»μὴ ὃν ἀϊδίως καὶ ἀνάρχως ἐξ αὐτοῦ γεγέννηκε; σὺ μὲν »ὑπόστασιν
»ξένηνς ὑποτάττειν οἴει δεῖν κακῶς δήπου πιστεύων, ἐγὼ δὲ τῆς
"ὑπερεξόχου καὶ ἐπὶ πάντα διηκούσης δυνάμεως τὸ πλήρωμα πατρὸς
"καὶ υἱοῦ οὐσίαν μίαν εἶναι γινώσκο. εἰ τοίνυν σὺ ἀφαιρεῖς μὲν
»ἀπ᾿ ἐκείνου, ἀφ᾽ οὗ χωρισϑῆναι οὐδὲ διανοίᾳ τῶν ἐρεσχελούντων
"δεδύνηται οὐδεπώποτε οὐδέν, προσϑήκης δὲ χαρακτῆρ ας εἰδοποιεῖς
»χαὶ ὅλως γνωρίσματα ζητήσεων διορίζεις ἐκείνῳ © ὁλόκληρον μὲν
»ἐξ ξαυτοῦ av ἀϊδιότητα δέδωκεν, ἀδιάφϑορον δὲ τὴν ἔννοιαν, ἀϑα-
»γασίας TE δι’ ἑαυτοῦ, καὶ ἐκκλησίας ἔνειμε πίστιν, κατάβαλε οὖν δή,
"κατάβαλε τὸ εὐηϑες τοῦτο ἀνόμημα. ὦ ἀστεῖε σὺ καὶ εὔφωνε καὶ τὰ
»χακὰ πρὸς ἀπιστίαν τῶν ἀνοήτων ἐξάδων. εἰκότως ἄρα σε ὁ πονη-
-ροὸς τῇ ἑαυτοῦ κατεστρέψατο καχίᾳ καὶ τοῖς μὲν ἴσως ἡδὺ τὸ τοι-
-οὔτον εἶναι δοχεῖ (οὕτω γὰρ σεαυτὸν πέπεικας), ἔστι δὲ πάντη ὀλέ-
ϑριον τὸ καχόν. φέρε δή, τῆς ἐν τοῖς ἀτοπήμασι διατριβῆς ἀπαλ-
»"λαγεὶς ἄκουε, ὦ δαιμόνιε "Ἄρειε" σοὶ γὰρ διαλέγομαι. τῆς ἐκκλησίας
"δήπου τοῦ ϑεοῦ ἀποχεχηρυγμένος οὐχ αἰσϑάνῃ; ἀπόλωλας, εὖ ἴσϑι
"ἐὰν μὴ βλέψας εἰς σεαυτὸν τὴν παροῦσαν σοι κατακχρίνῃς ἄνοιαν.
"ἀλλ᾽ ἐρεῖς, ὡς ὄχλοι συμπράττουσί σοι καὶ τὰς φροντίδας ἀπελαφρύ-
»ροῦυσιν.

9ff vgl. Matth. 11, 27 und Luc. 10, 22
AH ViP3 M?P!P?2 Athan. BR

1 τὸϊ -- Η | σιωπήσης H | ὦ] ὃς At 6 συγχαττύεις Athan.] ovyzare-
τάττεις HSS 9 γεγεννῆσθαι P?V!P3 Athan. B 11 ξαυτοῦ H 12 δεῖν >
Athan.B 18 διοιχούσης Ἡ πλήρωμα + τοῦ Athan. 14 σὺ >H 15 οὐδὲ
- ἡ P3 16 οὐδέποτε ἩΜΈΡΙΡΣ | χαραχτῆρος(Ὁ) At | εὐδοποιεῖς Athan.] ὅδο-
ποιεῖς HSS 19 τε] δὲ Athan. | zei] τῇ (auf Rasur) Αἴ ἐχχκλησία Αἴ] δὴ οὖν «ὦ
ΑΞ: 22 τὴς ΗΠ a H | ἡδὺ] ἤδη Vi 283 εἶναι δοχεῖ] ἐδόχει Athan. B |
πέπεικας] nenoinzag Athan. | δὲ > M?P!P?2? 24 τῆς] roisM?Pt 26 αἰσϑάνης P3

27 ξαυτὸν A!P3 Athan. | σοι] σοῦ Athan. | χαταχρίνεις P3

Kirchengeschichte III 19, 13—21 157

5 > ’ 2
> Axove οὖν δὴ μικρὸν ὑποσχὼν τὰ ὦτα. ὦ ἀνόσιε Ageız, καὶ
Σ ä
-σύνες τὴν σεαυτοῦ ἄνοιαν. σὺ δέ, ὦ πάντων κηδεμὼν ϑεός. εὐμε-
N -
»γῆς εἴης τῷ λεγομένῳ, εἰ πίστεως ἔχοιτο. ἐγὼ γὰρ ὁ σὸς ἄνϑρωπος

"ἵλεω ἔχων τὴν παρὰ σοῦ προμήϑειαν καὶ ἐξ Ἑλληνικῆς καὶ ἐκ Po-.

"μαϊκῆς γραφῆς πάνυ ἀρχαιοτάτης σαφῶς nie τὴν Agslov μανίαν
»πρὸ τρισχιλίων που ἐτῶν ὑπὸ τῆς ρυϑιᾶς προρρηϑεῖσαν TE χαὶ
De ver ἔφη γὰρ ἐκείνη γε »οὐαί σοι, Augen, Ev παραλίοις
»χειμένη χώροις" ἥξει 7 γάρ σοι καιρός, ἐν © μετὰ τῶν ὁήμων καὶ τῶν
"σαυτῆς ϑυγατέρων δεινὸ ov ἀγῶνα καὶ ὠμὸν καὶ παγχάλεπον ὑπελϑεῖν
var »αγκασϑήσῃ. ἀφ᾽ οὗ χριτήριον. μὲν εἰς ἅπαντας πίστεώς τε καὶ
εὐσεβείας διαδοϑήσεται, σὺ δὲ πρὸς ἔσχατον ἀποκλινεῖς καταστροφῆς"
»ὑμεῖς γὰρ τῶν οὐρανίων ἀνϑῶν τὸ δεχτήριον ἀνασπάσαι τετολμή-
»σχατεὲ χαὶ δήγματι σπαράξαι καὶ μέντοι σιδηροῖ ῖς ἐχράνατε τοῖς
»Οδοῦσις. τί δῆτα, ὦ πανοῦργε; ποῦ γῆς σαυτὸν εἶναι νῦν ὁμολο-
Ἰγεῖς: ἐκεῖ δηλονότι" κατέχω γάρ σου τὰ γράμματα, ἃ τῷ τῆς μανίας
»χαλάμῳ πρός uE διέχάραξας, ἐν οἷς φὴς πάντα τὸν “Πβον θημον
σύμψηφον εἶναί σοι πρὸς σωτηρίαν δήπου. εἰ δὲ οὐ φήσεις ταυτὶ
οὕτως ἔχειν, μαρτύρομαι ἤδη τὸν ϑεὸν ἢ μὴν En) τῆς Eov-
»ϑρᾶς πυχτίον, Ἕλλην ιχῇ συντεταγμένον γλώττῃ, εἰς ᾿Δλεξάνδρειαν
-ἀποστέλλει», ὡς ἂν ϑᾶττον ἀπόλοιο. εἶτα σὺ ἀναμάρτητος, ὦ
-διχρανοφόρε; εἶτα οὐ σαφῶς ἀπόλωλας. ὦ ἄϑλιε, τοιούτῳ δεινῷ
"περιεστοιχισμένος: ἴσμεν, ἴσμεν σου τὸ ἐγχείρημα: ποία φροντίς, ποῖόν
»σε ϑράττει δέος, οὐ λέληϑεν ἡμᾶς, ο) δύστηνε καὶ ταλαίπωρε. ὦ
»τῆς ἀμβλύτητος τῶν σῶν φρενῶν, ὃς οὐδὲ τὴν ν»ὐσον καὶ τὴν ἀμη-
»χανίαν τῆς σεαυτοῦ ψυχῆς ἀναστέλλεις" 9) ἀνόσιε, ὃς τὴν ἀλήϑειαν
»ποικίλοις διορύττεις λόγοις, καὶ τοιοῦτος ὧν οὐχ αἰσχύνῃ ἡμᾶ-: ψέ-

6 vgl. Orac. Sibyll. III 9258
A'H V:!P3 M2P!P2 Athan.BR

1 οὖν "Ξ- Υ! δὴ οὖν «ο Athan. [ ὦ Σ» ΜΏΡΙΡΣ 2 σαυτοῦ ΜΞΡΊΡΣ Athan. | viell.
ἀπόνοιαν Ai 4 ἵλεως Athan. R | παρὰ σοῦ] παροῦσαν V!P3 | ἐκ >HP?2 6 am
Rand γραπτέον ἐρυϑραίας H, ἐρυϑραίᾶς P® (die Corr. von späterer Hd.) ’Eov-
ϑροαίας Athan. 7 παράλοις Athan. 8. χωρίοις M-P!P?2 | τοῦ δήμου Athan.
10 ἀναγχασϑείση V! | τε > H nachträglich eingefügt M? 11 δυϑήσεται H
σοὶ Athan. | ἀποχλινῆς P? | ἀποκλίνει Athan. B (Runleserlich) 12 γὰρ] δὲ P2 |
οὐρανῶν PE_ ἀνϑ᾽ ὧν Al | ἀνασπάσαι] ἀναπαῦσαι H 14 Ἁιὖῦν > ΗΜῬΡΊΡ5
10 διαχαρόξας Athan. R 18 7 μὴν Athan.] ἡμῖν HSS 181 ἐρυϑραᾶς P3 (spä-
tere Hd.) Ἐρυϑραίας Athan. B Ἐρυϑρέας R 20 ἀποστέλλει H | ἀπόλλοιο P?
Athan. B, ἀπόλλοιο P2 Athan. R (nur daß hier das erste A ausradiert ist)
21 δικρανοφόρε — fureifer vgl. Balfor. und E. Schwartz Gött. Nachr. 1904, 393

22 iouev? > P?2P3 23 od > Athan. 25 ἀναστέλλεις (du unterdrückst) HSS

ἀναστένεις Athan. 26 ποικίλλοις Μ2Ρ1Ρ2

188 Gelasius

\ - \ 2 , a yr - > 3 ’ -
»γῶν καὶ νῦν μὲν ἐλέγχων, ὥς γε οἴει, νῦν ὃ αὖ παλιν νουϑετῶν,
ς ’ ΄ ς ‚ ) - a
-ος πίστει καὶ λόγοις ὑπερφέρων παρ οἵου δῆτα οἱ αϑλιοι ἐπικου-
> on -
>oiav ξαυτοῖς πορίξεσϑαι γλίχονται" καίτοι οὐδὲ συγγίνεσϑαι τῷ

«»τοιούτῳ ἐρχῆν, οὐδὲ ὅλως αὐτὸν προσφϑέγγεσϑαι, πλὴν εἰ μή mie

>?» τοῖς ὑπούλοις τούτου ῥήμασι τὴν τοῦ ὀρϑῶς βιοῦν ἐλπίδα τοῖς
"μετρίοις ἀποκεῖσϑαι οἴεται. ἀλλ᾽ οὐχ ἔστι τοῦτο, πολλοῦ γε δεῖ͵
»τὸ δὲ ἀληϑές, © τῆς ὑμετέρας ἀνοίας, 0601 τούτῳ συναναμίγνυσϑε͵
»τίς ἄρα οἶστρος ὑμᾶς τῆς χαλεπῆς τούτου γλώττης καὶ τῆς ὄψεως
εἀνασχέσϑαι κατηνάγκασεν;

»Elev‘ ἀλλ᾽ ἐπ᾿ αὐτὸν ἤδη σε βαδιοῦμαι τῷ λόγῳ, ὦ tv μὲν
ψυχὴν ἄφρον σῦ, τὴν δὲ γλῶτταν στωμύλε, ἄπιστε δὲ τὰς φρένας,
"δὸς δή μοι τοῦ λόγου οὐχ ἀμφιλαφές τι λέγω καὶ ἱππήλατον πεδίον;
"ἀλλ᾽ οὖν κύκλον γε εὐπερίγραφον, μὴ σαϑρὸν μόνον, ἀλλ᾽ ἐρρωμένον
>TE καὶ στερρὸν τῇ φύσει, ὦ ἀνόσιε δῆτα καὶ κάκιστε καὶ χρυψίνου.
»ἐξάγομαι γὰρ ταῦτα λέγειν" μᾶλλον de βρόχον ἤδη σοι περιάψας καὶ
"συμποδίσας τῷ λόγῳ εἰς μέσους δὲ καταστήσω, ὡς ἂν πᾶς ὃ ὀῆμος
»τὴν σὴν καταμάϑῃ φαυλότητα. ἐπ᾿ αὐτὸ δὲ πορεύσομαι γδὴ τὸ
>TOAYUR. νενιμμέναι δήπουϑ έν εἶσιν αἱ χεῖρες" προσίωμεν ταῖς εὐχαῖς"
»ἐπικάλεσαι δὴ τὸν ϑεόν᾽ μᾶλλον δὲ μικρὸν ἐπισχών, εἰπέ μοι, ω
"ϑερμότατέ συ, τίνα ϑεὸν ἐπικαλέσῃ πρὸς βοήϑειαν; ἀλλὰ γὰρ ἦρε-
"μεῖν οὐ δύναμαι. ὦ τῶν πάντων ἔχων τὸ κῦρος δέσποτα, ὦ τῆς
»μονήρους dur ἀμεως πάτερ, διὰ τουτονὶ τὸν ἀνόσιον ὀνείδη TE xal
»λύπας καὶ μέντοι καὶ τραύματα καὶ ὀδύνας ἡ σὴ ἔχει ἐρκορήπησίαις
"Δρειός σοι τόπον ἤδη προσαρμύξει καὶ μάλα Ye εὐφυῶς, ἐφ᾽ οὐ
"καϑιζάνων οἶμαι σύν δον ἑαυτῷ ἢ παῖδα τὸν Χριστὸν τὸν σὸν τὸν
»ἐἐχ σοῦ τὸν τῆς ἡμετέρας ἐπικουρίας ἀρχηγέτην ϑέσεως νόμῳ περι-

5f vgl. Socr. 19,16 p. 64 --- 18 vgl. Matth. 27,24 — 24ff vgl. E. Norden
Agnostos 'Theos 23f

A!H V!P3 M?P!P2 Athan. BR

1 μὲν + γε M?P!P2 2 παρ᾽ οἵου Athan.] πὰρ οὗ (corr.?) A! περὶ οὐ
HM:P!P2V!P3 (wo aber in παρ᾽ von d. späteren Hd. corr.) 5 τούτοις M:P!P?
6 μετρίοις Athan. μέτροις HSS | γε + χαὶ M2P!P2 | δεῖ] dei (so! viell. aus δὴ) A!
δοχεῖ (am Rand χαὶ δεῖ) M? δὴ Athan. R 7 ἀνοίας] διανοίας M’P!P2 8 οἶστρος)
iotooc Ἡ (vgl. 50, 14) ἡμᾶς H ὑμᾶς (aber wohl vausn corr.) PP>Athan.B 10 εἶεν
>HV! 19 τῷ λόγῳ ΗΜ)ΡΊΡΣ 18 κύκλον Athan. χύκλῳ HSS 14 καὶ! > Vi |
τῇ und xai? nicht zu lesen A! | xzai?> Athan.B 15 λέγων Η 16 μέσον H
18 προσίομεν ῬΡὰ 19 dee H 90 ϑερμότατε wohl zu erklären aus der Verschrei-
bung ealidissime statt callidissime der Vorlage, 5. E. Schwartz Göttg. Nachr. 1904,
394 591 δέσποτα τὸ κῦρος w A! | 2 > Athan. 23 λύπας] μώλωπας Athan. B
24 ἀφυῶς 25 ἢ >A! παῖδα nach σὸν w ΑἹ 90 τὸν > At 26f περι-
πεποίηται Athan.

Kirehengeschichte III 19, 21—32 189

"ποιεῖται χαὶ ἴσχει. ἐπάκουσον, ἀντιβολῶ σε, τῆς ϑαυμασίας πίστεως.
"σὲ τὴν κατὰ τὸν τόπον κινεῖσϑαι, δέσποτα, κίνησιν οἴεται. σὲ τῆς
᾿ἀφωρισμένης καϑέδρας κύκλῳ περιγράφειν τολμᾷ. ποῦ γὰρ οὐχ ἔστιν
TE σὴ παρουσία; ἢ ποῦ τὴν σὴν οὐ πάντες ἐνέργειαν ἐκ τῶν ἐπὶ
»πάντα σου διηκόντων νόμων αἰσϑάνονται; πάντα γὰρ αὐτὸς περι-
"ἔχεις, καὶ ἔξω σοῦ οὔτε τόπον οὔτε ἄλλο οὐδὲν ἐπινοῆσαι Zu
»οὕτως ἡ σὴ δύναμις μετ᾽ ἐνεργείας ἐστὶν ἄπειρος. σὺ μὲν δὴ ἐπά-
"χοῦσον, ö ϑεός, ὑμεῖς δὲ πᾶς ὁ λαὸς. προσέχετε τὸν νοῦν. ὁ γὰρ
"ἀναίσχυντος. οὗτος χαὶ ἀχρεῖος, ὃ ἐπ᾿ ἄκρον μοχϑηρίας TE καὶ av 0-
»μίας ὁμοίως ἐληλακὼς εὐλάβειαν σχήπτεται. »ἄπαγες, φησίν, »οὐ
"βούλομαι τὸν ϑεὸν ἐγὼ ὕβρεων πάϑει δοκεῖν ἐνέχεσϑαι" καὶ διὰ
»τοῦτο ὑποτίϑεμαι καὶ πλάττω ϑαυμάσιά γε τῇ πίστει, ὡς ὁ ϑεὸς
>PEOYEUN χαὶ νεόχτιστον οὐσίαν Χριστοῦ ποιησάμενος βοήϑειαν ἑαυτῷ
"παρεσχευάσατο, ὥς γέ μοι δοκεῖ" ὃ γὰρ av, φησίν, ἀπ᾿ αὐτοῦ ἀφέλῃς,
»τοῦτο ἔλαττον πεποίηκας. εἶτα, ὦ λυμεὼν καὶ ὄλεϑρε, σοὶ τοῦτ᾽
ἔστε πίστις; σὺ za ὑπόϑεσιν καὶ πλάσμα λαμβάνεις τὸν τὰ πλάσ-
»ματα τῶν ἐϑνῶν καταχρίναντα, σὺ ἐπείσακτον καλεῖς καὶ οἡσπερεὶ
-καϑηχόντων ὑπηρέτην τὸν ἄνευ ἐνθυμήσεως καὶ λογισμοῦ τῷ συνυπ-
ἄρχειν τῇ τοῦ πατρὸς ἀιδιότητι πάντα διανύσαντα; ἐφάρμοσον νῦν,
»εἰ δὴ τολμᾷς, ἐφάρμοσον, φημί, τῷ ϑεῷ καὶ τὸ εὐλαβεῖσϑαι καὶ τὸ
Ἐἐλπίζειν To ἐχβησύμενον, ἔτι δὲ τὸ ἐνθυμεῖσϑαι τὸ λογίζεσϑαι τὸ
᾿σχεπτόμενον γνώμην ἀποφαίνεσθαι καὶ διαρϑροῦν καὶ ὅλως τὸ τέρ-
»πεσϑαι τὸ γελᾶν τὸ λυπεῖσθαι. τί τοίνυν φής, ὦ τῶν ἀϑλίων
᾿ἀϑλιώτερε, ὦ τῆς κακίας αὐτόχρημα μῆστορ:; σύνες δή, εἰ δύνασαι,
"ὡς ἐν αὐτῇ γέ σου τῇ πανουργίᾳ μοχϑ γρὸς ὧν ἀν ᾿αλίσκῃ. »ὁ Χριστόςς,
"φησί, de ἡμᾶς πέπονϑεν«. ἀλλ᾽ ἤδη φϑάσας ἔγωγε εἶπον, ὡς μορφὴ
"σώματος ἀπεστάλη. “»γαίς, φησίν, »ἀλλὰ δέος μὴ δόξωμεν χατά τι
»ἐλαττοῦν«. εἶτα, ὦ τῶν ϑηρίων μεσίτα, ταῦτα λέγων οὐ μαίνῃ καὶ
»σαφῶς λυττᾷς; ἰδοὺ γὰρ δὴ ὁ κόσμος αὐτὸς μορφή, ἤγουν σχῆμα

101 vgl. Prov. 24,12
A'!H V:!P3 M?P!P2 Athan.BR

2 τὴν] τίς Athan. | rov>HM?P!P2 | τῆς] τίς Athan. 4 τῆς σῆς . . . ἔνερ-
γείας Al 6 ἐπινοεῖσϑαι Athan. 8 δὲ > M2 | 0°] οὐ V!P3 9. ἄχρων A!
19 πλάττων Pi 13 νεογεννῆ ΡΣ 15 ὀλέϑριε VIP3 σοὶ corr. aus σὺ ΡΖ σὺ Athan.
16 τὸν] τὸ ΜΣ 17 ὡσπερεί] ὥσπερ V! Athan.B, ὡς περὶ P®, ὡς ἐπὶ Athan. R
18 ἐνθυμήσεων HM2P!P2? 18 συνάρχειν AIM>PIP2 90 φημί > V! | εὐλα-
βεῖσϑαι + καὶ τὸ φοβεῖσϑαι V! 24 μῆστορ) νέστορ Athan. 25 ἁλίσχῃ

ΜΞΈΡΊΡΣ Athan. 26 ἀπέϑανεν aber darüber mit roter Tinte πέποϑεν (so!) ΥἹ |

μορφὴ H Athan. μορφῇ ἃ. übr. HSS 27 ἐπεστάλη P3 981 σαφῶς χαὶ M2P!P?
29 ἰδοὺ--- μορφὴ :- Υ' | ἤγουν ΑἹ ἤτουν M?P! Athan. R εἴτουν d. übr. HSS

ΓΦ
Ω

190 Gelasius

"τυγχάν εἰ ὦν, καὶ οἱ ἀστέρες γε χαρακτῆρας προβέβληνται, καὶ ὅλως
"τὸ πνεῦμα τοῦ σφαιροειδοῦς τούτου κύκλου εἶδος τῶν ὀντῶν τιυγ-
"χάνει ὃν καὶ ὥσπερ μόρφφωμα. χαὶ ὅμως. ὁ ϑεὸς παν ταχοῦ πάρεστι.
»ποῦ τοίνυν εἰσὶν ἐν τῷ ϑεῷ αἱ ὕβρεις; ἢ χατὰ τί ὁ ϑεὸς ἐλαττοῦ-
»ται; o πατροχτόνξ τῆς ἐπιειχείας σὺ, λόγισαι δὴ οὖν ἐκ σαυτοῦ
"τεκμαιρύμενος καὶ ἐνθυμήϑητι, εἰ ἁμάρτημα εἶναι δοκεῖ, τὸ ἐν Χριστῷ
»παρεῖναι τὸν ϑεόν. Lxelvog μὲν od» κατεῖδε τὴν ἀτιμίαν τοῦ λόγου
»χκαὶ τὴν τιμωρίαν οὐ βραδέως ἐπήγαγε. χωρὶς de τούτων χαϑ' ἑκά-
"στὴν δήπουϑεν ἡμέραν ἁμαρτήμ ματα ἐν τῷ κόσμῳ γίνεται" καὶ ὅμως
>) ϑεὸς πάρεστι καὶ τὰ τῆς δίκης οὐχ ὑστερίζει. τί οὖν παρὰ τοῦτο
»ἐλαττοῦται εἰς τὸ μέγεϑος τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, εἰ τὰ πανταχοῦ
-διαισϑάνεται; οὐδέν, οἶμαι., ὁ μὲν γὰρ τοῦ x00u0v νοῦς διὰ τοῦ
»ϑεοῦ" δι αὐτοῦ πᾶσα διαμονή. δι᾽ αὐτοῦ πᾶσα δίχη" ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ
»πίστις ἀνάρχως ἐξ αὐτοῦ. ὅλως δὲ ϑεοῦ νόμος ἐστὶ Χριστός, di
"αὐτοῦ τὸ ἄπειρον ἅμα καὶ ἀτελεύτητον ἔχων.

"᾿Αλλὰ γὰρ σὺ κατὰ σεαυτὸν ἐννοῶν pain. ὦ τῆς μανίας λίαν"
"περίτρεψον »ῦν εἰς τὴν σαυτοῦ ἀπώλειαν τὸ τοῦ διαβόλου ξίφος.
εὐρᾶτε δή, πάντες ὁρᾶτε, ὡς γοερὰς ἤδὴ προΐσχεται φωνὰς τῷ τοῦ
ἔχεως ἐνισχημένας δήγματι, ὡς αἱ φλέβες αὐτοῦ καὶ σᾶάρχες τῷ ἰῷ
»ἐγκατειλημμέναι, δεινὰς ἀνακινοῦσιν ὀδύνας, ὡς διερρύηκεν αὐτοῦ τὸ
σῶμα πᾶν κατισχνωϑέν --- αὐχμοῦ τε καὶ ῥύπου καὶ ϑρήνων καὶ ὠχριά-
᾿σεῶς καὶ φρίκης καὶ μυρίων TE γέμει καχῶν καὶ δεινῶς κατέσκληκχεν --
»ος εἰδεχϑὲς καὶ κατάρρυπον to τῆς κόμης" δάσος, ὡς ὅλος ἡμιϑνὴς
»καὶ ἐξασϑενῶν ἤδη τὸ βλει LUG, ὡς ἄναιμον. τὸ πρόσωπον καὶ ὑπὸ
»μερίμνης ἐκτετηκχύς, ος ὁμοῦ πάντα εἰς αὐτὸν συνδραμόντα. οἶστρος
-μανία τε καὶ ματαιότης, διὰ τὸ χρόνιον τοῦ πάϑους ἄγριόν TE xal
"ϑηριώδη πεποιήκασιν. αὐτίκα οὐδὲ ἐπαισϑανόμενος 00 δὴ καχοῦ
"τυγχάνει ὧν »alpouaı<, φησίν, »öp ἡδονῆς καὶ πηδῶ γε σκιρτῶν ὑπὸ
"χαρᾶς καὶ πτεροῦμαι«. καὶ πάλιν νεανικῶς γε λίαν »εἶενε, φησίν,

A'H V!P3 ΜΏΡΙΡΣ Athan.BR

1 χαραχτῆρες Athan.B | προβέβληνται] καὶ βέβληνται H ὃ ὧν P3 ὅ ἐξ
αὐτοῦ Athan. 6 ἁμάρτημα + τοῦτ᾽ Athan. | εἶναι nachträglich eingefügt P2? 8 οὐ]
οὖν Η 9 χαὶ > ΜῈΡΙΡΣ 10 παρὰ τοῦτο > HM?P!P? 11 εἰς] εἰ Athan. | τὸ
Σ» ΝΣ | αὐτοῦ τῆς «ο Athan. | εἰ Σ- Athan. 13 am Rand οὐσι ΡῈ 14 ὕλος Athan.
17 περίστρεννον Athan. 158 πάντα ὁρᾶτε M?P!P?2 | τῷ] τὸ M2P!V!P3 (wo aber
corr. into) 19 ἔχεος P? ὄφεως Athan. B | ἐνεσχημένος H Athan.B 21 ἀχμοῦ H

22 te durch Rasur getilgt Athan. R 23 χόσμης M2 | ὕλως A!M2 ὅλον P2
25 μερίμνης) öluvns P3 (von späterer Hd. in ῥύμνης od. ῥύμης corr.) | πάντα εἰς
+ ἐχτετηχός" ὡς ὁμοῦ πᾶντα εἰς P3 | ξαυτὸν M2 958 οἶστρος μανία] οἶστρὰ ὦ

μανία und am Rand von 1.Hd. ἔσως᾽ οἶσϑα ῬῸ 27 ϑηριώδη + σε 158 27 χα-
χοῦ -- Η 98 γε] τε M2 29 γε λίαν >P3 | εἶεν] εἰ P2

με:

Kirchengeschichte III 19, 32—41 191

»»ἀπωλό͵ Ouedas. τοῦτο μέν γε καὶ ἀληϑές ἐστι σοὶ γὰρ μόνῳ N κακία
»τὰς παρ ἑαυτῆς σπουδὰς δαψιλῶς κεχορήγηκε, καὶ ὃ πολλῆς ἐώνητο
»τιμῆς, τοῦτό σοι ῥᾷστα δεδώρηται. φέρε δὴ νῦν εἰπέ, ποῦ τὰ σεμνά

"σού ἐστι παραγγέλ, ματα; ἀπόνιψαι δῆτα τῷ Νείλῳ σαυτὸν, εἰ οἷόν τε,
"ὁ ἀτόπου γέμων ἂν ϑρῶπε ἀναισϑησίας" καίτοι σύ γε τὴν οἰχουμέν nv
"ἅπασαν τοῖς αὑτοῦ ἀσεβήμασι διαταράξαι ἐσπούδακας. ἀρά γε συν-
us ὡς ἅπαντα ἤδη ὁ τοῦ ϑεοῦ ἂν ϑρῶπος ἐγὼ ἐπίσταμαι; ἀλλὰ

γὰρ ἀπορῶ, πότερον μένειν ἢ ἀπιέναι δεῖ" οὐτε γὰρ βλέπειν εἰς τοῦτον

>Eru δύνα αι, καὶ τὴν ἁμαρτίαν ἐπαισ χύνομαι, ὦ Aoeıe. ἡμᾶς μὲν εἰς
4

»φῶς κατέστησας, σαυτὸν δὲ εἰς σχότος, ὦ ταλαίπωρε, κατέβαλες.
»τοῦτό σοι τῶν πόνων πέφηνε τὸ τέλος. --
AIR ἐκεῖσε πάλιν ἐπάνειμι; πλῆϑος εἶναι φὴς τῶν περὶ σὲ ἀλω-
»μένων. εἰκός. οἶμαι, καὶ δέχου γε τούτους, δέχου, φημί" λύκοις γὰρ
»ξαυτοὺς καὶ λέουσι βρωϑησομένους ἐκδεδώκασι. πλὴν ἀλλὰ καὶ τού-
»τῶν ἕχαστος προσϑήκῃ κεφαλαίων δέκα καὶ τελέσμασι τούτων πιεσϑεὶς
αὐτίκα δὴ μάλα ἱδρώσει, ἐὰν μὴ τὴν ταχίστην ἐπὶ τὴν σωτήριον
“δραμὼν ἐκκλησίαν τὴν τῆς ἀγάπης εἰρήνην τῷ φίλτρῳ τῆς ὁμονοίας
"ἐπανέληται. οὐδὲ γὰρ δὴ ὑπὸ σοῦ λοιπὸν ἐξαπατηϑήσονται ἐπὶ
»πονηρᾷ συνειδήσει κατεγνῶσμεν ου, οὐδ᾽ ἀνέξονται τέλεον ἀπολέσϑαι
»ταῖς μιαραῖς 00V ζητήσεσιν ἐμπλακέντες. σαφῆ καὶ γνώριμα πᾶσι
"πρὸς γοῦν τὸν ἑξῆς χρόνον τὰ σά ἐστι σοφίσματα᾽ καὶ μὴν οὐδὲ
"αὐτὸς ἀνῦσαί τι δυνήσῃ, ἀλλὰ μάτην σχηματιῇ, ἐπιείκειάν tel καὶ
»πραότητα λόγων καϑυποκρινόμενος χαὶ ἁπλότητος ος εἰπεῖν προσ-
᾿ὠπεῖον ἔξωϑεν περιτιϑέμενος.᾽ μάταιον ἔσται σου τὸ ὅλον τέχνασμα"
»αὐτίχα γάρ σε ἡ ἀλήϑεια περιστήσεται, αὐτίκα σου τὰς φλόγας ὁ
»τῆς ϑείας δυνάμεως ὡς εἰπεῖν ὄμβρος ἀποσβέσει. καὶ μέντοι καὶ

A'H Υ1Ρ8 M?’P!P2 Athan.BR

1 ἀπολώμεθα A'HM?P!P? 2 ξωνεῖτο Athan. R &woerto B 3 δέδωχε
Athan. 4 ἐστι νῦν P? 4 ἐπαγγέλματα H | Das Richtige bei Athan. Cor-
ruptelen in allen Gel.-HS8: ἀπόνιψαι δῆτα τῶν ὧν ἥλως σαυτὸν A! ἀπόνιψαι δὴ
τὰ τῶν ὧν εἵλως σαυτὸν H ἀπόνιψαι δὴ τὰ τῶν εν ἥλως σαυτὸν VIP3M?P!P2 | re]
πῇ Εἰ 5 γέμον P3 6 σαυτοῦ M?P!P2 7. ἐξεπίσταμαι Athan. S τοῦτον]
τοσοῦτον VPE 9 ὦ >H | "Aosıs + δῆτα Ἄρειε Athan. 11 σοι] σου Athan.
12 ἁλώμενον Athan. 13 γε > HM?P!P? 14 καὶ λέουσιν ξαυτοὺς wo V!
15 χεφαλαίων Athan. χεφαλῶν HSS | zei > ΜΖ | πεισϑεὶς H 16 μάλα]
μᾶλλον At | ἱδρώση H δρώσει (von späterer Hd. corr. in δώσει δίκην) P3 ἱδρώ-
σειεν ἂν Athan. 18 οὐδὲ] οὐ V!t Athan. B 19 χατεγνωσμένου Athan.] χατε-

γνωσμένοι HSS 22 σχηματιῇ M?P!P? Athan. Β σχήματι ἢ ΑἸΗ σχηματίζει Vi

(die Correetur mit roter Tinte) σχιματεῖν (corr. in σχηματεῖν) P3 σχηματιεῖ Athan. R
99} ἐπιεικεία καὶ πραύτητι Al 26 ϑείας > Athan.

192 Gelasius

»τοὺς ἑταίρους καὶ ὁμογεώμονάς σου ἐνόχους ἤδη τῇ βουλῇ γενομέ-
»γοὺς αἱ τῶν δημοσίων λειτουργημάτων καταλήφονται φροντίδες, ἐάν
>yE μὴ τὴν ταχίστην ἀποφυγόντες τὴν πρὸς σὲ συνουσίαν τὴν ἀδιά-
φϑορον ἀνταλλάξωνται πίστιν. σὺ δέ, ὁ σιδηρύφρων ἀνήρ, δεῖγμά
"μοι δὸς τῆς σῆς προαιρέσεως, εἰ σαυτῷ πιστεύεις, καὶ ἔρρωσαι τῷ
βεβαίῳ τῆς πίστεως καὶ καϑαρὰν ὅλως ἔχεις συνείδησιν. ἧκε πρὸς
"ἐμέ, ἧκε, φημί, πρὸς ϑεοῦ ἄνϑρωπον᾽ πίστευσον, ὡς ταῖς ἐμαυτοῦ
»πεύσεσι διερευνήσομαί σοῦ τὰ ἀπόρρητα τῆς καρδίας" κἂν μέν τι
»μανικὸν ἐνεῖναι δόξῃ, τὴν ϑείαν ἐπικαλεσάμενος χάριν, παραδειγμα-
»τός 68 κάλλιον ἰάσομαι. ἐὰν δὲ ὑγιαίνων τὰ κατὰ φυχὴν φανῆς, τὸ
"τῆς ἀληϑείας φῶς ἐπιγνοὺς ἐν σοί, καὶ τῷ ϑεῷ χάριν εἴσομαι καὶ
"ἐμαυτῷ τῆς εὐσεβείας συνησϑήσομαικ.

Καὶ ἄλλῃ χειρί: ὁ ϑεὸς ὑμᾶς διαφυλάξει, ἀγαπητοί.

Διὰ Συγκλητίου καὶ Γαυδεντίου μαγιστριανῶν ἐκομίσϑη καὶ ταῦτα,
ὅτε Πατέριος ἦν ἔπαρχος “ἰγύπτου, καὶ ἀνεγνώσϑη ἐν τῷ παλατίῳ.

Anhang.
k

Κατὰ Εὐσεβίου καὶ Θεογνίου.

ἈΝ - -
» Κωνσταντῖνος Σεβαστὸς τῇ καϑολιχῇ ἐκκλησίᾳ ΜΝικομηδέων.
rm 2 x \ - r \ > - a
»Ἱὸν δεσπότην ϑεὸν δηλαδὴ καὶ σωτῆρα Χριστὸν ἀχριβῶς anav-
> \ 2 N? , a = ἐν
τες ἴστε, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, πατέρα TE καὶ υἷον εἶναι. πατέρα

14f vgl. E. Schwartz Gött. Nachr. 1904, 336

A'H V:!P3 M>P!P?2 Athan. BR (von Z. 19 an ist nur Athan. B verglichen)
L = eod. Paris. Lat. 1682 s.u. (v. 2.19 an)

1 ἑτέρους Athan. R | ἤδη Athan.] εἶναι HSS 3 ἀποφεύγοντες Ing...
συνουσίας Athan. | τὴνϑ >H 4 ἀνταλλάξονται Athan. R 5 εἰ σαυτῷ] εἰ
αὐτῷ HM?P!P2 ἧς αὐτῷ V!P3 | σαυτῷ πιστεύεις καὶ > ΑἹ 6 nach ὅλως von
der späteren Hd. &ı eingeschoben P3_ 9 δόξει Athan. R 10 τὰ > A! | ge-
veis Athan. R 11 εἴσομαι] ἔσομαι P2 12 συνησϑήσομαι) συνϑήσομαι A!H
13 ἄλλῃ χειρὶ nachträglich (wohl von späterer Hd.) gestrichen P®_| ἡμᾶς ἩΗ |

diagvrdsaı (so!) + ἀδελφοὶ Athan. 14 Γαβδεντίου A'YHM?P!P2

cod. Paris. Lat. 1682 (ed. Ed. Schwartz: Acta Cone. oec. IV 2 p. 102)

Constantinus Augustus catholicae ecclesiae Nicomedensium.

Dominum deum seilicet et salvatorem Christum suptiliter omnes cognosci-
tis, dilecti fratres, patrem et filium esse, patrem dico sine principio sine fine

Di!

Kirchengeschichte III 19, 41 —43. Anhang I 193

φημὶ ἄναρχον ἄνευ τέλους γονέα τοῦ αἰῶνος αὐτοῦ, υἱὸν δέ, τοῦτ᾽ ἔστι
"τὴν τοῦ πατρὸς βούλησιν, ἥτις οὔτε di ἐνθυμήσεώς τινος ἀνείληπται,
τοῦτε πρὸς τὴν τῶν ἔργων αὐτοῦ τελεσιουργίαν διά τινος ἐξεζητη-
-μένης οὐσίας κατελήφϑη. ὃς γὰρ τοῦτο καὶ νοεῖ καὶ vonosı, οὗτος
"ἕξει πρὸς ἅπαν τιμωρίας γένος ἀκάματον ὑπομονήν. ἀλλὰ γὰρ ὃ
»τοῦ ϑεοῦ υἱὸς Χριστὸς ὁ τῶν ἁπάντων δημιουργὸς καὶ τῆς ἀϑανα-
»σίας αὐτῆς χορηγὸς ἐγεννήϑη ὅσον πρὸς πίστιν ἀνῆκεν ἢ πεπιστεύ-
Ἔν ἰγεννήϑη -ς- μᾶλλον de προῆλϑεν αὐτὸς χαὶ πάντοτε ἐν τῷ
»πατρὶ ὧν ἐπὶ τὴν τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ γεγενημένων διακόσμησιν = ἐγεννήϑη
"τοίνυν ἀμερίστῳ προελεύσει" ἡ γὰρ βούλησις ὁμοῦ καὶ τῷ οἰκητηρίῳ
αὐτῆς ἐμπέπηγε χαὶ ταῦϑ' ἅπερ διαφόρου δέεται ἐπιμελείας κατὰ τὴν
»ἑχάστου ποιότητα πράττει τε καὶ διοικεῖ. τί οὐν; ἔστι τι μεταξὺ
»τοῦ ϑεοῦ τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ; οὐδὲν δηλαδή" αὑτὴ γὰρ ἡ τῶν
-πραγμάτων συμπλήρωσις αἰσϑήσει παρείληφε τὸ τῆς βουλήσεως πρόσ-
»ταγμα, οὐχὶ δὲ μερισϑεῖσαν ἐκ τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας τὴν βούλησιν
"διέστησεν. ὃ δὲ τούτοις ἕπεται" τίς ἐστιν, ὃς τοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐμοῦ
"δεσπότου ὀπαδὸς di αἰδῶ μᾶλλον ἢ μωρίαν δέδιεν; LE’ οὖν πάσχει

A'H ViPs M?P!P2 L Athan. B

1 ἀναρχόν φημι «ὦ 88 ἐξεζητήμενος Athan.B 4 οὕτως Η 5 ἀκάμαν-
τον Εἰ | yoo>H 1 ὃ Ξ- ΑἹ 7 αὐτοῦ Εἰ | πρὸς + τὴν V!P3 Athan.B
S αὐτὸς -ἰ ὃ Αἴπαη.Β 1Π] ξαυτῆς Athan.B | Eunennye>P? | τημελείας Athan.B
19 τι 3 -- Athan.B 18 τοῦ] χαὶ Athan.B τοῦ 3 > Athan.B αὐτὴ lasL 15 μερισϑεῖ-
σαν --- divisam L] μερισϑεῖσα HSS Athan.B 17 ὀπαδὸς Αἴπαπ. Β sequax L] παιδὸς Η55

generatorem saeculi ipsius; filium autem, hoc est voluntatem patris, quae nec
per cogitationem aliquam recepta est, nec ad perfectionem operum per aliquam
exquisitam substantiam deprehensa est. Qui enim hoc et intellegit et intelle-
xerit, iste habebit ad omne genus poenae inlassabilem patientiam. Sed enim
dei filius Christus opifex omnium et ipsius inmortalitatis dator genitus est, quan-
tum pertinet ad fidem eui credidimus, natus est — magis autem processit ipse, qui
et semper in patre est ad condecorationem illorum, quae ab ipso facta sunt —
genitus est igitur individua processione. Voluntas enim et in habitaculo suo
simul fixa est, et ista, quae diverso indigent cultu secundum uniuscuiusque quali-
tatem et agit et administrat. Quid igitur? est aliquid inter deum patrem et
filium? Nihil seilicet: ipsa enim rerum plenitudo sensu accepit voluntatis prae-
ceptum, non autem divisam ex patris substantia voluntatem separavit. Quod
autem ista sequitur, quis est qui Christi mei domini sequax per reverentiam magis

-vel stultitiam reformidat? Igiturne patitur numen, cum venerabilis corporis

9 qua HS corr. Schw. 14 nomen HS corr. G.L.
Gelasius. 13

194 Gelasius

»τὸ ϑεῖον, ἐπειδὰν ἡ τοῦ σεμνοῦ σώματος οἴκησις πρὸς ἐπίγνωσιν
»τῆς ἰδίας ἁγιότητος ὁρμῷ, ἢ ὑποπίπτει ϑίξει τὸ τοῦ σώματος ἐκκὲ-
τχωρισμένον; ἀρ᾽ οὐχὶ διέστηκε τοῦϑ' ὅπερ ἐχ τῆς τοῦ σώματος ἀφή-
τρηται ταπεινότητος; οὐχὶ δὲ ζῶμεν, κἂν πρὸς ϑάνατον ἡ τῆς ψυχῆς
»εὐχλεια τὸ σῶμα προσκαλέσηται;

>Ti τοίνυν ἐνταῦϑα ἡ ἀβλαβής τε καὶ εἰλικρινὴς πίστις ἄξιον
-ἀμφιβολίας κατείληφεν; 7 οὐχ ὁρᾷς ὅτι σεμνότατον σῶμα ὁ ϑεὸς
"ἐπελέξατο, di 00 τὰ τῆς πίστεως τεχμήρια καὶ τὰ τῆς οἰχείας ἀρε-
"τῆς ὑποδείγματα ἔμελλεν ἐμφανίζειν, καὶ τὴν ἤδη συγχεχυμένην
οὀλεϑρίῳ πλάνῃ τοῦ ἀνϑρωπίνου γένους ἀπώλειαν ἀποσείεσϑαι, καινήν
.τε ϑρησκείας διδόναι διδασχαλίαν καὶ τῷ τῆς ἁγνείας ὑποδείγματι
»τὰς ἀναξίας τοῦ νοῦ πράξεις καϑαίρειν, ἔπειτα δὲ τὴν μὲν τοῦ ϑα-
-γάτου βάσανον ἐχλύειν, τὰ δὲ τῆς ἀϑανασίας ἔπαϑλα προαναφο»-
>velv. ἀλλ᾽ ὑμεῖς, οὺς λοιπὸν ἀδελφοὺς ἡ τῆς ἀγάπης κοινωνία
»εἰχότως ὑπ᾽ ἐμοῦ προσαγορεύεσϑαι ποιεῖ, οὐχ ἀγνοεῖτέ us τὸν ὑμέ-
»τερον συνϑεράποντα, οὐκ ἀγνοεῖτε τὸ τῆς ὑμετέρας σωτηρίας ὀχύ-
»ρῶμα, οὗ τὴν φροντίδα γνησίως ἐπανήρημαι, καὶ δι οὗ τῶν ἡμετέρων
ἐχϑρῶν οὐ μόνον τὰ ὅπλα χατεμαχεσάμεϑα ἀλλὰ καὶ ζῶντας ἔτι

A!H ViP3 ΜΒΈΡΙΡΣ 1, Athan. Β

4 ταπεινώσεως ῬΖ 8 ἐξελέξατο γ1Ρ8 9 ἐμφανίζειν] ἀφανίζειν ῬΞ | συγ-

κεχωσμένην Athan. B 10 ὀλέθριον HM?P!IP2 | πλάνην viell. aus πλάνη
corr. A! | ἀποσείσασϑαι Athan. B 11 χαὶ > HV!P3 | ἁγνείας] ἀγνοίας
P3 (Balf.) 12 δὲ] μὲν A!HV!P3 > M2P!P? deinde autem L 15 προα-

γορεύεσϑαι ῬῈῺῈ 15f ἡμέτερον ΜῈ 16 τὸ wie es scheint von 2. Hd. corr. etwa

aus μὲ A! | vestrae L ἡμετέρας Η5858 18 ἐχϑροῶν >P? | Er) ἐπὶ HM?P!P2

habitatio ad eognitionem suae sanctitatis ruit, vel tactui suceidit illud, quod
corpore superius est? nonne distat hoc, 4 corporis humilitati ablatum est? non
autem vivimus, licet ad mortem animae gloria corpus advocaverit?

Quid igitur hie inlaesa et sincera fides dignum dubitatione oceupavit: an
non vides, quod venerabilissimum corpus deus elegit, per quod fidei argumenta
et propriae virtultis exempla manifestare futurus esset, et iam confusam exitiali
errore humani generis perditionem expellere et novam religionis dare doctrinam
et castitatis exemplo indignos mentis actus expurgare, deinde autem mortis qui-
dem tormentum dissolvere, inmortalitatis autem praemia pronuntiare. Sed vos
quos iam fratres communio caritatis merito ex me appellari facit, non ignoratis

me vestrum conservum, non ignoratis vestrae munimen salutis, cuius curam dili-

genter suscepi, et per quod inimicorum nostrorum non solum arma expugnavimus,

2 hoc {quod e) corporis humilitate Schw. (quod) Stroux

[or

fol. 28

Kirchengeschichte ΠῚ Anhang I 195

"τὴν ψυχὴν συγκχατείρξαμεν πρὸς τὸ τὴν τῆς φιλανϑρωπίας ἀληϑῆὴ
-πίστιν ἐκφάναι. ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐπὶ τοῖς ἀγαϑοῖς τούτοις διὰ τὴν τῆς
-οἰχουμένης μάλιστα ἀνανέωσιν ἔχαιρον. καὶ γὰρ ϑαύματος ἣν ἄξιον
-ἀληϑῶς ἔϑνη τοσαῦτα εἰς ὁμόνοιαν ἐπαγαγεῖν, ἃ πρὸ βραχέος ἐλέγετο
»τὸν ϑεὸν ἀγνοεῖν. πλὴν τί ἔμελλε γινώσχειν τὰ ἔϑνη ταῦτα, ἃ
-οὐδεμίαν φιλονεικίας ἐπανήρηντο φροντίδα: τί οὐν νοεῖτε, ἀδελφοὶ
»ἀγαπητοί, ὡς ὑμᾶς αὐτοὺς αἰτιῶμαι; Χριστιανοί ἐσμὲν καὶ οἰκτρ,
»διαϑέσει διχονοοῦμεν. αὕτη ἄρα ἐστὶν ἡ ἡμετέρα πίστις, αὕτη 7
»τοῦ ἁγιωτάτου νόμου διδασχαλία; ἀλλὰ τίς ἐστιν αἰτία, di ἣν ὁ τοῦ
»παρόντος χαχοῦ 0429005 ἐξεγήγερται; ὦ τῆς ἀτοπίας, ὦ μίσους
»ὑπερβολὴ πάσης ἀγανακτήσεως μέγεϑος ὑπερπαίουσα. τίς ἡ τοῦ
"λῃστηρίου τούτου ἀναπέφανται δεινότης, ἢ τὸν τοῦ ϑεοῦ υἱὸν ἀρνεῖ-
»ται ἐξ ἀμερίστου τοῦ πατρὸς οὐσίας προεληλυϑέναι; ag οὐχὶ παν-
"ταχοῦ ἔστιν ὁ ϑεός, καίτοι γε τοῦτον πάντοτε παρεῖναι ἡμῖν αἰσϑα-
"νόμεϑα; 20 οὐχὶ διὰ τῆς τούτου δυνάμεως ἡ τῶν ὅλων συνέστηκεν
-εὐχοσμία; καίτοι γε τῆς τοῦ χωρισμοῦ διαστάσεως ἐστέρηται;

AH V!P3 M?P!P2 L Athan. Β

1 ψυχὴν] εἰρχτὴν M2P!P?2 | συγχαϑείρξαμεν M2P! χαϑείρξαμεν P? Athan. B,
πρὸς] πρὸ P? | ty»? > V!P3, nachträgl. eingefügt H 4f ἃ--- ἀγνοεῖν > Vi
5 πλὴν τί] tamen quid L | τὰ ἔϑνη >P?2 6 ἐπανήρηνϑαι Athan. B 7 ἡμᾶς
P3 | οἰχτρᾷ] viell. μετρίᾳ --Ξ medioeri L 9. ἐστιν + V! 14f αἰσϑόμιεϑα
Athan. B 17f εὐχοσμία συνέστηκε wo A!

sed etiam vivos adhuc animam inclusimus ad manifestandam veram fidem clemen-
tiae. Sed ego super istis donis propter renovationem maxime orbis terrarum
gaudebam. Etenim dignum erat vere miraculo in concordiam tot gentes addu-
cere, quae paulo ante ignorare deum dicebantur: tamen quid haberent istae gentes
cognoscere, quae nullam certaminis curam susceperunt? (uid igitur intellegitis,
dilecti fratres? nam vos ipsos accuso: Christiani sumus et mediocri affeetu dis-
sentimus? Haeeine est nostra fides, haec sanctissimae legis doctrina? sed quae
causa est, propter quam praesentis mali exitium suscitatum est? O flagitium, ὁ
odium supra modum omnis indignationis magnitudinem superans. quae istius
latroeinii atrocitas extitit, quae filium dei abnegat ex individua patris substantia
processisse? nonne ubique est deus, cum certe istum semper nobis adesse senti-
mus? nonne per eius virtutem omnium decoratio constat? cum certe separatione
dissipationis careant?

2 1. bonis = ἀγαϑοῖς Klosterm. (?) 6 eristiani HS
19.

σι

196 Gelasius

>Mn οὖν ὑμῖν τι πέπρακται; © ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, καταμάϑετε
νῦν, ἀξιῶ, τὰς βασάνους τῆς παρούσης ἀλγηδόνος. ὁμολογητὰς ὑμᾶς
"εἶναι τούτου ἐπηγγέλλεσϑε, ὃν εἶναι ἀρνεῖσϑε, τοῦϑ'᾽ ὑμᾶς τοῦ πανώ-
>»2ov διδασχάλου πείϑοντος. ἱχετεύο», τίς ἐστιν ὁ ταῦτα διδάξας οὕτως
-ἄχαχον πλῆϑος; Εὐσέβιος δηλαδὴ ὁ τῆς τυραννικῆς ὠμότητος συμ-
»μύστης. ὅτι γὰρ πανταχοῦ τοῦ τυράννου γεγένηται προσφύλαξ,
»πανταχόϑεν ἔστι συνορᾶν. τοῦτο μὲν γὰρ αἱ τῶν ἐπισκόπων σφαγαὶ
-διαμαρτύρονται, ἀλλὰ τῶν ἀληϑῶς ἐπισχόπων, τοῦτο δὲ ἡ χαλεπω-
»τάτη τῶν Χριστιανῶν ἐχδίωξις διαρρήδην βοῷ.ς. οὐδὲν γὰρ τῶν
"εἰς ἐμὲ γεγενημένων ὕβρεων νῦν ἐρῶ, δι ὧν, ὅτε μάλιστα αἱ τῶν
"ἐναντίων μερῶν ἐπραγματεύσαντο συνδρομαί, οὗτος καὶ ὀφϑαλμοὺς
-χατασχύπους ὑπέπεμπε KAT ἐμοῦ καὶ μόνον οὐκ ἐνόπλους τῷ τυ-
-ράννῳ συνεισέφερεν ὑπουργίας. μηδ᾽ ἐμέ τις οἰέσϑω εἶναι πρὸς
“τὴν τούτων ἀπόδειξιν ἀπαράσχευον᾽ ἔλεγχος γάρ ἐστιν ἀκριβής, ὅτι

4. 9.199; 16 vgl. S.22# [ΞΞ Gel.!) That. I20ff p. 66ff
A'H ViP3 M?P!P?2 L Gel.! Athan. B

1 ἡμῖν AIHM2P!P2 Athan. | ὦ > A!M2P!P2 Athan. 3 ἐπαγγέλλεσϑε V!P>
ἐπηγγέλεσϑε H ἐπηγγέλλεσϑαι P2 | τοῦϑ᾽) τοῦ zug HM’PIP2? | ἡμᾶς H
3f πανώλους ΑἹ 4 tie] τί Pt | διδάξας ταῦτα «ο Athan. Β 6 πρόσφυξ Athan.
B That. = cliens 1 7 πάντοϑεν HM?P!P? πολλαχόϑεν 1, Athan. B Gel.! Thdt.
yao>Gel.! 9dıaoondnP3 If γὰρ τῶν εἰς ἐμὲ A! γὰρ + περὶ Athan. B Thdt.
γὰρ τῶν + περὶ τῶν HV!P3_ 10 ὕβρεων) παρ᾽ αὐτοῦ Gel.! | ὧν com. in ὅν ΑἹ
ὅτε Gel.! Athan. B Thdt. eum L] ὅτι HSS 11 μερῶν + χαϑ᾽ ἡμῶν Gel.! | ἐπραγ-
ματεύοντο Gel! 12 ἔπεμπε Gel. Athan. B That. 18 λειτουργίας Athan. B
ὑπουργίας + αὐτῷ χάριν Gel.!

Num igitur vobis aliquid actum est? O dilecti fratres, considerate modo
deprecor, tormenta praesentis doloris. confessores vos esse istius promittebatis
quem esse denegatis, in hoc vobis doctore persuadente in omnibus perdito;
supplico, quis est qui ista docuit ita simplicem multitudinem? Eusebius scilicet,
qui tirannicae erudelitatis conscius est: Quod enim ubique tiranni factus est
eliens, ex multis est pervidere. 'Tam enim caedes episcoporum testantur, sed vere
episcoporum, quam saevissima Christianorum persecutio manifeste clamat. nihil
enim de factis in me iniurlis modo dicam, per quas | cum maxime adversarum
partium festinaverunt coneursiones, iste et oculos speculatores contra me sub-
mittebat, et paene etiam armata tiranno ministeria conferebat. Nec me qui-
dam esse arbitretur ad istorum probationem inparatum. Argumentum enim sub-

4 Am Rand von späterer Hd. Το. 1.20. (= Theodoret 1, 20)HS 7 mani-
festa HS corr. Schw. 10 armatas (-tas unterstrichen [vom Corrector?]) HS

10
fol.2Y

Kirchengeschichte III Anhang I 197

»τοὺς πρεσβυτέρους χαὶ διακόνους τοὺς Εὐσεβίῳ παρεπομένους φανε-
"ρῶς ὑπ᾽ ἐμοῦ συνειλῆφϑαι συνέστηκεν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν παρίημι, ἃ
»νῦν οὐκ ἀγανακτήσεως ἕνεκεν, ἀλλ᾽ εἰς ἐκείνων αἰσχύνην ὑπ᾽ ἐμοῦ
»προενήνεκται. ἐχεῖνο μόνον δέδια, ἐκεῖνο διαλογίζομαι, ὅτε ὑμᾶς ὁρῶ
»πρὸς τὴν τοῦ ἐγκλήματος καλεῖσϑαι κοινωνίαν. διὰ γὰρ τῆς Evoe-
»βίου ἀγωγῆς τε καὶ διαστροφῆς συνείδησιν τῆς ἀληϑείας κεχωρισμέ-
νην ἀνειλήφατε. ἀλλ ἔστιν οὐ βραδεῖα ϑεραπεία, εἴγε ἐπίσκοπον
“πιστόν τε καὶ ἀκέραιον νῦν γοῦν λαβόντες πρὸς τὸν ϑεὸν ἀπίδητε,
οὗπέρ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐν ὑμῖν ἐστι χαὶ πάλαι ἐχρῆν τῆς ὑμετέρας
»χρίσεως ἠρτῆσϑαι, εἰ μὴ ὁ προειρημένος Εὐσέβιος Ὑ δεινῇ τότε συλ-
-λαβομένων αὐτῷ ἐνταῦϑα ἐληλύϑει καὶ τὴν τῆς τάξεως ὀρϑότητα
"ἀναισχύντως T συνεπεπράζχει.

>AA2 ἐπειδὴ περὶ αὐτοῦ τοῦ Εὐσεβίου πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην
"ὀλίγα προσῆχε φράσαι, μέμνηται ἡ ὑμετέρα ἀνεξικαχία ἐπὶ τῆς Νιι-
»χαέων πόλεως γεγενῆσϑαι σύνοδον, 7; καὶ αὐτὸς ἐγὼ πρεπόντως τῇ
ΑἸΉ γ1Ρ8 M?P!iP?2 1, Gel.! Athan. B

1 χαὶ + τοὺς Gel.! Athan.B Thdt. | Aosfio P3 | παραπεμπομένους Gel.!
2 παρίημι, ἃ] παρ᾽ ἡμῶν Gel! 3 αἰσχύνην ἐχείντωον oo Gel.! | ὑπ᾽ ἐμοῦ > Gel.!
5 πρὸς] περὶ M?P!P2 | χαλεῖσϑαι)] καλουμένους A! 6 διαγωγῆς Gel. | χεχωρισ-
μένην τῆς ἀληϑείας co Gel.! 7 εἰλήφατε Gel.! Thdt. 8 λαβόντε P3 | τὸν >
Gel.! | ἐπίδητε ῬῈ 9 ἐστι + ὃ Gel. | ἡμετέρας PP 10 ὁ >P2 | δεινῇ]
δεινῶν Al χοινῆ P? δεινή P3, am Rand ἢ δεῖνα Athan. B δεινῇ + τῶν Gel.! τότε]
τῶν Athan. B 10f συναγομένων Athan.B 11 αὐτῷ V!P3 Gel.! Athan.B Thät.
αὐτῶν ἃ. übr. HSS αὐτῷ + προαιρέσει Gel.! 11 vgl. das S. 23, 6f Angemerkte
13 τοῦ > ΜΞ τοῦ αὐτοῦ w Gei.! 14 φράσαι + μαχροϑύμως ἀκούσατε Gel.! |
ἡ > V!P3 | ἡμετέρα PP 15 σύνοδον + ἐπισχόπων Gel.!

tile est, quod presbiteros et diaconos, qui Eusebium adsequebantur, manifeste a
me comprensos esse constat. Sed ista quidem praetermitto, quae nune non in-
dignationis causa, sed ad illorum confusionem a me prolata sunt. Ilud autem
solum timeo, illud cogito, quod vos video ad eriminis vocari communionem: nam
per Eusebii conversationem et perversionem, conscientiam suscepistis a veritate
separatam. Sed est non tardum remedium, si episcopum fidelem et integrum
vel nune aceipientes ad deum respiciatis, quod in praesenti in vobis est, et iam
pridem oportebat a vestro pendere iudicio, nisi praedietus Eusebius cum turbu-
Jenta multitudine eorum qui eum sequebantur, huc pervenisset et ordinis recti-
tudinem impudenter conturbasset.

Sed quoniam de ipso Eusebio ad vestram caritatem pauca oportet dicere,
meminit vestra patientia in Nicaena eivitate factum esse concilium, eui et ipse

2 comprensos Schw. compressos HS 3 confusione HS | prolata Schw.
probata HS 5 varietate HS corr. nach ἃ, Griech. 8 pondere HS 5. ἠρτῆσθαι
L übersetzt etwa {σὺν δίνῃ (τῶν τότε συναγομένων αὐτῷ Ltz.

σι

198 Gelasius

"τῆς ἐμῆς συνειδήσεως λατρείᾳ παρήμην,. οὐδὲν ἕτερον βουλόμενος ἢ
ὁμόνοιαν ἅπασιν ἐργάσασϑαι καὶ πρὸ πάντων ἐλέγξαι τε χαὶ ἀπο-
-σείσασϑαι τὸ πρᾶγμα τοῦτο. ὃ τὴν μὲν ἀρχὴν εἰλήφει διὰ τῆς Agelov
»τοῦ ᾿ἡλεξανδρέως ἀπονοίας, ἰσχυροποιεῖτο δὲ παραχρῆμα διὰ τῆς
"Εὐσεβίου ἀτόπου τε καὶ ὀλεϑρίας σπουδῆς. ἀλλ᾽ αὐτὸς οὗτος
Εὐσέβιος, προσφιλέστατοι καὶ τιμιώτατοι, μεϑ᾽ ὅσης τομίζετε συν-
-δρομῆς ἅτε δὴ ὑπὸ τῆς συνειδήσεως αὐτῆς ἡττώμενος, μεϑ'᾽ ὅσης δὲ
"αἰσχύνης τῇ πανταχόϑεν ἐληλεγμένῃ ψφευδολογίᾳ συνίστατο, ὑπο-
"πέμπων μέν μοι διαφόρους τοὺς ἀξιοῦντας ὑπὲρ αὐτοῦ, ἐξαιτούμενος
"ὧδ παρ᾽ ἐμοῦ συμμαχίαν τινά, ὅπως μὴ ἐπὶ τοσούτῳ ἐλεγχϑεὶς πλημ-
>UEAMUATL τῆς ὑπαρχούσης αὐτῷ τιμῆς ἐχκβάλλοιτο; μάρτυς ἐστί μοι
“τούτου ὁ ϑεὸς αὐτός, ὃς ἐμοί τε καὶ ὑμῖν φιλαγάϑως ἐπιμένοι, ἐπεὶ καὶ ἐμὲ
-ἐχεῖνος περιέτρεψε καὶ ἀπρεπῶς ὑφήρπασεν, ὃ καὶ ὑμεῖς ἐπιγνώσεσϑε.
"πάντα μὲν γὰρ ἐπράχϑη τότε, καϑὼς αὐτὸς ἐπόϑει πᾶν ὁτιοῦν κακὸν
“ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ἀποκρυπτόμενος.

Aa πρώην, ἵνα τὰ λοιπὰ τῆς τούτου σχαιότητος παρῶ, τί
AH Υ1ρ8 ΜΡΡΙΡΣ 1, Gel.! Athan. B

2 τε > Gel.! 6 νομίζεται PP 8 .πάντοϑεν HM2P!P2 | ψευδολογίᾳ +
αὐτοῦ Gel. | συνίσταται Gel.! 9 ὑπὲρ autor ἀξιοῦντας w Gel.! 10 παρ᾽
ἐμοῦ > M?P!P? 11 ἐχπέσοι τιμῆς Gel.! 12 τούτων Gel! | αὐτὸς > Μ2
αὐτὸς ὁ ϑεὸς «ο Gel.! | ἐπιμένει (corr. aus ἐπιμένοι) M2P2 | ἐπεὶ) ὅτι Gel. | ἐμὲ
+ αὐτὸς Gel.! 13 ἐχεῖνος + Εὐσέβιος Gel.! | ὑφήρπασεν + ἀλλ᾽ ἡ ϑεία με
πρόνοια ἐπὶ τὴν ὠληϑεστάτην αὐτῆς ὁδὸν ἐπανήγαγεν Gel! ὑμεῖς + ἐπέγωτε
καὶ Gel.! 14 ἐπράχϑη + παρ᾽ αὐτοῦ τότε, Εὐσεβίου τοῦ ἀνοσίου λέγω Gel.!
15 αὐτοῦ Gel.! 16 πρῴην] πρώτην M2

ego decenter aderam servitute conscientiae meae; nihil alterum volens, quam
concordiam omnibus operari et ante omnia convincere et hanc causam depellere,
quae initium quidem ceperat per ΑΥ̓ΤῚ Alexandrini insolentiam: conroborata est
autem statim per Eusebii flagitiosam et perniciosam festinationem. Sed iste
ipse Eusebius, amicissimi et carissimi, cum quanta putatis concursione (quando ab
ipsa conscientia vincebatur) cum quanta autem confusione undique convictum
falsiloguium defendebat, submittens quidem mihi diversos pro ipso supplicantes,
postulans autem ex me aliquid auxilii, quatenus vel in tanto convictus delieto
non) eiciatur honore quem habebat. Testis mihi est in hoc deus ipse, qui mihi et
vobis benignus permaneat, quoniam et me ille pervertit et indecenter subripuit,
quod et vos cognoscetis. Omnia enim tune acta sunt, sicut ipse desiderabat,
omne quodlibet malum in sua mente abscondens.

Sed pridem, ut cetera eius pravitatis praetermittam, quid maxime cum

3 coeperat HS corr. Schw. 5 Eusebii HS S für quatenus schlägt quo-
minus vor Klosterm. 9xnon) corr. Schw. 10 Am Rand: nota (in Abkürzung) HS
11 cognoseitis HS corr. n. d. Griech. Schw.

Kirchengeschichte III Anhang | 199

*
»μάλιστα μετὰ Θεογνίου. ὃν τῆς ἀνοίας ἔχει χοινγῶνον, διεπραξατο,
»ἀχούσατε, παρακαλῶ. ᾿Αλεξανδρέας τινὰς τῆς ἡμετέρας πίστεως
»ἀναχωρήσαντας ἐνταῦϑα κεκελεύχειν ἀποσταλῆναι, ἐπειδὴ διὰ τῆς
»τούτων ὑπηρεσίας ὁ τῆς διχονοίας ἠγείρετο πυρσύς. ἀλλ᾽ οὗτοι
>oi καλοί τε καὶ ἀγαϑοὶ ἐπίσχοποι, οὖς ἅπαξ ἡ τῆς συνόδου ἀλήϑεια
"πρὸς μετάνοιαν τετηρήκχει, οὐ μόνον ἐχείνους ὑπεδέξαντο καὶ παρ᾽
»ἑαυτοῖς ἠσφαλίσαντο. ἀλλὰ καὶ ἐκοινώνησαν αὐτοῖς τῆς τῶν τρόπων
"κακοηϑείας. διὸ τοῦτο περὶ τοὺς ἀχαρίστους τούτους ἔχρινα πρᾶξαι"
-ἀρπαγέντας γὰρ αὐτοὺς ἐχέλευσα ὡς πορρωτάτω ἐξορισϑῆναι. vor
εὐμέτερόν ἐστι πρὸς τὸν ϑεὸν ἐκείνῃ τῇ πίστει βλέπειν ἡ πάν-
>TOTE χαὶ γεγενῆσθαι συνέστηκε καὶ εἶναι πρέπει, καὶ διαπράξασϑαι
οὕτως, ἵνα ἐπισκύπους ἁγνούς τὲ καὶ ὀρϑοδόξους καὶ φιλανϑρώπους
ἔχοντες χαίρομεν" εἴ τις δὲ ἢ πρὸς μνήμην τῶν λυμεώνων ἐχείνων
"ἢ πρὸς ἔπαινον ἀπρονοήτως ἐξαφϑῆναι τολμήσει, παραχρῆμα τῆς
εἰδίας τόλμης διὰ τῆς τοῦ ϑεράποντος τοῦ ϑεοῦ, τοῦτ᾽ ἔστιν ἐμοῦ,
"ἐνεργείας ἀνασταλήσεται. ὁ ϑεὸς ὑμᾶς διαφυλάξει. ἀγαπητοὶ ἀδελφοίκ.
A!H ViP3 M?P!P?2 L Gel.! Athan. B

1 τῆς ἀνοσίας αὐτοῦ προαιρέσεως ἔχει Gel. 2 Ἀλεξανδρίας Athan. Β
4 ὁ τῆς > Gel.t | οὗτοι] οὐ ῬῸ 6 ἐδέξαντο ἐκείγους Gel! 8 περὶ ἀχαρίτους
M? περὶ τοὺς ἀχωρίστους Ῥϑ 10 ἡμέτερόν P2V!P3 11 γεγενῆσϑαι + χαὶ

γηΡ8 Athan. B | συνεστηχέναι V!P3 ὑμᾶς (6]1.: 12 ve Gel! L> HSS Athan. Β

That. 13 ἢ > Gel.t Thdt. | μνήμη»] λύμην Athan. B 16 ἡμᾶς Η | φυλάξει Vi
et > ” x > G « > . ’

φυλάξοι P3 | ἀδελφοὶ ἀγαπητοί wo H Gel.! ὁ — ἀδελφοί > Athan. B

Theognio, quem dementiae consortem habet, peregerit, audite supplico. Alexan-
drinos quosdam, quia nostra fide recesserunt huc iussi transmitti, quia per istorum
ministerium ignis discordiae surgebat. Sed isti boni et benigni episeopi, quos
semel coneilii veritas ad paenitentiam servavit, non solum illos susceperunt et
apud se servaverunt, sed etiam consortes morum fuerunt eorum pravitatis.
Propter quod cirea istos ingratos hoc agere censui: raptos enim eos jussi quam
longissime exterminari. Nune vestrum est ad deum fide illa respicere, qua
semper et fuisse eonstat et esse decet et sic peragere, ut episcopos castos et
orthodoxos et clementes habentes gaudeamus. Si quis autem vel ad pestiferorum
memoriam illorum vel ad laudem inconsulte exardere audeat, confestim a sua
audacia per operationem servi dei, hoc est mei, compescetur: deus vos conservet;
fratres dileetissimi.

Haec exemplaria duarum epistolarum domnus imperater Tustinianus beatis-
simo papae Vigilio translatas de Graeco in Latino direxit die quinto Kalendarum

luniarum sexies post consulatum Basili viri elarissimi.

4 servabit HS, aber am Rand Korrekturzeichen 7 qua| quam Schw. 11 mei
Schw. me HS 15 ἃ. ἢ. 28. Mai 547 | viro HS ro vom Korrektor beanstandet

200 Gelasius

» Νικητὴς Kovoravrivog “Σεβαστὸς Θεοδότφῳ᾽
ξΌση τῆς ϑείας ὀργῆς ἡ ἰσχὺς πέφυχε, καὶ ἐξ ὧν Βυσέβιός τε καὶ
"Θεόγνιος πεπόνϑασιν εὐχερὲς καὶ σὲ μαϑεῖν, οἱ εἰς τὴν ἁγιωτάτην
"παροινοῦντες ϑρησχείαν τὸ τοῦ σωτῆρος ϑεοῦ ὄνομα τῷ συστήματι
5 -τοῦ οἰχείου λῃστηρίου καὶ μετὰ τὸ τυχεῖν συγγνώμης ἐμίαναν. ὅτε
"γὰρ μάλιστα μετὰ τὴν τῆς συνόδου ὁμογνώμονα συμφωνίαν ἐχρὴν»
»τὴν προτέραν ἐπανορϑώσασϑαι πλάνην, τότε τοῖς αὐτοῖς ἀτοπήμα-
»Οι» ἐμμένοντες ἑάλώσαν. διὰ τοῦτο γοῦν ἡ ϑεία πρόνοια αὐτοὺς 2
»τοῦ ἑαυτῆς ἀπώσατο λαοῦ ἐπειδὴ μηδὲ ἔφερε τὰς ἀκάκους ψυχὰς
10 ὀλίγων ἀπονοίᾳ φϑειρομένας καϑορᾶν, καὶ νῦν μὲν ἀξίαν παρ᾽ αὐτῶν
ἼἬτησε δίκην, μείζονα de καὶ εἰς τὸ ἑξῆς διὰ τοῦ παντὸς αἰῶνος
"λήψεται.
ΞΌπερ τῇ σῇ ἀγχινοίᾳ δηλωϑῆναι δεῖν ἡγησάμην, ἵν εἴ τις κακὴ ἃ
“παραίνεσις τῶν τοιούτων, ὡς ἔγωγε οὐχ οἶμαι, τῇ σῇ ἐνεκαϑέσϑη
15 -προαιθέσει, ταύτην τῆς ψυχῆς ἀφελόμενος χαϑαρὰν ὡς προσῆκε τὴν
»διάνοιαν, εἰλικρινῆ τε καϑοσίωσιν καὶ ἄχραντον πίστιν τῷ σωτῆρι
»ϑεῷ παρασχέσϑαι προϑυμηϑῆς. καὶ γὰρ τοῦτο προσῆκόν ἐστιν ὑπὸ
“τούτου πράττεσϑαι, ὃς δὰν ἀκεραίων τῶν τῆς αἰωνίου ζωῆς ἐπά-
»ϑλων ἀξιοῦσϑαι βουλεύηται. ὁ ϑεός σε διαφυλάξει, ἀδελφὲ ἀγαπητές.

ΑἸΉ V!P3 ΜΒΡΊῚΡΣ Athan. B

1 ϑεωδώτω Υ' 2 ὅσα corr. in ὅση Ai | ἡ ἰσχὺς > A!H | πέφηχε M?P!
3 χαὶ aus te corr. A | μαϑή() Δ! 4 σωτῆρος ϑεοῦ A!HV!P3 πατρὸς ϑεοῦ
M2P! ϑεοῦ naroöosP2 7 πλάνου P2 8 ἐμμένοντες > P2 ἐμμανέντες VI 9 μὴ
διέφερε( 3) Vi 10 ὀλίγων] ὀλίγον Ὑ1Ρ8 11 ἔτισε (Correctur) Athan.B 13 δηλω-
ϑῆναι -- Ἢ | δηλωϑ. + νῦν P2 | ἡγησάμην δεῖν wo P?2 14 τοιούτων + παραί-
νεσις Η 15 χκαϑαρὰν] καϑορᾶν Athan.B 19 βουλεύηται + καὶ ἄλλῃ χειρί Athan.B |
σε] τε At | διαφυλάξοι V!P3 | ἀδελφοὶ ἀγαπητοί A! ἀγαπητὲ ἀδελφέ «οἩ

I. Biblischer Index
1. Altes Testament
2. Neues Testament

Il. Quellen- und Parallelschriftsteller
III. Namenregister
IV. Wortregister

I. Bibliseher Index

Die aus der Quelle übernommenen Citate sind eingeklammert.

1. Altes Testament

Genesis II Könige
De AERO 5 a ne rs ΟῃἝ-ι
On are. τι 2144:33
1, 26 64, 14. 26-65, 1—66, 21. 25. 28 Esra
—82, 2583, 4 SEO ae lee
1, 26.27 : 67, 4.13.16—69,3—85,21—97, 16
OD OB a Be AD Psalmen

1 0 en)
a re ae me)
τῶ De er τ

TOR ee ee Ts
νέο οι» ΤΙΝ
πεν κοῖς, DR
Ὄπ. ΠΡ τομπ Ὁ
3 AREIREOR . 166, 17
El ee ee er Pa ET ee ν΄ ς τ ΠΡ
De IS 96 5. ee Ὁ 180: 21
Bo la Πρ ee en τ ἢ
Ih Se Be 1 Ὁ ριον ὦ 14..2]

Exodus

Ra 0, 19 Or a 95,,10.,14
42, 3 . 108, 18

Josua 44, 1 (37, 4]
Dear 0 ve. τ 911} Ὁ 117, 6]
A a aa: 117, 6]
12, 28. 16, 11

I Könige sı, 1 τ Sn, 19a

a te 81: ἀὉ 55, 12
a OR 951 . 110, 16

204 Gelasius

03:10. ne ee ee Jesaia
ὃ. a a orten: | 2,3 16, 11
100,8 202 5 2 u ne a oe . 20,2%
ρου er) TER [156, 27]
1185607 RE ker τσ τον 62, 4 | 26, 6 111, 25
alt le τπτΠ'΄ Ne 40,23 . . 69, 23
135, 4. 17. 18. 88. 4 [17, 16—20] | 41,4 95.19
13828 2.002 ΠΕ 5. Ὁ ΠΣ Δι Ale 905.19
48, 12 f 81. 1
Proverbien 58, 4 Bo
BUS a Toro une . 86, 23. 25
ee ee oe
8, 2-25: 71, 18-72, 10—75, 16—76, | 66, 12. 94, 23
8. 11... 21. 24
8,26... 72, 14---ἶϑ, 9—73, 12—84, 2 Jeremia
18,8... 0 nn BR, 0}} 1 Ὁ . ΘΙ, ὅ
PER EEE EN τς 78,11 | 17,9 99, 12
DA θη; LO) ven ae ee NIELS 98, 94. 87, 26
ΟΡ, δα τ ας ze
Hiob | Baruch Br.
5, 9 year τς τς Mae
9, 10. Da 17, 7] ı 3, 26. 28 . le 84, 16
ΩΣ a er a ne 3, 32: 69, 13-72, 4, 27—173, 1. 28-
DAN ΡΝ ΕΠ ΒΟ,
τῆν ἣν ποὺ ι΄ ἘΠ.
᾿ } 3, 38: 73, 18—77, 15—96, 9—97, 6. 24—
ES EEE a at ae en), 100. 17
Se ee el
Weisheit Salomos Ezechiel
ar ἘΤῚ γηνο τα τ 27,27 Ὁ 2 en
ER a ET] ᾿
Ὄπ τ Daniel
I 17, 8}
Zacharias ὯΝ Eh) 93, 11
1,000 ne τ ΗΟ 5 19 . 111, 20
Malachias | Cantica
362220022. [87,12]. 95, 21 | 8, 5 (Gebet Manasse) . . . . 65,19
2. Neues Testament.
Matthäus 6, 3 . 108, 26
ME MO ΟΝ REIONBEIRT 82, 1. [186, 9]
VIER A 109, 21.21 19, 45. N ᾧ
ER Ve res .80, 1
0 το ROSE . [85, 14]

Biblischer Index

19, 6 . 118, 28
24, 45 . [88, 11]
27, 24 . 188, 18
28, 198 4, 96 — 101, 21; ΠΡ, τὸ |
Markus
1445. 100, 10
397: . 77, 22
4, 26 f 21095,
5,25. . 48, 28 |
15,2. 165,.22 |
Lukas
12 & 99, 3
#, 532: 55 - HZ 10: 12] |
FAT. „.48,,27 |
Ὁ ιν 1004 |
10, 22 [186, 9] |
1910 2,23
12, 56 . 89, 23
21-8. [38, 11] |
24, 39 . 101, 9
Johannes
Bla. . [86, 27. 37,8]. 60, 2 |
IE : . 70, 17—82, 12 |
3 136, 97] 66, 14—68, 2. 11—78, 16—
86, 18.
I 18ς. 83, 9
ἢ ΟῚ 110,5, |
5. δ 10155
3,18. [36, 29] |
4,24. .89, 15 |
4, 88. 108, 20]
5, Ὁ ΤῈ ΡΥ ἼΟΠπῚ
ΠΡ Ὁ: 10. {70}
BL 9, 2 . 48, 23 |
6,16. 49,5 |
1378 95, 8]
12 392 SEE
8, 12 108,22.
ΘΕ ΤΟΝ . 94, 26 |
10, 15 Ὶ : 87, 217}
10, 80 a ὅτ, u 66, 21—94, 27 |
11, 43 . 48, 26 |
12, 29 101.4 |
14, 6 108, 22 |
14, 9 rer

14, 10
14, 11
17, 24

12, 4. 6. 11.
12, 26.

| 15, 23.

9: 17

8 I
1614.15.

4, 90

Acta
101.12
45, 4
45, 6
: 84.28
. 71, 12—79, 10
177, 34.132
166, 15

Paulusbriefe
Römer

99,5

278-183

100, 23

79, 17—99, 7

89; 1

135, 14]

I Korinther
[37, 8]. 80. 14
I er a Ὁ»
90, 18
62, 16
. 62.17
: 89, 3. 10. To 1%
[35, 1]
„110225

II Korinther

89, 3. 10
36, 25

Galater
441
. 109, 30
4, 7—53, 9

Epheser
[34, 26]
[181, 33]

Philipper
- 89. ἡ
110, 19

200 Gelasius
2, 10 02. 1 Hebräer
3, 20 . 110,29 11,3 Eee
2,10. [37, 18]
Kolosser 2,16. : 39,8
1,26 94, 2 | 4 128 . 79, 1190, 14
2, 23 10,9 43. 9, 9
13,4. 118, 29
I Timotheus 13, 8 [37, 16]
ΠΡ ἊΣ 3, 24 Katholische Briefe
DNA . 152, 4 I Petrus
2,15. . 98, 18 | 1, 19 ΤΠ, ἢ
Ὁ, ρα: Ἐν ΡΝ. 112, 19 Ss 101, 5
Sala ee al — IT, 2i=EI8,S
4,1 ME: [38, 15] I Johannes
hp; 19 ΔΙ 17 Ἶ: τί 16, 19
6, 16 . « θῦ, 18.9.95. 93, 26-96, 19
> I -
γον. 111, 14 ὭΣ Τῇ 57, Τῷ
II Timotheus II Johannes
az, . [88, 8] | 10 . [88, 29]
Tit Ignatius Ephes. 9, 1 ...[36, 25]
ne ἐν βίβλῳ ἀναλήψεως ωσέως . 14, 10
1, 14 . [38, 18] | ἐν βίβλῳ λόγων μυστικῶν Mwosws τί, 13

II. Quellen- und Parallelschriftsteller

Des Überblickes wegen sind die Namen der unter dem Text zitierten Autoren

hier zusammengestellt worden.

Die Quellenübersicht für den Gelasiustext findet

sich am Schluß der Einleitung.

Epiphanius ΧΟ ΒΘ» 15
Adv. omn. haereses 69, 9 154 | X 8,5 18
RE. 19
Eusebius ReSl4z 19
Historia ecclesiastica ΧΟ ΒΘ 20
ΠῚ 15: 19 GOES, 20
IX 9,1 ee Be ΧΟ ΟῚ 31
IROO BEN te ee Sr δῈ|Ρ
ΠΧ Ὁ: 12. 8 Oratio Constantini ad sanct. coet.
IX 10, 1% ie (ed. Heikel)
IX 10, 13 . 14 | p. 169, 10 a |;
xX48 “1a | pas 1008. . 46. 47

Quellen- und Parallelschriftsteller 307
Be AT de ehe Kae. Cr vorne Sure Lil οΊετ τ --ς RE
SIG τὰ προ
BO ee θΟ
BRISE το Er. τ νὰ ἘΠ θΑ
ΘΠ το τον Ρ ΠΡῸ
Sa. τος a N ἀκ
alone en
ΘΟ Be τον το, 198
DET ee ο90
δι. ee a RS
Te ee ON
στο τ τος πο 00 ΠΠ
ὌΠ πὶ Ai er 57
rg 2, OO
AO TE en er ae ταν} «ΤΌ
πον La es de en ee
NSSDAE en a en a τὸν:
DR ee a 08
De a Τὰν
EI ν
162
rear 105
en Se
166
179
182

Vita Constantini

IE en
ΠΡ τ leere E08
IE Te a0
Ta ge EEE ER 10
ΠΡ εν; ΣΙ͂ΘΑ
ee a ar ann 280
U as er a καθ 18

Georgios Monachos (ed. de Boor)

Tin. Bo N N Re ΠΟΙ
ee. Sc 2406

Philostorgius (ed. Bidez)
Ser. a re a 0
πιὸ {τ 2 εὐρὺ
N πῶς, ©. το τ στὴ
ποθ πὰ Reel

<>
|

ἯΞι

μι

Rufin
Historia ecelesiastiea

SI AS DI
s
n
">

= -

133
54. 56
. 61
TEE EC
54. 57. 102. 104, 107 Sozomenus
ae a ie BE Σ ΞΘ μα. σε εβοη
Τὸ θη ᾿ς 73, | Be ἈΠ σΥ ΠΗ
τὸ τ τυ ἢ 1 3 ὅν», ΤΗΝΡΥΝΕΥΝ PN 2. 27,7 5305
To ER LTR ER ENT ab
en a ee 19 Rn u BEN RER 1:
Te LO En πρό 1

"μι μι πὶ πὶ πὶ πὶ HH HH HH πὶ τὶ HH τπὶ πὶ HH πὶ ππὶ ππὶ τὶ
μι
>
μι

το τ ΝῸ [Ὁ m m

“πι οι μα ὦ τὸ τῷ
SF
HrHrHo

μι Μή be

Socrates Theodoret

13 Historia ecclesiastica

DRS 0 A Are a στ τ τ Ὁ:
AO re τ le 38
ΤΟ, τ τσ πεν, ἦδϑ
TE DE N a ΡΝ
OO SR LED IN ra nn 20
ΠΕ ΣΆ, 506 80
11 ΞΕ AT Re 3
DIA OP rc hu Volta
Be pe Kr ee
19 Ge Ne Rs we 18 [Ὁ
1 SE U DE ον οὐ En 5

ee SS
4 ΜῈ

3l. 33

SseRrr
Room em 00
0, or 6 er
Ha
DD
σι

ou
B-
Ha
>

fe ER TE ES μι μι μι a nn DE
[Ὁ]
fra

fee Ba ee ae u nn Bag ug ne u u u

Ὁ ὦ ὦ -ἰ
Hr
wm
er
So

208

174 12 141
I 18, 2—4 145
I 18, 5—7 146
THESE 2 ee ae: 147
TOR ae rar Palm I 22
1220,11 Ju)
El, Als . 169
Πρ ον. 170
I Baker z 172
ΠΡ ΠῚ 155
Τ 25, 15 172
I 26, 5 EA το ΥΤΠΟΝ
, Υ ee... Zus 08
1028, Ne: 2,
W291: 173
129, 7 175
was. =. ar
EN 147. 158
{9 2 159
II 3,6 160

Vita Athanasii (Montfaucon)

IP. EXXR - 2.108,23
2 p. CXXxXVIIb. 16323
2 p. OXXXVIId. A637
2 p. CXXXVlle. 160.028
3 p. ΟΧΧΧΙΧ ὁ . 174, 24

Aus unbekannter Quelle.
Vielleicht Gelasius von Caesarea oder
Johannes (s. S. 5, 20)
I. Urkunden
46, 5—53, 29 Rede Constantins in Nieaea

Gelasius

164, 15—165, 6 Brief Constantins an
Alexander von Alexandrien

179, 20—181, 34 Brief Constantins nach
Tyrus

183, 1—192, 15 Brief Constantins an
Arius und die Arianer

192, 18—199, 16 Brief Constantins an die
Gemeinde von Nicomedien

200, 1—19 Brief Constantins an Theodot

104, 21—106, 3—= 135, 20—137, 3 Bischofs-
liste

108, 12—111, 30 Diatyposeis

112, 1—118, 11 Nicaenische Canones

2. Erzählende Abschnitte.

8 5—12, 10

59, 23—61, 11
64, 11—101, 23 Philosophendialog
106, 9—26

148, 8—150, 22
155, 11—21

158, 15—160, 7
161, 26—163, 26
165, 10—22

167, 25—32

168, 30—169, 14
171, 35—1172, 4
174, 24—175, 19
175, 23—34

178, 27—179, 2
182, 3—35

III. Namenregister

’Aßocau: 154, 25

᾿4γάϑων 1) alexandrinischer Presbyter: 39, 9
2) Presbyter der Mareotis: 40, 9
Adau: 85, 26—86, 5. 9. 10—97, 12—98, 13

"Attıos Addons: 170, 29

᾿ϑανάσιος: 1) 39, 19 Diakon unter Alexander von Alexandrien — 54, 19
4. ὃ ἀρχιδιάκονος τῆς ᾿Δλεξανδρέων ἐκκλησίας. — 58, 25 nimmt

Namenregister 209

an der Synode von Nicaea teil τηνικάδε διάκονος ὧν. — 105, 1
σὺν ’A. τότε ἀρχιδιακόνῳ ovrı vgl. 135, 24. — 165, 15 Nachfolger
des Alexander: ’A. δὲ τῆς ἱερωσύνης τὴν λειτουργίαν ὑπεδέξατο. ---
165, 10 ff. seine Charakteristik. — 166, 9 mit Samuel verglichen. —
104, 16. 150, 7 u. ὃ. ὁ μέγας. — 172, 26 τοῦ ϑείου ’A. — 150, 4
ἦν τότε τῆς ἐκεῖσε ἀρχιερωσύνης κατέχων τοὺς οἴακας. --- 180, 11
ὃ τοῦ ϑείου λόγου φοιτητής; vgl. ἃ. 150, 4. 7; 163, 27. 80. 31;
164, 2. 4; 167 oft; 168, 14 Β΄; 169, 20. 30; 170, 22; 173 oft; 174,
32: 175 oft: 180,.22;- 182 oft. i

2) alexandrinischer Diakon: 39, 16.

᾿Αϑῆναι: 105, 26 (136, 25) vgl. Πιστός.

Αἰγύπτιοι 44, 15 — 56, 21 — 167, 5.

Alyvarog: 36, 19 — 105, 2 (135, 25) — 113, 28— 120, 11.16. 19 — 121,
93 —122, 22 —132, 25 — 159, 31 — 175, 30 — 176, 6— 182, 29 Ὁ
192, 15.

Αἰδέσιος: 148, 20. 24. 33 — 149, 2. 24. 36 — 150, 20.

Αἰϑίοπες von Bartholomäus bekehrt: 148, 9.

Αἰλία: 178, 14 εἰς τὴν Alllav τοῦτ᾽ ἔστιν εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα — 114,
7. 8--- 118, 27— 119, 23. 28.

᾿ἀχέσιος Bischof der Novatianer: 107, 18 ff.

᾿Δλεξάνδρεια: 34, 3 — 105, 1 (135, 24)— 113, 29—120, 15 — 122, 17 —
50, τ 159,04 3 163, 165) 2167, 35168,
170, 20,283 — 17505 = 176, 20 — 178, 1.342180, 11 189,
158 — 185, 7 — 197, 19.

᾿Δλεξανδρεύς: 198, 4 ᾿Δρείου τοῦ ᾿᾿λεξανδρέως — 33, 8 τῆς "AlsSar-
δρέων ἐχκλησίας vgl. 33, 17— 34, 14 --- 54, 19 --- ὅ8, 28 — 120,
13. 105-199: 239-198; 25 — 150, 3—167, 5 — 168, 2. 15-- 152,
19 — 24, 3 ᾿4λεξανδρέας τινὰς τῆς ἡμετέρας πίστεως ἀναχωρήσαν-
τας ---199, 2—128, 23 ἐπιστολὴ... πρὸς ᾿Αλεξανδρεῖς --- 180, 28
ἀπὸ τῆς ᾿Αλεξανδρέων ... φϑάσαι.

᾿Αλέξανδρος 1) der Große: 10, 26--108, 7 Übersehr.: ἔτους ἀπὸ
᾿Ἱλεξάνδρου.

2) Bischof von Alexandrien: seine Charakteristik 33, 17 ff
—159, 5 τὸν πάπαν ᾿Αλέξανδρον — 163, 13 ὁ ϑεῖος A. ὁ τῆς κατὰ
᾿Αλεξάνδρειαν ἐχκλησίας ἐπίσχοπος --- 165, 24 f Nachfolger des Achil-
las — 34, 3 ff hat Arius zum Presbyter gemacht — 34, 3 ff sein Schrei-
ben gegen die Ketzerei des Arius — 41, 3ff das Schreiben des Kaisers
an ihn und Arius — 58, 28 wird von Athanasius nach Nicaea
begleitet, vgl. 105, 1 (135, 24) — 120, Iff Streit mit Melitius —
164, 11ff Schreiben des Kaisers zwecks Versöhnung Alexanders

Gelasius,

210 Gelasius

mit Arius — 165, 11ff sein Tod. Berechnung der Dauer seines
Episkopats — vgl. auch 159, 1. 3—163, 30—166, 1. 10—170, 20. 23.
3) Bischof von Konstantinopel: 44, 25 als Presbyter und Ver-
treter des Metrophanes in Nieaea, μετ᾽ αὐτὸν ἐπίσκοπος τῆς αὐτῆς
γεγονὼς πόλεως — 54, 17 τούτοις ... avınymvißovro ... ᾿4λέ-
Savdoos Κωνσταντινουπόλεως τότε πρεσβύτερος ὦν, vgl. 105, 27
(136, 26) — 154, 12 wird vom Kaiser nach Spanien geschickt.

4) alexandrinischer Presbyter: 39, 6.

5) alexandrinischer Presbyter: 39, 8.

6) Diakon der Mareotis: 40, 14.

’Auaosıa: 19, 18 τὰς γοῦν ἀμφὶ τὴν Auaosıev καὶ τὰς λοιπὰς τοῦ
Πόντου πόλεις... πιέζεσϑαι προσέταξε (sc. Lieinius).

’Auuovas 1) Presbyter der Mareotis: 40, 6.

2) Presbyter der Mareotis: 40, 8.

"Auuovıos 1) alexandrinischer Diakon: 39, 15.
2) Diakon der Mareotis: 40, 15.

Auvvravos alexandrinischer Diakon: 39, 21.

’Aupiov Bischof von Nicomedien an Eusebs Stelle: 119, 15—160, 17
wieder von Euseb abgelöst.

Avavias: 87, 23 Πέτρος φησὶ πρὸς ᾿Ανανίαν.

"Avva: 166, 9 ὡς ἡ Αννα... τὸν Σαμουὴλ προσήγαγεν.

᾿Αντιύχεια: 113, 31—172, 3. 21. 33—169, 32 Aufnahme des usa und
Theognius durch Eustathius und 170, 10 Weiterreise derselben
nach Jerusalem — 172, 33 Als Ort einer Synode bezeichnet, wo-
für sonst Caesarea überliefert ist — 170, 5 τὴν ᾿Αντιόχου πόλιν —
170, 23 ἡ ᾿Αντιόχου — 173, 12 τὴν ᾿Αντιοχέων — 105, 4 (136, 3)
’Avtioyeias τῆς μεγάλης.

᾿Ηπίς alexandrinischer Presbyter: 39, 12.

᾿Απολλώνιος alexandrinischer Diakon: 39, 17.

᾿᾿πολλώς Presbyter der Mareotis: 40, 2.

"Aoaßes: 44, 14.

᾿Αραβία: 105, 14 (136, 2); vgl. “Μακάριος.

"Aoeıoc: 1) 33, 15 Diakon in Alexandrien unter Achillas — 33, 20 von
Alexander zum Presbyter gemacht, vgl. 34, 2f — Urheber der
kirchlichen Unruhen: 5, 11—23, 14 (198, 3) διὰ τῆς “Ageiov τοῦ
"Arlsgavdo&os ἀπονοίας — 118, 13 αὐϑέντης τῶν κακῶν — 34, 10
Streit zwischen Arius und Alexander — 40, 23 Gemeinsames Schrei-
ben Constantins an sie — 54, 21; 58, 32 Arius vor die nicaenische
Synode berufen — 59, 5ff Bekämpfung seiner Lehre — 128, 48
Constantin erklärt sich in zwei Schreiben gegen Arius — 158, 13 ff

Namenregister 211

der arianische Presbyter Eutocius gewinnt Constantia für Ars,
durch ihn Euseb und Theognius auch den Kaiser — 164, 15 Schrei-
ben Constantins an Alexander in Arıus’ Interesse — 167, 28 Atha-
nasius verweigert die Wiederaufnahme — 1593 ff Brief Constantins
gegen Arius und die Arianer. — Bezeichnungen für Arius: 16, 21
6 ϑεομάχος καὶ ἀσεβέστατος, vgl. 2, 6—162, 5 τοῦ ἀσεβοῦς ’A. —
140, 16 τοῦ παμμιάρου A. — 186, 25 ὦ δαιμόνιε "Agsıe (C) —
184, 14 "Aoss "Agsıe (C) — 185, 26 ὁ πονηρὸς ... Ἄρειον ἡμῖν
ἀνομίας ἐργαστήριον κατεστήσατο (C); vgl. außerdem 93, 19.
24 109, 126 103, 262 -101..9 199, 91 158, 292312161, 2
174, 32 ff—178, 13 f—182, 25—137, 1—191,. 9 — Bezeichnungen
für seine Lehre: 32, 23. 29 τὰ Aosiov — 38, 1 κατὰ τῆς ἀσεβείας
᾿Ἰρείου, vgl. 96, 14; 121, 4; 172..9.ΞΞ.. 120, 7; 187, 5 u. ö. τῆς
᾿Αρείου μανίας — 84, 23; 96, 11 u. ὃ. τῆς μοχϑηρίας A. — 4,2:
143, 12; 158, 24 τῶν 4. βλασφημιῶν — 84, 25; 88, 26; 93, 17
u. ö. ἀσεβεῖς A. do&aı — 158, 18; 173, 13 A. λώβην — Seine An-
hänger: 35, 20 Verzeichnis der Namen im Brief Alexanders vgl.

- n ν » - “Ὁ D \ - ‚
54, 9f—36, 17 οἱ περὶ Ἄρειον — 54, 8 οἵτινες τὴν τοῦ Aosiov
» ἜΣ - ei ‚ su Er: n
dosav μεγαλοφυῶς συγχροτεῖν ἐσπουδαζον, vgl. 56, 13. 1S—60,
a - 2 ‚ > 7 > ’ + -Ξ-
20 οἱ τῆς ἀσεβείας Αρείου ἀντιποιούμενοι -- 60, 29ff Ver-

teidigung seiner Lehre durch von ihm gedungene „Philosophen“:
τοὺς μισϑωτοὺς ᾿Ἰρείου φιλοσόφους 2.2. 006 συνηγόρους
On, "Agsıos σὺν αὐτοῖς ἧχεν εἰς τὴν ... σύνοδον, vol.
2,25—61,12 ff Verteidigung durch einen ungenannten Philosophen —
64, 11ff Verteidigung durch Phaedon — 170, 30 ἄλλους ὅσους
τῆς ἀσεβείας ’Agsiov εὗρον κοινωνούς.
2) Anhänger des Arius: 35, 21 χαὶ ἕτερος «Ἱρειος.
᾿Ιρειανικός: 167, 1 Apsıavızn αἵρεσις.
᾿Αρειανοί: 119, 9—158, 14—162, 2—166, 35—169, 16—
’Apsıavos: 162, 2 ᾿Αρειανὴ αἵρεσις — 166, 33 N
᾿Αρειομανῖται: 2, 20. 23—96, 16—166, 16.
‚dousvia: 105, 9 (136, 8) Aousviav μικρὰν καὶ μεγάλην.
“Ἱρποχρατίων alexandrinischer Presbyter: 39, 9

᾿Αρσένιος: 175, 24 πρῶτον μὲν γενόμενος ᾿Αϑανασίου ἀναγνώστης,
später Bischof der Melitianer und von diesen in eine Intrige gegen
Athanasius verwickelt, vgl. 175, 28 ff.

"Asia: 21, 27—44, 11. 17—105, 10 (136, 10) — 132, 25 Aowavnv Te
διοίκησιν.

“Ασχληπᾶς ὁ Γαζεύς Bischof: 175, 20.

᾿Ασσύριοι: 50, 10.
14*

212 Gelasius

"4paxoı: 155, 7 τὸν ἐν ‘Ayaxoıc ᾿Αφροδίτης ναόν (Socr).

᾿φϑόνιος alexandrinischer Diakon: 39, 18.

’Agorzn: 105, 23 (136, 22) ἐπαρχίας ... Apgızac — 132, 24 ᾿Αφρικὴν
πᾶσαν.

᾿Ἰφροδίτη: 143, 4 τῆς ἀκολάστου δαίμονος ᾿ἀφροδίτης ἐδομήσαντο
οἶχον (über dem heiligen Grab) — 155, 8 vgl. "Apaxoı — 184, 15
ἡ τῆς ᾿ἀφροδίτης ὁμιλία.

᾿Αχαΐα: Ἴ, 27—105, 18 (136, 14).

᾿Αχαῖοι: 44, 19.

Ay) AGs 1) alexandrinischer Bischof: 33, 12 Nachfolger des Petrus —

165, 25 Vorgänger des Alexander.
2) Presbyter der Mareotis: 40, 9.

᾿Ἡχιλλεύς Anhänger des Arius: 35, 20.

Bexzovoros Gewährsmann des Rufin: 154, 15 Gelasius nennt ihn als
seine Quelle und erweitert die Angaben Rufins.
Βαρϑολομαῖος: Bekehrer der Aethiopier.
Βαρούχ: 69, 12; 72, 21; 73, 11 ἐν βίβλῳ Bagoyy.
Βασιλίσκος: 3, 18 ἐπὶ ἀνταρσίας τοῦ ἀνοσίου Baoılioxov.
Βηρυτός einstiger Wohnsitz des Euseb von Nieomedien: 35, 9.
Βιϑυνοί: 3, 16 ἐν τῇ τῶν Bıdvrov ἐπαρχίᾳ.
Βιχέντιος römischer Presbyter: 104, 24 (136, 23) — 44, 22.
Βίτων römischer Presbyter: 104, 24 (136, 23) — 44, 22.
Boxx2o» Presbyter der Mareotis: 40, 8.
Βρεττανία: 132, 25.
Βρεττανοί: 9, 2.
Βυζάντιον: 24, 27.
Γαβριήλ: 98, 29 ὁ διακονησάμενος τῷ μυστηρίῳ ἐχείνῳ.
Γάϊος 1) Anhänger des Arius: 35, 22.
2) alexandrivrischer Presbyter: 39, 21.
3) Diakon der Mareotis: 40, 17.
Ταλατίας 105.8 (136,7).
Tariie: 132, 24.
Γάλλοι: 9, 16—105, 26 (136, 25) [s. Appar.)
Γαυδέντιος: 192, 14 διὰ Συγκλητίου καὶ Tavdertiov μαγιστριανῶν
ἐκομίσϑη.
Γελάσιος von Caesarea: 13, 5 “Ρουφῖνος ἤγουν Γελάσιος.
Τερμανοί: 8, 29.
Γρανικός: 10, 24 τὸν ἐπὶ Γρανικῷ πόλεμον.
Aexia: 105, 20 (136, 19).
Δαλμάτιος Bischof von Üyzieus: 2, 11.

IND
-
wo

Namenregister

Δανιήλ: 111, 20.

Δαρδανία: 105, 21 (136, 20).

Δαρεῖος Gegner Alexanders des Grolien: 10, 27.

Δαυίδ: 74, 14—166, 17—62, 3 τὸν μέγαν προφήτην ὁμοῦ καὶ βασιλέα
7: BE μου βεδὸε - 87, 12; 95, 9 ὁ προφήτης — 80, 11 τοῦ ἵερο-
ψάλτου A. — 5. a. Κωνσταντῖνος.

Δέκιος Kaiser: 108, 3 τὰ ἐπὶ Δεκίου κατὰ τὸν διωγμὸν γενόμενα.

Δέσιος: 108, 1 ἐν μηνὶ Δεσίῳ.

Δημήτριος Diakon der Mareotis: 40, 12.

Δίδυμος 1) Presbyter der Mareotis: 40, 17.

2) Diakon der Mareotis: 40, 12.
3) Diakon der Mareotis: 40, 16.

Διοκλητιανός Kaiser: 6, 10—7, 20.

Διονύσιος: 1) 174, 8. Διονύσιον τὸν ἀπὸ ὑπατικῶν, vgl. 175, 16. 18.
2) alexandrinischer Presbyter: 39, 7.

“ιόσκορος 1) alexandrinischer Presbyter: 39, 6.

2) Presbyter der Mareotis: 40, >.

Δρακιλιανός kaiserlicher Offizier: 144, |

Ἑβραῖοι: 10, 16—79, 10.

Eionvn Tochter des Spyridon: 57, 25 ff.

’Flauitcı: 45, 7.

Ἑλένη Mutter Constantins: 144, 30—145, 28S—147, 22—159, 14.

᾿Βλιοὺμ ὁ Βουζανίτης: 80, 2ff—89, Ἢ

Ἑλλάδιος Anhänger des Arius: 35, 22.

Eiras: 105, 16 (136, 14) — 132, 25.

“Ἕλληνες: 10, 24—13, 18—111, 12 — Ἑλληνικός: 21, 16—154, 27—
ΤΕ

Ἑλλήσποντος: 105, 10 (136, 10).

’Eov8ocie Sibylle: 187, 6. 18.

Eva: 85, 27—97, 12—98, 13

Εὐδαίμων Arianer: 167, 2 gegen Athanasius gebraucht.

Πυζώϊος Arianer: 35, 21—163, 12. 16—164, 24.

Πύλάλιος Bischof von Antiochien: 172, 5 verdrängt Eustathius.

Eöusvng alexandrinischer Diakon: 39, 17.

Βυρώπη: 7, 23f—21, 29—44, 10 —105, 16 (136, 14f).

Πυσέβιος 1) von Caesarea 6, 11—7, 13—105, 13 (136, 1) σὺν Μυσεβίῳ
τῷ Παμφίλου ἐπισκόπῳ Καισαρείας — 5, 27 E. ὁ ϑαυμάσιος ὁ
Hougt2ov vgl. 5, 23; 16, 5; 18; 11; 32, 13—21, 11 E. ὁ τοῦ παν-
ευφήμου Παμφίλου — 31, 10 E. ὁ τοῦ παμφήμου Παμφίλου ---
7, 10 Εὐσεβίου τοῦ πάνυ τοῦ Παμφίλου --- 16, 4 ὁ πάντα ἄριστος

214 Gelasius

ὁ Παμφίλου E. — 21, 24 τῆς Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου ἀληϑείας
συνήγοροι — Im Redekampf mit Phaedon: 71, 23; 74, 21; 77, 29;
79, 26; 81, 13; 84, 10 — 5. ἃ. 12, 6—44, 8—45, 18—104, 16—1.06,
332—123, 14 Brief an seine Gemeinde — 134, 12—141, 11—142,
2£—154, 38—170, 14. 26.
3) von Nieomedien: 54, 10 E. ὁ Nixoundevs — 104, 14; 160, 8
ὁ Nixoundeiag E. — 22, 5ff Εὐσέβιον Νικομηδέων ἐπίσκοπον --
23, 15 unterstützt Arius vgl. 35, Sff — mit Theognius verbunden:
160, Sff—162, 24—119, 9. 18 — Anstifter alles Bösen 169, 7. 12 —
vgl. a. 22, 8 ff—23, 5. 8—24, 20—38, 26—60, 27—160, 17. 21—
161, 20—162 oft — 163, 15. 21. 29—164, 2—166, 29—167, 17. 26—
170, 277172, 2. 21. 29—175, 32—178, 30—179, 11. 12—182, 2.
11. 17—192, 16—196, 5—197, 1 #—198, 5. 6—200, 2—36, 20; 163,
15 οἱ περὶ Εὐσέβιον.
3) alexandrinischer Presbyter: 39, 7.

μυστάϑιος 1) von Antiochien: 105, 4 (136, 3) E. Avtıogeiag τῆς μεγάλης
— 64, 20; 65, 1 διὰ Πυσταϑίου ἐπισκόπου ᾿Αντιοχείας verteidigen
die Väter die Lehre gegen Phaedon — 169, 21 Verleumdung durch
Euseb von Nicomedien, vgl. 170ff— 104, 15 χαϑὰ E. re ὁ τῆς
᾿Ιντιοχέων καὶ Εὐσέβιος ὁ Παμφίλου ᾿ϑανασιός τε ὁ μέγας καὶ
πάντες οἱ τὰ τῆς συνόδου σνγγραψάμενοι διηγοῦνται.

2) ein Schmied: 172. 20.

ΠΒυσταϑιανοί: 172, 19.

Εὐτόκχιος arianischer Presbyter: 158, 24 gewinnt Constantia für Arıus
— 162, 20 gewinnt Einfluß auf Constantin.

Εὐτυχής: 3, 21 τῶν τοῦ aigerıxod Εὐτυχοῦς ὁμοφρόνοων.

Βυτύχιος Bischof von Smyrna: 105, 11 (136, 11).

Εὐφρόνιος Bischof von Antiochien: 172, 6 Nachfolger des Eulalius.

Εὐψύχιος Bischof von Tyana in Cappadocien: 170, 21—68, 7. 19; 70, 7
Gegner des Phaedon.

Ζαχαρίας ὁ προφήτης: 146, 30.

Ἡλιούπολις τῆς Φοιρίχης: 154, 31 — Ἡλιουπολῖται 155, 1.

᾿Ηπειρῶται: 44, 19.

Ἡρακλῆς Presbyter der Mareotis: 40, 8.

Ἡσαΐας: 69, 23; 70, 27, 86, 23 — τοῦ ϑεσπεσίου Ἠσαΐου 70, 27; ΤΊ, ὁ.

Θαλῆς Anhänger des Arıus: 55, 21.

Θεύγνιος Bischof von Nicaea (die Namenform schwankt zwischen
Θεόγνιος und Θεύγνις; vgl. jeweils den Apparat): 24, 2 arlanisch
gesinnt — 54, 10 mit Euseb von Nicomedien verbunden (s. diesen!);

Namenregister 215

vgl. 60, 28-160, Sf—161, 20—162, 4. 324 —163, .22—169, 29—
172, 2—178, 1---182, 11—192, 16—199, 1—200, 3

Θεόδοτος Bischof von Laodicaea: 170, 29—200, 1ff Briet Constantins
an Ihn.

Θεοδώρητος der Kirchenhistoriker: 119, 22; 170, 14 als Quelle von
Gelasius angeführt — 169, 33 Polemik gegen ihn.

Θεόδωρος Bischof von Heraclea: 54, 11—172, 31 Parteigänger des
Euseb von Nieomedien, vgl. 178, 8.

Θεσσαλία: 7, 27105, 17 (136, 16).

Θεσσαλονίχη: 25, T—105, 15 (136, 13)

Θέων Presbyter der Mareotis: 40, 4.

Θεωνᾶᾷᾶς 1) Bischof von Cyzieus: 105, 10 (136, 10).
3) Bischof von Marmarice, Arianer: 35, 23—54, 13—121, 17.

Θηβαῖοι: 44, 15.

Θηβαΐς: 120, 10—176, 1.

Θρᾷκες: 44, 18.

Θρᾷκη: 1T1, 33.

Θωμᾶς Bekehrer der Inder: 148, 10.

Iazoß: 16, 16—87, 1

Ἴβηρες: 150, 24 οἱ πρὸς τῇ κατὰ Πόντον γῇ — 154, 5ff.

’Iyy&vıos Presbyter der Mareotis: 40, 2

Ιεζεχιήλ: 81, 2.

“έραξ Diakon der Mareotis: 40, 18.

Ἱερεμίου τοῦ προφήτου: 72,20—69, 12—73, 11-—-95, 25—99, 12—84, 15.

Ἱεροσόλυμα: 16, 5—105, 13 (136, 1)— 143, 10 f—144, 30—145, 12—169,
34—110, 11 115: 9—-174, 29—182, 24 — Ἱερουσαλήμ: 75:95.

Ἰησοῦς Χριστός: 2, 4--4, 13—11, 5—12, 13—17, 21. 25—25, 1134,
7-38, 19. 51 51, 10. ὅδ, 23—62, 15—64, 5. 7—63, 5—72, 4.
6—103, 10—123, 12—135, 15—145, 30—152, 23.

Ἰησοῦν υἱὸν Ναυῆ: 14, 11.

Ἰλλυρικόν (τό): 105, 17 (136, 15) — 171, 33 eig Ἰλλυρικὴν πόλιν.

Mrvoıor: T, 25.

θα. 105, 3 (135, 26) — 149, 35—148, 10 ἡ μεγάλη TI. — 148, 24
150, 16 τὴν ἐνδοτάτην Ἰνδίαν.

Ἰνδοί: 148,.10---149, 6. 10. 23—150, 12. 17.

Ἰόνιον πέλαγος: 8, 1.

Tovdator: 59, 27-710, 28-92, 5—111, 12-93, 1135, 5: 11-133,
3165, 20.

᾿Ιούδας der Jünger: 35, 9:

᾿Ιουλιανός: 108, 6 ἐν ὑπατείᾳ Παυλίνου καὶ Ἰουλιανοῦ.

216 Gelasius

᾿Ιούλιος Anhänger des Arius: 35, 22.
᾿Ιοῦστος Diakon der Mareotis: 40, 11.
᾿Ισραήλ: 69, 23—108, 17.
Ἴστρος der Fluß: 7, 24.
Ἰσχύρας Ankläger des Athanasius: 167, Yff.
Traiia: 8, 14—9, 17. 23—104, 22 (135, 21) — 132, 24.
Ἰωάννης 1) ὁ εὐαγγελιστής: 70, 14—78, 16—82, 13—87, 16—100, 10.
19... 36, 27—39, 1 ὁ μακάριος Ἰωάννης.
2) Bischof von Persien und Indien: 105, 6 (136, 5).
3) unbekannter Schriftsteller, Quelle des Gelasius: 5, 20 παρὰ
.. Ἰωάννῃ μέν τινι πρεσβυτέρῳ ἀνδρὶ παλαιῷ, ἄγαν γραφιχῷ, ἐν
τετραδίοις παλαιοῖς λίαν.
Ἰώβ: 72, 18---13, 29—86, 3.

Καϑαροί: 114, 11. 12. 25.

Καλαβρία: 105, 20 ὃ (136, 19 ἢ).

Καλλίνικος Arianer: 167, 2.

Καππαδοκία: 5. Asovrıoc.

Kopie: 105, 11 (136, 11).

Καρπώνης Anhänger des Arius: 35, 21.

Κεχιλιανός Bischof von Karthago: 105, 22 (136, 21).

Keitol: ἡ. 20

Κίλικες: 44, 19.

Κιλικία: 105, 5 (136, 4) — 132, 26—154, 8.

Κόλλουθος alexandrinischer Presbyter: 39, 4.

Kouov Diakon der Mareotis: 40, 14.

Κόπρης Presbyter der Mareotis: 40, 5.

Κουρδούβη τῶν Σπανίων: 41, 1. 4—59, 25; vgl. Ὅσιος.

Κρίσπος Sohn Constantins: 21, 3. 5... 20 f—31, 15.

Κυζικηνοί: 2, 12 vgl. Δαλμάτιος.

Κύζιχος: vgl. Θεωνᾶς.

Κυχλάδες: 106, 3 (137, 3).

Κῦρος alexandrinischer Presbyter: 39, 13.

Κωνσταντία Schwester Constantins: 13, 7 Gemahlin des Lieinius vgl.
147, 19 — 158, 13 ff läßt sich durch Eutocius für Arius gewinnen
und gewinnt Constantin vgl. 161, 32 — 160, 1 stirbt.

Κωνσταντῖνος (sehr oft): 6f Beginn seiner Regierung — 7ff Kampf
gegen Maxentius — 10f Kreuzesvision — 11, 11 ff Herstellung des
Labarums — 11, 20ff Sieg am Ponte Molle — 13, 3ff Sendung
des Lieinius gegen Maximin — 13, 20 ff Sieg über Maximin —
19 ff Auseinandersetzung mit Lieinius — 31 ff Alleinherrschaft Con-

Namenregister 9317

stantins — 41ff Eingreifen in den Streit zwischen Arius und Alex-
ander — 44f Berufung der Synode von Nicaea — 45 ff Anwesen-
heit in Nicaea und Eröffnungsrede — 54, 25 Vernichtung der An-

klageschriften der Bischöfe — 56f Ehrung des Paphnutius — 106,
Sff Dankgebet nach Festsetzung des Bekenntnisses — 107, 1Sff
Gespräch mit Acesius — 1991 Bewirtung der Synodalen und
Ehrung der Märtyrer — 140f Ermunterung der Bischöfe zum
Kirchenbau — 147, 25 Bergung der Kreuzesreliquie — 145 ff Be-
günstigung der Missionstätigkeit — 154f Die Iberer fordern einen
Bischof von ihm — 155, 11f Er läßt ein Modell für eine Kirche
in Persien anfertigen — 158, 13 ff Einfluß der Constantia zugun-
sten der Arianer — 163, 11ff Arıus und Euzoius in Constanti-
nopel, Arius nach Alexandrien geschickt — 166 ff Verhandlungen
mit Athanasius — 172, 33 Berufung einer Synode nach Antiochien
in Syrien (?), die er 173, 10 nach Tyrus verlegt — 178, 14 ff Ein-
weihungsfeier in Jerusalem — 179, 15 ff Versöhnung mit Athanasius.
Briefe Constantins: 41 an Arius und Alexander — 1258 an
die Bischöfe und Laien — 125 an die Alexandriner — 130 an
die in Nicaea fehlenden Bischöfe — 141 an Euseb von Uaesarea —
142 an denselben — 143 an Macarius von Jerusalem — 155 an
Sabores — 164 an Athanasıus (Fragment) — 164 an Alexander
— 168 an die Gemeinde von Alexandrien (Fragment) — 173 an
die Synode von Tyrus — 179 an die von Jerusalem nach Tyrus
gekommenen Bischöfe — 183 an Arius und die Arıaner — 192 an
die Gemeinde von Nicomedien — 200 an Theodot von Laodicea
Titelund zur Charakteristik Constantins dienende Epitheta: 31, 14
Αὐγουστος — 11, 20 u. 0. τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως --- T, T u. 0. τοῦ
ϑεοφιλεστάτου βασιλέος — 9, 13 u. 0.0 πάντα πιστότατος K. —
182,31 u. ο. τοῦ πάντα ἀρίστου καὶ ϑεοφιλοῦς βασιλέως --- 169, 22 ὁ
φιλάγαϑος βασ. --- 119, 1 φιλόχριστος --- 175, 1 α. ο. πανεύφημος —
179, 18 συμπαϑέστατος καὶ χρηστότατος — 162, 13 mit David
verglichen: ὁ δὲ βασιλεὺς... τὴν ἀμνησίκακον καρδίαν τοῦ με-
γάλου βασιλέως ὁμοῦ καὶ προφήτου Δαυὶδ κεχτημένος --- 109, 26
τὴν τοῦ βασιλέως δαυιτικὴν ... ψυχήν --- 192, 7 ϑεοῦ ἄνϑρῶπον.
Κωνσταντινούπολις: 54, 18—154, 6. 12—161, 30--- 163, 12—167, 32—
169, 15—170, 23—172,2 — ἡ ἐπώνυμος ἡμῶν πόλις: 180, 13 vgl.
147, 31 — τῆς δὲ νῦν βασιλευούσης πόλεως ὁ προεστώς 44, 32 —
τὸ ἡμέτερον στρατόπεδον u. ἃ.: 180, 28---181, 7—182, 28.
Κωνστάντιος 1) Vater Constantins: 0, 6—7, 21—145, 2.

218 ᾿ς Gelasius

2) Sohn Constantins 10, 14.

“άζαρος: 48, 28 Auferstehungswunder.

“Ἱαζοί Völkerschaft mit den Iberern zusammen bekehrt: 150, 25.

“αοδίκεια: vgl. Novvexuoc.

“εόντιος Bischof von Caesarea in Cappadoeien: 105, 7 (136, 6) —
tritt als Redner gegen Phaedon auf: 68, 7. 19—70, 7—87, 6—83
17—91, 2. 27—94, 9—97, 1. 10; vgl. 170, 20.

Aıßon: 44, 11—105, 2 (135, 25)—120, 16. 20—187, 1 — Aıußvaı: 36,
19—44, 15—113, 28—132, 25 — τὸν Aißvv δῆμον 187, 16. 22.

“ικίννιος: 7, 6—13, 6—14, 5. 8S—18, 13. 27—21, 13. 15—22, 9—24,
21. 26—45, 20—115, 9—147, 20—158, 22—162, 15.

loyyos alexandrinischer Presbyter: 39, 10.

Aovzas der Evangelist: 99, 4.

Aovzıog Anhänger des Arius: 35, 22.

Avdie: 105, 10 (136, 10).

Μᾶακάριος 1) Bischof von Jerusalem: 105, 13 (136, 1) — tritt als Red-
ner gegen Phaedon auf: 97, 26—98, 23—99, 15—143, 11. 16—145,
22—146, 34—170, 19.

2) alexandrinischer Diakon: 39, 15.
3) alexandrinischer Diakon: 39, 19.
4) Presbyter unter Athanasius: 167, 14. 21—175, 12 — 176, 19.

“Μακεδονία: 7, 26—105, 16 (136, 14).

Μακεδόνες: 44, 19.

Maußon: 154, 24 ἐν τῇ καλουμένῃ dovi τῇ Μαμβρῇ.

“Μανιχαῖος: 103, 28.

Μαξέντιος: 7, 5—8, 3f—9, 18—11, 19. 23—12, 4—18, 1.

Me£ıutavocs: ὃ, 10—7, 21—56, 22.

MoSıuivos ὁ Διοκλητιανοῦ παῖς: 8, 2—13, 20—14, 3—15, 19-- 18, 8.

Μαρεώτης: 40, 1—167, 12. 22—178, 6. 11—179, 14.

Μαρία: 3, 6 ἐκ τῆς ϑεοτόχκου παρϑέγνου — 4, 30 τῆς πανσέμνου καὶ
ἁγίας παρϑένου --- 95, 30 ἡ πάναγνος καὶ καϑαρὰ καὶ ἁγία παρ-
ϑένος vgl. 99, 18---100, 4---178, 12 τῆς λίμνης Μαρίας.

“Μαρῖνος Bischof der Troas: 105, 12 (136, 12).

Μάρις Bischof von Chalcedon: 54, 11—178, 7.

Μιᾳαρχιανούπολις: vgl. Πιστός.

Magxiov: 103, 29.

Μάρκος 1) Diakon der Mareotis: 40, 13.

2) Diakon der Mareotis: 40, 18..

ΜΜατϑαῖος Bekehrer der Parther: 148, 9.

Namenregister 219

Μαυριτανία: 105, 23 (136, 22) Mavgıravias ἀμφοτέρας.

Meavoos Diakon der Mareotis: 40, 13.

Meiltıos: 120, 5. 6. 9. 121, 22. 25—192, 18-172, 28—175, 29. 34.

Μερόπιος: 148, 14. 23. 32 Μερόπιον ... τινὰ ἄνδρα Τύριον, ἐν
φιλοσόφοις ἐπίσημον.

Μεσοποταμία: 105, 5 (136, 4) — 44, 15 ἐκ Meonc τῶν ποταμῶν.

Mndoı: 45, 0.

Μηνᾶς Anhänger des Arıus: 35, 22.

Mnvogevrog arianischer Bischof von Ephesus: 54, 11.

Μητρόδωρος Philosoph: 148, 12. 15.

Mntoogavns Bischof von Alexandrien: 44, 23.

Μιχαὴλ ὃ ἀρχάγγελος: 86, 14.

Μουλβίαν γέφυραν: 12, 3.

Mvoia: 105, 25 (136, 24).

Μωσῆς: 69, 1—74, 1 u. ὃ. — 78, 15— 76, 26—155, 16 — ἐν βίβλῳ ava-
Amveoc ιωσέοως 74, 10 — ἐν βίβλῳ λόγων μυστικῶν Μωσέως 74,13.

Νάρκισσος Bischof von Neronias, Arianer: 54, 12 — ὁ Κίλιξ 178, 8.

ΜΝαυατιανοί: 107, 22 vgl. ᾿ἡχέσιος.

Nerroc: 191, 4 ἀπόνιψαι δῆτα τῷ Νείλῳ.

ΜΝιεμέσιος alexandrinischer Presbyter: 39, 10.

Neowvıce: 54, 12 Νάρκισσος Νερωνιάδος Κιλικίας δευτέρας, ἣν νῦν
Εἰρηνούπολιν ὀνομάζομεν.

Δίκαια oder ΜΔικαέων πόλις: oft; vgl. 2, 2—4, 1--Ο, 4—5, 16—16,
9. 28—44, 5—58, 28—59, 22—-140, 5—161, 22 usw. — 103, 8 ἐν
Δικαίᾳ μητροπόλει τῆς Βιϑυνίας — 162, 22 τὰ τῶν ἐν Νικαίᾳ
ἁγίων πατέρων φρονεῖν.

Μιχομήδεια: 167, 11 --- ἐν τῇ Nixoundeov: 22, 2. ὅ. 11. --- 119, 16 —
τῇ ἐκκλησίᾳ Νικομηδέων 35, 10—43, 14 -- ἀπὸ τῆς Nixoundeov
34, 26—119, 16—192, 17.

Novundia: 105, 23 (136, 22).

Novv£xıos Bischof von Laodicea: 105, 19 (136, 17).

Ὀλύμπιος alexandrinischer Presbyter: 39, 18.

Ὅσιος Bischof von Corduba: 41, 4—44, 20—59, 24 — tritt als Redner
gegen Phaedon auf: 65, 26—66, 28—104, 21 (135, 20) — 170, 22.

Ὁσίων (Soer. Icio») Mietling der Arianer: 167, 2.

Οὐαλεντῖνος Haeretiker: 103, 29.

Οὐρσάκιος Arianer: 178, 9.

᾿ Παλαιστίνη: 105, 14 (136, 2) — 154, 17.

Παλαιστινοί: 44, 14.

320 Gelasius

Πάμφιλος: vgl. Εὐσέβιος.

Παμφυλία: 44, 18.

Πάρϑοι: 45, 6—148, 9. 10.

Πατέριος ἔπαρχος Αἰγύπτου: 192, 15.

Πατρόφιλος arianischer Bischof von Scythopolis: 54, 12— 170,28—178,30.

Παυλῖνος Consul: 103, 6.

Παῦλος 1) der Apostel: 37, 18—38, 14—71, 11-79, 10—83, 7-89,
1- 94,997, 972110, 25-177, 32.

2) von Samosata: 103, 28—117, 21—166, 15 — οἱ Παυλιανίσαντες
117, 22.

3) alexandrinischer Presbyter: 39, 13.

4) alexandrinischer Diakon: 39, 20.

5) Begleiter des Alexander von Constantinopel in Nicaea: 106, 2
(137, 2) σὺν Παύλῳ ἔτι τότε ἀναγνώστῃ ὀντι.

Παφλαγονία: 105, 9 (136, 8).

Παφνούτιος Bekenner: 56, 19. 20—118, 12. 21—119, 2.

Πενταπολιε: 105, 2 (135, 25) — 113, 28—120, 16. 20.

Πέρσαι: 44, 15—155, 14ff — Πέρσης 105, 6 (136, 5).

Tleoois: 2, 3—105, 6 (136, 5) — 155, 19—157, 22.

Πέτρος 1) der Apostel: 87, 22 ὁ μέγας... τῶν ἀποστόλων πρόβολος
ὃ ϑεῖος.
2) Bischof von Alexandrien und Märtyrer: 33, 7. 12— 120, 8—165, 26.
3) alexandrinischer Diakon: 39, 20.

Πιρωούς alexandrinischer Presbyter: 39, 11.

Πιστός 1) Bischof von Marcianupolis: 105, 25 (136, 24).
2) alexandrinischer Diakon: 39, 16.

Hovrızos : 132, 26.

Πόντος: 19,18—44,17— 150, 24—105, 8. 9 (136, 7) Πόντος Διοσπόντου.

Πορφύριος: 128, 5 ὁ τῆς ϑεοσεβείας ἐχϑρός — Πορφυριανοί 128, 11.

Προτέριος alexandrinischer Presbyter: 39, 12.

Πρωτογένης Bischof von Sardica: 85, 17—105, 20 (136, 19) — 170, 21.

Πτολαρίον Diakon der Mareotis: 40, 16.

Πυϑαγόρας: 10, 30 τὰ περὶ Πυϑαγόρου τοῦ Σαμίου... σννταχϑέντα.

Πυϑωνικός: 155, 8 τὸν ἐν τῇ Κιλικίᾳ Πυϑωνιχὸν ἀπήλασε δαίμονα.

Ρῆνος: T, 26—9, 14.

Povptvos der Schriftsteller: 7, 15. 18--21, 12-13, 5 Ῥ ἤγουν
Τελάσιος — 5, 23 Ῥουφίνου πρεσβυτέρου Ῥώμης, angeblich Teil-
nehmer der nicaenischen Synode.

Ῥωμαῖοι: 11, 24—7, 13. 22 — 2, 3—8, 7ff—12, 5—13, 1. 8-31, 17—

Namenregister 291

59, 26-79, 1] 1099, 1132, 25. 111 1--148, 5ff 149, 15..18—
134 15158, 3.

ἹῬωμαϊχός: 187, 4.

Ῥώμη: 5, 24—8, 3—9, 23. 26—11, 22—12, 3ff—18, 7—21, 4-44,
31 £ 104, 21. 24 (135,-23)—113, 30.

Σαβέλλιος Ketzer 103, 27.

Σαβώριος (so!) König der Perser: 155, 27 ff.

“Σαμαρεῖτις: 89, 15.

Σαμουήλ: 166, 9. 12.

Σαρακηνοί: 154, 18, vgl. Baxzovgıoe.

Σαραπίων Diakon der Mareotis: 40, 11.

Saodızn: 105, 20 (136, 20) vgl. Πρωτογένης.

Σαρμάτης Anhänger des Arius: 35, 21.

“Σαῦροι: 8, 29.

Σαυῤομάται: 7, 25.

Nexovvdos Anhänger des Arius: 35, 23--54, 14. 121, 17 Σεχοῦνδον
τὸν ἀπὸ Πτολεμαΐδος.

Σέρας Diakon der Mareotis: 40, 17.

Σερῆνος Presbyter der Mareotis: 40, 7.

Σίλας alexandrinischer Presbyter: 39, 8.

ÖDiAßeotoos römischer Bischof: 44, 21.

ἜΣ»: 16, 15.

Σχύϑης: 44, 16.

Ixv%la: 7, 24A—105, 17 (136, 15).

Σμύρνη: 105, 11 (136, 11) vgl. Εὐτύχιος.

ΠΡ 11, 1% D, 11-73, 11 14, Ὁ. 1595. 10, & 14-16, 6. 10:
30—77, 27. 30—78, 4. 879, 28-87, 27.

Σπανία: 104, 22 (135, 20) — Σπάνοι: 9, 1. 16—41, 1—44, 20—132, 24.

Σπυρίδων Κύπριος: 57, 8f—58, 2.

Συγκλήτιος: vgl. Γαυδέντιος.

Συρία: 105, 4 (136, 3) --- Σύροι: 44, 13.

Σωχράτης der Philosoph: 10, 28.

Σωστρᾶς Presbyter der Mareotis: 40, 4.

Τιμόϑεος alexandrinischer Presbyter: 175, 12—176, 19 ff.

Tooas: 105, 12 (136, 12) vgl. Magivoc.

Τρύφων Diakon der Mareotis: 40, 15.

Τύανα: vgl. Βυψύχιος.

Τύραννος Presbyter der Mareotis: 40, 5.

Τύρος: Synode 149, 30—150, 21— 173, 10 ἢ — 174 £—179, 10 f—181 f—
175, 14 τὴν Τυρίων κατέλαβε.

222 Gelasius

Yusvaıos Abtrünniger: 38, 8.

Φαίδων arianischer Philosoph: 64, 11.

Φαρισαῖοι: 89, 22.

«φιλητός Abtrünniger: 38, 8.

Φιλούμενος Vertrauter des Athanasius: 107, 7,

Φλάκιτος antiochenischer Bischof: 172, 8.

Φοινίκη: 105, 14 (136, 2) — Φοίνικες: 44, 14.

Boayyss: 8, 29—9, 16.

Φρουμέντιος in Indien: 148 ff.

Φρυγία: 44, 17—105, 19 (136, 17).

Φωτεινός: Ketzer 103, 38.

Χαλκηδών: 25, 3.

Χρῆστος Bischof von Nicaea: 119, 16—160, 17.

Χριστιανός: 13, 9 ἢ--21, 16—22, 17—31, 5—38, 27—64, 792, 6
108, 24—109, 1—130, 28---155, 2#f—157, 21. 28—195, 7—196, 9.

Χριστός: 13, 16—15, 16—140, 24—147, 28 u. ö. — 140, 9 ὁ τῆς
ἐκκλησίας νυμφίος Χρ. --- 20, 10 τοὺς τοῦ Χριστοῦ ϑεράποντας ---
19, 6 Xo. σωτήρ — 21, 20 τοῦ Χριστοῦ μάρτυρας —

Χρυσύπολις τῆς Βιϑυνῶν: 25, 2.

᾿Ωρίων Presbyter der Mareotis: 40, 6.

IV. Wortregister

Vorbemerkung: Bibeleitate und die aus Euseb und Theodoret entlehnten Ab-
schnitte sind für das Wortregister nicht berücksichtigt.
C = Constantinbrief.
Ὁ = Philosophendialog.
Or — Eröffnungsrede Constantins.

"ABvooos: 74, 28 Ὁ. ἀγανάκτησις: χατὰ m. Gen. 182, 35.

ἁγιάζω: 108, 15. ἀγάπη: 76, 3D.

ἀγαϑότης: 67, 5. ἄγε δή: 184, 146.

ἀγαλλιάω: 64, 10 ἀγαλλιῶντος ἐπὶ τοῖς ἀγέννητος: 80, 20 D; 81, 12 Ὁ.
μεγαλείοις τοῦ ϑεοῦ -- ἀγαλλιά- | ἅγιος: 93, 18 τούτοις τοῖς ἁγίοις σου D.,
ομαι 102, 1. vgl. 80, 22 Ὁ. 100, 24—46, 5 ἁγία σύν-

ἄγαν: d, 21 ἄγαν γραφιχῷ — 60, 30 | οδοὸς ΟΥ, vgl. 84, 14 D.; 101,26 u. 6. —
λογίους ὑπεράγαν — 169, 8 πολλὴν 104, 19 τοῦ ἁγίου πνεύματος 0; 200, 3
ἄγαν --- 109, 12 σοφὸς ἄγαν. τὴν ἁγιωτάτην . .. ϑρησχείαν Ὁ --

Wortregister

46, 9 τοῦ ἁγιωτάτου νόμου τῆς καϑο-
λικῆς ἐχχλησίας Or — 47, 10 τοῦ
ἁγιωτάτου τόπου. --- 49,21 τὸ ἁγιώτα-
τον zar’ ἀξίαν σῶμα Or — 49, 24 περὶ
τῆς ἁγιωτάτης ... ϑεοῦ τάξεως Or —
50, 0 &x τῆς ἁγιωτάτης ὁμιλίας Or — 50,
8 τὰς δυνάμεις τῶν ἁγιωτάτων ἀρετῶν
Or -- 5l, 7 τοῦ ἁγιωτάτου αὐτοῦ
λόγου Or — 52, 22 ἅγιον πρόσταγμα
Or — 52, 29 ἅγιος . .. 6 οἶχτος Or.

ἁγιότης: 67,5 Ὁ — 53, 7 ἡ ἁγνοτάτη
σύνοδος τῆς ὑμετέρας ἁγιότητος Or.

ἁγιωσύνη: 101, 9.

ἁγνεία: 194,11. _

ἀγνοέω: 181, 14 C; 194, 15 C; 195,5 Ὁ.

ἄγνοια: 50, 18 Or — 50, 26 μετὰ τῆς
ἀγνοίας τοῦ ϑείου Or.

ἁγνός: 40, 24 ἁγνῆς χαὶ εὐσεβοῦς ἐπι-
ϑυμίας Or — 47,1 ἁγνοὺς τόνους τῆς
ζωῆς Or — 48, 19 ἁγνοῦ σώματος
Or — 48,29 ἁγνὴν ϑεότητα Or — 51,13
ἁγνῆς λαμπρότητος Or— 53,7 ayvord-
τη σύνοδος Or — 53, 8 τῆς ἁγνῆς ...
μητρός (v. d. Kirche) Or.

ἁγνότης: 50, 5 Or.

ayvwola: 52, 17 Or.

ἀγοράζω: 181, 33 C.

ἀγριαίνω: 185, 20.

ἄγριος: 49, 6 τὴν ἀγρίαν ϑάλατταν zara-
πατήσας Or -- 185, 13 ἀγρίας. ..
διανοίας 6.

ἀγριότης: 49, 12 τὴν ἀγριότητα τῷ νόμῳ
ὑπέταξεν Or.

ἀγχίνοια: 70, 10 ἐν εὐσεβείᾳ καὶ ἀγχι-
νοίᾳ πλουτούντων ἀνδρῶν D --- 129, 19
ἐπισχύπων ἐπὶ σωφροσύνῃ τε καὶ ἀγχι-
νοίᾳ ϑαυμαζομένων C; 129, 27 τῇ
ἀγχινοίᾳ καὶ τῇ πίστει ... πρέπει Ὁ;
200, 13 τῇ σῇ ἀγχινοίᾳ δηλωϑῆναι 0.

ἄγω: 41, 2 εἰς φανερὸν ἄγουσα Or; 47,
15 εἰς. .. φωτὸς λαμπρότητα ἤγαγε
Or — 22, 4 u. 41, 2 διὰ τιμῆς ἦγεν
ἘΞΞι ϑοσ τ ρὶ. δ. 2.

ἀγωγή --ει διαγωγή: 154, 32.

ἀγών: 66, 26 ἡ λέξις παρέχει ἀγῶνα D

— 70,5 Redekampf: ἐν τοῖς ἔμπρσϑεν |
ı ἀϑῶος: 159, 26 ἀϑώοις αἵμασι --- 180, 31

- > [2
τῶν ἀγώνων 1).
ἀγωνία: 182,1 εἰς ἀγωνίαν... κατέστησαν

223

ἄδεια. 184, 5 ἐπ’ ἀδείας C; 185, 5 τὴν
τοῦ εἰσδεχϑῆναι ἡμᾶς ἄδειαν ἀφαι-
ροῦνται 0; 18ῦ, 8 ἄδειαν ... δοϑῆναι C.

ἀδελφότης: 53, 15 τῆς ὑμετέρας ἀδελ-
φότητος ... τὴν εὔνοιαν Or. — 98, 10
οἱ τῆς ἐξ ἀρχῆς ἀδελφότητος ἐχπεσόν-
τες D; 98, 18 εἰς ἀδελφότητα εἰσαχ-
ϑῶμεν D.

ἀδιάπτωτος: 181, 26 C.

ἀδιάστροφος: 181, 9 C.

ἀδίδακτος: 38, 10 οὐκ ἀδίδακτοι μεμενή-

. zaueV.

ἀδιστάχτως: 146, 23.

ἀδόχητος: 9, 18.

ἀδόχιμος: 48, 3 ἀδόχιμος τοῖ
(Conjectur) Or.

ἀδυνατέω: 78, 10 Ὁ.

ἀηδία: 113, 15 (Canon 5).

ἀήττητος: 179, 34 Ὁ.

ἀϑανασία: AT, 1 ἀϑανασίας καρπὸν ἀ-
ϑροίζουσα Or; 53, 14 τῶν πυλώνων τῆς
ἀϑανασίας ἤρξατο ἅπτεσθαι Or.

ἀϑάνατος: 40, 22 τοῦ ἀϑανάτου αὐτοῖ
νόμου τὴν σεμνότητα Or; 47, 15 ἀϑα-
νάτου φωτὸς λαμπρότητα; 49, 1 τὸ
ἀϑάνατον ἔργον Or; 52, 12 τοῦ ἀϑα-
varov ϑεοῦ Or; 52, 29 ἅγιος καὶ ἀϑά-
νατός ἔστι τοῦ. .. ϑεοῦ ὃ ἀκάματος
οἶχτος Or. --- 92, 8 ἀϑάνατον πῖρ D.

ἀϑέατος: 97, 7 Ὦ.

ἀϑέμιτος: 52, 10 ἀϑέμιτος χόσιιου πολι-
τεία Or.

ἄϑεος: 90, 18 D.

ἄϑλησις: 33, 9 τὸν τῆς ἀϑλήσεως στέφα-
γον ἀναδησαμένου vgl. 165, 27.

ἄϑλιος: 84, 24 ὦ ἄϑλιε Ὁ; 187, 210 —
5l, 15 ὑπὸ τῆς ἀϑλίας πλάνης κατα-
πίπτοντες Or; 52,19 ἐν ταῖς τῶν σχαιῶν
ἀνθρώπων ἀϑλίαις ψυχαῖς Or — 184, 4
ταῖς τῶν ἀϑλίων σπουδαῖς ἐπαιρομένη,
C; 189, 23 ὦ τῶν ἀϑλίων ἀϑλιώτερε 0.

ἀϑλιότης: 185, 26 C.

ἀϑλος: 170, 18 ἄδουσι τοὺς ἄϑλους.

ἀϑροίζω: 46, 10 (ὁδὸν) ἤϑροισε Or; 41,1
καρπὸν ἀϑροίζουσα Or.

ἄϑυτος: 110, 6 ἀϑύτως ϑυόμενον.

λέγειν

. ἀποφανϑείς Ὁ.

ἀϑῶῷος ..

224

αἰδέσιμος: 175, 13.

ἀΐδιος: 47, 14 τοῦ ἀϊδίου καὶ agavarov |

φωτός Or — 92, 3 nie. . ἀΐδιον D; 79,
20 ἀΐδιος ἐξ didiovD — 184, 1 τῷ ἀϊδίῳ
τῆς σαυτοῦ πηγῆς Ὁ -- ἀϊδίως 46, 20
Or; 67, 29 Ὁ.

αἰδώς. 53, 13 τὸ μέτωπον τῆς οἰχείας
αἰδοῦς Or --- 185, 23 ὑπό τι προσω-
πεῖον αἰδοῦς Ο.

αἵρεσις Sekte: 103, 29.

Gelasius

| ἀχμή: 52, 1. 3 τῆς ἁρμονίας τὴν ἀκ-

αἱρετιχός: 3, 21—165, 18 οἱ αἱρετικοί

vol. 1, 24.

αἴρω: 50, 19 εἰς ὕψος ἀρϑέντα Or —
αἴρομαι: 154, 19 νίχην ἤρατο; vgl. 14,6 |

πόλεμον αἴρεται (HSS αἴρει od. αἱρεῖται)
und 19, 13.

αἴσϑησις: 46, 14 αἰσϑησιν λαβεῖν Or —
80, 28 τὴν αἰσϑησιν δέδεξαι D— 132, 2
αἰσϑήσει (Thdt. ἔϑεσι).

αἰσϑητός: 92, 29 τὰ αἰσϑητά, vgl. 92, 11
D; 92, 19 αἰσϑητὸν πῦρ D; 86, 20
τὴν κτίσιν τήν τε νοητὴν καὶ αἰσϑητήν Ὁ.

αἰσχρότης: 50, 30 Or.

αἰφνίδιος: 180, 15 C.

αἰών: 47, 3 τοῦ αἰῶνος ἀεὶ τιχτομένου
μᾶλλον dE φυομένου Οὐ --- 200, 11 διὰ
τοῦ παντὸς αἰῶνος Ὁ --- 68, 28 οἱ αἰῶνες
Ὁ ya 706,77; 81.20: 83, 8uu0- mM:

αἰώνιος: 52, 12 τὴν αἰώνιον - -. ἐξουσίαν
Or; 53, 2 αἰωνίου φωτὸς λαμπρότητα
Or — 200, 18 τῆς αἰωνίου ..

ἄχαχος: 200, 9 μηδὲ ἔφερε τὰς ἀχάχους
ψυχὰς φϑειρομένας καϑορᾶν 6.

ἀχάματος: 52, 8 ἀχάματον ἔχοιμεν τὴν ᾿

ἀχμήν Or; 52, 80 ϑεοῦ ὁ ἀκάματος
οἶχτος ΟΥ.

ἀκατάληπτος: 80, 13 D.

ἀκαταμάχητος: 22, 7.

ἀχέραιος: 35, 7 μὴ . . . δυπώσῃ τινῶν
ἀκεραίων τὰς ἀκοάς (Brief Alexanders)
— 47, 28 προσλαμβάνοντες ἀκέραιον
πίστιν Or --- 200, 18 ἀχκεραίων.
ἐπάϑλων ἀξιοῦσθαι Ὁ.

ἀχήρατος: 47, 11 Or.

ἀκίνητος: 46, 19 Or.

ἀχμάζω: 52, 5 χινεῖσϑαι. .. καὶ ἀχμά-

. Gong C. |
| ἀλαζονικῶς: 62, 13.

μήν Or.
ἀκοή: 96, 29 ὑπόσχετέ μοι τὰς εὐαγεῖ:
ὑμῶν ἀχοάς Ὦ --- 182, 80 φανερὰ ...
ταῖς εὐσεβέσιν ἀκοαῖς τοῦ... . βασιλέως.
ἀχοινώνητος: 113, 10; 116, 28 (Canon.
5216).

| ἀχολουϑία Zusammenhang: 5, 25—7, 15

τὴν ἀκολουθίαν... τῇ ἱστορίᾳ ἐνέϑηκεν
— 33, 8 ἐπὲ τὴν ἀκολουϑίαν ... ἔἐπαν
ἰωμεν — 158, 11 ἐπὶ τὴν ἀχολουϑίαν
τῆς προχειμένης ἱστορίας πάλιν τὸν
λόγον ἀγάγωμεν --- 170, 2 τὴν dxo-
λουϑίαν συντάττω.

αἀχόλουϑόν ἐστιν: 34, 28.

ζειν Οὐ --- 184,17 εὐσεβείᾳ προσῆν ax- ᾿
| ἁλίσκομαι: m. Partie. 51, 26 Or. —200,8C.

μάζειν 6.

ἀκοντίζω: 84, 28 ἐπὶ τὸν βυϑὸν τῆς μοχ-
ϑηρίας Aosiov ξαυτὸν ἀχοντίζεις D.

ἀχρίβεια: 88, 1 τὴν τῶν ἀποστολιχῶν
δογμάτων ἀχρίβειαν D — 162, 8 τὴν
τῆς ἀληϑοῦς πίστεως ἀχρίβειαν --- 180,
τ τὴν τῶν πεπραγμένων ὑμῖν ἀκρίβειαν

. παραστήσητε Ü.

ἀκριβής: 99, 2 τὸ ἀκριβὲς οἷδε Ὁ —
ἀχριβῶς 185, 2 C; 192, 20 0.

ἀχρίτως: 8, 10.

ἀχρόασις: 99, 15 D; 101, 27 Ὁ.

ἀχροϑίνιος: 158, 24 ϑῶπα ἀχροϑίνιον.

ἄκτιστος: 10, 20 — ὠ. σοφία od. φύσις
oft i. Dial; vgl, 66, 4; 80, 13; 89, 27.

ἄχυρος: 116, 31 (Canon 16).

ἀκυρόω: 116, 19 (Canon 15).

ἀλγηδών: 196, 2 0.

ἀλεξιφάρμακχος: 11, 8.

ἀλήϑεια: oft; vgl. 47, 16 τῆς ἀληϑείας
ἀνάρμοστον Or; 41, 26 τῆς ἀληϑείας
ἡ πίστις Or; öl, 12 τῆς ἀληϑείας ὑπό-
στασιν Οὐ --- 102, 8 ὁ τῆς ἀληϑείας ἀλη-
ϑῶς ἐχϑρός. :

ἀληϑής: oft; 130, 2 τὴν ἀληϑεστάτην ὁ-
δόν Ὁ --- 188, 7 τὸ δὲ ἀληϑές Ο --
ἀληθῶς 16, 15. 20. 25.

ἀληϑινός: 66, 10. 11 D.; 79, 21 Ὁ.

ἀλιτήριος: 14, 13—170, ὃ.

ἀλλά: 77, 17 οὐχὲ ... ἀλλ᾽ ἢ D— 102, 28
ἀλλὰ za... δὲ — 48, 24 ff analeptisch
in längerer Periode Or.

᾿
ἢ
=

Wortregister

ἄλλος: 89, 17 ἀλλ᾽ οὐχ ἄλλος καὶ ἄλλος
ἀλλὰ Ὁ — 73, 14. 77, 12 οὐχ ἄλλος
ἀλλ ἢ D — 72, 8 πολλὰ μὲν χαὶ
ἄλλα καὶ D.

ἀλλότριος: m. Gen. 50, 28 Or — 90, 11.
13. 19 Ὁ; 9, 20 D — 180, 24 C.

ἀλλόφυλος: 154, 14—166, 12.

ἁλουργίς: 6, 9 μετὰ τὴν ἀπόϑεσιν τῆς
βασιλικῆς ἁλουργίδος.

ἁμαρτάνω: εἰς 98, 17 Ὁ.

ἁμάρτημα: ὕ2, 17 λογισμοῦ ἁμαρτήματος
προτέρου τεχϑέντος ΟΥ.

ἀμαυρόω: 52, 28 τὰς διανοίας τῶν ἀν-
ϑοώπων ... ἠμαύρωσε Or.

ἀμβλύτης Stumpfsinn: 187, 24 ὦ τῆς
ἀμβλύτητος τῶν σῶν φρενῶν Ü.

ἄμβων: 109, 15.

ἀμείβομαι vergelte: 151, 28. 35.

ἀμέλει δέ: 79, 4 D.

ἄμεμπτος: 117, 25 (Canon 19).

ἄμετρος: 47, 28 Or; 49, 25 Or.

ἀμνησίχακος: 162, 12.

ἀμοιβή: 53, 20 εἰρήνης ἀξίαν ἀμοιβὴν ...
προσενέγκωμεν Or — 90, 81 ἵνα πλη-
ρεστάτην λήψεσϑε ... ἀμοιβήν D.

ἀμφιβάλλω: 88,21 D— 180, 1 0 --- m.
Infin. 49, 27 Or.

ἀμφιβολία: 106, 26—129, 13 C.

ἀμφίβολος: AT, 15 ἀμφίβολός τις...
πίστις Or.

ἀμφιλαφής: 188, 12 C.

ἀμώμητος: 101, 17 πίστις 1).

ἄμωμος: 181, 33 C.

ἀναβαπτίζομαι: 117, 23. 25 (Canon 19).

ἀναβλύζω.: 95, 2 D.

ἀναβοάω — λέγω: 68, 20 Ὁ. |

ἀνάγκη: 113, 5 διὰ κατεπείγουσαν dvay-
xnv (Canon 4). |

ἀνάγνωσις. 182, 9.

ἀναγνώστης: 119, 1—106, 2 Παύλῳ ἔτι,
τότε ἀναγνώστῃ ὄντι καὶ νοταρίῳ.

ἀνάγραπτος: 53, 20 τὴν διδασχαλίαν
ἀνάγραπτον ἔχοντας Or.

ἀνάγω: 48, 28 εἰς τὴν τοῦ φωτὸς λαμ-
πρότητα αὖϑις ἀνήγαγε Or.

. ἀναδέχομαι nehme auf mich: 100, 80 D. |

ἀναζεύγνυμιε: intr. 84, 23 D — 179, 23. |

ἀνάζευξις: 161, 13.

Gelasius.

225

ἀναϑεματίζω.: 36, 20—93, 23 Ὁ — 103,
23 ἃ. ὃ.
ἀναιρέω: 69. 9 D — 184, 8 πέπτωχεν

ἀναιρούμενος 0.
ἀναισχυντία: 49, 30 Or.
ἀνακαινίζω: 98, 4 Ὁ; 99, 20 Ὁ.
ἀνακαίνισις: 98, 4 Ὁ.
ἀνακινέω: 82, 29 Ὁ.
ἀναχραυγάζω: 98, 12 ἀνεχραύγασε (von
Suidas getadelte Form).
ἀνάκτισις: 76, 3 Ὁ.
ἀναλέγομαι: 5, 32.
ἀνάλεξις: 16, 6 ἀνάλεξιν ποιεῖσϑαι.
ἀναλίσκω: 49, 2 τηχεδόνι ἀναλωϑείς Or
— 189, 95 (f. ἁλίσχομαι).
ἀναλλοίωτος : 97, 25 Ὁ.
ἀναλύω breche auf: 134, 26.
ἀναμάρτητος: 100, 14. 29 Ὁ.
ἀναμάχομαι: τὴν ἧτταν 25, 9.

| ἀνάμαυρος: 88, 38 avauavoov φέγγος }).

ἀναμφίλεκχτος: 85, 9 Ὁ.

ἄνανδρος: 71, 25 Ὁ.

ἀνανεόομαι: 75, 238 D — 179, 22.

ἀνανεύω: 84, 13 D — 151, 14.

ἀνανέωσις: 195, 3 C.

ἀναντίρρητος: 70, 3 Ὁ.

ἀναπαλαίω: 119, 19.

ἀναπείϑω: 50, 11 Or.

ἀναπετάννυμι: 47, 11 ai ϑύραι Avane-
πταμέναι Or.

ἀναπληρόω: 80, 6 ἀναπληρουμένων τῶν
γοημάτων D — 181, 7 τὴν ἐν Τύρῳ
σύνοδον... ἀνεπληρώσατε Ὁ.

ἀναπλήρωσις: 71, 9 ἐπὶ τῇ...
τυφλοῦ ἀναπληρώσει Ὁ.

ἀναπνέω: 48,34 ἀνέπνευσαν ... τοσοῦτοι
δῆμοι Or.

ἀναπτύίσσω: 37, 28 ἀναπτύσσοντες τὰς
ϑείας γραφάς (Schreiben Alexanders)
— 58, 33 τὰς προτάσεις αὐτοῦ ἀναπ-
πτύσσοντες διέλυον --- 96,8 ἀναπτύξαι
τῆς γραφῆς τὴν διάνοιαν D.

ἀναρίϑμητος: 52, 81 ἀναριϑμήτους ..
πολυπληϑείας ΟΥ.

ἀνάρμοστος: τῆς ἀληϑείας 41, 16 Or.

ἄναρχος ohne Anfang: 80, 14 ἢ --- 190,
14 ἀνάρχως Ὁ.

τοῦ

μ-
or

220

ἀνασπάω breche auf: 187, 12 τὸ δεχτή-
οιον ἀνασπάσαι Ὁ.

ἀναστέλλω: 187, 25 τὴν νόσον καὶ τὴν |

ἀμηχανίαν τῆς σεαυτοῦ ψυχῆς ἀνα-
στέλλεις Ὁ.

ἀνάστασις: 48, 29 Or — 101,7 Ὁ.

ἀναστροφή: 50, 25 ἐν τῇ τοῦ χόσμου
ἀναστροφῇ Or.

ἀνατίϑημι: 104, 28 τὸν νοῦν...
τῷ ϑεῷ Ὁ.

ὠνατολή Orient: 19, 4. 20 1--͵ τῷ, 13.

ἀνατρέπω: 19, 5 Ὁ.

ἀναφορά: 181, 23 τὰ πρὸς ὄλεϑρον....
ἔχοντα τὴν ἀναφοράν Ὁ.

ἀνδούνω: 149, 20.

ἀνεγείρω: 13,17 ἀνεγείρων τὰς ἐκκλησίας
τοῦ ϑεοῦ.

ἀνέδην: 171, 12—176, 21.

ἀνέχαϑεν: 4, 5—59, 14—60, 18,

ἀνεχφράστως: 66, 10; 88, 29 Ὁ.

ἀνεξερεύνητος: 81, 16 Ὁ; 82, 4 Ὁ.

ἀνεξιχαχία: 49, 10 τὴν ἠπίαν αὐτοῦ
ἀνεξικακίαν Or; 50,15 εἰς τὴν τοῦ σωτη-
ριώδους ἰάματος ἀνεξικακίαν ἐκέλευσεν
ἀνήκειν ΟΥ.

ἀνεξιχνίαστος: 94, 4 D.

ἀνεπίδεχτος: 111, 2.

ἀνεπίληπτος: 115, 1 (Canon 9); 117, 25
(Canon 19).

ἀνεπιλόγιστος: 98, 26 u. ὃ. D.

ἀνερεύνητος: 81, 19 Ὁ.

ἀνέχομαι: 100, 14 D— m. Gen. 174
27—188, 9 C — m. Infin. 53, 9 Or —

ἀνέϑηκα

Gelasius

ἀνϑρώπινος: 49, 19 τὸ ἀνϑρώπινον γένος
Or, vgl. 101, 7 Ὁ — 49, 22 τοῖς ἀνϑρω-
πίνοις σώμασιν Or — 50, 20 τοῖς
ἀνθρωπίνοις πράγμασιν Or — 80, 24;
88, 24 ἀνϑρωπίνοις λογισμοῖς D.

| ἀνϑρωπόμορφος: 64, 10. 19 D; 89, 18 D.

ἄνθρωπος: 187, 3 ὁ σὸς ἄνϑρωπος (Con-
stantin von sich) C, vgl. 192, 7 ϑεοῦ
ἄνθρωπος Ο — 46, 27 πίστις ἀνϑοώ-
πων Or u. ἃ. oft.

| ἀνϑυλαχτέω: 164,17 ὃ παμμίαρος φϑόνος

ἀνοσίοις ὑπερϑέσεως σοφίσμασιν ἀνϑυ-
λακτήσει.

ἀνίατος: 161,11 ἀνιάτως εἶχεν, vgl.152,15.

ἀνόητος: 49, 10 Or.

ἀνόλεϑρος: 147, 15 εἰς τὸν ἀνόλεϑρον
μετέστη βίον.

ἀνόμημα: 180, 20 C.

ἀνομία: 185, 27 Ὁ.

ἄνομος: 184, 8 C.

ἀνταρσία: 3, 18.

ἀντιβολέω: 189, 1 ἀντιβολῶ σε Ὁ.

ἀντίδοτος (ἢ): 59, 17.

ἀντίληψις: 17,3.

᾿ ἀντιποιέομαι strebe nach: m. Gen. 60,

26 —164, 33 τῆς... πίστεως ἀντιποιου-
μένους C, vgl. 178, 31 u. 172, 10.
ἀντίρρησις: 67, 18 u. 0. D.

᾿ ἀντιτείνω leiste Widerstand: 53, 22
Or — 53, 9 viell. ἀντιταϑῆναι.
avtırogeio: 62, 8.
ἀντίτυπον: 11, 11:
ἀντίχριστος: 35, 4 ἀποστασίαν ... πρό-

84, 12 D; SS, 26 D — 104, 10—1632, |

14—175, 11.
ἀνήχω: 50, 15 Or — 193, 7 ὅσον ἀνῆχεν
πρὸς Ὁ.

ἀνήνυτος: 10, 24.

ἀνϑέω: 46, 28 ἀνθϑοῦσι στεφάνοις τετι-
μημένη Or — 11, 6 εἰς ἀνϑρώπους
ἤνϑησεν.

ἄνϑος: 52, 23 ἐτέχϑη τῆς προσηγορίας

δρομον τοῦ ἀντιχρίστου --- 38, 4 ἐγγύτε-
ροι τοῦ ἀντιχρίστου γενόμενοι.
ἀντλέω schöpfe: 94,17 D.
ἀνυμνέω: 12, 12—1T, 20.
ἀνυπερϑέτως: 181, 7.
ἀνώμαλος: 55, 17.

| ἀξιάγαστος: 56, 9—176, 25.

ταύτης τὸ ἄνϑος Or. — 187, 12 τῶν

οὐρανίων ἀνθῶν τὸ δεχτήριον 0.
ἀνϑυπεξάγω: 9, 23.

ἀνϑρώπειος: 50, 23 Or -- 47, 2 τῆς

ζωῆς τῆς ἀνθρωπείας Or — 18], 23
τοῦ ἀνϑρωπείου γένους 0.

ἀξία Würde: zart’ ἀξίαν 48, 51; 49, 21;
50, 2 Or — 167, 19 τῇ τῆς ἐπισχοπῆς
ἀξίᾳ τιμῆσαι.

ἀξιόχρεως: 151, 31.

ἀξίωμα Würde: 175, 16.

ἀπάδω: 183, 11 οὐδὲν τῆς ἀληϑείας ἄρα
ἀπᾷδον Ὁ.

Wortregister 2:

ἀπαϑανατίζω: 110, 21—4,20 τὸ ἡμέτερον
ἀπεϑανάτισε γένος.

ἀπαντάω: 98, ὃ ἀπαντήσει σοι D --- 174,
82 ἀπαντῆσαι τῇ συνόδῳ — 175, 11

ἀπαντῆσαι ἐν τῇ συνόδῳ --- 182,24 ὁπαν-
τῷ (— δοοϊατῦ 9) τὰ κατὰ τὸν Ἄρειον.

ἅπαξ: b. Partie. 15, 1 (Eus. ἅτε τις);
84, 13 D.

ἀπαξιόω: 90, 11 D; 100, 6D.

ἀπαραίτητος: 185, 9.

ἀπαραλείπτως: 2, 10—67, 11. 14 Ὁ.

ἀπαράλλακτος 65, 16 Ὁ; 71, 11 Ὁ.

ἀπαραφυλάχτως: 71, 26 ἢ.

ἀπαρτίζω: 11, 15.

ἀπάτη: 183, 4 0.

ἀπατηλός: 162, 34—169, 26.

ἀπαύγασμα: 37, 6—92, 19 u. ὅ. Ὁ.

ἄπειρος: 190, 15 τὸ ἄπειρον ἅμα καὶ
ἀτελεύτητον Ὁ.

ἀπελαφρύνω: 180, 28 C.

ἀπελέγχω: 185, 10 6.

ἀπενεύόομαι verstumme: ἀπηνεώϑη 63,
20—93, 10 D.

ἀπέραντος: 169, 4.

ἀπερίεργος: 32, 24.

ἀπερσινόητος: 66, 9 Ὁ; 90, 12; 91, 8; 93,
6; 96,24 Ὁ.

ἀπέχϑεια: 85, 2 Ὁ — 180,5 Ὁ.

ἀπεχϑῶς λίαν .. . ἔχοντες 166, 29.

ἀπιστία: 183, 10 ἀπιστίας ... πίστιν Ο.

ἁπλότης: 67,5 D — 108, 3—150, 30—
191,23 C.

ἁπλοῦς: von Gott 64, 17 Ὁ; 65, 17. 22
D; 89, 27 D; 99,1 D — 181, 30 πρὸς
ἀπάτην τῶν ἁπλουστέρων C — 181 —
22 ἁπλῶς εἰπεῖν Ὁ.

ἁπλόω:- 106, 14 τὰς χεῖρας ἁπλώσας.

ἀπό: 40, 92 τὴν ἀπὸ ψυχῆς πίστιν ΟΥ
— ὅ8, 1 ἀπὸ τοῦ βάρους... ἐλευϑεροῖ
Or — 51, 3 ἀπὸ τῆς . .. ψυχῆς ἐξέλ-
χειν Οὐ -- 53, 3 ἀπὸ τούτων infolge-
dessen Or.

ἀποβαίνω: 50, 20 ἐναντίως ἂν ἀπέβη Or.

ἀποδοκιμάζω: 180, 8. C.

ἀποδύρομαι: 181, 4 Ὁ.

ἀπόϑεσις Abdankung: 7, 21.

ἀποχηρύττω χαὶ ἀναϑεματίζω: 38, 5.
21 (Alexander von Alex.)

τὼ
-]

ἀπόνοια: 200, 10 Ὁ.

ἀποπηδάω falle ab: 4, 1—38, 7 (Alexan-
der von Alex.)

anonviyo: 12, 4 ἀποπνιγεὶς ὦλετο.

ἄποπτος: 165, 28 ἐξ ἀπόπτου.

ἀπόπτωσις: 97, 18 D; 99, 20 ἢ.

ἀπόρρητος: 3, 6—80, 24 D; 98, 25 Ὁ);
99, 19 D -- 192, 8 τὰ ἀπόρρητα τῆς
χαρδίας Ὁ.

ἀπορρητοτέρως: 48, 31 Or.

ἀποσβέννυμιε: 191, 20 C.

᾿ἀποσείω: 194, 10 C.

ἀποσιωπάω: 185, 8 C; 180, 1 C.

ἀποστάζω: 184, 24 ἰὸν ἀποστάζοντα 6.

ἀποστολιχός: 100, 15 ἀποστολιχὰς ἀφιέντι
ἀκτῖνας --- 53, 20 ἀποστολικαὶ βίβλοι
Or — 145, 8 ἀποστολιχὰ χηρύγματα
— 154, 22 ἀποστολιχῷ. .. πόϑῳ --
vgl. 34,83. 1D,,84725 Dino.

ἀποστρέφομαι abwende mich: m. Akk.
91,21 D-— 178, 32.

ἀποσυνάγωγος: 113, 15.

ἀποσχοινίζω: 80, 8 ἀπεσχοινισμένος ἐστὶν
ὁ λόγος τῆς τοῦ ϑεοῦ οὐσίας (Alexan-
der von Alex.)

ἀποτυπόω: 185, 12 Ὁ.

ἀπόφασις: χατὰ 104, 5.

ἀπρίξ: 151, 16 ἀπρὶξ ἔχουσαν αὐτὴν τοῦ
un ἐλϑεῖν ἐπιγνοῦσα.

ἀπρόσιτος: 65, 18 φῶς ἐπρόσιτον 1).

ἅπτομαι: 8, 21 τῶν ὕπλων ἅπτεσϑαι —
53, 14 τῶν πυλώνων ... ἅπτεσϑαι Or

ἀπώλεια: 194, 10 C.

ἄρα: 191, 6 ἀρά γε Ο --- 198, 17 do’
οὖν ὦ --- 80, 8 ἀρα οὐχί Ὁ.

ἄρδην: 177, 27—181, 28 6.

298020: 180, 1 τὰ τῷ ϑεῷ ἀρέσκοντα

Ο -- 162,27 79... πίστει ἀρέσχεσϑαι.
ἀρετή: dl, 29 Or — 50, 8 τὰς δυνάμεις
- ς 7) > > 5)
τῶν ἁγιωτάτων ἀρετῶν Οὐ — 53, 13
πασῶντῶν καλλίστων ἀρετῶν ἐξενήνοχε
σφραγῖδα Or — 67, 13 ἔχειν διὰ τῶν
ἀρετῶν D.

ἀριϑμός: τὸν ἀριϑιμὸν als acc. graec.: 46,
19 Or; 47, 20 Or — 102, 13—48, 27
ἀριϑμῷ περιλαβεῖν Or.

ἀρχέω: 48,
Dat.: 100.

2. 18 Or -- ἀρχέομαι m.

27.

15*

228

ἁομόδιος: 53, 18 πίστει ἁρμόδιον Or.

ἁρμόζω: 76, 10 ἥρμοσεν εὐαρμόστως D.

ἁρμονία: 5,25 τὴν ἀκολουϑίαν τῆς ὕλης
ἁρμονίας εὗρον --- 82, 19 τῆς τοιᾶσδε
συλλογῆς τὴν ἁρμονίαν — 52, 1 ἵνα
σχῶμεν τῆς ἁρμονίας τὴν ἀκμήν ΟΥ
vgl. 52, 4 Or.

ἄρνησις: 96, 17 Ὁ.

ἀοοτήρ: 31, 9 ὁ ἀροτὴρ ὃ χάλλιστος τῆς
ἐχκλησιαστικῆς γεωργίας (von Euseb).

ἁρπάζω: 100, 23 ἐκ τοῦ ϑανότου ἁρπά-
σαι Ὁ.

ὀρραγής: 181, 34 οἱ ϑεῖοι αὐτοῦ καὶ
ἀρραγεῖς . . . νόμοι 0.

ἄρρητος: 81, 26. 27 D; 80, 15 u. ὅ. Ὦ.

ἀρτάω. 153, 16. 20. 32 ὀρϑὸν ... ἠρτη-
μένον.

ἀρύομαι: 94, 15 ἀρύσασϑαι ἐκ ποταμοῦ).

ἀρχάγγελος: 81, 24 Ὁ; 97,29 D.

ἀρχή: 72, 8 μετὰ χαὶ τῆς ἀρχῆς D --
75, 27 ἀπὸ τῆς ἀρχῆς D— 81, 14;
98, 10 ἐξ ἀρχῆς D— 92, 2 ἐν ἀρχῇ Ὁ.

ἀρχιερεύς: 80, 22 D.

ἄρχομαι: εἰς 162, 20.

ἀσέβεια: 51, 15 Or — 84, 14 Ὁ; %, 15 |

Du.ö.
ἀσέβημα: 184, 3 0.

ἀσεβής: 91, ὁ ἀσεβὴς Apsıog D, vgl.
88, 26 D; 93, 19 D;96, 11 Ὁ --- 49, 30 |

ἀσεβεῖ στόματι Or — 50, 1 ἀσεβοῦς
φωνῆς Or u. ὃ.

ἄσκησις Askese: 150, 30.

ὠσχητήριον: 119, 3 ἐν ἀσκητηρίοις ava-
στρέφεσϑαι.

ἀσπασμός: 162, 17.

ἀσπίς: 184, 14 ἀσπίδων χρεία Ὁ — 25,1
ἐπὶ τὴν τῶν κρειττόνων ἀσπίδα προσ-
πεφευγότων.

ἄσπιλος: 181, 32 von der Kirche ( —
60, 20 πίστιν φυλαξάντων ἀσπίλως.

ἄσπονδος: 158,19 ἄσπονδον... πόλεμον.

ἀστεῖος: 185, 22 C; 186, 20 C.

ἄστεχτος: 65, 19 ἄστεχτος φύσις 7 τῆς
ἁγίας τριάδος οὐσία.

ἀστράπτω: 46, 9 Or.

ἀστροειδής: 46, 18 ἀστροειδεῖ oporyidı Or. |
ἄστρον: 83, 23 Ὁ — 45, 12 μέχρι τοῦ φέγ- |

γοὺς τῶν ἄστρων Or.

Gelasius

ἀσύγχριτος: 92, 13. 29 D.

ἀσύνϑετος: 65, 17. 22 D; 82, 19; 89, 19
ὩΣ ἢ τ ΟΣ

ἀσφαλίζομαι: 56, 14 τῷ τῆς ἀληϑείας
ὅπλῳ ἠσφαλισμένοι.

ἀσχημάἅτιστος: 64, 17 D; 65, 22 Ὁ; 89,
10 ἃ ὃ. Ὁ:

ἀσώματος: 81, 7 D; 98, 7 α. ὃ. Ὁ.

ἀσωτία: 11, 25.

ἀταξία: 179, 33 C.

ἀταράχως: 62, 2.

ἅτε: ὡς ἅτε 148, 34-157, 28.

ἄτμητος: 90, 9 ἀτμήτως Ὦ.

ἀτόπημα: 200, τ C.

ἀτοπία: 195, 10 C.

ἄτοπος: 106, 21 οὐχ ἄτοπον δὲ ἡγοῦμαι
(Übergang z. Citat) — 185, 12 ἄτοπε C.

b) ἢ
ἄτρεπτος: 83, 11 ἀτρέπτου ἑνώσεως D —

88, 24 φύσιν... ἄτρεπτον Ὁ — 5, 27
ἀτρεπτὲ . . . διώδευσεν.

αὐθάδεια: 49, 11 Or — 50, 3 (Conjec-
tur) Or.

| αὐϑέντης: 51,27 ϑεὸς.... πάντων αὐϑέν-

της Or — 96, 17 von Arius τῆς βλασφη-
μίας αὐτῶν αὐϑέντῃ D.

᾿ αὐϑεντία: 69, 8 αὐϑεντίαν προσώπων 1).

αὐϑεντιχός: 69, 10 μαρτυρίαν αὐϑεντι-
χήν D.

αὔξω: 51, 21 Or — intr. 80, 25 D.

αὔξησις: 100, 6 Ὁ.

αὐστηρός: 108, 4 ἀκρίβειαν αὐστηροῦ
κανόνος.

αὐτάρχης: 88, 15 Ὁ.

αὐτεξούσιος 70, 26 D.

αὐτεξουσιότης: 89, 10 Ὁ.

αὐτοχρατορία: 31, 1.

αὐτόχρημα: 183, 3 C; 189, 24 C.

| αὐχέω: 51, 26 Or.
| αὐχμός: 190, 21 C.

ἀφαίρεσις: 115, 8 (Canon 11).

| ἀφανής: 50, 5 ἀφανῆ καταστῆσαι Or.
| ἀφανίζω: 128, 14 C — 181, 28 C.

ἄφατος: 2, 18 τὸ ἄφατον Exeivo πέλαγος

τῶν ἐν αὐτῇ ἐγχειμένων --- 82, 20
ἄφατον πλοῦτον πόνου — 118, 23
ἀφάτου πλήϑους συρρέοντος --- 140,

πυρσὸς --- 169, 3
ἄφατον — 180, 21

29 ἄφατος.
εὐφροσύνην...

Wortregister

εἰς ἄφατον οἶκτον ἐπ αὐτῷ
σεῖν 0.

ἀφειδῶς: 183, 9 C.

ἀφϑονία: 67, 6 D.

ἄφιξις: 181, 3 C.

ἄφνω: 49, 8 Or --- 152, 7.

ἀφοράω: Bl, 15 πρὸς τὸ δέον ἀρορῶντες
Or — 79, 26 ἀπιδὼν ... πρὸς D.

ἀφορίζω: 184, 2 C.

ἀφορμή: 180, 16 ἐκπλήξεως ἀφορμὴν ...

περιπε-

παρασχεῖν C — Plur. 171, 25 Ὁ; 65,1...

ἄφραστος: 81, 2 Ὁ; 82, 28 Ὁ.

ἀχαύνωτος: 174, 26 τὸν τῆς εὐσεβείας
τόνον εἶχεν ἀχαύνωτον.

ἀχλύς: 49, 25 ὥσπερ ἀχλύϊ τινὶ συγχεχυ-
μένη ΟΥ.

ἄχραντος: 93, 14 τῆς ἀχράντου καὶ ἀχω-
θίστου καὶ ἀχτίστου ϑεότητος D— 200,
16 ἄχραντον πίστιν 6.

ἀχρεῖος: 189, 9 C.

ἀχρειόω: 176, 33 τὸ σεμνὸν τῆς ψυχῆς
ἠχρείωσας.

ἀχώρητος: 98, 2 τῆς ἀχωρήτου . .. ϑεό-
τητος D.

ἀχιθοίστος: 86, 18 D; 66, 17 D; 92, 21
102):

βαδίζω: 119, 24 βαδιῶ δὲ ἐγὼ ἐντεῦϑεν
τῷ λόγῳ ἐπὶ τὰ ἕξῆς — 188, 10 βαδι-
οὔμαι τῷ λόγῳ 6.

βάδισμα: 49, 6 τὸ ϑεῖον αὐτοῦ καὶ σταϑη-
ρὸν βάδισμα Or.

βάϑρον: 129, 4 &2 βόϑρων ἀνήρηται Ο.

βαϑύς: 40, 18 τοὺς δὲ ϑεμελίους.. ..
βαϑέως καὶ πιστῶς ἐρριζῶσϑαι.. . . γι-
νώσκομεν Or — 49, 7 τῆς βαϑυτύτης
ϑαλάττης τὴν ὑγρότητα ἔπηξε Or.

βαϑύτης: 49, 8 Or.

βάλλω: 53,23 βάλλειν ἡμᾶς ἀλλήλους Or.

βαπτίζω 71, 17; 100, 14 ἐβαπτίσϑη σω-
ματιχῶς (von Christus) D — 165, 32.

βάπτισμα: 100, 15 u. ὃ.

βάρβαρος: 181, 12 τῶν βαρβάρων αὐτῶν
τὰ πλεῖστα ἔϑνη Ὁ.

βάρος: 53, 1 απὸ τοῦ βάρους τούτου δι᾽
ἐμοῦ τοῦ αὐτοῦ ϑεράποντος ὁ ϑεὸς
δεδουλωμένας ἐλευϑεροῖ Or.

βαρύς: 164, 1 βαρέως ἐνεγχών.

229
βασανίζω: 75, 10 Ὁ.
βάσανος: 194, 13 C; 196,2 C.
βασιλικός 84, 11 πολὺ διαστήκων τῆς
βασιλικῆς λεωφόρου, τοῦτ᾽ ἔστι τῆς

ἀποστολικῆς πίστεως D.

βάσις Basis: 153, 15 Ε΄ τὸν χίονα οὐκ
ἐπὶ τὴν βόσιν ἑστῶτα.

βασχανία: 50, 27 τοῦ δὲ φϑονου καὶ τῆς
βασκανίας τὸ ἄδικον οὐχ ὡς ἐν ὀλίγοι-
μεμενήκει, ἀλλ᾽ οὐδεὶς ἂν εὑρέϑη ταύ-
της τῆς βασκανίας ἀλλότριος.

,βαστάζω: 40, 21 τὸ μέτωπον ... κίονες

».. . βαστάζουσιν Or.

βέβαιος: 94, 1 ἀληϑῆ καὶ βέβαια D —
95, 24 πρὸς τὸ βεβαιοτέραν τὴν σύ-
στασιν ἔχειν D— 192, 5 fra βεβαίῳ
τῆς πίστεως C.

βεβαιόω: 50, 19 εἰς ὕψος ἀρϑέντα βε-
βαιώσασϑαι Or — bekräftigen 77, 21
βεβαιοῖ τὰ προειρημένα (vgl. 79, 4
ἐπιβεβαιοῖ τὰ ῥηθέντα) ὁ κύριος D —
πίστιν... ol... ἅγιοι ἐπίσχοποι
ἐβεβαίωσαν --- 129, 20 ἐπισκόπων. ἀπ
μίαν χαὶ τὴν αὐτὴν πίστιν. .. εἴναι

βεβαιούντων C.

᾿ βεβαίωσις: 119, 10 τὴν τῆς ἀληϑοῦς πί-

στεως κρατυνϑεῖσαν βεβαίωσιν.
βενεφίχιον: 115, 17 (Canon 12.)
βιάζομαι: 71, 20. 83, 26; 88, S Ὁ.
βίαιος: 183, 16 βιαία τόλμα C.
βιβλίδιον: 16, T.
βίβλος: (bei Bibeleitaten) 53, 26 εὐαγ-
yerızal γὰρ βίβλοι χαὶ ἀποστολικαὶ
Or — 69, 1 ἐν βίβλῳ κτίσεως U. ἃ.
69, 12—72, 20—73, 11-86, 2 D.
βιβοώσχω: 191, 14 λύκοις γὰρ ἑαυτοὺς καὶ
λέουσι βρωϑησομένους ἐχδεδώκασι Ὁ.
βίος: 14, 10 ἐξιέναι τὸν βίον Ὁ — 159,
14 τὴν. .. εἰς τὸν ἄλυπον βίον με-
τόστασιν — 160, 1 τὸν ἀνθρώπειον
ὑπεξέρχεται βίον.
βιόω: 10, 12 τὰ χρήσιμα συλλέγειν τῶν
ἐχείνῳ βεβιωμένων.
βλασφημέω: 66, 2; 91, 6 u. ὅ. 99, 25 PA.
χατὰ D — 93, 20.27 9. εἰς D — 140,
15 βλασφημιῶν, ὧν ... ἐβλασφήμησεν.
βλασφημία: 64, 12 Ὁ; 90, IDEE .

230

βλάσφημος: 84, 25 τὰ Ἀρείου βλάσφημα
ῥήματα u.ä. 0.D.

βλέμμα: 82, 19 οὐκ ὀφθαλμῶν βλέμ-
yarı D — 885, 1 τῷ τῆς diavoias
βλέμματι D — 190, 24 ἐξασϑενῶν ἤδη
τὸ βλέμμα 0.

βλέπω: 8ῦ, 2 πρὸς ἀπέχϑειαν βλέπων

D — 88, 22 πρὸς τὴν ἀλήϑειαν βλέπειν

D— 53, 17 εἰς μίαν ὁμόνοιαν χαὶ
εἰρήνην ... βλέψαντες Or. ᾿

βοάω = λέγω (bes. vor Citaten): 66,
σον δ. 16. 0.0.0. 270,13
τῆς γραφῆς βοώσης 1).

βοηϑέω: 93, 29 D.

βϑουλή: vom göttlichen Willen 66,
1.052822121.:59192105:97, 2220.00. ἢ —
8, 28 βουλὴν δὲ λαμβόνει (consilium
capib).

βούλησις: 82, 24 βουλήσει πατρὸς D —
193, 2 τὴν τοῦ πατρὸς βούλησιν Ὁ —
141, 14 τῆς ἀνοσίου βουλήσεως (über.
βουλίδος) Ὁ --- 164, 25 τὴν τοῦ βασιλι-
χοῦ προστύγματος βούλησιν (.

βουνός: 14, 28 D.

βοαβεῖον: 41,1 βραβεῖα ὑπογράφει Or —
41, 9 τῆς συνέσεως βραβεῖον Or.

βραδύνω: 182, 17.

βοαχίων: 81, 4 εἴωϑεν ἡ γραφὴ... ἢ
χεῖρα ἢ βοαχίονα καλεῖν τὸ πνεῦμα τὸ
ἅγιον D.

βοαχύς: 48, 21 βραχείᾳ τινὶ ῥάβδῳ ἀνά-
στασιν πεποίηκε Or — 80, ὃ ἐν βραχέσι
λέξεσιν D --- 79, 28 βραχυτάταις ταῖς
λέξεσι D — 16, 7 διὰ βραχέων (Be-
zeichnung der Kürzung) 49, 27 Or.

βοόχος: 188, 15 βρόχον negıdwas Ὁ.

θρυχάομαι: 185, 16 C.

βυϑίζω: 84, 23 Ὁ.

Gelasius

γαμετή: 118, 16. 19. 26—152, 28 u. ὃ.

γάρ: 184, 6 τί γὰρ δὴ C — 191, 18 οὐδὲ
γὰρ δὴ Ὁ — 174, 32 ἀλλὰ γὰρ xai —
184, 15 ἀλλὰ γὰρ εἰϑε ÜC — 198, 5
Ο -- 4, 39 εἰ γὰρ καὶ vgl. 84, 7; 9.
3; 91, 22 ἢ γὰρ ἂν D — 158, 6 χαὶ
γὰρ καὶ — 50, 22 μᾶλλον γὰρ av Or.

γε: 3, 9189, 12 0 — 85, 6. 98, 3: ὥς
γε D — 189, 14 C — 129, 31 önov
γε — 184, 14. 185, 24. 191, 5 σύ γε
Ο — 185, 22 δέ γε Ὁ — 167,19 εἴ γε —
191, 1 μέν γε C — 151, 10 χαί ye —
191, 5: 195, 14. 16 καίτοι γε Ὁ — 160,
2 ὅ γε μὴν.

γέλως: 63,4 μήποτε... γέλως γένηται ---
53, 94 ἡδονὴν καὶ γέλωτα προξενεῖν Or.

ı γέμω: 185, 25 0.

7
βυϑός: ΤΊ, 24 τοὺς βυϑοὺς διατιτρώσχεις

D -- 84, 18 ἐκ τοῦ περιέχοντός σε τῆς
ἀσεβείας βυϑοῦ D --- 84, 22 ἐπὶ τὸν
βυϑὸν τῆς μοχϑηρίας D.

μεϑα D.

γαληνός: 48, 20 γαληνῷ νεύματι.
r \ .
ἔδειξε (von Christus) Or.

yaußoos: 13, 6 γ. . . - ἐπὶ τῇ ἀδελφῇ.

γενναῖος: 20, 15 γενναιοτάτιῃ δὲ χειρὶ
χειραγωγήσας (Zusatz zu Eus.) — 88,
15 λευχοτέρας δεῖται φράσεως χαὶ γεν-
ναιοτέρας ἡ ὑπόϑεσις Ὦ.

γεννάω: 66, 9. 80, 26. 82, 1. 90, 9. 94,
11 D-u.0.

γέννημα: 70,8 ἢ α. ὅ.

γέννησις: 98, 17 Ὁ.

γεννήτωρ: 94, 12 D.

γένος: 46, 6 τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει
Or vgl. 91, 15 D — 40, 19 πᾶν τὸ
ἀνθρώπινον γένος Or vgl. 101,7 D—
49,29 τοιοῦτον γένος εἰσάγουσιν avaı-
σχυντίας Or — 50, 20 τῶν ϑρησκειῶν
τὰ γένη ΟΥ.

"εραίρω: 109, 2.

‚soovoia: 93, 29 χαϑιχετεύω τὴν ὑμετέ-
ραν ἱερὰν γερουσίαν (Synode) D.

γήϊνος: 51, 12 τὸ γήϊνον ἐπιζητοῦσιν
Or -- 5l, 18 τὰς γηΐνας ζὕλας) Or.

—)

γί(γ)νομαι: 14 πάντα τὰ γεγονότα
Or --- 52, 23 γέγονε Or -- 53, 11 ---
zuteil werden Or — 67, 28. 80, 12
100, δ α. ὃ. Ὁ — 91, 3 μὴ γένοιτο
(in Parenthese) 1).

γαλαχτοτροφέω. 100, ὃ γαλαχτοτροφού- | γι)» ύχῶ: αὖ, 1} mine gr BEE

73,26 ἐγνώσϑη ἡμῖν D.

γλίχομαι: 188, ὃ ἐπιχουρίαν ξαυτοῖς πορί-
ζεσϑαι γλίχονται Ὁ.

γλωσσόχομον Kassette: 167, S.

Wortregister

Am m > -
γλῶττα: #7, 27 οὔτε φωνὴ οὔτε γλῶττα

Or — 48, 2 ἡ τῆς γλώττης πορεία Or. |

γνήσιος: 81, 4 f γνήσιος ὁ πατήρ, γνήσιος
ὁ υἱός D — 94, 20 γνήσιον λοιπὸν
τέκνον τῆς χάριτος Ὁ) --- 129, 26 ἐπαν-
ίωμεν ἐπὶ τὸ χοινὸν ἡμῶν σῶμα καὶ

τὰ γνήσια ἡμῶν μέλη C — 181, 13. |

194, 17 γνησίως C.

γνωρίζω: 83, 14 νοουμένης καὶ γνωρίζο-
μένης τῆς διαφορᾶς D.

γνώριμος: 191, 20 σαφῆ χαὶ γνώριμα Ὁ.

γνώρισμα: 185, 17 σαφὲς γνώρισμα χαὶ
μαρτύριον ( — 186, 1 πίστεως τὸ
γνώρισμα Ὁ -- 186, 17 γνωρίσματα
ζητήσεων U.

γνῶσις: 184, 2 ταῖς περὶ σεαυτοῦ γνώ-
σεσιν ἀφώρισας 0.

yosoog: 190, 18 γοερὰς ... φωνάς 0.

γοῦν: 7, 20—58, 29—102, 8 --120,12 C —
148, 25—159, 19—165, 24—200, ὃ C.

γράμμα — σύγγραμμα: ὃ, 33—166, 25.

γραμματεύς: 89, 22 πρὸς τοὺς γραμμα-
τεῖς καὶ Φαρισαίους 1).

γραφή: 74, 9. 80, 1. 88, 25 u. ὅ. ohne
Epitheton Ὁ -- 70, 2. 84, 21 u. ὃ. αἱ

λέγειν εὐπορίαν δαψιλεύεται Or — Il,
T τοῦ ἁγιωτάτου αὐτοῦ λόγου δαι"-
λέυεσϑαι τὴν ὁμιλίαν Or.

δαψιλής: 48, 15 δαψιλὴς εὐπορία τοῦ
λέγειν Or --- 191. 2 σπουδὰς δαψιλῶς
χεχορήγηκε 6.

δεῖγμα: 192, 4 δεῖγμά μοι δὸς C.

δεινὸς: 53, 21 δεινὸν... ἂν εἴη καὶ ἄγαν
δεινόν Οὐ.

δεινότης: 184. 9 δεινότητι πανουργίας 6.

᾿ς δεκτήριον: 187, 12 τῶν οὐρανίων ἀνϑῶν

τὸ δεχτήριον ἀνασπάσαι (.
δεχτιχός: 102, 24 χαχίας καὶ ἀρετῆς dez-
τιχὸν (von Christus).

δέλεαρ Köder: 188, ἐπρὸς ἀπάτης δέλεαρί.

ϑεῖαι γραφαί D — 87, 11 α. ὃ. ἐκ τῶν

ἱερῶν D.

γραφικός: 5, 21 ἀνδρὶ παλαιῷ, ἄγαν
γραφικῷ; — biblisch 59, 15 γραφικαῖς
μαρτυρίαις vgl. 81. 11 Ὁ.

γράφω zeichne, male: 67. 9 οἱ τῶν
ζωγράφων ἐπιστήμονες γράφοντες ἐν
σανίσι D — 67. 11 τὰς εἰχόνας ..
γράφουσιν D.

γυμνάζω: 174, 33 γυμνασϑῆναι εἰλικροι-
νῶς τὰ... γινόμενα.

γυμνόω: 97. 14 τοῦ ϑείου χαρίσματος
ἐγυμνώϑησαν D.

γυνή: 98, 15. 22 λαμβάνει σάρκα &2 γυναι-
ζός

δαίμων: 155, 8 τὸν ἐν τῇ [ιλικίς: Πυϑωνι-
χὸν ἀπήλασε δαίμονα (sc. Constantin).

δαχτολυδειχτέω: 84. 15 D.

δαμάζω: 49, 11 Or.

δὰν --- δὴ ἂν 129, 4 C — 200, 18 C u. ὅ.

δάσος: 190, 23 τὸ τῆς κόμης δάσος Ὁ.

δαψιλεύομαι: 49, 28 ἡ πίστις. .. τοῦ

δέμω : 149, 19 οἴκους ἐκκλησιῶν δείμασϑαι.

δέομαι: 159. 28 δέομαί σου. .. ἵνα ..
χελεύσῃς --- 51. 15 πρὸς τὸ δέον ἀφο-
ρῶντες Οὐ.

δέος: 189, 21 δέος μὴ Ὁ.

δεσποτεία: 88, ἃ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύμα-
τος δεσποτείας D.

δεσπότης: 188, 21 von Gott τῶν πάντων
ἔχων τὸ κῦρος δέσποτα (.

δεῦρο: MW, 6 δεῦρο δὲ... λάμβανε ..
ὑποϑήχας D — 112, 6 ἐκ τοῦ δεῦρο.

δέχομαι: 69, 10. 70, 20. 88, 2 δέχεσϑαι
ἀαοτυρίαν u. ä. 80, 23. 85, 12. 83, 1.
Il Ku ΟΞ:

| 69: 2, 14-6, 1-79, 28 D. 86, 23. D. 91.

27 Ὁ — 160, 1—163, 28---188,19 C —
191, 16 δή μάλα C — 160, 2 γὰρ δή —
189, 29 γὰρ δή Ὁ — 160, 12. 162, 9
καὶ, δὴ, —- 189, ὦ μὲν δὴ C.

| däyua: 190, 19 ἔχεως δήγματι C.

ὁ θεν 169, 23. 171, 2.

δηλαδή: 51, 17 Or — 166, 20—179, 33 C.
181, 9:27 ἘΣ 19272070,.193,,13-0:

δηλητήριον: 183, ὃ τὰ τῆς οἰχείας ἰταμό-
τητος δηλητήρια C.

dnAovor:: 70, 22 ἢ D.81, S D.-94,
24 D — 164, 25 C. 187, 15 C.

δηλόω: 184, 23 ὁ — 48, 20 δίδαγμα ...

δηλῶν (von Christus) Or — 49. 31 τὰ
τῷ ϑείῳ νόμῳ δηλούμενα Or — bei
Bibeleitaten 64, 16 ὡς ἡ φωνὴ δηλοῖ
Ὁ — 55. 10 ὡς αἱ μαρτυρίαι δηλοῦσι D.

292

δημεύω: 18, 14 τοῖς δημευϑεῖσι τὰς οὐσίας
αὐτῶν ἀποκχαϑίστασϑαι.

δημιουργέω: 66, 16 D. 80, 19 Ὁ α. ο. ἢ.

δημιουργός: von Gott 48. 9 πάντων τῶν
χαλλίστων δημιουργῷ Or — 61, 25 ἢ.
68, 26 D. 69,11 D. 86, 5.12 D. 97, 5. |

δῆμος Menge: 48, 24 ἀνέπνευσαν. ..

τοσοῦτοι δῆμοι (Speisung der Fünf- |
‚ διάλεξις Gespräch: 81, 15 Ὁ.

tausend) Or; Heiden 49, 11 τῶν
ἀνοήτων δήμων Or — 51, 10 τῶν ἐϑνῶν
οἵ δῆμοι Or. 52, 31 Or.

δήποτε: 183, 15 0.

δήπου: 186, 26. C. 187, 17 Ὁ.

δήπουϑεν: 190, 9 Ὁ.

δῆτα: 101. 30—149, 18—150, 7—163, 14
—175, 14—188, 2. 14 C. 191, 4 C.

dıe: m. Gen. örtlich 46, 27 διὰ παντὸς
τοῦ περιβόλου Or — 49, 9 διὰ γῆς Or
— instrumental 180, 9 διὰ τοῦ yoau-
ματος... ἐκάλεσα Ὁ — 182, 30 διὰ
γραμμάτων --- 3,1 διὰ γραφικῶν διδαγ-
μάτων — 2, 18 διὰ στόματος φέρειν
— 4, ὃ διὰ γλώττης προφέρειν -- A,
2 διὰ τιμῆς ἦγεν (vgl. ἄγω) ---Ε. ἃ. παρά.

διαλαμβάνω: τῦ, -2ῦ Ὁ. 99, 24 D. 72, 4
Ὁ — 106, 24 διελάβετο ἐν τῷ τρίτῳ
αὐτοῦ βιβλίῳ.

διαβεβαιόομαι: 41. 19 Or — 162, 36—164,
34 Ὁ.

διαβλέπω: S5, 6 Ὁ.

διαβολικός: 62, 7 διαβολιχῇ εὐτεχνίᾳ.

διάβολος: 33, 24-36, 15—86, 16 D — |
129, 3 C — 129, 25 τοῦ διαβόλου
ἀναιδής τις ὑπηρέτης Ὁ — 183, 3 Ὁ —
190, 17 τὸ τοῦ διαβόλου ξίφος C.

διαγορεύω: 72, 30 Ὁ. 80, 1 Ὁ --- 181. 34 |
οἱ ϑεῖοι . .. διαγορεύουσι νόμοι Ὁ.

διαγωγή: 0, 7—23, 1 (—Thdt. ἀγωγή).

διαδιδράσκω: 152, 29 ϑάνατον .. . διέδρα.

διαζεύγνυμι: 91, 11 τὰς τῆς ἁγίας τριάδος |
ὑποστόύσεις οὐ διεζευγμένας 1).

διαισϑάνομαι: 190, 12 0.

διαχονέομαι: 98, 30 Ὁ.

διακόνισσα: 118. 1 (Canon 19).

διαχόσμησις: 193, 9 προῆλϑεν ... ἐπὶ
τὴν τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ γεγενημένων δια- |
χκόσμησιν U (sc. Christus).

διαχοίνω: 165, 4 C.

Gelasius

διαχυβέρνησις: 157, 28 ἐγχειρίζων τὴν
τούτων διαχυβέρνησιν. τῶν Χριστια-
νῶν λέγω C. :

διαλάμπω: 14. 8 τῇ περὶ τὸν ἀληϑῆ ϑεὸν
εὐσεβείᾳ διαλάμποντος.

διαλέγομαι: m. Dat. 80, 14 D. 164, 26 0 --
περὶ 53, 24 Or — πρὸς 74, 11. 89,11.
22 D.

διαλύω: 50, 19 χαϑελεῖν χαὶ διαλῦσαι Or.

διαμαρτύρομαι: 81. 15 D.

διαμονή: 190. 13 C.

διαμφισβητέω: 1, 23.

διανόπαυσις: 9, 27 ἐχ πολλῆς ἐκεχειρίας
χαὶ διαναπαύσεως ὄντες.

διαναπαύω: 134, 14.

dıevoıe Vernunft: 46, 25 χαϑαρᾶς διανοίας
πεποιϑήσει Or — 47,27 τῷ προστάγματι
τῆς διανοίας ὑπουργῆσαι Or — 48, 1
διάνοια im Gegensatz zu γλῶττα Or —
47,247 ἐμὴ διάνοια τῶν ϑείων εὐεργε-
τημάτων κορεσϑεῖσα Or — 52, 8 τῆς
διανοίας . . . τὸν λογισμόν Or — 52, 25
τὰς διανοίας τῶν ἀνϑρώπων Or — 80.
θ τὴν διάνοιαν τῶν πετεινῶν Ὁ --- 88.
1 τῷ τῆς διανοίας βλέμματι 1) --- 91.
98 προὐπεϑέμεϑα σου τῇ διανοίᾳ D —
99, 12 λογικῆς φύσεως ὑπερβαίνει
διάνοιαν D — 129, 82 ταῖς διανοίαις
ἐγκείμενον C — 200, 10 χαϑαρὰν ..
τὴν διάνοιαν . . . παρασχέσϑαι Ὁ —
Sinn, Bedeutung 65, 19 αὕτη ἐστὶν ἡ
διάνοια τοῦ ποιήσωμεν" D. — %, 8
ἀναπτύξαι τῆς γραφῆς τὴν dıcvoiev D.

διανοίγω: 146, 10.

διανύω: 92, 10 Ὁ. 100, 9 Ὁ.

διαπορϑωεύω bringe Botschaft: 106, 5
τὰ ἐν τῇ Νικαέων . . . συνόδῳ χεχρι-
μένα διαπορϑμεύσαντες.

διαπρέπω: 170, 16 ἐπὲ τῇ ὀρϑοδόξῳ δια-
πρέψαντος πίστει.

διαπτύσσω: 185, 18 C.

διαρϑρόω: 183, 13 τὸ πάλαι τῇ ϑείᾳ
ῥήσει διηρϑρωμένον Ο -- 189, 22
γνώμην ἀποφαίνεσϑαι καὶ διαρϑροῦν Ὁ.

διαρρήδην: 180, 3 Ὁ.

διαρρέω schwinde hin: 190, 20 διερρύη-
χεν αὐτοῦ τὸ σῶμα Ὁ.

Wortregister

διασχεδάννυμι: 180, 3 C. 181, 27 C.

διασκέπτομαι: 25, 9—16, 18.

διασχκύλλω zerreiße: 182, 28 ὁρώντων τὰ

. συμφώνως δόξαντα zal χριϑέντα

πάλιν διασκυλλόμενα.

διασπάω: 49, 2 τῶν μελῶν αὐτοῦ χυϑέν-
τῶν χαὶ διασπασϑέντων Or.

διασπείρω: 129, 23 τὸ καχὸν 6.

διάστασις: 195, 16 Ὁ.

διαστήκω: 84. 11 m. Gen. D.

διαστρέφω: 119, 33 δοχεῖ ἣ ὀλήϑεια
διεστράφϑαι Ο — 182, 32 ἔγνω ὁ βα-
σιλεὺς διεστράφϑαι τὸν Ἄρειον.

διάστροφος: 186, 2 στόμα διόστροφον Ü.

διατίϑημι: 151, 37 ὀχνηρότερον διετέϑη.

διατιρώσχω: 11. 25 5. βυϑός Ὁ.

διατρέχω: 151, 9 διέδραμε δὲ εἰς πολλοὺς
τὸ γενόμενον.

διατριβή: 186, 34 τῆς ἐν τοῖς ἀτοπήμασι
διατριβῆς ἀπαλλαγεὶς 0.

ee 8135, 11 649...

διατύπωσις: 51,29 Or — 52. 4 σωτηριώδει ᾿

διατυπώσει Or — 52, 9 τῆς διατυπώσεως

τὸν λογισμὸν σχοπήσειε Or — 108, |
ον ἐκκλησιῶν |

12—154, 9 εἰς τὴν τῶν
... . διατύπωσιν.

διαφορά: 89, 14 Ὁ. 91. 15 Ὁ.

διαφορέω: 183, 19 C.

διάφορος: 67, 10 Ὁ.

διαφυλάττω: 51, 8 Or — oft in Brief-
schlüssen ὁ ϑεὸς ὑμᾶς διαφυλάξει.

διαφωνέω: 102, 2 διαφωνῆσαι ταύτης τῆς
σωτηρίου ὁμολογίας.

διαφωνία: 129, ὅ C.

διαχαράόττω: 181, 10 καλάμῳ.
ραξας C.

διαχειρίζομαι ich lege Hand a. mich: 58,7

διαχέω: 50, 80 τῶν ϑρησχειῶν .. . διαχυ-
ϑέντων (vgl. App.) Or.

διαχωρίζω: ἀπὸ 49, 12 Or — 92, 22.27 Ὁ.

diyauos: 114, 17 διγάμοις χοινωνεῖν
(Canon 8).

δίδαγμα: 48, 22 Or.

διδασχαλία: 48, 24 ϑείων διδασχαλιῶν
Or — 53, 25 τοῦ παναγίου πνεύματος
τὴν διδασκαλίαν ἀνάγραπτον ἔχοντας ΟΥ
— 82. 21 χατὰ τὴν διδασχαλίαν τῶν
ἱερῶν γραφῶν vgl. 96.25 D — 194. 10

. . διεχό-

233

χαινὴν ϑρησχείας διδόναι διδασκαλίαν.
διδασκαλικός: 108, 12 Überschr. λόγος
διδασχαλιχός --- 165, 34 λόγον.
διδασκαλικὸν προσενεγκεῖν.
διδάσχω: 48, 25 Or — 75. 8, 9, 8. 90.
29 .π...ὃ: Ὁ.
διδαχή : 48, 22 Or.
δίδωμι: 08. 8 δοῦναι ξαυτὸν εἰς τὸ μέσον
— 46, 23 εἰς νοῦν ἔδωχεν Or — 182,
33 δώσοντα λογον.
διέπω: 8, 4. 57, 11 τὴν ἐπισκοπήν.
διερευνάω: 81. 15 D. 82. 4 Ὁ. 91.23 D —
᾿ διερευνάομαι: 80, 24 D — 5, 18—32,
| 14-168, 7—171, 31—13, SC.
| διευχρινής: 91, 24 Ὁ.
᾿ dıevzoweo: 174, 28.
dinyeouaı: 49, 23 Or — τὸ, 395 ἢ —
διηγήσασθαι... διήγημα 118, 12.
διήκω: 189, 5 C. .
dizauog: 86, 10 D. 93, 18 Ὁ. 100,26 D —
46, 22 τὴν δικαίαν πίστιν Or.
διχαιοσύνη: 47, 12 Or. 49,20 Or. 50, 6 Or.
| δικαιόω: setze fest 117, 2; = νομίζω
180, 8 C.
dizn: 157, 6 ἡ.ϑεία δίκη C.
δικρανοφόρος fureifer: 187. 21 C.
διοδεύω — δίειμι: 5. 293—140, 4.
διοικέω: 193, 12 C.
διολισϑαίνω: intr. (vel. ὀλισϑόνω), 62, 11
διολισϑαίνων . . . συγκατέπιπτεν.
διορίζω: 186, 17 Ὁ.
διορύττω: 187. 26 C.
᾿διφϑέρα: 109, 17 ψάλλειν ἐν ταῖς δι-
φϑέραις.
δίχα: m. Gen. 66, 16 D.
διχονοέω: 19, 8 C.
διχόνοια: 129, 4. 13 C — 181, 2 C.
διώκω: 178. 33 τῆς συνόδου διωχϑῆναι.
δόγμα: 1, 25 ὀρϑοδόξου δόγματος --- 2,
6 μοχϑηρῶν χαὶ ἀσεβῶν δογμάτων

᾿Αρείου --- 83, 1. 88, 25 τῶν ἀποστο-
| λιχῶν δογμάτων Ὁ — 91, 22 τὰ τῆς
| ἀληϑείας δόγματα D.
: δογματίζω: 164, 19 0.
δοκιμάζω: 50, 12 Or.
δόξα: 47, 5 οὐράνιος δύξα Or — 50, 4

τῆς ϑείας ταύτης εὐεργεσίας τὴν δόξαν

294

Or — 98. 16. 24 ἀσεβεῖς δόξαι D —
93, 13 δόξα σοι, ὁ ϑεὸς D.

δοξάζω: 17, 26—100, 10 Ὁ --- 111, 1.

δρᾶμα Schauspiel: 51. 14 ὦ ἀναξίου
δράματος Or.

δραματουργέω: 162,33—172, 1—180, 300.

δύναμις: 46, 20 τῇ τῆς ϑεότητος τοῦ
ἡμετέρου σωτῆρος δυνάμει Or — ὅ0,
8 τὰς δυνάμεις τῶν ἁγιωτάτων ἀρετῶν
Or --- 52, 14 δυνάμει τοῦ ϑεοῦ Οὐ --
52, 28 ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐναντίας δυνά-
μεως Or — 189, 7 δύναμις μετ᾽ ἔνερ-
γείας C -- 79, 27 τῆς σοφίας τὴν
δύναμιν Ὁ -- 80, 5 τὴν τῶν ϑείων
önudtov δύναμιν Ὁ.

δυναστεία: 50, 1τ τὴν ϑείαν δυναστείαν
Or - 51, 18 δυναστείαν τῆς οὐρανίου
ϑεότητος Or.

δυσεπίβατος: 71, 20 Ὁ.

δύσις: 52, 27 τῆς τε ξῴας καὶ τῶν πρὸς
δύσιν κρηπίδων ΟΥ.

δυσμενής: Ὁ, 23 δυσμενέσιν ἡδονὴν προ-
ξενεῖν Or.

δύσμορφος: 155, 17 C.

δύστηνος: 35, 16 τὰ τῆς αἱρέσεως αὐτῶν
δύστηνα ῥημάτια (Br. Alexanders).

δυσφημέω: 102, 10.

δυσχερής: ϑ8ῦ, 18 D.

δυσωπέω erbitte: 162, 6 τὸν βασιλέα
ἐδυσώπησε μεταδιδόναι αὐτοῖς παρρη-
σίας — 162, 19 δυσωποῦσι τὸν πρεσ-
βύτερον ἐχεῖνον --- pass. fürchten 151,
1τήστινος δυσωπηϑεῖσα τὴν ταπείνωσιν.

ἔγγραφος: 108, 3 ἐγγράφως ἐχτίϑενται --
114, 15 ὁμολογῆσαι ἐγγράφως.

ἐγχαϑέζομαι: 200, 14 ἐνεχαϑέσϑη U.

ἐγκαίνια: 174, 30—175, 9.

ἐγχαταλαμβάνω: 190, 30 σάρκες τῷ ἰῷ
ἐγχατειλημμέναι Ὁ.

ἔγχλημα: 188, 18 0.

ἐγκόσμιος: 76, 14 τὰς φύσεις τὰς ἐγκοσ-
μίους D.

ἐγχρατής: 184, 7 ἐγκρατεῖς γεγόναμεν C.

ἐγχύχλιος: 31, 18 ἀρχήν, τὴν an’ ἀνίσ-
χοντος ἡλίου πᾶσαν ἐγχύχλιον.

ἐγχκύπτω: m. Dat. — blicke hinein 55, 8.

ἐγκωμιάζω: 48, 16 Or.

Gelasius

ἐγχαράττω: 16, 7—168, 12 vgl. διαχα-
ράττω.

ἐγχείρημα: 187, 22 C.

ἔγχελυς: 62, 10 δίκην ἐγχέλυος.

ἐγχρονίζω verweile: 169, 15.

ἐϑνιχός Heide: 180, 23 πρὸς τὸ εἰς τὸν
τῶν ὕλων ϑεὸν σέβας καὶ τοὺς ἐϑυι-
χοὺς ἐφελκύσαι 0.

ἔϑνος: 49, 29 (var. ἐχϑοός) Or — 50, 11
Or — 51, 10 Provinz:
ἐϑνῶν οἱ δῆμοι Or.

εἰ μὴ ἄρα 114, 80.

εἰδεχϑής scheußlich: 190, 23 C.

πάντων τῶν

᾿ εἰδοποιέω: 180, 16 (HSS ὁδοποιέω).

εἶδος: 5l, 80. Or — 98, S. 11. 14 εἶδος
ἀσώματον D.

εἰδωλον: 151, 31 τῶν εἰδώλων χαταφρο-
γοῦντας --- 155, 6 τῆς περὶ τὰ μυσαρὰ
εἰδωλα δεισιδαιμονίας ... μεταβάλοιεν.

εἰχότως: 41, 24 Or — 48, 2 χαὶ μάλα
εἰχότως Or.

εἴχω: 162, 24.

εἰχών: 65, 17 ἡ τοῦ ϑεοῦ εἰκὼν ἁπλῆ
χαὶ ἀσύνϑετος D u. ὃ. — 75, 26 bild-
lich: ἐξ εἰκόνων D — 183,3 eizov τε
καὶ ἀνδοιάς Ü.

εἰλικρινής: 76, 2 εἰλικρινῆ ἀγάπην D —

200, 10 εἰλικρινῆ καϑοσίωσιν Ὁ — 164,
28 μετὰ πίστεως εἰλικρινοῦς — 130,5.
194, 8 εἰλικρινῆ πίστιν (.

᾿ εἰλιχρινῶς: 174, 33.

εἰλίττω: 75,27 ὡς τροχὸν εἰλιττόμενον 1).

εἴπερ: oft im Dialog, vgl. 71, 17. 84, 27.
85, 6. 86, 12 D — 164, 32 C.

εἰρηνεύω: 181, 12 τὰ πανταχοῦ εἰρηνεύε-
ται C.

εἰρήνη: 53, 16 εἰς μίαν ὁμόνοιαν καὶ
εἰρήνην τῆς καϑολιξῆς πίστεως βλέψαν-
τες Or — 53, 20 τῆς . -. ἐντιμοτάτης
εἰρήνης ἀξίαν ἀμοιβὴν Or — 180, 33
ἐν εἰρήνῃ Ὁ.

εἷρμός Reihe: 170, 1 τάξει τε καὶ εἱρμῷ
(—d. Reihe nach) ἱστορήσασι.

εἰς: 3, 11 ἥσϑην εἰς τοσοῦτον — 100, 2.
4 ἦλϑε εἰς τοῦτο Ὁ — 93, 12 εἰς ξαυτὸν
ἐλϑών D — 72, 1 φήσομεν ... εἰς τὸ
Ὁ — 5, 14 τὴν εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμέ-
γὴν ἐχκλησίαν --- 66, 2 εἰς υἱὸν. ..

Wortregister

ἀναγορευϑεὶς Ὁ — 64, 14 πρότασις
eic...D — 65, 1 anöxouoı eis...
D — 99, 15 εἰς ἀχρόασιν ἢ).

εἷς: 51,5 εἷς πάντα δυνάμενος (rhetorisch)
Or -- 91, 7 ἕνα χαὶ ἄλλον D.

εἰσάγω: 49, 30 Or — 65, 10 D. 98, 18 D.

εἰσδέχομαι: 185, 4 (.

εἰσέτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον 91, 5.

εἰσηγέομαι: 88, 18 D. 94, 22 D.

εἰσπηδάω: 161, 31 εἰσπηδᾶν εἰς τὰ βασί-
λεια χατεϑάρρουν — 167, 23 εἰσπηδή"
σας εἰς τὸ ϑυσιαστήριον.

εἰσπράόττω: 93, 17 εἰσπραχϑήσομαι δίχας
ὑπὲρ D.

εἰσω: 47, 11 εἴσω οἰχισϑεῖσα Or -- 47,
18 εἴσω τοῦ στήϑους Or — 52,7 εἴσω
τῆς χώρας ταύτης... συνέκλεισε Or.

ἐχ: 9, 27 ἐκ... διαναπαύσεως ὄντες ---
67, 10 ἐκ διαφόρων χαὶ οὐκ ἐξ ἑνὸς
χρώματος . . . γράφουσιν D — 75, ὃ
διδαχϑεὶς ἐκ... τῆς σοφίας D 52, 20.
24 ἐξ... χαιροῦ, ἐξ οὗ Or — 145,1
ἐχ παιδόϑεν.

ἑχατοστή: 117, 2 δανείζοντες ἑχατοστὰς
ἀπαιτοῦσιν (Canon 17).

ἐχβάλλω: 96, 18 ἐχβαλόντες τῆς ϑεύότη-
τος D.

ἔκβασις Ausgang (Ende): 182, 26.

ἐχβοάω: 85, 16 Ὁ — 185, 16 C.

ἔχγονος: 101, 19 εἰς ἐχγόνους D.

ἐχδίδωμι: 69, 2 συνδημιουργὸν
ἐξέδωκε D — 72, 2 ἐξέδωχαν περὶ τῆς
λέξεως D — 75, 21 ἐχδιδόμενον εἶπε

ΠΤ ἑαύεοῦδ er:
μένους ἐχδεδώκασι Ο.

ἐχδιχέω: 115, 2 (Canon 9).

£xdooıc: 72, 5. 6. D. 100, 19 Ὁ.

ἔχεῖ: 175, ὃ xaxei.

ἐχεῖσε — ἐχεῖ: 3, S—4, 2-5, 19—13, 9—
24, 283—140, 21—179, 13—182, 13 ( —
395122067 - ὃ.

ἐχχήρυχτος: 102, 19 ἐχχηρύχτους
γενέσϑαι.. . . τῆς καϑολιχῆς ἐχκλησίας.

ἐχχλείω: 41, 15 Or.

ἐχχλησία: 46, 10. 53, 18 τῆς χκαϑολικῆς
ἐχχλησίας Or — 53, 8ὃ τὴν σωφρονεστά-
την: ἐχχλησίαν Or — 101, 19 Ὁ. u. ὃ.

ἐχλάμπω: 182, 21.

βροωϑησο-

290

ἑχοντί: 182, 12.

ἑχούσιος: 4, 18 ἑχούίσιον πόϑος vgl. 100
ο΄ ἢ 101, 1 ἐχουσίως Ὁ:

ἐχπαιδεύω: 53, 28 Or.

ἐχκπερινοστέω: 148, 13.

ἐχπίπτω: 23, 22 ὕπως wi...
τιμῆς Ο — 98, 1 οἱ τῆς
ἀδελφότητος ἐχπεσόντες D.

ἐχπλήοωσις: 102, 4 μετὰ τὴν τῆς προσκυ-
γητῆς σχέψεως ἐχπλήρωσιν.

ἐχπορεύομαι: vom Geiste 90, 10. 95, 1
u. ö. ἐχπορευόμενον ἐχ τοῦ πατρὸς D.

ἔχστασις: 98, 10 ὡς ἐν ἐχστάσει γενό-
μενος D — 150, 29.163, 24 εἰς ἔχστα-
σιν ἤγαγε.

ἐχτελέω: 175, 10.

ἐχτέμνω: 112, 4. 5. 8 (Canon 1).

ἐχτήκω: 190, 25 ὑπὸ μερίμνης ἐκτετηχός(.

ἐχτίϑημι: 69, 10 μαρτυρίαν αὐϑεντιχὴν
εἰς μόνον τὸ πρόσωπον τοῦ υἱοῦ ἐκτε-
ϑεῖσαν D— vgl. 08, 25 D — 8ῦ, 19 τὰς
μαρτυρίας ἃς οἱ πατέρες ἡμῶν
ἐξέϑεντο D -- 98, 31 ἀχολουθοῦντι

ἐκπέσοι
εξ

>
ROXNS

μάλιστα τοῖς δι᾿ ὑμῶν. ἐχτεϑεῖσι
χαὶ ὁριζομένοις 1).
ἐχφέρω: 53, 18 τὸ μέτωπον ... ἀρετῶν

ἐξενήνοχε σφραγίδα Or.

ἐχφωνέω: 75, 11 D. 76, 11 Ὁ. 90, 27 τὰ
παρὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος δι᾿ ὑμῶν
ἐχφωνηϑέντα D, vel. 101, 20.

. ἐχφώνησις: 1, 24.

ἐχφωτίζω: 130, 1 τὸ ἅγιον πνεῦμα ..
τὴν ϑείαν βούλησιν ἐξεφώτισε.

ἐλαττόω: 189, 28 C. 190, 4. 11 C.

ἐλεύϑερος: 48, 31 παντὸς νοσήματος
ἐλευθέραν ἔδειξε Or.

ἐλευϑερόω: 51,8 Οὐ --- 53,2 ἀπὸ τοῦ βά-
ρους . . . ἐλευϑεροῖ Or — 83,11 Ὁ.

ἐλλάμπω: 91, ὃ D.

ἐλλείπω: Ὁ1, 14 μηδὲ ἐλλείποντες τῆς
ἀσεβείας Or.

ἐλπίς: 49, 14 τῆς μελλούσης εὐδαιμονίας
τὴν ἐλπίδα προσδοχῶμεν Or --
51, 19 ἐλπίδα τῆς ζωῆς ἐπαγγελλόμε-
voı Or.

ἐμμανῶς: 50,3 ἐμμανῶς καὶ τολμηρῶς Or.

ἐμπήγνυμι: 67, 3 D— 193, 11 Ὁ.

ἐμπίπτω: 92,16 τὸ ἐμπεσὸν ὑπόδειγμα 1).

290

ἐμπλέκω: 191, 20 ταῖς. .. ζητήσεσιν
ἐμπλακέντες (Ὁ.

ἔμπλεως: 88, 31 ἢ --
ἔμπλεα Ὁ.

ἐμπνέω: von Gott 52, 6 ἐνέπνευσε καὶ
ϑέαν τοῖς ἡμετέροις ὀφθαλμοῖς Or —
93, 13 ἢ -- %, 6 ὁ εὐαγγελιστὴς
ϑεόϑεν ἐμπνευσϑείς D. ὶ

ἐμποδών: Ὀ1, 4 μηδενὸς φαύλον ἐμπο-
δὼν ὄντος Οὐ.

ἔμπροσϑεν: 90, 24 τῶν... ἔμπροσϑεν
ῥηθέντων Ὁ — futurisch 70, 5 ἀπο-
δείξω ἐν τοῖς ἕμπροσϑεν τῶν ἀγώ-
vov D.

ἔμπυρος: 31, 6 Eunvoor ἔχων πίστιν.

ἐμφανίζω: 101, 7 D.

ἔμφυτος: 20, 22—31, 7—162, 11.

ἐν: 8,14 ὑπερηγάσϑην ἐν τοῖς ἀναγεγραμ-
μένοις --- 99, 21 γέγονεν ἐν τοῖς ἡ μετέ-
ροις, ἵνα ἡμᾶς ποιήσῃ ἐν τοῖς ξαυτοῦ Ὁ.

ἐνανϑρωπέω: 63, 14.

ἐνανθροώπησις: 99, 2. 24 D.

ἐναντίος: 52, 27 τῆς ἐναντίας δυνάμεως

90, 26 φωτὸς

Or — 50, 20 ἐναντίως ἂν ἀπέβη Or. |
᾿ pn
> ‚ c > b) AR, Er
ἐναργής: 3, 2 ἐναργεῖς ἐπιλύσεις — 12,
30 πρὸς ἐναργῆ ἀπόδειξιν D — 155,
- > ET 2 5" ΝΣ δ, [τ Sg
1 εἰς ἐναργεστάτην ἀπόδειξιν — δῶ,

18 ἐναργεστάτων τῶν μαρτυριῶν vgl. |

70, 26 ἢ — 47, 28 ἡ πίστις ἐναργῶς
δείκνυσιν Or.

ἐνάρετος: 2, 7
vel. 16, 10.

ἐναστράπτω: 93, 8 ἐναστράπτουσα... ἣ

τῇ ἐναρέτῳ . .. συνόδῳ

χάρις D.

ἐγδέω: 52, 18 --- 1. 6. Tempel einschlie-
Ben Or.

ἔνδοθεν: 47, 1 Or — 162, 1 ἀποχαλύπτειν
τὴν ἔνδοϑεν ἐγχειμένην . . . αἵρεσιν.

ἔνδοξος: 51, 11 τοῦ ἐνδοξοτάτου ὁσίου ἡ

ὑπερφρονοῦντες Or — 53, 4 ἐνδόξοις
εὐεργεσίαις Or — 48,7 ἐνδόξους ἐπαί-
γόους --- εἰπεῖν Or.

ἐνέργεια: 189, 4 von Gott C --- 153, 34

τὴν τοῦ σωτῆρος Χριστοῦ ἐνέργειαν —

wel. ΤῸ: ΠῚ ΤΠ) το 27 220D:
ἐνεργός: 77, 16 αἱ ἐνεργοὶ τῶν φύσεων
πάροδοι D.

Gelasius

ἐνέχομαι: 189, 11 ὕβρεων πάϑει ἐνέχε-
σϑαι C --- 190, 19 ἐνεσχημένας C.

ἔνϑεσμος: 185, 9 τὰς ἐνθέσμους καὶ
ἀπαραιτήτους ϑεραπείας τῷ ϑεῷ ἐπι-
τελεῖν (.

ἐνθύμησις: 52, 11 ταχείᾳ ἐνθυμήσει καὶ
ἰδεῖν χαὶ συνιέναι Or --- 193, 2 οὔτε
δι ἐνθυμήσεώς τινος ἀνείληπται ἢ —
74, 23. 25. 29 ἐν τῇ τοῦ ϑεοῦ ἐνθυμή-
osı u.6.D.

ἔνι: 150, 10. 153, 23 ὡς ἕνι μάλιστα.

ἐνιδρούω: 185, 21 C.

ἐνιστορέω: 3, 8 ἐνιστορήσας - . . ἐν τῇ
βίβλῳ.

ἔγνοια: 47, ἴ τῇ ἐνίων ἐννοίᾳ Or --
Vorstellung 80, 10. 84, 4 α. ὃ. ἢ.

ἔννομος: T,3 πολέμῳ ἐννόμῳ (vgl. App.).

ἐνοιχέω: 49, 22 Or.

ἐνορία: 49, 5 διά τε τῆς πατρίδος καὶ
τῆς ἐνορίας διέδραμεν Or.

ἔνοχος: 192. 1 τοὺς ἑταίρους... ἐνόχους
ἤδη τῇ βουλῇ γενομένους Ο.

ἔνσαρκος: 4, 14 μετὰ τὴν τῆς ἐνσάρχου
αὐτοῦ παρουσίας οἰχονομίαν vgl. 98,
98. Ὁ. 99, ὃ Ὁ.

ἐντάττω: 106, 24. 111, 28. 30. 135, 3
ἐντάξαι τῇ συγγραφῇ.

ἐντελής: 53, 2 εἰς ἐντελῆ... λαμπρότητα
Or — 53, 10 εἰς ἐντελῆ τὴν καϑαρότητα
Or — 88, 14 πρὸς ἐντελεστάτην πλὴ-
φοφορίαν D -- ἐντελῶς 48. 9 Or.

ἐντεῦϑεν: 41. 8 αὖϑις ἐντεῦϑεν (Ὁ. Gegen-
überstellung) Or.

ἔντιμος: 53, 19 τῆς ϑεόϑεν ἡμῖν παρασχε-
ϑείσης ἐντιμοτάτης εἰρήνης Or.

ἐντολή: 91, 14. 100. 19 τῶν ϑείων ἐντο-
λῶν D.

ἐντόπιος = ἐγχώριος: 101. 22 ϑαῦμα τοῖς
ἐντοπίοις παρεχομένην.

ἐντός: 114.34 τῆς ὀρϑῆς ἐντὸς ὧν πίστεως.

ἐντυγχάνω: 108, 6 ἐ. τῷ συγγοάμματι
vel. 166, 24.

ἐντυπόω: 67, 2 D. 76,3 D.

ἐνωμότως: 163, 19. 23 ἐνωμότως ἔλεγεν.

ἕνωσις: 83, 11 Ὁ (viell. Citat, vgl. App.).

ἐξάγω: 53, 2 εἰς ἐντελῆ αἰωνίου φωτὸς
ἐξάξει λαμπρότητα Or — 188, 15 ἐξά-
youaı ... λέγειν C.

Wortregister

ἐξαδω:- 186, 21 Ὁ.

ἐξαιρέτως: 49, 20 Or — 181, 26 Ὁ.

ἐξαπάγω: 64, 16 Ὁ.

ἐξαπατάω: 184, 5 Ὁ.

ἐξάπτομαι: 173,9 εἰς ὀργὴν ...

ἔξαρχος: 104, 14 τῆς ὑπουλίας

ἐξασϑενέω: 190, 24 Ὁ.

ἐξασκέω: 185, 2 προσϑεὶς.
χριβῶς ἐξησχημένα Ὁ.

ἔξειμι: 74, 10 ἐξιέναι τὸν βίον D.

ἐξέλκω: 51,3 ἐξέλκειν ἀπὸ τῆς ψυχῆς Or.

ἐξεναντίας (adv.): 183, 10 Ὁ.

ἐξερεύγομαι: 183,20 ἐξερεύγεται ἐξώλους
λόγους Ὁ.

ἐξετάζω: 74, 18 Ὁ. 81, 26. ἢ -- 184, 6
Ο — 116, 5 (Canon 6).

ἐξίσταμαι gerate in Ekstase: 153, 20
ἰδόντες... βξίσταντο --- 166, 1 ἐχστὰς
ἐπὶ τοῖς γινομένοις.

ἐξιστορέω: 11, 8.

ἐξοδεύω sterbe: 116, 2. 3. 7 (Canon

ἔξοδος: 46, 16 ἄχρι τοῦ τέλους τῆς ἐξό-
δου ΟΥ.

ἐξορία: 13, 13 τοὺς ἐν ἐξορίᾳ ὄντας ἀνα-
καλεῖσθαι --- 119, 12 ἐξορίᾳ ὑπέπεσον.

ἐξόριστος: 47, 14 Or.

ἐξορμάω: intrans. 118, 14.

ἐξαφϑείς.
ΡΞ

ἕξαρχος.

.. μάλα ας]

ϑεοῦ |

ἐξουσία: 52, 12 τοῦ ἀϑανάτου

> ’

ἐξουσίαν Or.
ἐξουσιαστής: 101, 2 ἐξουσιαστὴς τοῦ

ϑανάτου (v. Christus) Ὁ.
ἔξοχος: 47, 25 ἐξόχους Enaivovg Or.
ἐξυφαίνω -111.21 χατηγορίαν. ..ἐξύφηναν. ᾿
ἔξωϑεν: AT, 8 ἡ ἔξωϑεν οὐράνιος δόξα Or.
ἐξώλης: 183, 20 ἐξώλεις λόγους C. |
ἐπαγγελία: 22, 9.
ἐπαγγέλλομαι: dl, 20 ἐλπίδα τῆς ζωῆς
ἐπαγγελλόμενοι Or — 164, 22 φρονεῖν
ἐπαγγελλόμενον Ὁ.
ἐπάγω hinzufügen: 72, 10 λέγει ... εἶτα
ἐπάγει λέγειν U. ἃ. ο. Ὁ.
ἐπαδολεσχέω: 148, 81 ἐπαδολεσχούντων
ἀναγνώσμασιν. |
ἔπαϑλον: 194, 18 τὰ τῆς ἀϑανασίας
ἔπαϑλα C — 200, 18 τῶν τῆς αἰωνίου
ζωῆς ἐπάϑλων ἀξιοῦσϑαι 6. |
ἔπαινος: 47, 5. 9. 13. 25 Or. 48, 9 Or. |
49, 4 Or.

| enalow:

᾿ ἐπαχούω: m. Gen. 68, 25 D— 189. 1C.

237

> Γι

184, 4 σπουδαῖς ἐπαιρομένη (.

ἐπάν: m. Optat. 94, 15 Ὁ.
ἐπαναιρέομαι: 164, 80 ἐπανηοημαι φρον-

τίδα Ὁ.
ἐπαναλαμβάνω: 71,5 Ὁ. 95, 23 Ὁ.

| ἐπανάληψις: 98, 5 Ὁ.

ἐπαναπαύομαι: 111, 9.

ἐπανίσταμαι: 159, 25.

enavoogoouaı: 200, 7 τὴν προτέραν
ἐπανορϑώσασϑαι πλάνην U.

ἐπάξιος: 48, 7 ἐπαίνους ἐπαξίους Or.

ἐπαρχία: 113, 4. 12. 18. 31 (Canon 4) ---
Ἰπ. 1:

ἐπαυξάνω: intrans. 52, 24 ἐπηύξησεν Or.

ἐπείγω: 46, 25 ἐπιϑυμίας ἐπειγούσης
Or — 180, 6 ἠπειγμένως Ὁ.

ἐπείπερ: oft im Dialog vgl. 64, 24. 66,
6. 16. 80, 14. 21. 81, 24 D.

ἐπείσαχτος: 189, 17 C.

ἐπερωτάω: 96,29 Ὁ, περὶ 67, 19. 84,19 Ὁ.

ἐπερώτησις: 66, 23 Ὁ.

ἐπέχω: 184, 15 ἐπισχέτω γοῦν σε ἣ τῆς
Ἀφροδίτης ὁμιλία C -- 182, 18 ἐπέ-
χεσϑαι = zurückgehalten werden.

ἐπί: m.Gen. temporal: 3, 5 ἐπ᾽ ἐσχάτων
— 8, 18 ἐπὲ τῆς ἀνταρσίας τοῦ ἀνοσίου
Βασιλίσχου --- 162,5 Eni τοῦ παρόντος
— 162, 15 ἐπὲ τοῦ ἀσεβοῦς “ικιννίου ---
local od.instrumental: 2,16. 18 ἐπὲ μνή-
ung φέρειν — 184, 4 En’ ἀδείας ( —
185, 7 ἐπὶ τῆς αὐτῆς γνώμης ἐπιμένω ἡ
— 67,29 ἔστι νοῆσαι καὶ ἐπὶ τοῦ ϑεοῦ Ὁ
vgl. 67, 18. 86, 5. 91, 15. 98, 25 Ὁ
164, 84 ἐφ᾽ ἡμῶν (bei uns) C — mit

Dat: 72, 5 ἐπ᾿ ἄλλαις ἱστορίαις
D — z. Bezeichnung d. Zwecks: 185,
14 ἐπὶ χαχῷ C — m. Ασουβ. 184,

2 ἐφ᾽ ὅ τι προπετείας ἐληλαχώς Ὁ

— 86, 7 φανεροῦσϑαι ἐπὶ τὸ τοῦ
ἀνθρώπου πρόσωπον — 110, 1 (Dia-
typose 0).

ἐπιβίδω: 165, 16.

ἐπίγειος: 68, 24 πάντων ἐπιγείων D —
82, 22 τὴν χτίσιν τήν τε ἐπουράνιον
χαὶ ἐπίγειον D.

ἐπιγιγνώσχω: 166, 2.

| ἐπίγνωσις: 93, 2 Ὁ --- 141], 1.

298

ἐπιδείακνυμι: 50,9 Or — 8ῦ, 18 D— 181,
8 ἐπιδεικνύοντες (.

ἐπιείχεια: 163, 4 ὑπὸ τῆς προσούσης
αὐτῷ ϑεοφιλοῦς ἐπιεικείας.

ἐπιζητέω: 51, 12 Or — 53, 11 Or.

ἐπιϑειάζω: 10, 27 πόσα. . . ἐπεϑείασαν
οἵ χρησμολόγοι.

ἐπιϑυμέω: m. Infin. 50, 5 Or — 97,1
ἐπιϑυμητὸν ἡμῖν = ἐπιϑυμοῦμεν D.

ἐπιϑυμία: 46, 24 ἁγνῆς καὶ εὐσεβοῦς
ἐπιϑυμίας ἐπειγούσης Or.

ἐπικαλέομαε: 188, 19. 20 C. 192, 9 0.

ἐπίχειμαι: 47, 12 τούτων... ἐπικειμέ-
γων τοῖς προϑύροις Or.

ἐπίχλησις: 109, 23 διὰ τῆς ἱερᾶς
σεως.

ἐπιχουρέω: 165,
ὁμονοίᾳ 0.

ἐπικουρία: 188, 14 χουφισμοῖ τινα ἐπι-
χουρίαν εὕρασϑαι Ü.

ἐπιλέγω: 19, 13—S4, 17 Ὁ.

ἐπιμέλεια: 52, 22 μετὰ τῆς προσηκούσης
ἐπιμελείας Or. ᾿

ἐπιμένω: 83, 20 ἐπίμενε βιαζόμενος D.

ἐπίνειος: 25, 2.

ἐπινεύω: 149, 32.

ἐπινίχιος: 45, 20 ἐπιτελέσας ... ἐπινίκιον
zara Λικιννίου ξορτήν.

ἐπίνοια: 69, 9 D— 184, 10 6.

ἐπιξενόομαι: 149, 15.

ἐπιπληκχτικός: 163, 30 γράφειν ἐπιπλη-
χτικώτερον.

ἐπιπρίω: 188,10 ἐπιπρίουσα τὸν ὀδόντα U.

ἐπισημαίνομαι: 2, 19.

ἐπίσημος: 51, 20 μετὰ ἐπισήμου χόσμου
Or — 53, 5 ἐπισημότερος εἶναι. ..
πέποιϑα Or — 46, 8 τὴν ἐπισημοτέ-
οαν ὁδὸν (Comparativ = Superlativ)
Or, vgl. 166, 26 ταῖς ἐπισημοτέραις
αὐτοῦ πράξεσιν ἀρκεσϑησόμεϑα —
134, 2 τοὺς μὲν ἐπισημοτέρους ὅμο-
τραπέζους λαβών.

emioxieto: 51, 1 We τ΄ τὸ φῶς. --
ἐπισχιασϑῆναι Or — 88, 27 ἐπισκιάζειν
ὡς νέφος πειρῶ TO... φέγγος D.

ἐπισχοπή: 120, 0 ἐπισκοπῆς χειροτονίας
ἠξιωμένος.

ἐπίσκοπος: sehr oft, bes. im Dialog.

2 ἐπικουρήσατε.. .. τῇ

ἐπιχλή- IE Er) πο τ ᾿
᾿ ἐπίτροπος: 149, 1 ἐπίτροπον καϑίστα ...

Gelasius

ἐπιστροφή: 115, 21. 26 (Canon 12 var.
ἐπιστρέφειαν) — 163, 35 ἐξ ἐπιστρο-
φῆς (Soer. ὑποστροφῆς) προσλαιιβά-
νεσϑαι (Socr. συλλαμβάνεσθαι).
ἐπισυνάπτω: 72, 15 ἐπισυνάψας εἶπε D.
ἐπισυρράπτω: 167, 0 δευτέραν ἐπισυρρόπ-
τουσιν (Soer. ἐπισυνάπτουσι) διαβολή;.
ἐπισωρεύίω: 71, 25 μὴ σαυτῷ... ἀφορ-
μὰς ἀνάνδρους ἐπισώρευε D,
ἐπίταγμα: 8, 18.
ἐπιτειχίζω: 185, 18 C.
ἐπιτέρπομαι: m. Dat. 102, 14.
enitouog: 168, 8 ὡς ἐν Euröun . ..
ἐγράψαντο.

ἐπὶ τοῖς οἴχοι γινομένοις ἀναλώμασι.
ἐπιφάνεια: 72, 4 οἰκονομίαν τῆς ἐπιφα-
veiog τοῦ χυρίου D. ᾿
ἐπιφανής: Ab, 6 ἐπιφανεστότας ὁδοὺς
Or -- 47, 2 ἐπιφανεῖς χαϑίστησιν Or.
ἐπιφημίζω: 32, 21 ἐκ τῶν ἐπιπεφημισ-
μένων.

| ἐπιχρίω: 100, 4.

ἐπιχωριάζω: 172, 3.

ἐπολέϑριος: 49, 26 ἐπολεϑρίου σχαιότη-
τος ἑρμηνείαν ποιεῖσϑαι Or.

ἕπομαι: 193, 16 ὃ δὲ τούτοις ἕπεται C.

ἐπονείδιστος: 128, 7 C.

ἔπος: ὃ, 2 ὡς ἔπος εἰπεῖν.

ἐπουράνιος: 68. 23. 82, 22.

ἐποφϑαλμίζω: 35, 9.

ἐράσμιος: %, 27 ἐρασμίων μοι ὄντων
τῶν ἱερῶν. .. λόγων D.

ἐργαλεῖον: 67, 26. 27. 29. 68 u. 5. ο. D.

ἐργαστήριον: 169, 14 τὰς ἡνίας... τοῦ

Ἀρειανῶν ἐργαστηρίου ἐχρότει --
185, 27 "ἄρειον ἡμῖν ἀνομίας ἐργαστή-
ριον κατεστήσατο (.

ἔργον: Gebäude 40, 13 ἔτε ἀρχομένου
τοῦ ἔργου Or -- 46, 21 τούτου τοίνυν
τοῦ τηλιχούτου ἔργου ὃ τεχνίτης Or —
Werk 76, 18 ἡγεῖσϑαι τῶν ἔργων
D -- 47, 22 ἔργον ἱκανόν Or — 5l,
16 ῥυπαροῖς ἔργοις Or — 49, 1 τὸ
ἀϑάνατον ἔργον Or.

ἐρεσχελέω: 186, 15 διανοίᾳ τῶν ἐρεσχε-
λούντων ὦ.

97, 30 D.

wall

Wortregister

ἐρεσχελία: 54, 30—175, 8—179, 34 C.

ἔρημος: m. Gen. 83, 21 ἢ.

ἐρημόω : 85, 20 Ὁ.

ἔρις: 53, 28 τὴν πολεμοποιὸν οὖν ἀπε-
λάσαντες ἔριν Or.

ounveia: 49, 20 ἑρμηνείαν ποιεῖσϑαι Or.

ομηνεύς: 183, ὃ χαχὸς ἑρμηνεὺς εἰχών
τε χαὶ ἀνδριάς ἐστι τοῦ διαβόλου Ü.

ἑρμηνεύω: 65, 27 D. 96, 7 D.

ἑρπετόν: 185, 19 τὰ ἰοβόλα τῶν Eone-
τῶν C. :

ἕτερος: 46, 24 οὐδὲν ἕτερον εἰ μὴ Or --
129, 80. 181, 2. 21 οὐδὲν δε ΡΣ

ἑτεροούσιος: 80, 4 D.

ἔτι: 11, 24—13, 18—176, 9 ἔτε τε (δὲ)
χαὶ --- 119, 10 ἔτε μὴν χαὶ --- 33, 22
ὡς ἔτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον.

εὐαγγελιχός: 53, 20 αἱ εὐαγγελικαὶ βίβλοι
χαὶ ἀποστολικαί Or.

εὐαγγέλιον: 66, 14. 20 Ὁ. τ9, 4 Ὁ. 89, 14.
22. u. Ὁ. D.

εὐαγής: 90, 29 εὐαγεῖς ἀκοὰς D.

εὐαρμόστως: 76, 10 D.

εὐδαιμονέω: 47, 27 ἣ ἐμὴ διάνοια. ..
εὐδαιμονεῖν δοκεῖ Or.

εὐδαιμονία: 47, 17 τῆς εὐδαιμονίας τὸν
τύπον Or — 49, 14 τῆς μελλούσης εὐ-

«
€
«
ξ

δαιμονίας τὴν ἐλπίδα... κατέχομεν Or.

εὐδοχέω: 49, 18 τὰ . . . μέγιστα τῆς ad-
τοῦ ϑεότητος, οἷς ζῶμεν, οἷς εὐδοκοῦ-
μεν Or.

εὐδοκία: 3, 11 zart’ εὐδοκίαν τοῦ ϑεοῦ.

εὐεργεσία: 41, 21 τὰς ϑείας εὐεργεσίας
Or, vgl. 48, 3 Or. 50, 3, 16 Or. 53, 4
Or — 71, 7 D. 80: 25 D.

εὐεργέτημα: 47, 24 7 ἐμὴ διάνοια τῶν |
ϑείων εὐεργετημάτων χορεσϑεῖσα Or.

εὐήϑης: 186, 20 χατάβαλε τὸ εὔηϑες
τοῦτο ἀνόμημα 0.

εὐὔχλεια: 194, 4 ἡ τῆς ψυχῆς εὔχλεια Ὁ.

εὐχληρία: 159, 5 ζήλῳ τῆς παρὰ τῶν
πολλῶν εὐχληρίας --- 114, 22 εὐκληρίαν
(That. εὔχλειαν) ...

εὐχόλως: 48, 8 Or.

edzoouie: 195, 17 ἡ τῶν ὅλων εὐκοσ-
μία C.

εὐχταῖος: 130, 5 τὴν εὐχταίαν ἀγάπην Ὁ.

εὐχτήριον: 149, 19 εὐχτήρια ποιεῖν.

προξενήσητε (.

299

εὐλάβεια Frömmigkeit: 33, 12 ᾿ἡχιλλᾶς
.. εὐλαβείᾳ ὁμοῦ χαὶ σοφίᾳ ... δια-
πρέπων --- 148, 6 ἑαυτὸν δι᾿ εὐλαβείας
τῷ ϑεῷ ἐταπεινοῦτο (von Constantin)
— 189, 10 εὐλάβειαν σκήπτεται (von
Arius) Ὁ --- Constantin von sich selbst:
180, 6 πρὸς τὴν ἐμὴν ἐλϑεῖν εὐλάβειαν
C. 180, 29 παρὰ τῆς ἐμῆς εὐλαβείας Ὁ
— Scheu, Respect: 45, 24 τοσαύτη τις
εὐλάβεια καὶ αἰδὼς τῶν ἀνδρῶν τὸν
βασιλέα κατεῖχε vgl. 55, 18. 134, 14—
. 151, 14 ἡ δὲ δέει χαὶ εὐλαβείᾳ ἀνανεύει.
εὐλαβέομαι Gott verehren: 181, 13. 19
C — 189, 20 — 5. fürchten (Gegens. ἐλ-
πίζειν).
εὐλαβής; 104. 15 ἀνὴρ εὐλαβέστατος.
εὐλαβῶς: 102, 10.
εὔλαλος: 33, 18.
εὐλογέω: 100, 8 ἵνα πᾶσαν ἡλιχίαν εὐλο-
γήσῃ (von Christus).
εὔλογος: 114, 4 ψήφῳ εὐλόγῳ οὔσῃ
(Canon 6) — 181, 5 εὔλογον εἶναι...
κατεφάνη C.
εὐμαρῶς: 91, 2 Ὁ.
εὐμένεια: von Gott 181, 20 (.
εὐμετάδοτος: 33, 18.
εὔνοια: 53, 16 Or.
εὐνουχίζω- 112,9 (Canon 1).
εὐορχέω: 163, 22 εὐορχῶν πρὸς ἀπάτην.
εὐπερίγραφος: 188, 18 δὸς... χύχλον
εὐπερίγραφον (.
εὐποιία: 8, 26—46, 6 Or.
εὐπορία: τοῦ λέγειν 48, 17 Or. 49, 28 Or.
εὐπρέπεια: 189, ὃ κάλλους αὐτῷ εὐπρέ-
πειαν προσμηχαγώμενοι 0.
εὐπρόσωπος: 169, 22 ὁδὸν εὐπρόσωπον
. ἐσοφίσατο — 185, 12 διάστασιν
εὐπρόσωπον . .. ἐπιτειχίζειν 0.
εὐρίπιστος: 8, 30.
εὐσέβεια: 70, 10 D. 92, 17 Ὁ -- 184, 17
τῇ περὶ τὸν Χριστὸν εὐσεβείᾳ 0.
εὐσεβέω: 153, 35 τοὺς εἰς αὐτὸν εὐσε-
βοῦντας. .
εὐσεβής: 46, 24 εὐσεβοῦς ἐπιϑυμίας ἐπει-
γούσης Or — εὐσεβῶς: 80, 20. 23 ἢ.
92, 18 Ὁ.
εὐταξία: 120, 1 τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐ-

240)

ταξίαν τυπώσαντες --- 190, 2 τῶν INS...
εὐταξίας χανόνων.
εὐτελής: 102, 26 πρὸς εὐτελοῦς γυναικός.
εὐτεχνία: 83, 27 D — 162, 34—169, 10
εὔτονος: 167, 16 φυγῇ τε εὐτόνῳ χρησά-
μενος.
εὐτρεπίζω: 68, 18 D. 75, 117 Ὁ. 77,
εὐφημέω:- 32, 5

TED.

εὐφραίνω: 18, 15 εὐφραινομένης (evIv-

νουμένης H) τῆς ἀρχῆς.
εὐφυῶς: 188, 34 χαὶ μάλα γε εὐφυῶς 0.
εὐχαριστήρια: 13, 11.
εὐχαριστία: 49, 4 εὐχαριστίας ἐπαίνους
διαχέων Or.
εὐχερής: 200, 8 εὐχερές σε μαϑεῖν Ü --

142, 5 χαταμαϑεῖν εὐχερές (Thdt. εὐ-

πετές).

ἐφάμιλλος: 9, 28 ἐφάμιλλον φρόνημα.

ἐφαρμόζω: 189, 19. 20 Ὁ.

ἐφίστημι: 140, 10 ἐπιστήσασα τὸν νοῦν,
vgl. νοῦς.

ἐφόδιον: 119, 19—116, ὃ τοῦ δεσποτικοῦ
ἐφοδίου μὴ ἀποστερείσϑω (Canon 13).

ἔφοδος: 152, 10 ὅπως διαφύγῃ τὴν ἔφο-
δον -- 167, 22 Epodov ποιήσας τῇ
ἐχχλησίᾳ vgl. 169, 22

ἐφούδ: 166, 11 τὸ ἱερατικὸν ἐφοὺδ περι-
τίϑησι.

ἐχϑρός: subst. 49, 25 Or -- 129, 29 ὦ
-- Teufel 52, 18 Or — adj. 50, 9 Or.

ἔχις: 190,19 2 Bene ἐνισχημένας δήγματι Ο.

ἔχω: prägnant 70, 25 τὸ γὰρ᾽ mw’
τὸ προὐπάρχον οὐχ ἔχει Ὁ — 187, 3
εἰ πίστεως ἔχοιτο.

ἑἕῷος: 52, 26 τῆς τε ἕᾷας καὶ τῶν πρὸς
δύσιν κρηπίδων Or.

ἕωϑεν.: 153, 19.

ἕως: 52, 25 ἕως δὲ τοσούτου (adv.)
— 63, 29 ἕως ὕτε.

)UOr

ζάλη: 120, 11 ϑορύβων καὶ ζάλης ἐνέ-
πλησε --- 183, 19 ζάλαις καὶ . .. τρι-
χυμίαις καχῶν διαφορυομένη Ü.

ζάω: 49, 18 ἐκεῖνα, οἷς ζῶμεν Or — 51,
5 ὁ ζῶν τῆς ἀληϑείας λόγος Or.

ζητέω: 53, 39 λάβωμεν τῶν ζητουμένων
τὴν λύσιν Or — θῦ, 8 ἢ -- 12, 16 ἢ
ἐΞ- 81. 9.059.

Gelasius

ζήτημα: 65, 5 ζήτημα ἐνέβαλε D.

ζήτησις: 88, 16 D — 81, 18f χαταλείπει
ζήτησιν D.

ζυγομαχία: 55, 4 ἐπισχύπων τὴν πρὸς
ἀλλήλους ζυγομαχίαν.

ζωγράφος: 67,9 Ὁ.

ζωή: 41, 1 τῆς ζωῆς τῆς ἀνθρωπείας

Or — 5l, 21 2Anide τῆς Gong Or —
94,20 ἐκ τῆς ἀληϑοῦς πηγῆς τῆς ζωῆς
D — 95, 101 περὶ ταύτης τῆς πηγῆς
τῆς ὄντως ζωῆς D — 164, 27 περὶ τοῦ
λόγου τῆς ζωῆς (

ζωοποιός: 98, 20 ἄνευ τοῦ ζωοποιοῦ (s0

A!HR ζωτιχοῦ D. übr. HSS) Ὁ.

ζωτικός: 98,19 τὸ χατὰ φύσιν... ζωτικὸν Ὁ.

ἢ: 4, 11f οὐχ — ἄλλ᾽ ἢ

᾿ ἡγέομαι: τῶν ἔργων 76, 18 D.

ἤγουν: 13, 5 ὅ γε μὴν Ῥουφῖνος ἤγουν
Γελάσιος — 108, 80 σέβας ἀπενέγκοιν-
To... ἤγουν δόξαν .. . σχῶσι --- 174,
18 τοῖς πλημμεληϑεῖσιν ἤγουν (Thdt.
eilt οὖν) χατὰ σφάλμα συμβεβηχόσι
Ο — 180, 2 φιλονεικίας ἤγουν ἴξιν
χαχομαχίας Ὁ — 189, 29 μορφὴ -
ἤγουν (var. εἴτουν) σχῆμα .

ἡδονή: 53, 22 Or.

ἡλικία: 100, 5 εἰς ἜΡΩΣ χαὶ αὔξησιν
ἡλικίας D — 100, 8 ἵνα πᾶσαν ἡλικίαν
εὐλογήσῃ D.

ἥλιος: 8, 23D.

ἡμέρα: 50,13 Or — 74, 27 ἡμέρας --- νυχ-
τὸς D — 76, 7 ἐκ τῆς περιόδου τῆς
ἡμέρας καὶ τῆς νυχτὸς 1).

ἡμέτερος; 169, 3 οἱ ἡμέτεροι im Gegen-
satz zu τοῖς δυσμενέσι.

ἡμιϑνής: 190, 23 Ὁ.

ἡμιόλιος: 117, 5 ἡμιολίας ἀπαιτῶν (Ca-
non 17).

ἡνία: 169, 18 τὰς ἡνίας . . . ἐχράτει.

ἠπειγμένως: 180, 6 C.

. ἀνεξικακίαν Or.

92,19D — 147,38.

ἤπιος: 49, 10 ἠπίαν..
ἤτοι: {3,11} ---89, DB

ϑάλαττα: 49 6 f. ἐπιβαίνων τὴν ἀγρίαν
ϑάλατταν χαταπατήσας ἐπέζευσε Or —
81. 22m.
ϑαμά: 100, 5.
| ϑανάσιμος: 129, 6 ϑανάσιμα φάρμακα Ü.

Wortregister

ϑάνατος: 88, 11 Ὁ — 100, 23 ἐβασίλευσε
γὰρ ὁ ϑάνατος. .. ἐπὶ τοὺς μὴ ἅμαρ-
τήσαντας D -- 100, 25. 29. 101,3 D.

ϑάτερος: 89, 17 τῶν ϑατέρων προσώπων

Ὁ — 92, 20. 23 ϑάτερον τοῦ ϑατέρου 1).

θαῦμα: 46, 10 παντὸς ϑαύματος μεῖζον

Or — 51, 20 τὸ μέγεϑος τῶν οἶχο-
δωμάτων . . . παρέχεται τὸ ϑαῦμα Or.
ϑαυμάζω: 79, 21 τὴν δύναμιν D — 88, 20

ϑαυμάζομεν, πῶς Ὁ — 99, 14 Yavud- |

ζοντος τοῦ . εἰς τὴν
ἀκρόασιν D.

θαυμαστός: 40. 20 ϑαυμαστήν τινα χό-
σμου λαμπρότητα Or.

ϑαυματουργέω: 101, 10 ὁ ϑαυματουρ-
γῶν D.

ϑαυματουργία- 100, 19 τάς τε τῶν ση-
μείων ... ϑαυματουργίας D.

φιλοσόφου

θέα: Sehkraft: 52, 6 ἐνέπνευσε ϑέαν τοῖς |

. ὀφθαλμοῖς Or.

ϑεάομαι: 48, 80 γυναῖχα ... ϑεασάμενος
Or — 181, 20 τεϑεάμεϑα τὸν ἄνδρα C.

ϑεατής: 184, 12 τῆς
ϑεατής C.

ϑεατός: 97, 30 Ὁ.

τὸ ϑεῖον: 47, 9 ὁ πρὸς τὸ ϑεῖον ἔπαινος
Or -- 50, 26 μετὰ τῆς ἀγνοίας τοῦ
ϑείου
φρονεῖν Οὐ — 64, 19 μὴ ἄρα ἀνϑρω-
πόμορφον τὸ ϑεῖον 1), vgl. 89. 10 Ὁ.

θεῖος: 40, 14 ϑείῳ νεύματι Or — 47,7
φόβος ϑεῖος Or — - 47,10 τὰς ϑείας εὐερ-

᾿ϑεολογέω:
μανίας πολέμων

Or — 53, 27 περὲ τοῦ ϑείου |

γεσίας Or — 47,24 τῶν ϑείων εὐεργε- |

τημάτων Or — 48, 13
τῆς ἀληϑείας Or — 48, 17 ὁ ϑεῖος
σωτὴρ ὃ ἡμέτερος Or — 48, 22 ἀπὸ
ϑείων διδασχαλιῶν Or — 48, 20 τῇ
τούτου ϑείᾳ προνοίᾳ Οὐ -- 49, 8 ϑείῳ
ἰάματι Or — 49, 5 τὸ ϑεῖον αὐτοῦ καὶ
σταϑηρὸν βάδισμα Or — 49, 7 τοῖς

ϑείοις ἴχνεσι Or — 49, 21 τοῦ ἰδίου

ϑείου πνευματὸς Or — 49, 31 τῷ ϑείῳ
νόμῳ Or — 52,19 ἐκ τοῦ ϑείου νόμου
Or -- 50, 3 τῆς ϑείας ταύτης εὐεργε-
σίας Or — 50, 12 ϑεῖον ὁρῶμεν oiz-
τον Or — 50, 18 τὴν ϑείαν δυναστείαν
Or —52,2170 ϑεῖον καὶ ἅγιον πρόσταγ-
μα Or — 53, 24 περὶ ϑείων πραγμά-

Gelasius,

ὁ ϑεῖος λόγος

241

των Or -- 67, 15 διὰ τῶν ϑείων πραγ-
μάτων Ὁ — 68, 25 ἐκ τῶν ϑείων γρα-
φῶν D --- 80, 5 τὴν τῶν ϑείων ῥημά-
των δύναμιν Ὁ --- 87, 22 ὁ ϑεῖος Πέ:-
τοὺς D— %, 26 ϑεῖα:. .- τὰ -.
ἐχφωνηθέντα D — 97, 14 τοῦ ϑείου
χαρίσματος D — 98, 14 τὸ ϑεῖον εἶδος
D — 129, 20 τοῦ ϑείου νόμου Ὁ —
129, 29 ϑείαν χάριν C — 130,1 ϑείαν
βούλησιν GC — 167, 27 τὸ ϑεῖον γράμ-
μα für das kaiserliche Schreiben —
- 183, 11 τῇ ϑείᾳ ῥήσει Ὁ.

ΠΕΣ 129, 8 ϑελήσει ϑεοῦ Ὁ.

ϑέλω: 72, 7 D — 32,3.6D.

ϑεμέλιος fundamentum: 46, 12 τοὺς 9ε-
μελίους .. . ἐρριζῶσϑαι . . . γινώσκο-
μεν Or.

ϑέμις: 47, 12 Or.

ϑεογνωσία. 149, 23.

ϑεύϑενς: 53, 19 tie... θεόθεν. . . εἰ-
ρήνης Or — 95,6 ϑεόϑεν ἐμπνευσϑείς Ὁ).

δύ, 17 ἢ --- 88, τ ἢ --- 890,9
ἀπόδειξις ϑεολογοῦσα Ὁ.

ϑεομάχος: 64, 12 ὑπὲρ τοῦ ϑεομάχου
Ἀρείου D, 5. Ἄρειος.

ϑεομισής: 140,7 τῶν ϑεομισῶν τυράννων.

ϑεόπνευστος: 53, 29 ἐκ τῶν ϑεοπνεύστων
λόγων Or — 129, 10 ταῖς ϑεοπνεύστοις
γραφαῖς Ὁ.

ϑεοπρεπῶς: 119, 30.

ϑεός: 40, 7 τοῦ παντοδυνάμου ϑεοῦ Or.
49, 18. 50, 12 u. ὃ. τοῦ σωτῆρος ἡμῶν
ϑεοῦ Or — 5l, 27 ὁ πάντων δυνάστης
ϑεός Οὐ — 52, 12 τοῦ ἀϑανάτου ϑεοῦ
Or — 52, 14 δυνάμει τοῦ ϑεοῦ Or — 52,
17 τὴν τοῦ ϑεοῦ ἀγνωστίαν (Wort-
stellung!) Or — 53, 5 τοῦ ἀϑανάτου
χαὶ τοῦ ἡμετέρου ϑεοῦ Or — 130, 4
τῷ παντεφόρῳ ϑεῷ Ὁ, vgl. auch 180,
17 C — 180, 28 τὸν τῶν ὕλων ϑεόν
Ο-- 137,2 ὦ πάντων χηδεμὼν ϑεός
Ο -- 8. ἃ. λόγος und Χριστός.

ϑεοσέβεια: 128, 6 ὁ τῆς ϑεοσεβείας ἐγ-
Yoög Ο.
ϑεότης: 40, 20 τῇ τῆς ϑεότητος τοῦ ἣμε-

τέρου σωτῆρος δυνάμει Or — 48, 21

γαληνῷ νεύματι τῆς αὐτοῦ ϑεότητος

Or — 48, 29 τὴν ἁγνὴν αὐτοῦ ϑεότητα
16

242

Or — 49,13 Or — 50,21 Or — 51, 14 τῆς
οὐρανίου ϑεότητος Or — 65, 12f μιᾶς
οὔσης τῆς τῶν ἀμφοτέρων προσώπων

ϑεότητος D — 65, 16 τῆς τοῦ πατρὸς |

χαὶ υἱοῦ ϑεότητος D --- 89, 15 τῆς τε
θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκός D --
83, 20 D— 88, 8 ἢ -- 90, 22. 26.91,
9 μίαν ϑεότητα D -- 99, 25 D.
ϑεόφιλος: 96,7 ϑεοφιλέστατε φιλόσοφε 1).

ϑεραπεύω heile: 10, 10 τὴν παλαιὰν
ἀπιστίαν --- 184, 20 τοὺς ἄλλους ϑε- |
᾿ἱερατικός: 118, 18 6 ἱερατικὸς κατάλογο-.

ραπεῦσαι Ὁ.

ϑεράπων: 181, 10 τὸν τοῦ ϑεοῦ.
γνήσιον ϑερόποντα 6 -- 53, 1 τοῦ
αὐτοῦ ϑεράποντος Or.

ϑερμός: 102, 2 ϑερμοτάτην ... τοῦ βα-
σιλέως ψυχήν — 188, 20 εἰπέ μοι ὦ
ϑερμότατέ συ Ὁ.

θέσις: 46, 19 ἀκινήτου τῇ ϑέσει τῆς πί-
στεως Οὐ — 188, 26 ϑέσεως νόμῳ (.

ϑέσπισμα: 3, 4 ἐκ. -. ϑεσπίσματος --
53, 27 τῶν παλαιῶν προφητῶν τὰ
ϑεσπίσματα Or.

ϑεωρέω: 76, 10 D.

ϑεωρία: 50, 12 Or — 74, 9 Ὁ.

ϑήρατρον: 11, 32.

ϑησαυρός: 184, 4 τὸν τῆς παρανοίας.
ϑησαυρόν Ü.

ϑλίψις Sträuben: 149, 92.

ϑόρυβος: 129, 5 τοὺς ϑορύβους.. ..
κησε ἣ λαμπρότης.

ϑράττω: 187, 23 C.

ϑρέμμα: 168, 33 ϑρέμματα --- Schafe
oder Herde.

Honozeia: 33, 26 τῇ οὐρανίῳ θρησκείᾳ
— 50, 288 τῶν ϑρησκειῶν τὰ γένη
Or — 200, 4 εἰς τὴν ἁγιωτατην - --
ϑρησχείαν Ὁ.

θυσιαστήριον: 149, 21 ϑυσιαστήρια πη-
γνύναι.

ϑώπαξ: 162, 10.

ϑωπεία: 149, 23.

I
Evi-

ϑῶψ: 158, 24 ϑῶπα ἀκροϑίνιον τοὔνομα |

Εὐτόκιον.

" ΄ , Pd

ἴαμα: 49, 3 ϑείῳ ἰάματι Or — 50, 15
τὴν τοῦ σωτηριώδους lduatog ἀνεξιχα-
ziev Or.

Gelasius

ἰάομαι: 184, 19 0.

ἰατρός: 91, 22 ὡς ἰατρὸς ἄριστος D.

ἴδιος: 9, 21 τοῦ ἰδίον ϑείου πνεύματος
Or -- 50, 12 ἰδίᾳ ϑεωρίᾳ Or -- 50,
25 τὴν ἰδίαν λειτουργεῖ τάξιν Or —
51, 28 τῆς ἰδίας . .. ἀρετῆς Or — θῦ,
1 ἴδιον mit Gen. D — 98, 20 ἰδίως D
— 162, 30 zart’ ἰδίαν = privatim.

dor: 71,12 D—- 8ῦ, 12 Ὁ --- 89, 8 ἢ
— 91, 14 D— 184,17 ἰδοὺ δὴ πάλιν αὖ 6.

ἱδοόω: 191, 16 C.

ἱεροφάντης: 94. 2 ὃ ἱεροφόύόντης Παῦλος Ὁ.

ἱερόω: οἱ ἱερωμένοι 109, 9 — 118, 10.
17. 22 — 162, 12.

ἰθύνω: 180, 34.

ἱχανός: 41, 22 ἔργον ἱκανόν Or.

ἱχεσία: 93, 80 διὰ τῶν... ἱκεσιῶν ὑμῶν 1).

ἱχετεύω: 104, 82 C — 184, 140.

ἱχέτης: 184, 17 ἱχέτης ἔρχομαι 6.

ἵλεως: 92, 9 ἢ --- 187, 4. C.

ἵνα: 92, 28 διὰ τοῦτο... ἵνα Ὁ -- 96,
30 mit Ind. fut. Ὁ.

ἰοβόλος:- 185, 19 τὰ ἰοβόλα ... πέφυκεν Ü.

löc: 184, 24 C — 190, 19 C.

ἱππήλατος: 188, 12 ἱἹππήλατον πεδίον Ü.

ἰσοδύναμος: 66, 13 Ὁ.

ἐσόπεδος: 46, 17 ἰσόπεδος πορεία Or.

602000770008: 79, τ Ὁ.

ἰσοσχέδιος: 80, ὁ τὸ ἐσοσχέδιον 1).

ἱστορέω: 76, 6. 17 Ὁ -- 148, 24 Ἰνδίαν
ἱστόρησεν.

ἱστορία: 72,5 D— τὸ, 9. Ὁ -- 148, 13

ἱστορίας ἕνεχα — 148, 15 ἱστορία-
χάρι
ἴστωρ: 77, 8 lorwo γενόμενος 1).

ἰσχυρός: 52, 2 ἰσχυροτάτοις νεύροις Or.
ἔσχυς: 200, 2 Ὁ.

ἐσχύω: 100, 28 οὔτε ξαυτοὺς . ..
σαι ἰσχύσαμεν D.

ἴσως: 47, 18 Or.

ἰταμότης: 183, 8 C.

ἴχνος: 49, 7 τοῖς ϑείοις ἴχνεσι Or.

ς ’
ἀρπόύ-

καϑί, καϑάπερ: sehr oft — vgl. 66, 2.
10 Ὁ -- 09, 8 Ὁ --- 91, 6 ἢ --- 101,1D.

καϑαιρέω: 50, 19 Or — 117, 6. 27 (Canon
17, 19) — 184, 23 C.

Wortregister

καϑάπαξ: 183, 5 Ὁ.

χαϑαρός: 46, 25 χαϑαρᾶς διανοίας ne-
ποιϑήσει Or — 200, 15 χαϑαρὰν ...
διάνοιαν Ü — 53,5 χαϑαρωτάτῃ πίστει
Or — 192, 6 χαϑαρὰν . .. συνείδησιν
Ο — 181, 9 τὸ τῆς ὑμετέρας χρίσεως
χαϑαρόν τε χαὶ ἀδιάστροφον ὦ --
181, 31 τὸ τῆς χαϑολιχῆς ἐχχλησίας
χαϑαρόν Ὁ.

χαϑαρότης: 182, 21 — 49, 18 Or — 67,5
ἢ — 53, 11 τὴν καϑαρότητα τῆς κα-
ϑολικῆς πίστεως Or.

καϑέδρα: 189, 3 τῆς ἀφωρισμένης καϑέ-
ϑρας κύκλῳ περιγράφειν ᾧ.

χαϑιδούω: 51, 19 Or.

χαϑικετεύω: 93, 28 Ὁ.

χαϑίστημι: 47, 2 ἐπιφανεῖς χαϑίστησιν ᾿

Or -- 50, 5 ἀφανῆ καταστῆσαι Or —
191, 10 ἡμᾶς εἰς φῶς κατέστησας,
σεαυτὸν δὲ εἰς σχύτος GC --- 188. 16
εἰς μέσους καταστήσω Ὁ.

χαϑολικός: 40, 9 χαϑολικὴ ἐχκλησία Or

u. ὅ. — 53, 11 τῆς χαϑολικῆς πίστεως
Or u. ὃ. — ἐν χαϑολικαῖς (sc. ἐπιστο-
λαῖς) 37, 16 D — 90. 20 Ὁ.
χαϑόλου: 112, 26 — 114, 1 — 116, 6.
χαϑομολογέω: 89, 20 D— 92, 2 ἢ.
καϑοράω: 5l, 11 Or.
χαϑοσιόω: 49, 17 τῆς ἐμῆς χκαϑωσιωμέ-
γης ψυχῆς. ..
χαϑοσίωσις: 48, 13 Or — 49, 27 Or —
200, 16 C.
χκαϑυποχρίνομαι: 191, 23 Ὁ.
χαϑυποτάττω: 148, Ὁ — 154, 14.

za96e: oft — vgl. 0, 1D— 71,AD|

— 72,20 D— 16, 21.
καινότερον (denuo?): 151, 36.
χαινότης: 98, 4 D.
καιρός: 52, 20 ἐξ ἐχείνου γὰρ καιροῦ

τὴν χαϑαρότητα Or. |

| καταβολή: 75, 12 u.

Or — 67, 19 Eni τοῦ παρόντος χαιροῦ

D — 166, 9 προβάντος τοῦ καιροῦ.
χαίτοι = καίπερ: 151, 37 — vgl. γε.
χαχοδοξία: 128, 9 C — 181, 27 C.
καχόδοξος 38,20 κακοδόξοις. .. ἐννοίαις Ὁ.
χακομαχία: 180, 2 Ὁ.
χαχόνοια: 49, 29 Or.
καχοτεχνάομαι: 129, 4 χαχοτεχνησάμε-

νος Ὁ.

χκαχοτροπία: 1δ, 10.

κάλαμος: 184, 24 C — 187, 15 Ὁ.

καλλος: 183, 5 C.

χαλοχἀγαϑής: 162, 11 ὃ δὲ βασιλεὺς Eu-
yvrov ἔχων τὸ καλοχἀγαϑές.

χαλός: 48, 9 τῷ πάντων τῶν καλλίστων
δημιουργῷ Or.

καμπτήρ: 75, 27 En’ αὐτὸν τὸν zau-
πτῆρα ἐπανιόν D.

κανών: oft, vgl. 1128

καρπός: AT, 1 ἀϑανασίας χαρπὸν ἀϑοοί-
ζουσα Or.

χαρποφορέω: 101, 6 Ὁ.

χατά: m. Ace. 50, 13 za$’ ἡμέραν zei
χατὰ χρόνους Or — 1,25 — 23,1 κατὰ
τὴν σύνοδον — 5, 26 χατὰ τὴν βίβλον
— 67, 21 χατὰ τὸ αὐτὸ Ὦ u.ä. ὅ. --
159, 29. 34 τοῦ κατὰ Ἄρειον πρεσβὺυ-
τέρου, vgl. 169, 10 --- 102, 20 — 44, 9
κατὰ λέξιν = wörtlich — m. Gen. oft;
vgl. 22, 1 — 8, SD — 9, 18 25
ἢ — 11,19 — 3, 2 χατὰ τῶν σοφισμέ-
των... ἐπιλύσεις.

ὅ. πρὸ καταβολῆς
κόσμου 1).

καταδουλόω: 41, 22 Or.

χαταϑαρρέω: 101, 91.

χαταχρίνω: 180, 27 (.

χκαταλαζονεύομαι: 62, 20.

χαταλαμβάνω: 52, 28 Or — erreiche:
48, 2 τοὺς ἀνωτέρω .. . τόπους κατα-
λαμβάνει Or — 163, 26 καταλαβόντα
.... τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν, vgl. 167, 18 ---
168, 31 --- 169, 32.

καταλείπω: 35, 9 καταλείψας — 119, 5
καταλείψαντες.

καταλήπτικον (τὸ): 98, 27 Ὁ.

κατάληψις: 99, 1 Ὁ.

χάταλσος: 152, 6 ὕλην χάταλσον χαὶ
βαϑυτάτην.

χαταλύω: 53, 22
πολεμίων Or.

χαταμάχομαι: 194, 18 C.

καταναγκάζω: 188, 9 Ὁ.

χαταλυϑέντων τῶν

| καταντάω: 48, 13 Or.

χαταξιόω: 48, 19. 30 Or — 49, 23 Or
— 53, 16 Or.
χαταπατέω: 49, 6 Or.

ΤΟΣ

244

χαταπίπτω: 51, 16 Or --- θ8, 10 χατα-
πίπτεις ἐκ τῶν σεαυτοῦ λόγων D.

χατάρρυπος: 190, 28 C.

χαταρχή: 91, 22 ἐκ πρώτης χαταρχῆς
τῶν λόγων D.

χατασκέλλω: 190, 22 κατέσχληχεν C.

κατασχεύασμα: 110, 20.

κατασκευή: 67, 25. 28 D.

χαταστέλλω: 159, 25 ἵνα συμφορὰν χα- ᾿

ταστείλῃς.

χαταστρέφω: T, 3 καταστρέφει τὸν βίον,
vgl. 14, 27.

χαταστροφή: 181, 11 πρὸς ἔσχατον ano-
χλινεῖς χαταστροφῆς (-.

κατατολμάω: SS, 25 Ὁ.

χαταφλέγω: 83, S Ὁ.

χαταφοίτησις: 98, 1 ἢ.

χαταχρηστιχῶς: 90, 4.

κατεπέχω: 176, 31 χατεπέχουσα viell.
volkstümlich für τῷ δακτύλῳ δεικνῦσα
(vgl. That. 86, 9 ἢ.

κατευϑύνω: 148, 7.

χατέχω: 49, 15 Or.

χατηγόρημα: 180, 31 Ὁ.

χατηφής: 180, 31 οὕτως τεταπεινωμένον
χαὶ κατηφῆ τεϑεάμεϑα τὸν ἄνδρα C.

χατηχέομαι: 112, 15. 18—116, 9—165, 32.

χκατήχησις: 116, 10.

χατισχνόω: 190, 21 τὸ σῶμα πᾶν κατισ-
χνωϑέν (,

καττύω: 167, 20.

χέλευσις: 129, 6 χατὰ ϑεοῦ χέλευσιν (
— 189, 22 χατὰ τὰς βασιλικὰς χελεύσεις.

κεφαλαία Kopfsteuer: 191, 15 προσϑήκχῃ
χεφαλαίων δέχα.

κεφάλαιον: 40, ὃ ἐν τῷ χεφαλαίῳ τοῦ
ἁγιωτάτου νόμου τῆς καϑολικῆς ἐχ-
κλησίας Or.

χεφαλή: 128, 18 χεφαλῆς ὑποστήσεται
τιμωρίαν (capitis damnatio) C.

χηδεμών: 51, 6 τῆς ἡμετέρας σωτηρίας.

κηδεμών Or.

χηλίς: 159, 26 μὴ. . . ἀϑώοις αἵμασι
χηλίδα . . . προσάψῃς.

κήρυγμα: 183, 19 C.

χινέω: 52,5 Or — 80, 10 ἢ.

κίνησις: 189,2 τὴν κατὰ τὸν τόπον χι-
νεῖσϑαι κίνησιν.

Gelasius

κίων: 46,19 κίονες χιόνος λαμπρότεροιθυ.

᾿ χληριχός: 116, 32 (Canon 17).

χληρόω: 77, 10 Ὁ.

χλίμαξ: 108, 8.

χλίνω: 151, 19. 153, 14 γόνυ κλίνασα.

χοινός: 53, I τῆς ἁγνῆς χοινῆς τε πάν-
τῶν ἡμῶν μητρός (von der Kirche)
Or — 53, 18 τῷ χοινῷ τῶν πραγμά-
τῶν συμφέρον Or — 53, 20 χοινῶς Or.

χοινωνία: 194, 14 ἀγάπης κοινωνία U.

κόλπος: D5, 8 ἐν τῷ οἰχείῳ κόλπῳ FE-
μενος.

χομιδῇ: 48, 8 στενὸν κομιδῇ Or — 149,
4 χομιδῇ νήπιον (vgl. Bus.).

χομιτάτον: 163, 9 Ent τὸ κομιτάτον γε-
γνέσϑαι --- 179,15 φϑάσας τὸ κομιτάτον.

χόπος Ermüdung: 166, 24 μήπως χόπον
ἐμποιήσωμεν.

| 7,24 ἣ ἐμὴ διάνοια τῶν ϑείων

χορέννυμι: 47,
εὐεργετημάτων χκορεσϑεῖσα Or.

χορυβαντιάω: 62, 13 χκορυβαντιῶν ἀλα-᾿
ζονιχῶς . . - ἐφέρετο.

χορυφή: 46, 11. 15 Or.

χόσμος: Schmuck 46, 26 χόσμου λαμ-
πρότητα Or — 51, 20 μετὰ ἐπισήμου
χόσμου οἰχοδομοῦντες Or — Kosmos
51, 17 Or — 50, 24 Or — 52, 16 Or
— 7, 0 ἢ - 681.14 u. ö.D.

| zovpıouos: 183, 14 χουφισμοῦ τινα Enı-
zovoiav εὕρασϑαι (.

χραδαίνω: 184, 8 τὰς γλώττας χραδαίνου-
σα C.

χρατέω: gelte 113,12 χρατείτω ἣ γνώμη
vgl. 113, 27. 114, 5. 7 (Canon 5—1).
1, 24 — transit. 101, 20 πίστις, ἥντινα

. ἡ ἐχχλησία. . . κρατεῖ D — vgl.

3, 23 — 160, 12 — 149, 29 — 83, 10
ἐχρατήϑη σαρκί Ὁ.

χρατύνω: 104, 7 τὴν ἐχεῖσε χρατυνϑεῖσαν
τοῦ Χριστοῦ πίστιν -- 104, 28 ἅπερ
„2. ὡρίσϑη καὶ ἐκρατύνϑη Ὁ.

κρημνίζω: 72,1D --- 81,15 Ὁ -- 84,12}.

χρημνός: 71, 26 χρημνοῖς ἐπιβάς Ὁ.

χρηπίς: 52, 27 τῆς τε ξῴας καὶ τῶν πρὸς

ο΄ δύσιν κρηπίδων πατεψηφίσατο Or.

| zoivw: 10, 2 οὔπω χεχριμένης τῆς μά-

χης — ἴ8, θα. d. χρίνων χατὰ πρό-

yvoow D.

Wortregister

χρίσις: 180, 27 ϑείᾳ κρίσει κινηϑείς @.

χριτήριον: 187, 10 Ὁ.

κριτής: 51, 28 Or — 93, 18 D:

χριτικός: 76, 19 χριτικὴ σοφία D.

χρούω: 53, 15 (πυλῶνας) D.

χρυψίνους: 188, 14 C.

χτίξζω: χτιστός sehr oft im Dialog, vgl. 66,
3.5 — 67, 8. 12. 26 — 68, 1. 13 ete.

ztiorc: 70, AD — 5,3.5D— 8, 22 |

D — 5,20 D-— 56,20 Ὁ:

“τίσμα: 67, 23 D— 68, 14 ἢ —. 70, 21
ἢ 84,25 D-— 85,4.15D.

χτίστης: oft; vgl. 80, 4 χτίστης καὶ
δημιουργός Ὁ.

χυχάω: 166, 32.

κυριακχός: 46, 11 τὸ χυριαχὸν οἰκητήριον
Or — 46, 28 τοῦ περιβόλου τοῦ κυρια-
χοῦ Or — 47, 6 ὁ χυριαχὸς οἶχος Or.

zuoLog (6): 72, A. 6. 16 D—- 73,20D—
END τῇ 0171:

χυρίως: 73, 10 Ὦ.

λαΐκος: 119, 1.

λαμβάνω: 46,15 αἰσϑησιν λαβεῖν Or— 48,
19 ἐχ παρϑένου λαβεῖν Or — 52, 19 ἐκ
τοῦ ϑείου νόμου λαβεῖν Or —83, 8 ἢ --
90, 6 λάμβανε . .. ὑποθήκας D — 90,
80 Ὁ -- 98, 15. 22 λαμβόνει σάρχα D.

λαμπρός: 40, 19 χιόνος λαμπρότεροι Or.

λαμπρότης: 40, 17 τῇ λαμπρότητι τοῦ φω-
τὸς χρωμένη Or — 47,17 εἰς τὴν τοῦ di-
δίου καὶ ἀϑανότουι φωτὸς λαμπρότητα
Or — 48,30 Or — 51,170 φῶς τῆς λαμ-
πρότητος Or — 51, 7.0r — 51,13 φαι-
δρότητα ἁγνῆς λαμπρότητος Or — 1],
17 τοῦ κόσμου τὴν λαμπρότητα Or —
53,20r ---129,17 ἀληθείας λαμπρότης Ὁ.

λαμπροφανής: 10, 9 ὄρος λαμπροφανες.

λαός Volk Gottes: 200,9 C --- 80, 20 ἢ
— 100, 11 Ὁ.

λατρεία: 181, 11 διὰ τῆς ἐμῆς πρὸς
τὸν ϑεὸν λατρείας Ü.

λέγω: 129, dt ἵν᾿ οὕ
23. 26 ὡς εἰπεῖν C.

λειτουργέω: 50, 25 λειτουργεῖ τάξιν Or.

λειτούργημα: 192, 2 C.
λειτουργία: 165, 15.
λεληθότως: 21, 18.

ἵν᾿ οὕτως εἴπω GC — 191,

| λεξίδιον Lesart: 21, 13.
λέξις: 66, 26 οὐ μιχρὸν ἣ λέξις παρέχει
ἀγῶνα D -- vgl. 71, 5. 21. 72, 2.7.
79, 29. S0,5 D. .
λευκός: 88, 14 λευχοτέρας φράσεως [0 --
90, 27 λευχότερον (Adv) D — 94, 27
λευχότατα (Adv) D.
| λεωφόρος: 84, 11 τῆς βασιλικῆς λεωφύ-
ρου τοῦτ᾽ ἔστι τῆς ἀποστολικῆς πί-
στεως D — 180, 14 πρόσεισιν ἐν μέσῳ
τῆς λεωφόρου Ü — 5,28 τῇ λεωφόρῳ

Pens ἀληϑείας.

λῃστήριον: 183, 15 τί... ἡμᾶς τὸ λ᾽-
στήριον . .. τιτρώσχει ἡ -- 190, 12
ἡ τοῦ λῃστηρίου . .. δεινότης Ὁ --
200,5 τοῦ οἰχείου λῃστηρίου Ü.

λῆψις: 148, 25 λῆψις... τῶν ἀναγκαίων.

λίαν: 5, 22 παλαιοὺς λίαν --- 60, 27
λίαν τρυχόμενοι --- 61, 14 λίαν ϑαυμα-
ζόμενος — 63, 21 λίαν οἰχτρῷ φωνῇ
— 135, 10 λίαν ἁρμόδιον --- 100. 6 λίαν
ἐν τοῖς: οἰχειοτότοις --- 166, 29 ἀπεχϑῶς
λίαν — 109 84 δι᾿ ὀλίγων λίαν — 179,
5 λίαν πισίότατος — 185, 22 λίαν ἀσ-

τεῖον C --- 190, 29 νεανικῶς γε λίαν
C — 1%, 16 ὦ τῆς μανίας λίαν .
; (5. ἡ

λίβελλος: 54, 25, 90 -- ΠΌΣΟΥ 10]
λιπαρέω: bitte 22, 9 ἐπαγγελίαις λι-
παρηϑείς — 149, 28 βασιλέως...
ραχλήσεσι λιπαροῦντος.
λογίζομαι: 48, 11 Or.
λογισμός: 80, 24 D -- 88, 24 ἢ) -- 46,
26 χόσμου λαμπρότητα σωτήριος: προσ-
ἤγαγε λογισμός Or — 52, 8 τῆς δια-
γοίας... τὸν λογισμόν Or — 52, 9
τῆς διατυπώσεως- τὸν λογισμόν Or —
59, 17 λογισμοῦ ἁμαρτήματος Or —
53, 10 ὁ λογισμὸς τῆς ἐμῆς ψυχῆς Or.
λόγος: 6, 2 ϑεοῦ λόγου -- 46, 5 λόγος
| προσφωνητιχός — 48, 7. 14 Or — 49,
16 Or — 32, 10 μήτε λόγῳ μήτε ἀριϑ-
μῷ Or — 67,2D — 68,10 D — ΤᾺ 19
ἐν βίβλῳ λόγων μυστιχῶν Μωσέως
De 5021064618720 Dr Ε >
οὐ λόγῳ μόνῳ. .. ἀλλὰ ἀληϑῶς D
— 83, 3.8 — 89, 20 D— 90; 10. 97,
6. 98, 6. 27. 99, 1. 100, 13 D — 108,
12 λόγος διδασχαλικός — 186, 9 ἐν

« 700."

240

τῷ ὑπερέχοντι λόγῳ ( — 187, 26 ποι-
κίλοις λόγοις (.

λοιπός: 46, 16 ἁπασῶν τῶν λοιπῶν
ὅλων Or — 50, 11 τὰ λοιπὰ ἔϑνη Or --

50, 16 τοῖς λοιποῖς Or — 52, 10 τὰ
de λοιπά Or — 53, 5 τὸ λοιπόν Or —
72, 16 — 85,27 — 94, 10 λοιπόν (Adv)
D — 9, 10 τῶν λοιπῶν D — 129, 3
λοιπόν On. ὃ.

λύχοο: 101, 18 Ὁ.

λυμεών: 179, 3 — 189, 15 Ὁ.

λύσις: 53, 29 Or.

λυσιτέλεια : 48, 20 Or.

λυττάω: 189, 29 C.

λυτρόομαι: 100, 26 τῆς τοῦ ϑανάτου
ἐξουσίας... λυτρώσασϑαι D.

λύω: 99, 21 τὰ λυϑέντα Ὁ.

λώβη: 173, 13
deyusvove.

uesntig: 101, 21 D.

μακαριότης: 67,6 1).

μάλα: 48, 2 χαὶ μάλα εἴχότως Or — 62,
8 εὖ μάλα ῥᾶστα — 185, 2. 22 Ὁ --
188, 24 χαὶ μάλα γε α. οἵ --
μᾶλλον: 47, 6 μᾶλλον δὲ Or -- 50, 5
τί γὰρ μᾶλλον 7... Or — 50, 20 ἀλλὰ
μᾶλλον . . . ἐναντίως ἂν ἀπέβη Or —
67, 19 D — 82, 5 μᾶλλον δὲ καὶ D—
84, 24 μᾶλλον δὲ D — 193, 8 μᾶλλον
δὲ Ὁ --- μάλιστα: 10, 10 — 47. 26 εἰ
χαὶ τὰ μάλιστα Or — 49, 19 μάλιστα
δὲ χαὶ ἐξαιρέτως Or -- 51, 34 Or —
53, 10 Or — 93, 31 Ὁ. - 129, 31 ud-
λιστα ὕπου γε ὁ — 169, 7 μάλιστα
καὶ — 150, 10 ὡς ἔνι μάλιστα vol.
168, 93.

μανία: 49, 25 ἄμετρος τῶν ἐχϑρῶν μα-
vie Or — 50, 14 πυρώδους μανίας
olorto(w ἐλαυνομένους) Or — 50, 22 ἡ
τῶν ἀνθρώπων μανία Or 184, 12
τῶν τῆς μανίας πολέμων 0.

μανιχος: 192, 9 χἂν μέν τι μανικὸν
ἐνεῖναι δόξῃ 6.

μάρτυρες: 71, 16 D — 88, 17. 18 Ὁ.

μαρτυρία Schriftzeugnis: 08, 21. 25 D
— 69, 10. 70, 27 D— 85, 10. 14. 18.
88, 6fD.u.ö.

τὴν Aosiov λώβην εἰσδε- ὦ

Gelasius

μαρτύρομαι: 89, 21 μεμαρτύρηται D.

ματαιότης: 190, 20 C.

μεγαλεῖον: 98, 21 τοῖς μεγαλείοις τοῦ
ϑεοῦ Ὁ.

μεγαλαυχέω: 22, 2.

μεγαλειότης: 92, 9 ἡ ϑεία μεγαλειότης D.

μεγαλοπρέπεια: 48, 10 Or.

μεγαλοφυῶς: 119, 29.

μεγαλύνω: 101, 27 Ὁ.

μέγας: 59, 29 μεγάλως τε καὶ πλατέως
Or — 9, 18 μέγα (Adv.) D— 46, 18
παντὸς ϑαύματος μεῖζον Or vgl. 176,
80 — 49, 20 παντὸς ἐπαίνου μείζονα
δικαιοσύνην Or — 49,13 τὰ μέγιστα Or.

μέγεϑος: 48, 3 ἀμέτρου ὄντος μεγέϑους
τῶν εὐεργεσιῶν Or --- 48, 14. 50, 17.
51, 22 Or — 83, 20 TO... ueyedoc
(acc. graec.) D.

μειόομαι: 80, 25 μειοῦται 1).

μέλλων: 49, 14 τῆς μελλούσης εὐδαιμο-

γνίας τὴν ἐλπίδα Or.

μέλος Glied: 49, 2 τῶν μελῶν χυϑέντων
χαὶ διασπασϑέντων ὅλων Οὐ --- 52, 1
τῶν πόντων μελῶν τὴν συζυγίαν συν-
ἔδησε Or — 132, 8 (var. μέρος).

μεμβράνη: 2, 10 ἐν usußodvaıc.

μέντοι: 52, 29 Or — 128, 15 Ὁ — 150,
31 — 161, 26 — 162, 4 — 174, 27 — 182,2
C — 183, 18 Ὁ — 187,13 C — 188,23 C.

μέριμνα: 190, 25 Ὁ.

μεσίτης: 189, 98 ὦ τῶν ϑηρίων μεσίτα (.

μετά: 47, A μετὰ τοῦ προσήκοντος ἐπαί-
vov Or — 52, 25 ἡ ὕλη μετὰ τῆς σχαι-
ὅτητος τῶν ἀνθρώπων προήχϑη Or
— 172, 15 μετ΄ οὐ πολύ.

μεταγενῆς: 65, 28. 66, 7. 71, 23. 75, 2.
72,008..92, 2 425AD.

ustayevvdo: 80, 29 μεταγεγεννημένος D.

μεταλλόττω: 165, 11 μαχαρίῳ τέλει μετ-
αλλάττει τὸν βίον.

μέταλλον: 56, 24 τοῖς μετόύλλοις συνέ-
χεσϑαι.

μετάστασις: 98, 2 D.

μετατρέπω: 18, 13.

μεταχείρισις: 117, 4 (Canon 11) τόχους
λαμβάνων ἐκ μεταχειρίσεως.

usrayoovıos: 92, 25 μεταχρόνιον τοῦ
πυρός Ὁ.

Wortregister

μετόπωρον: 113, 25 περὶ τὸν τοῦ μετ-
οπώρου χαιρόν.

μετριότης: 47, 21 τὴν ἐμὴν μετριότητα
un. ϑεὸς . . . χατεδουλώσατο Οὐ --
18, 11 τῆς ἐμῆς μετριότητος τὴν καϑ-
οσίωσιν Οὐ.

μέτωπον: 40, 18 τὸ μέτωπον (sc. τῆς
κορυφῆς) ἀστροειδεῖ σφραγῖδι χεκοσμη-
μένον Or -- 53, 13 τὸ μέτωπον τῆς
οἰχείας αἰδοῦς Or.

μηδείς: 21, 12 μηδεμίαν μοῖραν τῶν

. πραγμάτων ἐμνημόνευσεν.

μήν: 58, 25 ἀλλὰ μὴν χαὶ.. .. δὲ --- 89,
26 ἢ -- 191, 21 zei μὴν ὁ -- 118, 28
μὴ μὴν ἀποζεύγνυσθαι — 57, 10 οὐ
μὴν ἀλλὰ καὶ — 56, 9. 119, 26. 158, 4
οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ — 2, 24 οὐ μὴν
de ἀλλὰ γὰρ χαὶ νρ].
24 — 119, 26 — 168, 8.

unvio: 10, 5.

μήστωρ: 189, 24 Ὁ.

μήτηρ: 53, 9 von der Kirche τῆς πύώντων
ἡμῶν μητρός Or.

μητροπολίτης: 114, 2 (Canon 6).

μηχανάω: 185, 14 Ὁ.

μηχανή: 11, 26 εἰς μηχανῆς εἶδος — 82,
23 οὐχ ὀργάνοις οὔτε μηχαναῖς D.

μηχάνημα: 11, 80.

μιαίνω: Öl, 17 τοῦ χόσμου τὴν λαμπρό-
Tnta . Maivovres Or — 200, 5
ϑεοῦ ὄνομα . .. ἐμίανεν 6.

μιαιφονία: 8, 15 — 21, 30.

μιαρός: 191, 20 ταῖς μιαραῖς σου ζητή-
σεσιν ἐμπλακχέντες (.

μικρομεγέϑης (var. μιχρομέγεϑος): 33,
18. ᾿

μικρός: 48, 27 μικρᾷ τινι τροφῇ Οὐ --
49, 10 μετ᾽ αὐτῆς τῆς μιχρᾶς τοῦ λό-
γου παρασχευῆς Or — μιχρόν (Adv.)
94. 19... 80..5. 91, 15 δ΄

μικροψυχία: 113, 14. 23.

μισάγαϑος: 140, 10 ὑπὸ τοῦ woaeydhov
ἐχϑροῦ δαίμονος.

μισϑοδοτέω: 22, 4.

μισόϑεος: 19, 1.

μῖσος: 181, 22 C.

μνημόσυνον: 165, 20 τὸ μνημόσυνον...
περιελεῖν.

ΤΩΣ ον 3

247

μονήρης: 188, 22 ὦ τῆς μονήρους δυνό-
μεως πάτερ (.

μονογενής: {1, 2. 80, 26. 81, 25. 97, 30
Τα. ὁ:

μόνως: 166, 34.

μόρφωμα: 190, ὃ Ὁ.

μοχϑηρία: 84, 22 ἐπὶ τὸν βυϑὸν τῆς μο-
χϑηρίας ᾿Αρείου D — 96, 11 τὴν ἀσεβὴ
μοχϑηρίαν Ἀρείου D.

μυρίανδρος: 14, 7 στρατόπεδον μυρίαν-
ὅρον.

μυσαρός: 182, 7.

᾿μῦσος: 177, 10 — 182, 14 — 163, 28 ὡς

μῦσος γὰρ αὐτὸν (sc. Arius) ἐξετρό-
nero vgl. 178, 82.

μυστήριον: 93, 14. 96, 23. 98, 28. 30 ἢ
— 110, 15 τῆς χατὰ σάρχα. αὐτοῦ
οἰχονομίας μυστήριον — 181, 20 τὰ
ἅγια μυστήρια τῆς εὐμενείας Ü.

μυχός: 185, 21 C.

μύω: 148, 16 παῖδας μεμυημένους
εἰς. .. παιδείαν.

vai: 78, 1. 3.-4. 5. 7. 86, 1. 90, 20 D.

ναός: 51, 20 ναοὺς... οἰχοδομοῦντες Or.

veavızög: 190, 29 νεανικῶς γε λίαν Ὁ.

γεαρός: 10, 15 — 118, 13.

veoyevng: 189, 13 C.

veoztuoros: 189, 13 C.

νεῦμα: 82, 19 Ὁ — 46, 14. 52, 25 ϑείῳ
νεύματι Or— 48, 20 γαληνῷ νεύματι
Or — 50, 21 σιωπηρῷ νεύματι Or —
82, 18 νεύματι πατριχῷ Ὁ — 154, 13
ϑεοῦ νεῦμα.

νευροχοπέω: 56, 23.

νεῦρον: 52, 2 Or.

v&pos: 74, 27 D— 83, 8.28 D.

νεωτεροποιία: 8, 27 — 120, 14.

γηπιόϑεν: 119, 2.

νιχητής: 49, 10 νικητὴς ὧν ἐν πᾶσι Or.
u. oft im Kaisertitel.

γιφάς: 61, 24 νιφάδες (sc. λόγων).

voegög: 67, 3 τῇ νοερᾷ ... οὐσίᾳ D —
67, 12 ἐν τῷ νοερῷ ταμείῳ τῆς ψυχῆς
D — νοερόν (Ααγ.) 67, 2. 8 Ὁ.

νοέω: 5l, 24 Or — 65, 5. 23. 66, 19. 67,
1.29 ἢ — 73, 14 συλλογισώμεϑα..
καὶ νοήσομεν D — 73, 19. 75, 22. 85,

248

6. 80; 80. D— οὐϑ' 23. 91, 12. 15 ni-
στει νοεῖν D — 90, 23. 91, 9 νοεῖσϑαι
«καὶ πιστεύεσϑαι Ὁ — 90, 12. 92, 11. |
18. 94, 10. 11. 97, 6..16:798,89:

vonua: 79, 28. 80, 6. 91, 23 Ὁ.

νόϑος (adj.): 160, 19.

νομεύς: (von Athanasius) 168, 32.

νομίζω: 50, 9 Or — 51, 29 Or.

γομοϑετέω: 48, 11 Or.

νόμος: 46, 9 τοῦ ἁγιωτάτου νόμου τῆς
χαϑολιχῆς ἐχχλησίας ΟΥ --- 46, 23 τοῦ
ἀϑανάτου αὐτοῦ νόμου... τὴν σε-
μνότητα. .. ἔδωχεν Or — 49, 12 τὴν |
ἀγριότητα τῷ νόμῳ ὑπέταξεν Or --
49, 81 τὰ τῷ ϑείῳ νόμῳ δηλούμενα
Or vgl. 52, 19 Or — 181, 25 ἐν τῷ νόμῳ
τοῦ ϑεοῦ .

νόσημα: 48, 31 παντὸς νοσήματος ἐλευ-
ϑέραν 0.

νόσος: 49, 1 δι᾿ οὗ...
λωϑείς Or.

γοτάριος: 100, 2.

γνουνέχεια: 165, 16.

νοῦς: 46, 23 εἰς νοῦν ἔδωχεν Or — 64,
16. 67, 13 D— 74, 8 ἔλϑωμεν ἐπὶ τὸν
γοῦν τοῦ πρύόγματος D — 74,13 D—
85, 2. 87, 9. 96, 7 ἐπίστησον (ἐπιστήσας,
ἐπιστῆσαι) τὸν νοῦν D vgl. 146, 16 —
88, 25. 92, 12 τὰ ὑπὲρ νοῦν D — 90,
9 ἢ — 91, 16 τὸν νοῦν δοῦναι ἡμῖν |
D — 92, 2) χατὰ νοῦν λαβὼν... πρὸς |
τὴν ἀΐδιον... οὐσίαν D.

νυγματίζω: 72, 11 D.

γόσου ... ἀνα-

νῦν: 95, 24 νῦν καὶ πάντοτε D— 97, 2 |
νῦν μάλιστα D — 101, 20 χαὶ ἄχρι,
χαὶ νῦν D — 164, 17 χαὶ νῦν ἄρα —

188, 1 νῦν uev.... νῦν δὲ C — 200, 10
χαὲὶ γὺυν μὲν δε

νύττομαι: 153, 29 ὑπὸ τῆς πατρῴας δει- |
σιδαιμονίας νυττόμενοι.

ξενία: 186, 7 εἰ τὴν τοῦ σώματος ξενίαν
. παραλαμβάνεις Ὁ.

evıreia: 149, 10.

ἕνος sonderbar: 162, 28.

ὑλὸν: 51, 17 Or.

In Dre Irre

ὁδηγέω: 85, 3 ὁδηγήσει σε Ὁ.

ὁδός: 46, 7 πρὸς εὐποιίαν ... ὁδούς Or. |

Gelasius

ὁδούς: 183, 17 βρυχᾶται ἐπιπρίουσα τὸν
ὀδόντα (.

ὕϑεν: 72, 14 D— 88 15 Ὁ - 181, 18
Ο -- 189, 8,

ὀθόνη: 155, 10.

oia&: 150, 5 τῆς ἀρχιερωσύνης ..
οἴακας.

οἶδα: 78, 8 εἰδὼς ἐν ἑαυτῷ D.-

οἴχεῖος = Reflexivpron.: 83, 23. 80, 25 ἢ
— 109, 5 — 169, 17 τῆς οἰχείας καχο-
τεχνίας --- 172, 4 — 180, 33 — 183, 8 τῆς
οἰχείας ἰταμότητος Ο — 11, 32 — 12,
1—52, 3 τῆς οἰχείας ἁρμονίας Or —
53, 4 οἰχειοτέρᾳ τινὲ προνοίᾳ Or —
53, 13 τῆς οἰχείας αἰδοῦς Or — 55, 8
—151, 21 πορευομένην τοῖς οἰχείοις
ποσί — vgl. 153, 22. 32. 33 α. ὃ. —
200, 5 τοῦ οἰχείου λῃστηρίου (.

οἰκουμένη: 00, τ Or — 46, 14 ὡς πᾶσαν τὴν
οἰκουμένην αἴσϑησιν τούτου λαβεῖν Or.

οἰχητήριον: 40, 11 τὸ χυριακὸν οἰχητή-
οιον Or—48, 21 ἁγνοῦ σώματος οἰχητή-
ριον Or — 19, 10 ἡ γὰρ βούλησις

. τῷ οἰχητηρίῳ αὐτῆς ἐμπέπηγε Ü.
οἰχίζω: AT. 13 εἴσω οἰκισϑεῖσα Or.
οἰχοδομέω: 51,20 ναοὺς ... οἰχοδομοῦν-

. τοὺς

τες Or.
οἰχοδόμημα: 51, 22 Or.
οἰχονομέω: 97, 11 Ὁ — 155, 17 οἶχονο-

μοῦντος τοῦ ϑεοῦ.

οἰκονομία: 4, 14. 18 --- 72,3 Ὁ --- 88, 16.
22 D— 98, 3. 58 Ὁ — 99,5D — 176, 16
οἰκονομίας ϑεοῦ — 186, 7 olzovoiderv
τῶν ϑείων ἐνεργειῶν (.

οἰκονομικῶς: 76, 4 D— 88. 18 D.

οἶχτος: 48, 20 τοῦ παρ᾽ αὐτοῦ οἴκτου
Or — 50, 13 ϑεῖον ὁρῶμεν συνεργεῖν

οἶχτον Or — 52, 13 ϑεοῦ ὁ ἀκάματος
οἶχτος Or — 148, 35 eis οἶχτον &-
θόντες.

| οἶμαι: 80, 21 Ὦ ---- 9%, 28 Ὁ -- 18,7

Ο -- 71, 24 ὡς οἴεσϑαι D.
olovei: 183, ὅ C.
οἷος: 48, 27 οἷόν τε Or — 181, 31
οἷόν τε Ὁ.

ὡς

| οἶστρος: 188, 8 τίς ἄρα οἶστρος ὑμᾶς...

κατηνάγκασεν Ü --- 190, 25 οἰστρος μα-
via τεῦ — 50, 14 πυρώδους μανίας

Wortregister

οἰἴστρίῳ ἐλαυνομένους» (vgl. 173, 23;
Thdt.).

ὀλίγος: 46, 8 οὐχ ἥκιστα Or — ὅθ, 27
ἐν ὀλίγοις Or — 72, 24, 87, 18. 24 zei
μετ᾽ ὀλίγα Ὁ.

ὀλισϑάνω: 48, 14 οὐδεμία πλάνη αὐτὸν
ὀλισϑήσει Or.

ὀλισϑος: 151, 15.

ὁλόκληρος: 186, 17 ὁλόκληρον.
ἀϊδιότητα Ὁ.

ὀλοφύρομαι: 180, 15 Ὁ. :

. Tv

ἥλως: 85,15 D — 116,25 — 117,28 — 128, |

10,6 Ξ 182, 15 089° ὅλως 6. 184,
9. Ὁ — 186, 17 C — 188, 4 οὐδὲ ὅλως
1 π΄ ἸῸΝ re 05:3 100,
14 ὅλως δὲ ὁ --- 102. 6 Ὁ.

ὁμαλος: 46, 11 ὁμαλὴ πορεία 0.

ὄμβρος: 191, 20 ὁ τῆς ϑείας δυνάμεως
ὄμβρος (.

ὁμήγυρις: 56, 22.

ὁμιλία: 48, 80 Or -- 50, 6 ἐκ τῆς ἁγιω- |

τάτης ὁμιλίας μετὰ τῆς πηγῆς τῆς

διχαιοσύνης Or — 51,7 τοῦ... λόγου
δαψιλεύεσϑαι τὴν ὁμιλίαν Or — 158,

29 ἡ περὶ ᾿ἀρείου πρὸς αὐτὴν ὁμιλία
— 184, 15 ἐπισχέτω γοῦν σε ἣ τῆς
Ἀφροδίτης ὁμιλία 6.

ὅμιλος: von der Synode 16, 17.

ὄμμα: 93, 2 τὸ τῆς διανοίας σον ὄμμα
Ὁ --- 106, 15 τὸ ὄμμα τείνας εἰς τὸν
οὐρανόν.

ὁμογνώμων: 200, 0 (.

ὁμοιόω: 98, 7 D.

ὁμοίως: 159, 1 τὰ αὐτά ... ὁμοίως.

ὁμοίωσις: 67, 10 D — 98, 5 πρὸς ὁμοίω-
σιν D — 98, 6 εἰς ὁμοίωσιν 1).

ὁμολογητής: 56, 11 ὁμολογητῶν πολὺς
ἀριϑμὸς --- 190, 2 C.

ὁμόνοια: 53, 16 εἰς μίαν ὁμόνοιαν . ..
βλέψαντες Or — 104,29 ὁμονοίας ἐπαν-
jonucı φροντίδα C — 165, 1 τὰ μίση
τῇ ὁμονοίᾳ νικήσητε ἂν C --- 165, 2
ἐπιχουρήσατε . .. τῇ ὁμονοίᾳ ὦ --
165, 5 ποιήσατέ με ἀκοῦσαι . .. τὴν
ὑμῶν ὁμόνοιαν 6.

ὁμοούσιος: 66, 12 Ὁ --- 82, 27 Du. ö.

ὁμότιμος: 82, 28 Ὁ.

ὁκόφρων: 159, 3 — 158, 23 πρεσβύτερόν

249

τινα ὁμόφρονα τῶν τῆς Agslov βλασ-
φημίας κοινωνῶν.

ὁμοφωνία: 101, 34 Ὁ.

ὁμόψηφος: 42, 11 ὁμοψήφους ὀὠλλήλους
εἶναι.

ὄντως: 50, 8 Or --- S1, 1 εἷς ὄντως ϑεός
D — 9, 10. 15 τῆς ὄντως ζωῆς Ὦ --
176, 35 ἦν ὄντως ἔχπληξις.

ὀξύρροπος: 180, 2 C.

ὀπαδός: 193, 11 τοῦ Χριστοῦ. .. ὁπα-
δός Ο.
ὁπότε: 48, 8 ὁπότε εἴ τις... λογίσαιτο.

ὁράω: 67, 20. 88, 12 τὰ δρώμενα D
70, 22 δημιουργὸς . .. ὁρωμένων καὶ
γοουμένων D — 71.26 Ὁ --- 80,4 Ὁ
— 82, 23 D — 90, 4 τὴν χτίσιν ..
τήν τε ὁρωμένην χαὶ νοουμένην D —
82, 20 D -- 85, 15 τῶν ὁρατῶν καὶ
ἀοράτων χτισμάτων D — 89, 10 Ὁ --
97,29. 98, 1 Ὁ.

ὄργανον: 82, 23 Ὁ.

ὀργή: 200, 2 τῆς ϑείας ὀργῆς ἡ ἰσχύς C.

ὁρίζω: 164, 28 Ὁ.

ὁρμάω intr.: 161, 80 — 104, 2 6.

ὁσημέραι: 162, 18 — 183, 15 C.

| ὅσιον (τὸ): 51, 11 τοῦ Evdogordrov ὁσίου

ὑπερφρονοῦντες Or.

ὁσιότης: 129, 28 C.

0005: 49, 27 εἰς ὅσον quatenus Or —
102, 20 οὐδὲ ὅσον ἀκοῦσαι — 130, ὃ
ὅσον οὐδεπώποτε (.

οὐ: 82, 28. οὐκ — οὔτε --- οὐδὲ Ἢ ---
90, 10 οὐχ ἂν οὐδὲ --- οὔτε Ὦ.

οὐαί: 93, 19 οὐαὶ Ἀρείῳ Ὁ.

οὐδέ: 70, 23 οὐδέ — οὔτε --- οὔτε D --
88, 11 οὐδὲ ἀκηχόειν ποτὲ εἰ μὴ νῦν D.

οὖν: sehr oft 1. Dialog z. B. 64, 15. 18. 65,
9. 22. 66, 19. 24. 08, 8. 12 D — 69,25 τίς
οὖν — 70, 21 ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν —
71, 16 τάχα οὖν καὶ -- 73, 19 — TA,
25 οὖν i. ἃ. Apodosis — 77, 8. 10 —
79,23 — 81,3 — 856, 38.7 94, 22
— 96, 7 — 97,13 Ὁ — 187, 1 οὖν δή:

οὐράνιος: 47, 3 οὐράνιος δόξα Or — 51,
11 τὸ οὐράνιον .. . φῶς Or — 51,13
τῆς οὐρανίου ϑεότητος ΟΥ.

οὐρανός: 49, 19 ϑεός, ὁ τὸν οὐρανὸν
οἰχῶν Or.

250

οὐσία: 5. oft, bes. i. Dialog — vgl. 66, 20.
67,4. 31,.9.87 9R8, PAD:

ὀφείλω: 116, 26 — 51, 30 τὸν ὀφειλόμε-
vov τύπον Or.

ὀφθαλμός: 52, 6 Or — 8, 19 ὀφϑαλ-
μῶν βλέμματι D.

ὄχλος: 184, 16. 28 C.

ὀχύρωμα: 194, 16 Ὁ.

ὄψις: 51, 23 ἄξιον τῆς ἑαυτῶν ὄψεως
παρέχεται τὸ ϑαῦμα Or — 180, 18
χατὰ τὴν πρώτην ὄψιν -- 162, 21
ἀξιῶσαι... τῶν ὄψεων.

παγγενῆ (adv.): 140, 13.
πάγιος: 153, 2 πάγιον γνώμην ἐνϑεῖναι.

παγίς: 11, 28 παγίς πλάνης — 112, 20
᾿ παραβλέπω: 72,29 D.

εἰς παγίδα τοῦ διαβόλου (Canon 20).

πάϑος: 100, 21 σωματιχὸν πάϑος D —
101,112£D.

παιδοποιία: 75, 21 D.

πάλαι: 2,5 — 87,25 D— 188,11
— 2, 8 πάλαι TE zul πρόπαλαι.

παλαιός: ST, 25 ἐν τῇ παλαιᾷ Ὁ.

παλαιόω: 75, 22 τῆς αὐτῆς φύσεως πα-
λαιουμένης καὶ ἀνανεουμένης you
συντελείας 1).

πάλιν: 5, 11 -- 71,4.
75, 21. πὸ, 13. 78,23% 80,119583 84
84, 22. 92, 25. 97,19. 22. 98, 1A. 99, 22 D.

παλινῳδία: 161, 20.

παμμίαρος: 156,18 παμμίαρος .. . πλάνη
Ο -- 164, 17 παμμίαρος φϑόνος Ο.

παμψηφί: 102, 20.

πανάγαϑος: 9, 15 navayd$ov πατρὸς
πανάγαϑος υἱός D.

πανάγιος: 53, 20 τοῦ παναγίου πνεύμα-
τος Or — 65, 15 τὸ πανάγιον καὶ
ἀπαράλλαχτον τῆς . . . ϑεότητος D.

navnyvoıxog: 128, 21 πανηγυρικώτερον
γράψας Ὁ.

πανοικί: 140, 15.

πανουργία: 184, 9 C — 189, 25 C.

πανοῦργος: 187, 14 C.

παντάπασι: 48, 4 Or.

72, 30. 73, 24. 26. |

Gelasius

παντοδαπός: 183, 17 Ὁ.

παντοδύναμος: 46, 7. 47, 19. 49, 18 τοῦ
navrodvvauov ϑεοῦ Or.

παντοχρότωρ: 129, 23 παντοχρύτωρ
ϑεός Ο.

πάντοτε: 93, 24 Ὁ --- 193, SC.

παντουργύός: 141,20 τοῦ παντουργοῦ ϑεοῦ

(Thdt. μεγίστου).
πάντως: 72 5. 74, 20. 22. τί, 12. 89,106 D.
πάνυ: 48, 6 πάνυ εὐχόλως Οὐ --- 181, 5

γραφῆς πάνυ ἀρχαιοτάτης C -- 7,16
Εὐσεβίου τοῦ πάνυ.

πανώλης: 196, 3 C.

παρά: d, 4 παρὰ τοῦ κυρίου λαβόντες --
παρὰ verbunden mit διὰ : 3, 20 — 16, 20
— 60, 19 — 96, 20 — 101, 1ὃ --- 164, 1SC.

παραβολή: 80, 1 τῇ εὐαγγελιχῇ παρα-
βολῇ Ὁ.

παράγω: 76, 14. 24 D— 88, 9 Ὁ.

παράγγελμα: 191, 4 Ὁ.

παράδειγμα: 50, 10 τοῦ φαύλου παρα-
δείγματος Or -- 192, 9 παραδείγμα-
τος χόλλιον Ο.

παρόδεισος: 91, 11 ἐν τῷ παραδείσῳ τῶν
πρωτοχτίστων ἀνθρώπων D..

παραδίδωμι: 100, 18 Ὁ --- 101, 19 D.

παραδοξοποιία. 58, 20.

παράδοσις: 114, 8 ἐπειδὴ συνήϑεια κεχρύ-
τηχε καὶ παράδοσις ἀρχαία (Canon Ὁ).

παραινέω: 88, 22 D.

παραίνεσις: 200, 14 χαχὴ παραίνεσις U.

παραίτιος: 34, 9.

παρακαλέω: 91,1 Ὁ ---ϑῖ, 9} --- 165,1 0.

παραχατατίϑημι anvertraue: 159, 90.

παράκλησις: 162, 21. 24 --- 164, 21 Ὁ.

παράλιος: 187, 7 0.

παράνοια: 185, 3 Ὁ.

παραπείϑω: 159, 28.

παραπέμπομαι (Thdt. παρέπομαι) 22, 24.

nepaninto: 116,9 10 (Canon 14).

παντελῶς: 96, 18 D — 98,27 D— 181, 21C. |

πάντη: 91, 4 D — %, 24 D — 163, 31

— 18%, 23 Ὁ — 4, 8 πάντη τε καὶ
᾿ παραχωρέω: Sl, 25 Ὁ.

πανταχοῦ.

παρασιωπάω: 182, 29.

παρασκευή: 49, 16 Or.

παραυτὰ --παραυτίχα: 166, 28.

παραφϑείρω: ὃ, 12.

παραχρῆμα: 128, 18 Ὁ — 164, 24 Ὁ --- 165,
21 — 163, 25 εὐθὺς καὶ παραχρῆμα.

Wortregister ε

παρεγγυάω: 162, 5 — 174, 31.

παρειχάζω: 9, 29 Ὁ.

παρεισδύνω: 151, 15 τὸν
vovta ὄλισθον.

παρεισφέρω: ὃ, 13.

παρέχβρασμα: 175, 2.

παρεχτιχὸν --οπαρεχτός: 171, 17 (Thdt.
δίχα).

παρέλκω: 182, 12 παρέλκοντες τὸν και-
οόν Ὁ.

πάρεργον: 135, 9.

παρευϑύς: 167, 30.

παρέχω: 51, 9 Or — 5l, 23 παρέχεται
— παρέχει Or — 53, 19 τῆς παρα-
σχεϑείσης εἰρήνης Or — 68, 21 παρύά-
70V . τὰς μαρτυρίας 1), vgl. 92,
17.D.

παρϑένος: 48, 19 ἐκ παρϑένου λαβεῖν
Or -- 83, 28 τεχϑεὶς ἐχ παρϑένου D.

παρίημι: 93, 10 D.

παρίστημι. 10, 185 — 65, 16. 67, 2. Τί,
1.44,.3..80,, 9..88, 12.:98,:27.31D.

οὖς παρεισδύ-

πάροδος: 77, 10 ai ἐνεργοὶ τῶν φύσεων
πάροδοι D.

παροινέω: 200, 4 Ü.

παρορμάω: 163, 27.

παρουσία: 48, 18 Or — 97, 11D.

παρρησία: 162, τ. 19 — 181, 2 Ὁ.

παρωϑέω: 91, 22 Ὁ.

πᾶς: 46, 10 παντὸς ϑαύματος μεῖζον Or,
vgl. 49, 20 Or — 47, 18 παντὸς ἐπαί-
vov ἄξιοι Or --- 47, 21 πάντων πραγ-
μάτων πατήρ Or — 48, 6 πάντων τῶν
καλλίστων δημιουργῷ Or — 48, 17 |
πάντων πραγμότων φύλαξ Or, vgl.
51,5 Or. — 49, 31 τὸν ϑεὸν τὸν πόώντα
δυνάμενον Or, vgl. 52, 29 Or — 49,
24 τῆς πάντα δυναμένης ϑεοῦ τύξεως
Or — 51, 5 εἷς πάντα δυνάμενος Or
— 51, 27 6 πάντων δυνάστης u. ἃ. 0.
Or — 50, 18 πάντα Aoyov—=in jeder
Hinsicht Or — 6 πάντα ἄριστος:
16,5 — 16, 8, vgl. 56, 15 — 106, |
18 — 169, 1. |

πατήρ: von Gott 47, 21 Or — 67, 22D |
-- τ0, 4 Ὁ -- 81, 1 Ὁ α. ὅ. — οὗ]
πατέρες 85, 19 D— 101,25 Ὁ α. ὅ. |

πατρικός: 82, 18 D. |

[00]

ΟἹ

| πατροχτόνος: 190, d ὦ πατροχτόνε τῆς

ἐπιειχείας Ὁ.

πεζεύω: 49, 7 Or.

πειϑαρχέω: 117, 20 (Canon 18).

πεῖρα: 57, 10 τὴν ἐχ παιδὸς ποιμενιχὴν
πεῖραν. .. καϑιερωμένος.

πέλαγος: 49, 8 διὰ μέσου πελάγους Or.

πενϑέω: 82, ὃ D -- 180, 15 C.

πεντηκοστή: 118, 5 (Canon 20).

πεποίϑησις: 40, 25 Or -- 48, ὃ — 51, 28
αὐτῇ τῇ πεποιϑήσει τῆς ἰδίας... ἀρε-
τῆς Or.

πέρας: 50, 23 οὐχ ἔχουσα πέρας Or.

περί: 49, 19περὶ πᾶν τὸ ἀνθρώπινον γένος
Or — 184, 16 τῇ περὶ τὸν Χριστὸν
εὐσεβείᾳ Ὁ,

περιαιρέω: 110, 15 (Canon 15)
13 (Canon 18).

περιόπτω: 188, 15 βρόχον περιάψας (.

περιβάλλω: 180, 25 συχοφαντίαις περιε-
βαλλον --- 184, 22 οὐσίαν περιβε-
βλημένος C.

περίβολος: 40, 28 διὰ παντὸς τοῦ περι-

— 111,

βόλου τοῦ χυριαχκοῦ Or — 152, 35
τοῦ οἴχου (sc. Kirche) τὸν περίβολον
ἤγειραν — 171, 32 ἐξελαϑῆναι τῶν

ἱερῶν περιβόλων.

περιγράφω: 82, 15. 16 ἢ -- 66, 8 οὐ
περιγραπτὸς τόπῳ D --- 189, 3 χύχλῳ
περιγράφειν Ü.

περιεργάζομαι: 108, 25.

περιέρχομαι: 2, 13 περιελϑούσαις εἰς
τὸν... δεσπότην.

περιέχω: 84, 18 D 2x τοῦ περιέχοντός
GE... 809086 D- 91,5D— 9.1]
τοῖς τῇ βίβλῳ... περιεχομένοις.

περιλαμβάνω: 48, 25 ἀριϑμῷ περιλαβεῖν
Or — 52, 11 ἀριϑμῷ περιληφϑῆναι
Or — 50, 4 τὴν δόξαν τὴν . .. περι-
ληφϑῆναι δυναμένην Or — 103, 8 ἐν
ὀλίγοις ῥήμασι . . . περιλαβόντες.

περίοδος: 50, 7 Or — 76, 7 ἐκ τῆς περι-
0dov τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυχτός D.

περιορίζω: 49,0 διὰ μέσου πελάγους οὐ-
δενὶ μέτρῳ βαϑύτητος περιοριζομένου
Or.

περιουσία: 184, 22 0.

περιπίπτω: 150, 34 νήπιον... ἀσϑενείᾳ

252
περιπεσόν — 159, 10 ἀσϑενείᾳ ...
περιέπεσεν — 180, 21 εἰς ἄφατον
οἶχτον . . . περιπεσεῖν Ü.

περίστασις: 34, 12 τὴν λοιμικὴν περί-
στασιν.

περιστοιχίζω: 181, 22 Ὁ.

περιτιτρώσκω: 183, 11 C.

περιχέω: 152, 7 περιεχύϑη σκότος.

περίχωρος (1): 155,4 τῇ περιχώρῳ πάσῃ.

πεῦσις: 58, 11 πρὸς πεῦσιν τοῦ πράγμα-
Toce — 192, 8.0:

πηγή: 50, 6 μετὰ τῆς πηγῆς τῆς δικαιο-
σύνης Or — 74, 28 προὐπάρχει (sc.
ἀἄνθοωπος) . . . πηγῶν D — 94, If.
u. ott D.

πήγνυμι: 49, 8 τὴν ὑγρότητα ἔπηξε Or.

πιέζω: 19, 19 κακοῖς πιέζεσϑαι --- 19],
15 τελέσμασι . .. πιεσϑείς 0.

πιθανῶς: 71, 24 Ὁ.

πίστις: 2,
ὀρϑοδόξου πίστεως -- 4, ὃ τῆς ἁγίας
χαὶ ὀρϑοδόξου πίστεως — 5, ὃ τῆς
ὀρϑῆς καὶ ἀιιωμήτου πίστεως --- ὅ, 12
τῆς ἁγίας καὶ ἀμωμήτου πίστεως --
46, 11 τῆς πίστεως τὸ χυριαχὸν

᾿

|
|

Gelasius

πίστις Ο — 19, ὃ τὰ τῆς πίστεως
τεχμήρια Ὁ.

πιστός: 71, 17 πιστὸς ὑπάρχεις D — 85,
9 ἔστω . .. πιστὰ περὶ τοῦ υἱοῦ D—
94, 29 οἱ πιστοί D --- πιστῶς: 40, 13
πιστῶς ἐρριζῶσϑαι Or — 88, 2. 88, 27
δέχου πιστῶς Ὁ -- 92,17 τοῖς πιστῶς
δεχομένοις 1).

πιστόω: 70, 2 πιστωϑείς Ἢ -- 91, 10
πιστωϑήσῃ ἐπὶ πλεῖον D.

| πιττάχιον 102, 28.

5 ὑπὲρ τῆς καϑολικχῆς χαὶ᾿

οἰκητήριον Or — 40, 20 τῇ ϑέσει τῆς
πίστεως Or — 46, 22 τὴν ἀπὸ ψυχῆς

διχαίαν πίστιν Or — 46, 27 πίστις
ἀνθρώπων Or — 47, 16 ἀμφίβολός τις
τῆς ψυχῆς πίστις Or — #7, 23 προσ-
λαμβάνοντες ἀκέραιον πίστιν Or — AT,
26 τῆς ἀληϑείας ἡ πίστις Or — 49, 27

Or — 51, 3 τὴν ἐμὴν πίστιν Or — 53, |
πλῆϑος: 184, 18 πᾶν τὸ πλῆϑος (Ath.

6 τῇ πρὸς αὐτὸν καϑαρωτότῃ πίστει
Or — 53, 11. 17 τῆς καϑολιχῆς πίστε-
ὡς Or u. ὃ. — 56, 16 τὴν λαμπρὰν
zul ἀμώμητον πίστιν — 80, 20. 91, 14
ἀληϑὴς πίστις D — 82, 6.8. 20. 88,
23. 91, 12. 96, 25 πίστει (μόνῃ) νοεῖν

Ὁ — 84, 12 τῆς ἀποστολιχῆς πίστεως |

D — 101, 17 ἡ τῆς ἐχχλησίας ἀποστο-
λιχὴ καὶ ἀμώμητος πίστις 1) --- 129,
27 τῇ πίστει... τῇ ὑμετέρᾳ πρέπει
Ο --- 164, 33 τῆς ἐν Νικαίᾳ ἐκχτεϑεί-
σης ὀρϑῆς καὶ εἰς ἀεὶ ζώσης ἀποστο-
λικῆς πίστεως C — 19, 4 ἐὰν τὴν
ὁδιάφϑορον ἀνταλλάξωνται πίστιν Ὁ
- 104, 6 ἡ ἀβλαβής τε καὶ εἰλικρινὴς

πλάγιος: 153, 6. 10.
πλάνη: 48, 14 οὐδεμία πλάνη αὐτὸν ὀλιο-

ϑήσει Or — 51, 15 ὑπὸ τῆς ἀϑλίας
πλάνης Οὐ -- 52, 18 πλάνης τινὸς χω-
ois Or — 52, 18 ἐκ πλάνης τοῦ ἐχ-
ϑοοῦ Or — 129, 2 πλάνης ἀπαλλαγέν-

τες Ὁ — 129, 28 τῆς πλάνης ἐλεγχϑεί-
ons Ο — 188, 6 πλάνην... προτεί-
νων C — 194, 10 τὴν ἤδη συγκεχυμέ-
vv ὀλεϑρίῳ πλάνῃ . .. ἀπώλειαν Ὁ
—. 200, 7 τὴν προτέραν ἐπανορϑώσα-
σϑαι πλάνην Ο.

πλάσις: 86, 12 Ὁ.

πλάσμα: 189, 10 σὺ καϑ' ὑπόϑεσιν zei
πλάσμα λαμβόνεις τὸν τὰ πλάσματα
τῶν ἐθνῶν χαταχρίναντα Ü.

πλάστης: 183, 4 Ὁ.

πλάττω: 183, 4 C — 185, 23 Ὁ.

πλατύς: 34, 18 πλατύτερον. - - EXTE-
ϑεικὼς σπουδήν — 50, 29 τῶν ϑρησ-
χειῶν ..«πλατέως... διαχυϑέντων Or.

πλειστάκις: {1, 14 D.

παμπληϑές) C — 150, 19 εἰς πλῆϑος
ηὔξησαν.

πλημμύρω: 50, 8 Or.

πλήν: ὅ, 80 -- 88, 9 Ὁ -- 91], ὃ ἢ --
92,16. 30 D—-98,2D—- 1 τα
191, Mike are el ΤᾺ δ
πλὴν ei μὴ, vgl. 188, 4 Ὁ — 181, 15
πλὴν ὕμως C.

πλήρης: 90, 80 πληρεστάτην.
βήν Ὁ.

πληροφορέω: 22, 11 — 32, 27 -- 91, 1
D — 167, 33.

πληροφορία: 88, 14 D.

πληρόω: 99, 25 τὰ πάντα πληροῖ Ὁ —

3
εν ἅμοι-

Wortregister

32, 17 πληρώσας. -
47, 26 ἐπαίνους πληρῶσαι Or.

πλήρωμα: 186, 13 C.

πλουτέω: 70, 10 τῶν ἐν εὐσεβείᾳ καὶ
ἀγχινοίᾳ πλουτούντων ἀνδρῶν D.

πνεῦμα: 52, ὃ πνεῦμα ἡμῖν .... ἐνέπνευ-
σεν Or — ἅγιον πνεῦμα: 68,20. 82,
Ὁ ἃ. ὃ. ἢ -- 33, 25 Οὐ.

πνευματικός: 80, 22 παρὰ τοσαύτης ...
πνευματικῆς χορείας D — 112, 15 τὸ
πνευματικὸν λουτρόν (Canon 2).

πνευματοφόρος: 08, 21 τίνος πνευματο-
φόρου ἔχεις τὰς ὑπογραφάς Ὁ.

ποδηγέω: 6, 1 ποδηγοῦντος Tod... ϑεοῦ
λόγου.

ποϑεινός: 53, 3 ἀδελφοὶ ποϑεινότατοι Or.

ποϑέω: 8ῦ, τ D.

πόϑος: 155, 14 πόϑος καὶ ζῆλος.

noinua: 70, 8: 23 D.

ποίησις: 68, SD.

ποιητής: 81, 25 Ὁ.

ποιχίλος: 181, 80 ποικίλας. . . βλασφη-
μίας C --- 181, 20 ποιχίλοις λόγοις 6.

ποιότης: 193, 11 κατὰ τὴν ἑκάστου ποιό-
τητα C.

πολεμιστής: 14, 18.

πολεμοποιός: 53, 23 τὴν πολεμοποιὸν
ἀπελάσαντες ἔριν ΟΥ.

πολιτεία: Ὁ2, 16 ἀϑέμιτος χόσμου πολι-
τεία Or.

πίστεως, vgl. 4, 8 --- 108, 14 πολιτεύε-
σϑαι ταῖς εὐχαῖς.

πολυώνϑρωπος: 5, 16 τὴν πολυάνϑρωπον
«ον συνήγαγε σύνοδον.

πολυδύναμος: 11, 5 τὴν πολυδύναμον
Χριστοῦ χάριν. ῖ

πολυπλήϑεια: 52, 31 ἀναριϑμήτους πολυ-
πληϑείας Or.

πολύπλοχος: 62, Ὁ πολυπλόχους προτό-
σεις.

πολυπραγμονέω: 88, 25 D.

πολύς: 58, 2 πολὺς ἦν ἐπικείμενος αὐτῷ

ὁ ἄνθρωπος --- 88, 17 πολλῆς οὔσης

... τῆς ἀποδείξεως D — 61,15 πολλὰ

καὶ πάμπολλα — 159, 10 μετ᾽ οὐ πολύ
— 89, 6 user?’ οὺ πολλὺ D — 172, 19

τὸ 60xov μὴ πολὺ (Thdt. πάμπαν)

. εἰς χρόνους — |

259

εἶναι ψευδῆ — πλείων: 70, 9 διὰ πλειό-
νων ἀπεδείξαμεν D, vgl. 81, 14 Ὁ --
49, 15 ti πλέον . .. εἰ μὴ μόνον τοῦτο
Or — ἐπὶ πλεῖρν- 85. ἃ τ. 8], 0}
— πλεῖστος verbunden mit ὕσος sehr
oft, scheint charakteristisch für den
persönlichen Stil des Gelasius: 2, 19
ET E85, 10 9516
— 22, 1 — 82, 13 — 33, 13 — 58, 30.
33 — 60, 22 — 61, 2. 16 — 81, 10 Ὁ
- 83, 26 ἢ -- 88, 20, ἢ --- 02,1}
— 93, 11 Ὁ -- 99, 10 Ὁ --- 104, τ --
149, 3} 539 srl,
29. 33 — 162, 16 — 164, 21 C — 165,
8 — 169, 27 (Zusatz zu Thdt.) — 170,
5. 9 — 177,19 — ὅτι μάλιστα πλεί-
στῆς: 167, 34 — 168,33. — 19,6
180, 32 Ὁ — 182, 18 Ὁ.

πολύτεχνος: 180, 20 C.

πονηρός (ὁ): 180, 21 C.

πόνος: 16, 5 τῶν αὐτοῦ πόνων. .. τὴν
ἀνάλεξιν ποιούμενος — 92, 10 ὁ πόνος
ἡμῖν διανύεται D.

πορεία: 10, 8. 21, 28 πορείαν τοῦ λύγου

ποιούμενος -- 40, 17 ὁμαλὴ καὶ ἰσό-
πεδος πορεία Or — 48, 3 ἡ τῆς γλώτ-
της πορεία Or — 49, 9 τὴν πορείαν

> ,
ἐποιήσατο Or.
πορϑέω: 13, 22 — 50, 24 Or.

| πρᾶγμα: 47, 21 ϑεὸς χαὶ πάντων πραγ-
πολιτεύομαι: 8, 20 τῆς πολιτευομένης .. «ἡ

μάτων πατήρ Or --- 53, 18 τῷ κοινῷ
τῶν πραγμάτων Or u. ὅ. --- 149, 9
διὰ... πεῖραν πραγμότων βιωτιχῶν.

πρεπῶδες: 58, 17 Or.

πρεσβεῖον: 113, 31 τὰ πρεσβεῖα σώζεσθαι
(Canon 6).

πρεσβεύω: 96, 21 D — 101, 20 Ὁ.

προαίρεσις Gesinnung: 23, 6 — 24, 2 —

115, 20 — 1902, 5 Ὁ — 200, 15 Ὁ.
προαναχρούομαι: 9, 24.

| προαναφωνέω: 80, 21 Ὦ -- 194, 13 0.

προαποδείχνυμι: 66, 7 ἢ --- 82, 15 ἢ --
99, 20. 24 D— 9, 22 Ὁ.

προαποδίδωμι: 100, 1 χατὰ τὰς προαπο-
δοϑείσας ἐννοίας D.

προβάλλομαι schütze vor: 8, 22 — 108,
5 — 181, 21 ὁ — 190,1 Ὁ.

πρόβολος: 87, 22 Ὁ.

254 Gelasius
προγενέστερος: 74, 22. 25. 26. 23 ἢ — | προοίμιον: 1, 25 — 48, 17 τοῖς προοι-
Ὁ: Ἰδὲ ΩΣ D. μίοις τῆς αὐτοῦ παρουσίας Or.

προόγνωσις: τῦ,20 Ὁ ---τϑ, 2. 0 Ὁ --- 111,15.

προγνώστης: 78, 7.79, SD. |

πρόγονοι: 101, 19 ἐκ προγόνων D.

προεδρία: 120, 12.

πρόεδρος: 184, 6 Ὁ.

προέλευσις: 180, 16 Ὁ — 193, 10 Aueoio-
τῷ προελεύσει (.

προευτρεπίζω: τ, 11 1).

προέχω: 190, 18 0.

προηγέομαι: 50, 12 προηγουμένου τοῦ
φαύλου παραδείγματος Οὐ.

προϑυμέομαι: 200, 11 C. |

προϑυμία: 55, ὃ ἐνστάσης τῆς προϑυμκίας |
— 178, 28 σὺν προϑυμίᾳ πολλῇ. |

προϑύμως: 130, 2 C.
πρόϑυρα: 47, 10 Or. |
πρόχειμαι: 73, 1. 88, 20 τῆς προχειμέ- |

γης ὑποϑέσεως D — 90,
zeiusvov 1).

7100280002: 180, 13 ἀπὸ προκέσσου (.

προχηρύττω: 71,3 Ὁ.

προχοπή: 100, ὃ D.

προκόπτω: 102, 18.

προχρίνω: 54, 24 D.

προχτίζω: 66, 3D.

προλέγω: 40, 15 ἀπὸ τῆς κορυφῆς.
τῆς ee Or — 69, 3. 74, 14.
τς δ. 85. 19. 87210: BD:

πεν κερε ᾿187, 4 0.

προμηϑέομαι 13, 10 — 18, 1 τὴν σωτη-
olav προμηϑούμενος 18.) τὸν
ἰδίου λαοῦ ἀεὶ προμηϑούμενος --- 175,
ὃ τῆς .. . ὁμονοίας προμηϑούμενος.

προνοέω: 164, 84 προνοήσατε πάντων
Ο — 181, 18 προνοεῖσϑαι πανταχοῦ (.

πρόνοια: 48, 24 διὰ τῆς αὐτοῦ (sc. ϑεοῦ)
προνοίας Οὐ -- 48, 20 τῇ τούτου ϑείᾳ
προνοίᾳ Or — 53, 4 οἰχειοτέρᾳ προ-
νοίᾳ Or --- 120, 1 παρὰ τῆς ϑείας προ- |

2 ἐπὶ τὸ TOO- |

voias C, vgl. 200, 8 C — 162, 3 χατὰ |
πρόνοιαν ϑεοῦ — 165, 1 Ev...
τούτων ποιήσητε πρόνοιαν Ü — 180,1

τῆς ϑείας προνοίας ἔργον Ü.
προξενέω: 53, 24 ἡδονὴν zul γέλωτα |

προξενεῖν Or. Ir
προοδοποιέω: 6, 1. Ιπ

ı προσαναφωνέω:

᾿ προσγίνομαι:

προοράω: 111, 22 προεωραχὼς...
τῆς πίστεως ὀφϑαλμῷ.

moon£reia: 184, 22 C.
| προπετεύομαι:

38,25.
προπετής: 48, 4 Or.
πρόρριζον: 59, 6.

πρός: 25, 7 πρὸς ὀλίγον χρόνον — ad-

verbial=außerdem 52, ὃ zei πρός
Or — 54, 5 roiazoowı καὶ πρός —
129, 18 τριαχοσίων ... καὶ πρός C.

προσαγορεύω: 88, 6. 95, 18 D (Gruß-
formel): 39, 1. 2.

προσάγω: 40, 27 Or.

202.292):

᾿ προσβλάπτω: 118, 24.

05. 8}:

προσδοχάω: 49, 15 Or.

πρόσειμι: 46, 25 πρόσεισιν ὁ βουλόμενο-
Or — 47, 7 φόβος ϑεῖος. .. πρόσει-
σιν Οὐ --- 47, 12 ταῖς ϑύραις ποοσελ-
ϑεῖν Or.

προσηγορία: 52, 23 Or — 64, 18, 80, 12.
94, 10 Ὁ.

προσήκω: προσήκει: 200, 16. 11 C — 47,5
μετὰ τοῦ προσήκοντος ἐπαίνου Οὐ ---
53,22 μετὰ τῆς ποοσηχούσης ἐπιμελείας
Or.

προσϑήχη: 51, 22 Or — 186, 16 προσ-
ϑήχης δὲ χαραχτῆρας Ο.

προσίεμαι: 00, 20 Ὁ --- 132, 21 C.

προσιχνέομαι: 167, 28 προσήκατο.

προσχαλέομαι: 14, 11 D— 194, 5C.

προσχρούω: 113, 19 (Canon 5) προσκε-

ZOOVZOTES τῷ ἐπισχόπῳ.

προσχυνέω: 51, 19 Or — 129, TC.

προσχύνησις: 48, 12 Or — 5l, 21 Or.

προσχυνητός: ὃ, 3 προσχυνητὸν 000%
2. τῆς niorewc, vgl. 16, 28 Ὁ Ὁ
προσχυνητὴν . .. δωρεύν.

προσμηχανάω: 183, 5 Ὁ.

προσπλέχω: 181, 21 Ὁ --- 185, 14 0 --
186, 5.0.

προστασία: 161, 31 πεποιϑότες ταῖς
προστασίαις.

προστίϑημι: 73, 10 προσϑήσαντες D.

προσταγμα: 47, 27 τῷ προστάγματι τῆ-

Wortregister 255

διανοίας ὑπουργῆσαι Or — 52, 22 τὸ
ϑεῖον καὶ ἅγιον πρόσταγμα Or, vgl.
52, 29 Or — 164, 25 τὴν τοῦ βασιλι-
χοῦ προστόύγματος βούλησιν Or.

προστάττω: 6, 1.

προσφέρω: 53, 21 ἵνα. . . ἀξίαν ἀμοι-
βὴν . . . προσενέγκωμεν Or.

προσφορά: 115, 12 (Canon 11).

προσφύλαξ: 22, 15 C (1%, 6) — 24, 21.

πρόσχημα: 34, 4 προσχήματι. . . τὰ δὲ
ἄλλα. ἱ

προσωπεῖον: 185, 23 6 — πρόσωπον
(Thdt. προσωπεῖον) 169, 33.

πρόσωπον: 80, 7” D— 89, 158 ὃ —
9,5 u ο. ἢ --- 112, 22 (Canon 2) —
113, 1 (Canon 3) — 162, 25 ὡς ἐκ
προσώπου. . . λέγων.

προσωποποιέω: 77, 23 1).

πρότασις: 58, 38 -- εἰς τὸ: 64,13 ἢ --
99. ὃ Ὁ.

προτείνω: 12, 7 1).

πρότερος: 52, 18 λογισμοῦ ἁμαρτήματος
προτέρου τεχϑέντος Or.

προτιμάω: 8, 11.

προτρέπω: 53, 12 Or.

προὐπάρχω: 65, 24. 27 D — 70,25 ἢ
τε ἡ το ἢ, — πη 2 DE 864, 46:9:

προῦὐποτίϑεμαι: 91, 28 D.

nooögpiornu: 61, 27.29 D.

προφανής: 83, 28 εἰς τὸ προφανὲς τῆς
γραφῆς ἐλϑέ Ὁ.

προφημίζω: 181, τ (.ὕ

προφητεία: 84, 15 Ὁ.

προφητεύω: 85, 11 Ὁ.

προφήτης: 89, 16 D --- 100, 25 D — 69,
2 Mwonv τὸν προφήτην D — 69, 12
Ἱερεμίου προφήτου --- 95, 9 ὁ προφή-
τῆς david D, vgl. 78, 19 D — 53, 27
τῶν παλαιῶν προφητῶν τὰ ϑεσπίσμα-
te Or.

προφητιχός: 95, 19 διὰ τῶν προφητικῶν
λόγων D.

προφοριχός: 90, 8. 13 ἢ.

προχειρίζομαι: 115, ὃ. 4 (Canon 10).

προχρόνιος: 92, 26 Ὁ.

novravedw: 17, 5 εἰρήνην ἐπρυτάνευσε,

vgl. 33, 5 — 140, 15 — 106, 18 πίσ-

τεως. öuopwviay . Enovravevoe — 110,

21 ἵνα... πρυτανεύσῃ ἡμῖν.
τὴν τῆς ἀναστάσεως ἡμῶν ἐλπίδα,
vgl. 176, 9.

πρωΐ: 153, 15 ἕως πρωί.

πρωτύχτιστος: 76, 1 τοῦ πρωτοχτίστου
ἀνθρώπου D, vgl. 84, ὃ D, 97,12 Ὁ.

πρωτόμαρτυς: 83, 19 μάρτυρες διὰ τὸν
πρωτομάρτυρα D.

πρωτόύόπλαστος: 99, 20 διὰ τῶν πρωτο-
πλάστων 1).

πρῶτος: 98, 12 τῶν πρώτων ἀνϑρώ-
"πῶν D.

πταίω: 115, 3 (Canon 10).

πτερόω: 93, 1 πτερώσας τῇ πίστει τὸ
τῆς διανοίας σον ὄμμα D — 190, 29
πτεροῦμαι Ὁ.

πυχτίον: 187, 19 τῆς ᾿Εουϑρᾶς nvzriov 6.

nvAwv: 46, 24 Or, vgl. 53, 14 Or.

πῦρ: 65, 17 Ὁ -- 92, 3 u. ö. πῦρ ἀϑά-
varov καὶ ἀΐδιον καὶ ἄκτιστον D.

πύργος: 169, 9 πύογος εὐσεβείας.

πυρσός: 140, 29.

πυρώδης: 50, 1 πυρώδους μανίας 0!0-
τρίῳ ἐλαυνομένους) Or.

ῥάβδος: 48, 27 βραχείᾳ τινὶ δάβδῳ ἀνά-
στασιν πεποίηκε Or.

ῥημάτιον: 38, 2.

67016::66,. 25. 91,1: 97,3. 3, 23 D. 183,
11 ϑείᾳ ρήσει C.

ῥιζόω: 46, 13 τοὺς de ϑεμελίους
ἐρριζῶσϑαι.. .. γινώσκομεν Or.

διψοκίνδυνος: 116, 23 ὅσοι διψοκινδύνως

. ἀναχωροῦσι τῆς ἐκκλησίας (Ca-

non 10).

ῥυπαρός: δ1, 10 ῥυπαροῖς ἔργοις Or.

ῥύπος: 36, 26 ῥύπον τῶν ῥημάτων —
190, 21 ῥύπου... γέμει C.

ῥδυπόω: 35, 7.

ρώννυμι: 49, 3 ϑείῳ ἰάματι δωσϑεὶς Or.

σαϑούός: 185, 13 εὐπρόσωπον ἡμῖν τὸ

σαϑοὸν ... ἐπιτειχίζειν C --- 188, 15 C.
σαχχος: 151, 8. 19 τῷ σαχχῷ, .. . nEQL-
βαλοῦσα.

σανίς: 67, 10 γράφοντες Ev σανίσι 1).
σαρχόομαι: 88, 21 πρὸ τοῦ σαρχωϑῆναι
Ὁ — 83, 22. 98, 7. 99, 18 σαρχωϑείς D.

200

σάρκωσις: 99, 1 Ὁ.

σάρξ: 2, 14 τὸν κατὰ σάρχα πατέρα -- |
72, 8. 83, 10. 15. 19. 98; 15.100, 5:24.
101,5 D.

σατανᾶς: 111, 11.

σαφηνίζω: 91, 1 Ὁ.

σαφής: 47, 14 πράγματα σαφῆ Οὐ --- 52,
20 Or — 65, 25 Ὁ -- 88, 10 σαφῆ

. ἀπόδειξιν D — σαφέστερος 14, τ.

18. 87, 10. 88, 12. 91, 24 Ὁ -- σαφέσ-
τατος 77, 20. 89, 9. 9, 3 ἢ — σαφῶς
48, 13. 51, 24.32, 14: 53217025
σαφέστατα 70, 15. 19 Ὁ.

σέβας: 180, 23 Ὁ,

σεβασμιότης: 104, 7 μετὰ πλείστης ὕσης |
σεβασμιότητος.

Σεβαστός: 40, 5 Or u. oft im Kaiser- |
titel. |

σέβω: 22, 3.

σεμνός: 176, 33 τὸ σεμνὸν τῆς ψυχῆς ---
184, 9 σεμνὸν... ἡγεῖται Ο — 191,3 |
τὰ σεμνά σου... παραγγέλματα Ὁ.

σεμνότης: 48, 22 Or — 46, 28 τοῦ ἀϑα- |
varov νόμου τὴν σεμνότητα Or.

σεραφιχός 109, 12 τὸν σεραφιχὸν ἐπέ-
χειν ϑρόνον.

σημασία: 64, 18 αἱ σημασίαι τῶν προση-
γοριῶν D -- 65, 9. 66, 24. 91, 24 D. |

σϑένος: 181, 25 παντὶ σϑένει... πειράσο- |
μαι Ὁ.

σίγνον: 11, 11.

σιδηρόφρων: 192, 4 0.

σιτίον Brot: 48, 20 ἐλαχίστοις σιτίοις Or.

σιωπηρός: 50, 21 σιωπηρῷ νεύματι Or.

σκαιός: 52, 18 ἐν ταῖς τῶν σχαιῶν ἀν-
ϑοώπων ἀϑλίαις ψυχαῖς Or.

σκαιότης: 49, 20. δ2, 25 Or.

σχέπτομαι: 189, 22 C.

σχκευωρέομαι 21, 18.

σχκήπτομαι: 189, 10 C.

σχιμπόδιον: 49, 3 Or --- 151, 17.

σχιρτάω: 190, 28 C.

σχοπέω: 48, 9. 13. 52, 10 Or.

σοβαρῶς: 185, 1 C.

σοφία: sehr oft im Dialog, vgl. 74, 26. |
75, 1. 76, 19. 79, 27. 80, 11. 84,8. |

σόφισμα: 164, 17 C.

σπαράττω: 187, 13 δήγματι σπαράξαι Ü.

\ στενόω: 148, 24.

Gelasius

| σπινϑήρ: 34, 13 ὡς ἀπὸ μιχροῦ σπινϑῆ-

005 μέγα πῦρ ἐξαφϑῆναι.

σπουδαζόμενον (τὸ): 111, 2
χαττυόμενον).

σπουδαῖος: 185, 22 C.

σπούδασμα: 135, 0.

σπουδή: 52, 3 τῆς ἡμετέρας σπουδῆς
ἀκάματον... τὴν ἀκμήν Or — 161,
26. 108, 15 ἐχ σπουδῆς.

σταϑηρός: 19, ὃ σταϑηρὸν βάδισμα ΟΥ
— 152, 6 ἐν ἡμέρᾳ σταϑηρᾷ.

(That. τὸ

σταυρός: 10, 1 — 10, 4 τὸ σωτήριον τοῦ

σταυροῦ σύμβολον — 11, 12 — 12, 23
σταυροῦ σημεῖον --- 100, 22 τιμωρία
σταυροῦ D.

σταυρόω: 100, 23 D.

στενός: 48, 3 εἰς στενὸν τόπον συγκλεισ-

[ϑεῖσα ΟΥ.

στέργω: 130, 9.

στερίσχομαι: 51, 2 Or.

στέφανος: 40, 28 ἀνϑοῖσι στεφάνοις τε-
τιμημένη Or.

στεφανώω 147, 10.

στέφω: 41, 8 N
μένη Or.

στῆϑος: 41, 18 εἴσω τοῦ στήϑους ΟΥ.

στηλόω: 152, 13 ἕκαστον ... τὸ σχότος
ἐστήλωσε --- 152, 20 ἔνϑα ἦσαν ἐστη-
λωμένοι.

> r I. >
οὐράνιος δοξα EOTEU-

| στήριγμα: 5, 33.

στοιχέω: 148, 21 σπονδαῖς τῆς εἰρήνης
. μὴ στοιχοῦντας.

στόμα: 69, 12. 70, 19. 95, 25 &x στόμα-
τος (vor Citaten) D.

στρατιά: 68,23 πασῶν στρατιῶν ἐπουρα-
viov D.

στρατόπεδον kaiserlicher Hof: 150, 28 C
— 181,7. 078.20.

| στυππεῖον: 62, 6 στυππείου δίκην.

στωμύλος: 188, 11 0.

σύγγραμμα: 128, 12 σύγγραμμα
συντεταγμένον Ὁ — 128, 16 σύγγραμι-
ua συνταγέν C.

ovyzoraßaivo: 99, 22 συγχαταβάς D —
99, 23 συγκαταβῆναι Ὁ.

συγχατείογω: 195, 1 C.

᾿ συγκαττύω: 186, 6 C.

συγχλείω: 48, 3 Or — 52, 8 Or.

Wortregister 2

συγκροτέω: 44, 4 σύνοδον συγκροτεῖ —
54,9 τὴν τοῦ Ἀρείου δόξαν... συγκροτεῖν
— 55,1 ἐγκλημάτων συγχροτουμένων͵

συγχτίζω: 8, 10 συνέχτισε τῷ ϑεῷ Ὁ.

συγχέω: 49, 26 μανία ὥσπερ ἀχλὺύϊ τινὶ
συγκεχυμένη Or — 194,9 τὴν συγκεχυ-
μένην ὀλεϑοίῳ πλάνῃ τοῦ ἀνθρωπίνου
γένους ἀπώλειαν Or.

συγχρῆσϑαι — χρῆσϑαι 9,7.

συζήτησις: 3, 17.

συζυγία: 52,2 τὴν συζυγίαν συνέδησεν Or.

συχοφαντέω: 170, 15.

ovzopavıns: 167, 33 — 171, 19.

συχοφαντία: 171, 16 — 172, 1 u. ö.

συμβασιλεύω: 66, 12 Ὁ.

σύμβιος ὁ und ἡ: 151, 26. 29.

συμβουλία: 119, 4.

συμμορία: 3,22— 93,19 Ὁ — 104,19. 175,34. |

συμμύστης: 24, 22.

συμπέρασμα: 86, ὁ τὸ ἰσοσχέδιον τοῦ
συμπεράσματος D --- 104, 5 τοῦ ovu-
περάσματος τῆς πραγματείας.

συμπλήρωσις: 193, 14 6.

συμποδίζω: 188, 10 C.

συμπράττω: 180, 28 C.

συμφέρον: 53, 19 Or.

συμφορέω: 184, 2 6.

συμφράττομαι: 167, 1.

συμφύρω: 88, 20 μηδὲ ταῖς χακοδόξοις
χαὶ ἀσεβέσιν ἐννοίαις Ἀρείου συμφύ-
ρεσϑαι D.

σύμφωνος: 65, 18 ἀπόχρισις σύμφωνος D.

συναγέννητος : 80, 27 Ὁ.

συναΐδιος: 66, 12. 68, 25.
dıos τῷ πατρί D.

συναναμίγνυμι: 188, 7 ὅσοι...
κμίγνυσϑε Ο.

συνάναρχος: 66, 11. 70, 15. 94, ὃ Ὁ.

συνάπτω: 175, 4 εἰς εἰρήνην... συνάψαι.

συναρπάζομαι: 180, 20 0.

συνασεβης: 22, 9 παρὰ τοῦ συνασεβοῦς
αὐτοῦ Arzıvvlov.

συνδέω: 52, 2 Or.

συνδημιουργός: 65, 10 πρόσωπον συνδη-
μιουργον Ὁ ---66,18.69,2. ὃ. 87, 8,90,5}.

συνδιάκονος: 48, 15 τῷ ὑμετέρῳ συνδια-
κόνῳ Or.

συνδιαμένω: 94, 6 Ὁ.

Gelasius.

70, 15 ovvei-

συνανα-

συνέδριον: 118, 8 τὸ ἅγιον συνέδριον —
134, 26 τὸ τῆς συνόδου συνέδριον.

συνείσακτος: 112, 25. 27 (Canon 3).

συνεισφέρω: 165, 3 C.

συνέλευσις: 118, 28 — 182, 25 Ὁ.

συνέργεια: 16, 30 συνεργείᾳ τῆς τοῦ
ϑεοῦ χάριτος --- 82, 24 συνεργείᾳ τινὸς
ἑτέρου D.

συνεργέω: 50,13 Or — 72,6 Ὁ.

σύνεσις: 47, 9 τὸ . .. τῆς συνέσεως
βοαβεῖον Or — 52,7 σύνεσιν δέδωκε
Or — 88, 31. 23 Ὁ.

συσφίγγω: 148, ὃ εὐσεβείᾳ τε καὶ πίστει
συνεσφιγμένος.

| συνετῶς: 8, 28.

συνεχής: 49, 1 συνεχεῖ καὶ μακρᾷ νόσου

| τηχεδόνι Or — 52,24 γέγονε δὲ συν-
εχές Or.
συνέχω (oder — ἰσχω)ὴ: 155, 12 δέει

πολλῷ συσχεϑεῖσα.
συνήγορος: 21, 24 ἀληϑείας συνήγοροι,
vgl. 60, 30.
συνήϑεια: 116, 15 (Canon 15) — 117, 10
(Canon 18).
συνήλυδες: 165, 31.
ovv$eodnov (Constantin von sich): 164,
24. 29 C — 194,16 Ὁ.
συνίημι: 49, 17 ψυχῆς συνεῖναι χρή Or
— 52, 11 χαὶ ἰδεῖν χαὶ συνιέναι Or
_.67,3. 83,5: 75,20. D.
συνισοπροσήγοφος: 65, 10 D.
| συνίστημι: 180, 801 συστὰς... . ξαυτῷ C.
σύνοδος: 40, D πρὸς τὴν ἁγίαν σύνοδον
Ο — 53,7 ἡ ἀἁγνοτάτη σύνοδος Or —
τ - 101,26 Diu..6.
| συνορίζω: 164, 23 C.
| σύνταγμα: 1,23 — 128, 6 συντάγματα
... συστησάμενος © — 135,6 ἐν τρί-
τῳ κατατάξαι... . συντάγματι.
συντάττω :10,Ὁ συντέταχεν --εσυνέγραψεν.
ovvreivo: 181, 22 τὰ πρὸς διχόνοιαν...
συντείνοντα ᾧ.
συντέλεια: 75, 23 ἄχρε συντελείας D.
συντομία: 185, 12 C.
συντρίβω: 181, 28 Ὁ.
συνυπάρχω: 66, 7. 9. 70,15. 82,7. 88, 4.
94,5 D — 184,1 C.
| συνωμοσία: 166, 14.

258

συρράπτω (Thdt. ὑφαίνω): 172, 26 Ere-
ρον... δρᾶμα . - . συρράπτουσιν.

συσκιάζω: 153, 89 συσχιάζουσα . ..
οἰχείαν ὑπόληψιν.

σύστασις: 76, 7.80, 11. 20. 88, 18. 95, 24 Ὁ.

σύστημα Versammlung: 200, 4 C.

τὴν

συχνός: 50, 38 7 μανία ἐγένετο συχνή Or. |

σφαιροειδής: 190, 2 0,

σφράζω: 166, 4. -

σφραγίς: 40, 18 ἀστροειδεῖ σφραγῖδι κε-
χοσμημένον Or -- 53, 14 τῶν καλλί-

στων ἀρετῶν ἐξενήνοχε σφραγῖδα Or—
106,4 σφραγίσας τῇ ἐν Χριστῷ σφραγῖδι...

σχεδόν: 48, 3 Or, vgl. ἀδόκιμος.
σχῆμα: 89, 20 Ὁ.

σχηματίζω.: 191,22 0.

σχίσμα: 129, 5 C.

σωματικός: 98,9. 14. 101,22 ἢ — ow- |

ματικῶς 100,7. 15 Ὁ.
σωτήρ: 46, 20 τοῦ ἡμετέρου σωτῆρος
Or — 48, 17 Or -- 50, 12 τοῦ σωτῆς-

5 x Pan 7 | , n ἐς =
002 ἡμῶν ϑεοῦ Οὐ 76, 4. 100, 2. ἢ! τελεσιουργία: 47,5 τοῦ αὐτοῦ ἔργου τὴν

— 200, 4 10 Cu.Ö.

σωτηρία: 92, 10. 96, 30 Ὁ — 51,6 τῆς |

ἡμετέρας σωτηρίας κηδεμών Or.
σωτήριος: 40. 26 σωτήριος λογισμός Or
— 49,24 περὶ τῆς σωτηρίου ... τάξε-

σωτηριώδης: 49, 22 Or — 30, 15 τοῦ σω-
τηριώδους ἰάματος Or — 52,4 σωτη-
οιώδει διατυπώσει ΟΥ--- 2,12 σωτηριώδη
ϑεοῦ ἐξουσίαν Or — 91,17 σωτηριώδεις
ὑποθήκας Ὁ — 181,33 τῷ σωτηριώ-

ὅει χαὶ τιμίω αὐτοῦ αἵματι ἀγοράσας |
͵ x

αὐτήν C.

σωφρονιστήριον: 47, 8 Or.

σώφρων: 53,8 τὴν σωφρονεστάτην ἐχ-
χλησίαν Or.

ταλαίπωρος: 183,6 C -- 187, 25 Ὁ --
191,10 C.

ταλαντεύω: 182, 20 ἐπὲ ταλαντευούσῃ ἐκ-
βάσει.

τάλας: 93,19 Ὁ.

ταμεῖον: 67,12 ἐν τῷ νοερῷ ταμείῳ τῆς
ψυχῆς Ὁ.

τάξις: 49, 25 Or — 50,25 Or — 76, 17.
77,9 Ὁ.

Gelasius

ταπεινότης: 194, 4 0.

ταπεινόω: 180, 20 C --- 148, 6 ξαυτὸν...
τῷ ϑεῷ ἐταπεινοῦτο. |

ταπείνωσις: 151, 17.

ταραχώδης: 179, 33 ὑπό τινος ταραχώ-
δους ἀταξίας 6.

τάχος: 180, 29 C — 181, 24 C τὸ τάχος
(adv.).

ταχύς: 11, 17 ϑᾶττον — 11,18 ταχυτέραν
τὴν viemv ... ὑποδεξάμενος — 52, 11
ταχείᾳ ἐνθυμήσει Or — 71,16. 79, 29
τάχα οὖν D — 74.8 τάχιον Ὁ — δύ,
20 ταχέως Or.

τέκνον: 94, 21 τέχνον τῆς χάριτος Ὦ.

τέχτων: 67, 27 D.

τέλειος: 51, 4 δύναμις τελεία Or — 80,
25. 80, 13. 90, 26 Ὁ — 70, 25 τελειότα-
ta D.

τελειῤω: 166, 5.

τελευτή: 48, 27 Or.

τελεσιουργέω: 52, 4 Or.

τελεσιουργίαν κοσμεῖ Or — 19, 3
πρὸς τὴν τῶν ἔργων αὐτοῦ τελεσιουρ-
yiav 0.

τέλεσμα: 191, 15 C.

᾿: ᾿ τέλος: 8, 10 τῶν ἐν τέλει --- 46,16 &%
ὡς Or — 93,1 ἀφορμὰς σωτηρίους 1). ᾽ 701

τοῦ τέλους Or — 134, 7 τέλος δὲ τοῦ
συμποσίου λαβόντος.

τεσσαραχοστή: 113, 28 πρὸ τῆς τεσσαρα-
χοστῆς (Canon 5).

τετρόδιον: 5, 22 Ev τετραδίοις παλαιοῖς.

τέχνασμα: 191, 24 C.

τεχνίτης: 46, 21 Or.

τέως: 66, 26 τέως τοῦτο λεχτέον D —
151, 37 — 159,30 — 176,17 ἐν τῷ
τέως — 182, 11.

τηκεδών: 49, 1 συνεχεῖ καὶ μακρᾷ νόσου
τηχεδόνι ἀναλωϑείς Or.

τηλαυγής: 182, 21 τηλαυγῶς ἐξέλαμψεν.

τηλικοῦτος: 40, 21 τούτου τοίνυν τοῦ
τηλικούτου ἔργου ΟΥ.

τηνικαῦτα: 185, 20 τὸ τηνικαῦτα 0.

τίχτω: 41, 8 τοῦ αἰῶνος . .. τικτομένου
Or — 48,8 τετέχϑαι Or — 52, 18
λογισμοῦ τεχϑέντος Or — 52,23 ἐτέχϑη

. τὸ ἄνϑος Or — 88, 22 Ὁ.

Wortregister

τιμάω schmücke: 46, 28 στεφάνοις τε-
τιμημένη Or.

τιμή: vgl. ἄγω.

τίμιος: 47,23 Or — 47,13 ὦ τιμιώτατοι
χαὶ παντὸς ἐπαίνου ἄξιοι ἀδελφοί Or.

τιμωρία: 50,2 Or — 100, 21. Dre:

τοιγαροῦν: 18,21 — 52, 8f. 53,3. 7 Or,

90 129,.7.,23 ὦ 164, 30°C

— 180,5 C — 181, 11C.
τοιγάρτοι: 183,9 C.

τοίνυν: 46,15. 21 Or — 48, 10,0r —

49,18 Or — 51,10. 24. 26 Or — 52,
Nor 5810 60,5 — Ὁ 5108
24, 70,27. 75,22. 80, 19. 23. 88, 8. 84,
26. 88, 1. 92, 11.22. 99, 26 Ὁ — 104,4. 9.
— 198,5 C — 159, 11 — 162, 34 — 165,

or 5 13,
ΤΕ ae Tre —
18%23 0 - 190,20 1959:100 —|

194,6 Ὁ.

τοκίζω: 116, 32 (Canon 17).

τόλμα: 82, Ὁ χαταγελῶμέν σου τὴν τόλ-
μαν Ὦ.

τολμάω: 48,5 Or — 49,16 Or --- 53,23

02° 90, 197 D-16062, 14rae 2
τετολμηνένας ..
1f reroAunosaı C.

τολμηρός: 92, 9 τολμηρὸν ποιοῦμεν D
— 50, 3 τολμηρῶς Or.

τόνος: 41. 1 ἁγνοὺς τόνους τῆς ζωῆς Or
— 174, 26 τὸν τῆς εὐσεβείας τόνον.

tonıxöc: 91, 12 D — 98, 2 τοπικὴν με-
τάστασιν 1).

τύπος: 47, 10 τοῦ ἁγιωτάτου τόπου Or
— 47, 13 τούτου τοῦ τύπου ἐκκλείεται
Or — 48, 2 ἡ διάνοια. .. τοὺς ἀνω-
τέρω τοῦ σώματος τόπους χαταλαμ-
βάνει Or --- 48, 3 εἰς στενὸν κομιδῇ
τόπον συγκχλεισϑεῖσα Or --- 160, 24
τόπον δίδομεν καϑ' ξαυτῶν.

τοῦτ᾽ ἔστι sehr oft: vgl. 67, 8. 13. 68, 5.
DOT 20 80, τ 12. 84... 8: 11.97,
28. 98, 11 Ὁ --- 102,7 --- ταῦτά ἐστιν
δος ἀν ΠῚ

τρανός: 69, 9 τρανοτέραν δέχου μαρφτυ-
oiav αὐϑεντιχήν D --- 89, 9 σαφεστάτη
χαὶ τρανοτέρα ἀπόδειξις D --- 140, 24
— 101, 23f τρανῶς.

. ἐπιβουλάς --- 181,

209

τρανόω: 16, 25 μαρτυρίαις τρανωϑείς.

τριαχκοστοετής: 100, ὃ ξως τριαχοστοετοῦς-
χρόνου Ὁ.

τριάς: 4, 88 — 65, 19 ἡ τῆς ἁγίας τριά-
doc οὐσία D — 82, 28, 80, 13. 91, 11.
92,5 D — 91, 18. 90, 28 τῆς ἁγίας καὶ
ὁμοουσίου καὶ προσχυνητῆς τριάδος D
— 91, 20 ἀδιαίρετον καὶ ὁμοούσιον
τριάδα D — 170, 18 ὑπὲρ τῆς ἁγίας
καὶ ὁμοουσίου τριάδος.

τριετής: 100, 19 ἐπὲ τριετῆ χρόνον D.

τρικυμία: 183,19 ζόλαις καὶ τρικυμίαις

χαχῶν διαφορουμένη (.
τρόπαιον: 20,23 τὸ στερρὸν τοῦ δικαίου
τρόπαιον φιλανϑρωπίᾳ κερασάμενος.
τρόπος: 49, 15. 1, 7 ὥσπερ τινὶ τρόπῳ
Ὧν 90 10. 99. 2... χατὰ τὸν τ.
τρόπον D — 99, 11 Ὁ.
τροφή: 48, 25 μικρᾷ τινι τροφῇ Οὐ —
100, 4 διδοὺς τροφὴν πάσῃ σαρχί D.
τρόφιμος: 40, 7 τρόφιμος δικαιοσύνη Or.
τροχός: 75,27 ὡς τροχὸν εἰλιττόμενον D.
τρύχω: 156, συμφοραῖς τρυχόμενα 0.
τυγχάνω: 88, 15 περὲ τῶν τυχόντων 1).
τύπος: 41, 18 τὸν τῆς εὐδαιμονίας τύπον
Or — 52,1 τὸν ὀφειλόμενον τύπον
Or — 94,21 Ὁ — 117,29 (Canon 19).

19)

tvoavvozrovog: 12,

ὕβοις: 190, 4 Ὁ.

, N - ’ ἐς
ὑγιαίνω: 2, 20 τοῦ ὑγιαίνοντος λόγου.
|

ὑγιής: 48,30 ὑγιᾶ. .. ἔδειξε Or.

| ὑγρά (ἢ): 81, 22 D.

ὑγρότης: 49, 8 τὴν ὑγρότητα ἔπηξε Or.

υἱοϑεσία: 100, 10 υἱοϑεσίας- δῶρον 1).

ὕλη: 52,25 ἡ ὕλη αὐτὴ . . . προήχϑη,
vel51,19 Or.

ὕμνησις: 46,3 εἰς ὕμνησιν καὶ δοξολο-
γίαν χαὶ εὐχαριστίαν τοῦ... ϑεοῦ.

| ὑπάγω: 93, 10 D.

«ς ᾿ 1 [9] Ἄ x ’ ἊΣ --
ὑπαντάω: 155, 21 χατὰ γνώμην αὐτῷ
οὐχ ὑπήντησε --- 112, 20 ξωρακότες
ὡς χατὰ γνώμην αὐτοῖς τὰ χατὰ τοῦ
’ > ‚ ς LG
μεγάλου Πυσταϑίου vanvTnoEV.

᾿ὑπαριϑμέω: 77, SD.

ὑπαρχή: 81,10 ἐξ ὑπαρχῆς τῶν λόγων D.
16, 23 71, 17.96,

ὑπόρχω: =
24 D.
1 Mr

200

ὑπατικος: 175, 10.

ὑπεισέρχομαι: 165,29 παίγνιον ὑπεισελ-
ϑόντας — 166, 84 τοῦ ἀνδρὸς...
ὑπεισελϑόντος τὴν ἱερωσύνην.

ὑπεναντία: 112, 23 (Canon 2).

ὑπεξαναχωρέω: 153, 8.

ὑπεξέρχομαι: 57,24 τὸν ἀνϑοώπινον βίον
ὑπεξέρχεται — 149, 4 τὸν ἀνϑοώπινον
ὑπεξελθεῖν βίον.

ὑπεξούσιος: 70,25. {1, 4 Ὁ.

ὑπέρ: 93, 14 ὑπὲρ. .. νοῦν Ὁ.

ὑπεράγαν: 60, 80 φιλοσόφους τινὰς λο-
γίους ὑπεράγαν, vgl. ἄγαν.

ὑπερακοντίζω: 149,13.

ὑπεραλγέω: 108, 10 — 179, 18.

ὑπεραναβαίνω: 147, 27.

ὑπερασπίζω: 181, 17 0,

ὑπερβαίνω: 99, 11 Ὁ.

ὑπερβολή: 50,2 ὑπερβολὴν τιμωρίας Or

52, 27 ἣ ὑπερβολὴ τῆς ἐναντίας

δυνάμεως Or — 129,11 χαϑ᾽ ὑπερβο-
λὴν... χαίρων C — 195, 11 ὦ μέσους
ὑπερβολή C.

ὑπερέχω: 91, 5 οὐσία...
καὶ περιέχουσα 1).

ὑπερηφανῶς: 51, 25 ὁρῶσιν ὑπερηφανῶς
Or.

ὑπέρϑεσις Verzug: 164, 17 ὑπερϑέσεως
σοφίσμασιν (.

ὑπέρχειμαι: 46, 16 ἀπὸ τῆς κορυφῆς...
ὑπερχειμένης Οὐ --- 67, 18 ὑπερχείσϑω
μοι ταῦτα D.

ὑπέρλαμπρος: 49, 18 τὰ ὑπέρλαμπρα...
τῆς ϑεότητος Or.

ὑπερπαίω: 195, 11 C.

ὑπερτίϑημι: 130, 2 Ὁ.

ὑπέρχομαι: 181, 9 C.

ὑπέχω: 181,1 ὑποσχὼν τὰ ὦτα Ὁ.

ὑπισχνέομαι: 96, 28 Ὁ.

ὑπό: 140,21 - 164,18 in Verbindung
mit διὰ: τὰ ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος
δι ὑμῶν χεχριμένα Ὁ, vgl. παρά.

. r

ὑπερέχουσα

ὑποβάλλω: 176, 11 ϑανάτῳ ... ὑποβλη-
ϑῆναι.

ὑπογογγύζω: 60, 21 — 82,29 Ὁ — 162,
10.

ὑπογραφή: 68,22 Ὁ.
ὑπόδειγμα: 90,7. 92,16. 92,21 Ὁ.

Gelasius

᾿ ὑποδέχομαι: 100,29 ὑπεδέξατο εἰς τὴν

ocoxa Ὁ. ᾿

ὑπόϑεσις: 68, 21 τὰς μαρτυρίας τῶν
ὑποθέσεων D -- 88, 1ῦ. 20. 91,95 D
— 189,16 χαϑ' ὑποόϑεσιν 6.

ὑποϑήκη: 90, τ λάμβανε. .. ὑποϑήχας
D — 91, 17 δεχόμενος σωτηριώδεις
ὑποϑήκας D.

ὑποόχειμαι: 101, 2 ὑποχείμενος τῷ ϑανά-
τῳ D.

ὑπολαμβάνω: 78,28. 80, 19 Ὁ -- 89, 19
μὴ ἀνθρωπόμορφον τὸ ϑεῖον ὑπολέ-
βωμεν D.

ὑπομάζιος: 111, 10 ὑπομάζιον παιδίον
(That. ὑπότιτϑον).

ὑπομιμνήσχω: 53, 12 Or.

ὑπομονή: 193, Ὁ ἀχάματον ὑπομονήν 0.

ὑποπίπτω: 115, 12 (Canon 11) — 115,
18 (Canon 12).

ὑποπτεύω: 98,2 μὴ... ὑποπτεύσῃς Ὁ.

ὑπόστασις: 51, 12 ὑπόστασιν ἀληϑείας

ἔχον Or— 86,13 ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι
D — 59,15 D -- 9, 26 τῶν τριῶν
τελείων ὑποστάσεων D — 91, 11 Ὁ --
180, 11 ὑπόστασιν ξένην ὑποτάττειν (.

ὑποστρώννυμι: 40, 7 ἐπιφανεστάτα-
ὁδοὺς 4... δικαιοσύνη ὑπέστρωσεν
Or.

ὑποσύρω: 35, 12.

ὑποτάττω: 49, 12 τὴν ἀγριότητα τῷ
νόμῳ ὑπέταξεν Or — 104, 8.

ὑποτέμνομαι: 11,22 κάματον τῇ πίστει ὑ.

ὑπουλία: 104, 14 τῆς ὑπουλίας ἔξαρχος.

ὕπουλος: 8, 22 ὑπούλως — 188,5 ἐν τοῖς
ὑπούλοις ῥήμασι Ὁ.

ὑπουργέω: 47, 28 τῷ προστάγματι τῆς
διανοίας ὑπουργῆσαι Or.

ὑπουργός: 67, 28 ὑπουργὸν γεγενῆσϑαι
Ὁ — 67,24 ἐδεῖτο... ὑπουργοῦ D.

‚ ὑστερίζω: 190, 10 C.

ὑφηγέομαι: 77, 11 ὑφηγήσατο αὐτοῦ τὰς
ἐνεργείας D.

ὑψηλός: 48,1 ἡ διάνοια ὑψηλὴ οὖσα Or
— 90,22 εἰς ὑψηλοτέραν ἔννοιάν με
ἠγάγετε Ὁ -- 93,2 ἐπὲ τὴν ὑψηλὴν
.. . ἐπίγνωσιν D.

ὕψος: 50, 19 εἰς ὕψος ἀρϑέντα Or.

ὑψόω: 50, 18 Or.

Wortregister 261

φαιδρός: 18, 9 φαιδρὰν καὶ βαϑείαν εἰρή-

yıv.

φαιδρότης: 51, 13 Or.

φανερόομαι: 86,6 Ὁ.

φανερός: 5, 19 εὑρεῖν φανερὰ (nonnulla)
τῶν ἐχεῖσε ἐσχεμμένων (cf. Nuth de
Marei vita Porph. p. 39) — 47,2 εἰς
φανερὸν ἄγουσα Or — 71, 21 περὶ
τῆς φανερᾶς λέξεως Ὁ — 150,3 φα-
νερῶς ὁ — 182, 80 φανερὰ . .. κατ-
ἔστησεν (΄, :

φαῦλος: 51,4 μηδενὸς φαύλου ἐμποδὼν ,

ΡῈ
ὄντος Οὐ.

φέγγος: 40, 12 μέχρι τοῦ φέγγους τῶν
Pl} x - -
ἄστρων Or — 83,28 τὸ τῆς γραφῆς
τ 9pEyYyog D.

φείδομαι: 129, 14 φεισάσϑθω n ϑεία με-
γαλειότης Ὁ.

φλέψ: 190, 19 C.

᾿ φοβέομαι: 49, 30 m. Infin. μὴ φοβηϑῆναι

φεύγω: 166, 24 ὑφηγήσασϑαι φεύγομεν.

φϑάζω. 182,5 φϑάζουσιν ἐν τῇ Τύρῳ...
τὴν σύνοδον.

φϑάνω: 3,16. 22,2 φϑάσας ἐν --- 9,5|

φϑάσας . ἀναχάμπτει --- 151, 10

ἄχρι τῆς βασιλίδος ἔφϑασεν --- 161, 30.

163, 11 φϑάσαντες (p9aoaı) τὴν Kov-

σταντινούπολιν — 178, 27 φϑάσαντος
εἰς τὴν Alkiav — 180,28 φϑάσαι ἐπὶ
τὸ στρατόπεδον Ü — 181, ὃ φϑάσαι

εἰς τὸ στρατόπεδον (.
φϑέγγομαι: 94, 20 Ὁ.
φϑείρω: 181, 5 C.

φϑόνος: 50, 27 τοῦ φϑόνου .... τὸ ἄδι-

zov Or — 174,34 φϑόνῳ τὴν διαίρε- |
| φύσις: oft,

σιν ὑπέστη.

φϑορεύς: 38, 28 φϑορέας τῶν ψυχῶν
ἀποστρέφεσϑαι Ὁ.

φιλανϑρωπεύομαι: 20, 0.

φιλανϑρωπία: 4, 29 89. 23. 99, 18.
100,1 Ὁ.

φιλάνϑρωπος: 162, 35 5. Constantin.

φιλία: 165, 3 συνεισηνέγκατε τὼ τῆς φι-

λίας καλά Ὁ.
φιλόκαινος: ὃ, 29.
φιλομαϑής: 5,20 παρὰ.

ἀνδράσιν.
φιλονειχέω: 82, 4 D.
φιλονεικία: 180,2 C.

. φιλομαϑέσιν

giitgov: 191, 17 φίλτρῳ τῆς ὁμονοίας C.

εἰπεῖν Or.

φόβος: 47,7 φόβος ϑεῖος Or — 98, 12 Ὁ.

φόρον forum: 147, 33 ἐν τῇ ἐπιλεγομέν
ἀγορᾷ ἤτοι φόρῳ Κωνσταντίνου.

φράζω: 81, 12. 94,19 ἢ.

φράσις: 73,9. 88,15 D — 155,12 Ὁ,

φράττω: 9,20 yooav . . . πεφραγμένην
— 18,6 τοῖς τῆς εἰς αὐτὸν εὐσεβείας
χαὶ πίστεως ὕπλοις φράξας χατὰ τῶν

. τυράννων — 22, T τὸν. .. ne

φοαγμένον ἀκαταμαχήτοις ὕπλοις Kor-
σταντῖνον --- 140, 11.

φοίχη: 190, 22 C.

φρονέω: 10, 238 οἱ εὖ φρονοῦντες, vgl. δῦ,
18 — 32,28 εὖ φρονῶν, vgl. 52, 9 Or.
— 47,8 τοῖς εὖ φρονοῦσιν Or — 53,
28 περὶ τοῦ ϑείου φρονεῖν Or — 99,
25 τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονοῦντας D --
104, 21 φρονεῖν περὶ τῆς καϑολικχῆς
πίστεως 6.

φροντίς: 32, 18 ἀναδεξάμενον φροντίδα
— 164, 30 Ὁ 180, 4 εἴ τινὰ τῆς
ἀληϑείας . .. ἐποιήσασϑε φροντίδα U
— 186, 28 τὰς φροντίδας ἀπελαφού-
γουσιν Ὁ --- 187, 22 C --- 194, 11 Ὁ
— 19%, 6 φιλονειχίαδ. . . . Poov-
τίδα C.

φρουρέω: 41, 1 Or.

| φύλαξ: 41, τ Or — 48, 19 ὁ ϑεῖος σωτὴρ

6... φὐλαξ Or — 51, 5 6 λόγος “-.
φύλαξ πάντων πραγμάτων Or.
vgl. 65,. 1 ἢ 165419

ἄστεχτος φύσις Ὁ — 66,3 τῶν zuı-
στῶν φύσεων D — 67, 3. 7.26. 27. 75,

21. 83,9. 92,18. 99, 11 Ὁ.

φύω: 41, 4 αἰῶνος φυομένου Or
— 8 51 2200, 20072. 1 ἰσχὺς
πέφυχε (Ὁ.

φωλεός: 185, 21 C.

φωνή: 41,21 οὔτε φωνὴ οὔτε γλῶττα
τῷ προστάγματι τῆς διανοίας ὑπουρ-
γῆσαι ἀρκοῦσι Or — 50,2 ὦ τῆς...
ἀσεβοῦς φωνῆς Or -- 64, 16. 65, 10
ἡ φωνή — Bibelstelle D — 66, 14. 68,

10 λέγει ἡ ϑεία τῶν εὐαγγελίων
φωνή Ὁ — 79,7 = Wort ἢ --

202

97, 20 χατὰ τὴν φωνὴν τοῦ ϑεσπεσίου
Παύλου D.

φωράω: 119,11 φωραϑέντες . .. ὑπέπε-
σον — 128,16 εἴ τις σύγγραμμα...
φωραϑείη κρύψας Ὁ -- 129,21 ἐφωρά-
θη... ἡττημένος (.

φῶς: 46, 17 Or (vgl. λαμπρότης) --- AT,
15 τοῦ ἀϊδίου καὶ ἀϑανάτου φωτός
Or — 51,1 Or — 51,11 τὸ οὐράνιον
φῶς Or — 92, 4 φῶς ἀχώρητον χαὶ
ἀκατάληπτον D.

φωτοειδῶς: 10, 4.

χαμαιλέων: 37,29 ὡς χαμαιλέοντες μετ-

εβάλλοντο.

zaoa: 190, 29 C.

χαραχτήρ: 83,7 D— 1900, 1 0.

χαρίζομαι: 53, 20 Or.

χάρις: 50, 17 πρὸς χάριν ἐλϑεῖν Or —
6747. 95. 1. ἡ. Ὁ. 98: 12D el.
TEXVOV.

χάρισμα: 97, 14 Ὁ.

χειμών: 179, 32 μετὰ ϑορύβου καὶ χει-
μῶνος Ο.

χειροήϑης: 185, 34 0.

χειροϑεσία: 110, 31 (Canon 16).

χειροτονία: 112, 11 (Canon 2) — 113, 8
(Canon 4).

χειρουργέω: 112, 4 (Canon 1).

Gelasius

TÜC ὦ. HEOTNTOS . . . xal TOD aVrov
χρήματος τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον D.

χρησμολόγος: 10, 27.

χρηστεύομαι: 115, 10 χρηστεύσασϑαι εἰς
αὐτούς (Canon 11).

χρηστός: 90, 7 χρηστὰς ὑποϑήχας D.

χρηστότης: 67,6 Ὁ.

χοιστομαχέω: 37,20 (Brief Alexanders).

χοονίζω: 182, 12.

χρόνος: 50, 13 χατὰ χρόνους πολλούς
Or — 52, 31 τοῖς χρόνοις τοῖς παρε-
ληλυϑόσιν Or.

χρυσοχόλλητος: 11, 14 χρυσοχολλήτοις
λίϑοις συναρμόσας.

χρῶμα: 67, 11 ἐξ ἑνὸς χρώματος τὰς
εἰχόνας . . . γράφουσιν D.

χώρα Raum: 52, 7 Or.

χωρεπίσχοπος (var. χωρεπισκοπή): 114,
28 (Canon 8).

χωρίζω: 84, 24 χωρισϑεὶς ἐχείνου D --
129, 25 ὧν ἡμᾶς . .. ὑπηρέτης ἐχώ-
οισεν Ü.

χωρίς: 52, 18 πλάνης τινὸς χωρίς Or —
180, 5 χωρίς τινος χάριτος C.

ψάλλω: 109, 17.
ψάλτης: 119, 1.

ψιλός: 59, 30 οὐκ ὀνόματι ψιλῷ (Hosius).
ψόφος: 79, 6 τῷ ψόφῳ τῆς φωνῆς ἰσο-

χερουβικός: 109, 18 χερουβικὸν ϑρόνον.

χέω: 49,2 τῶν μελῶν
Or — 49,4 εὐχαριστίας ἐπαίνους δια-
χέων. Or.

χηρεύω: 33, 10.

χιών 40,19 κέονεςχιόνος λαμπρότεροι Or.

χορεία: 3,25 τῇ ἁγίᾳ χορείᾳ — 80, 22
παρὰ . . -. πνευματικῆς. χορείας 1).

χορηγέω: 191,2 τὰς σπουδὰς ...
zoonynxe V.

χορηγός: 21, 3 ὁ τῶν ἀγαϑῶν χορηγὸς
— BT Υρισιὺθ, 10.2. zneladn;
γνασίας αὐτῆς χορηγός C.

χραΐνω: 187, 13 0.

968 -

r ’ r
χρεωστέω: 100, 21 χεχρεώστητο Tuumotia |

Ὁ — 100, 27 τὰς χρεωστουμένας τι-
μωρίας D.

χρῆμα: 10,24 τῆς αὐτῆς οὐσίας... καὶ τοῦ
αὐτοῦ yonuatos --- 88, ὃ πιστεύων, ὕτι

.... χυϑέντων |

προσήγορος D.

ψυχή: 46, 2 τὴν ἀπὸ ψυχῆς δικαίαν
πίστιν Or — 41, 10 ἀμφίβολος. -.
τῆς ψυχῆς πίστις Or — 49,28 ἡ χαϑ-
οσίωσις τῆς ψυχῆς τῆς ἐμῆς Or --
49, 17. 50, 24. 30. 51,3. 52, 19.53, 10
Or — 67,13 ἐν To ... Taueio ΤῊΣ
ψυχῆς D — 98, 20 Ὁ.

ὠμός: 187, 9 ἀγῶνα καὶ ὠμὸν χαὶ nay-
χάλεπον ὑπελϑεῖν C.

ὦμος: 49, 4 τοῖς ὦμοις ἐπέϑηκε Or.

ὡς: 50, 27 οὐχ ὡς ἐν ὀλίγοις... ἀλλ᾽
οὐδείς Or — 53, 21 ὡς ἀληϑῶς Οὐ --
104, 8 ὡς ἅτε, vgl. 148, 34 — 188, 16
ὡς ἂν χαταμόάϑῃ 0.

ὡσπερεί: 189, 17 0,

ὠφέλεια: 92, 10 πρὸς ὠφέλειαν τοῖς
πιστῶς δεχομένοις D.

ὠχροίασις: 190, 21 Ὁ.

Beriehtigungen.

22,19 1. ὦ».

24,17 Komma nach διαφυλάξει.

24,29 1. die Anmerkung in der Form: ἐχόντων A!H (Maseul. ἃ, Partie. statt
Femin. wie 50,30 und 68, 25) usw.

3 Unter den Quellen füge hinzu: 9 vgl. Thdt. I 2,8.

0,27 Anm. 1. βασκανίας.

54,11 1. Μάρις.

65,25 Anm. 1. τούτου.

82, 24 1. συνεργείᾳ. ᾿

102 Unter den Quellen füge hinzu: 3—17 vgl. Georg. Mon. II p. 507, 21ff.

105 am Kopfe der Seite 1. II 27,8.

106,3 1. Κυχλάσιν.

128 Am Ende der Quellennachweise füge hinzu nach vor: ed. Ed. Schwartz

Acta conc. oec. IV 2 p. 101.
166,4 1. σφραγῖδι.

|
| Due Date Bookmark
a
Robarts Library

DUE DATE:

‚1994
Zee So #1

For telephone renewals
call
978-8450
k Hours:
Monday to Saturday
9 amto5 pm
Sunday
1pmto5pm

Fines 50€
per day

U
2 Preserve our past.

ı ı _ ı-. ı, na

Ὁ en of Cyzicus
ἢ Φ r» ψυχήν
= asijus Kirchengeschichte

EBENE
Au) N N Kram:
᾿ fi A

RE
ΤῸ

ΜῊ ζι
A
Eh

ᾧ
ῬΗ
ir
u
4.
aa}
ὶ

ya
HABA
ἯΙ

ἢ,
d

ἐν ΤῊΝ fi ὯΝ

ὙΠ ΚΤΤΙΝ ἮΝ ἢ
Kr Ha N 2

: ech

a
NET
he
Kath
Mal
ΤΑΝ

Ἢ
x

SEHR
ἐν
RAIN

ΝΥΝ
SER

DE,

Ἂ
πὲ ἣν

Nik, or,

bay EN 4

RES HTEN]
NERSER
᾿ δὲ,

on δν τ: Στ
sr ES En

νὴ, H ᾿
Haren 4 , ΤῊ
ἜΗΝ FREIE 1 ἦ ἢ In Dr
BR ih ty ΚΠ ig, ἀν BR: FOR EC

u au Pi

N Br

all)
| IN
το ah. Hip hen: UNE RIES
Ara a
re 3

N ai
He ΜῊΝ
BEN DIN PRO HEN

Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Gelasius Kirchengeschichte, hrsg. im Auftrage der Kirchenväter-Commission der Königl. Preussischen Akademie der Wissenschaften, auf Grund der nachgelassenen Papiere von Gerhard Loeschcke, durch Margret Heinemann"

See other formats